ኃይሉ ፀጋዬ ለምን ተንፏቀቀ?

Wednesday, 18 May 2016 13:21

በድንበሩ ስዩም

ይህ ከላይ የምትመለከቱት ምስል የፀሐፌ ተውኔቱ ኃይሉ ፀጋዬ ነው። ኃይሉ ፀጋዬ ምን አንፏቀቀው? ለምን ተንፏቀቀ? ለመንፏቀቅ ያስገደደው ትልቅ እምነት ምንድን ነው? በመንፏቀቁ ምን አገኘ? ምን አጣ? እያልኩ ማሰብ ከጀመርኩ ሠነባበትኩ።

 

ኃይሉ ፀጋዬ ለምን ተንፏቀቀ?

ኃይሉ ፀጋዬ በኢትዮጵያ የቴአትር አለም ውስጥ ከ30 አመታት በላይ ስም እና ዝና ያለው ነው። ደራሲ ነው። ይህ ቃል ከባድ ነው። በውስጡ ብዙ ነገሮች አሉት። አንድ ሰው ደራሲ ነው ሲባል እላዩ ላይ ግዙፍ ስብዕናዎች በአይነ ሕሊናችን ይመጣሉ።

 

ደራሲ ማለት የአንዲት ሐገርን ታሪክ፣ ባሕል፣ ፍልስፍና፣ ጥበብ፣ ንባብ ወዘተ ጠንቅቆ ያወቀ ማለት ነው። ይህ እንግዲህ ሲዘረዘር ትርጉሙ የትየለሌ ነው።

 

አንድ ደራሲ የሐገሩን ታሪክ ጠንቅቆ የሚያውቅ ነው ሲባል ትልቅ ጉዳይ ነው። ሐገሩ የወጣች የወረደችበትን፣ ጓዳ ጐድጓዳዋን፣ በርብሮ የተረዳ ሰው መሆን አለበት። ምክንያቱም በድርሰት ስራዎቹ ውስጥ የሚፅፈው ነገር በአንድም ሆነ በሌላ ምክንያት ስለ ሀገሩ ነው። ስለዚህ ሐገር የሚለው ትልቁ ምስል ደራሲው ምናብ ውስጥ በሰፊው ተንዠርጐ ይኖራል ተብሎ ይታሰባል።

 

ደራሲ የሐገሩን ባሕል ያውቃል የሚል እምነት አለ። ባሕል የሚለው ቃል በራሱ እጅግ ሠፊና ጥልቅ ነው። የማሕበረሰብ መገለጫ ነው ባሕል፤ አለባበስ፣ አነጋገር፣ ቋንቋ፣ ዘፈኑ፣ እስክስታው፣ አበላሉ፣ አጠጣጡ፣ ሌሎችም ተዘርዝረው የማያልቁ ጉዳዮችን ይዟል። ባሕል ቁሣዊና መንፈሣዊ በመባልም በሁለት ይከፍሉታል። በዘርፉ ውስጥ ጥልቅ ምርምር ያደረጉ ሊቃውንት። በቁሣዊም ሆነ በመንፈሣዊው ገለፃ እጅግ ብዙ ዝርዝሮች አሉት። እናም አንድ ደራሲ ይህን ሁሉ ጓዝ የሚያውቅ ነው ተብሎ ይታሰባል። ምክንያቱም የሚፅፈው ነገር ስለ ሰው ነው። የሚፅፈውም ለሰው ነው። ደራሲ የባሕል እስረኛ ነው ይባላል። ደራሲ ብለን የምንጠራው ሰው የባሕል አዋቂያችን ነው።

 

ደራሲ የሐገሩን ፍልስፍና እና ስነ-ልቦና ጠንቅቆ የሚያውቅ ነው ተብሎም ይታሠባል። የሚፅፈው የሰውን ልጅ ባሕሪ ነው። በሣላቸው ገፀ-ባሕሪያት አማካይነት ፀብ አለ፣ ፍቅር አለ፣ አስተሣሰብ አለ፣ ታሪክ አለ፤ ውልደት አለ፤ እድገት አለ፤ ሞት አለ። የደራሲ ምናብ የሚያግደው ነገር ስለሌለ ከሞት በኃላ ስላለው ጉዳይም ሊፅፍ ይችላል። ስለዚህ ደራሲ የምንለው ሰው በውስጡ እነዚህን ጉዳዮች የተሸከመ ነው።

 

ደራሲ ምናበ ሠፊ ነው። ምናብ የምንለው በእንግሊዝና ፈረንጆቹ (Imagination) የሚሉትን ነው። ከጥቂት ሰበዟ ጉዳይ ተነስቶ መጨረሻ የሌለው፣ ከአድማስ ወዲያ ማዶ ሁሉ የሚሔድ ሃሣብ ነው። ደራሲ የዚያ ሃሣብ ባለቤት ነው። ደራሲ የምናብ ሰው ነው።

 

ደራሲ አንባቢ ነው። በውስጡ ያሉት የኑሮ ሴሎች ካላነበቡ ታሪክን፣ ባሕል፣ ፍልስፍናን፣ ስነ-ልቦናን ማወቅ አይችሉም። ንባብ የደራሲው መተንፈሻ እና መንቀሣቀሻ ሞተር ነው። እናም ደራሲ አንባቢ ሰው ነው ተብሎ ይታሰባል። ካላነበበ አይፅፍም!

 

ደራሲ ስሜተ ስሱ (Sensitive) ነው ተብሎ ይታሠባል። ስሜተ ስሡ ስንል ለሌላው ሰው ምንም የማይመስል ነገር፣ ደራሲን ይኮሠኩሠዋል። እንቅልፍ ይነሣዋል። ትንሿ ነገር ደራሲ ዘንድ ስትደርስ ግዙፍ ሆና ልትታይ ትችላለች። አንዳንድ ሰዎች የደራሲን ስሜተ ስሱነት ሲገልፁ፣ ቆዳው ከውስጥ ወደ ውጭ የተገለበጠ ሰው ነው ይላሉ። በደራሲ አእምሮ ውስጥ ተራ ነገር ተብሎ የሚታለፍ ጉዳይ የለም። ለዚህም ነው ስሜተ ስሱ ነው የሚባለው።

 

ደራሲ አስታዋሽ ነው። ትልቅ የማስታወሰ ችሎታ ያለው ሠው ነው። እነዚህን ከላይ ያነሣናቸውን ዋና ዋና ነጥቦች ማስታወስ የሚችል ነው። ካላስታወሰ ታሪክ መፍጠር አይችልም። መፃፍ አይችልም። ስለዚህ በማስታወስ ችሎታው ከማሕበረሰቡ ውስጥ ልቆ የሚገኝ ሰው ማለት ደራሲ። ደራሲ ይህን ሁሉ ነገር ታሪክ ፈጥሮ መፃፍ የሚችል ሰው ነው። ከሌላው ሰው በእጅጉ የሚለየውም የመፃፍ ችሎታው ነው። ፀሐፊ ነው። እነዚህ የደራሲነት መገለጫዎች ዋና ዋናዎቹ ናቸው። አንድ ደራሲ የምንለው ሰው እነዚህ መገለጫዎች አነሰም በዛ ይኖሩታል። ሁሉም ደራሲ በእኩል መልክ የደራሲነት መገለጫ አላቸው ተብሎ ባይታሰብም ደራሲ የምንለው ሰው ግን የነዚህ ነጥቦች መገለጫ ነው።

 

ወደ ተነሣንበት ነጥብ እንመለስ። ኃይሉ ፀጋዬ ደራሲ ነው። ያውም ፀሐፌ ተውኔት (Playwright) ነው። በርካታ የመድረክ፣ የሬዲዮ፣ የቴሌቪዥን ቴአትሮችን እና ድራማዎችን የፃፈልን ሰው ነው። አሁንም እየፃፈ የሚገኝ ባለሙያ ነው። ይህ ሰው የደራሲነት መገለጫ ናቸው ብለን ከላይ ባነሣናቸው ነጥቦች ውስጥ ያለፈ ነው። ያውም አንጋፋ ደራሲ ብለን የምንጠራው ከያኒ ነው። ይህን ሰው መሬት ላይ ሲንፏቀቅ ብናየው ግራ ልገባ እንችላለን። እኔ ግራ ገባኝ። ኃይሉ ፀጋዬን ምን አንፏቀቀው?

 

በEBS ቴሌቪዥን ላይ የአፍታ ጨዋታ በሚል አንድ ኘሮግራም አለ። ይህ የአፍታ ጨዋታ የተለያዩ የኪነ-ጥበብ ሠዎችን እየጋበዘ የተለያዩ ድርጊቶችን እንዲፈፅሙ የሚያደርግ ነው። አላማው ማዝናናት ነው። የሚያዝናናባቸው ጨዋታዎች ደግሞ ድሮ የወላጆች ቀን በየ ት/ቤቱ ሲከበር ሕፃናት ተማሪዎች የሚያቀርቧቸው ጨዋታዎችን ባብዛኛው ይዟል። ብዙዎቹ የልጆች ጨዋታዎች ናቸው።

 

እንደ ኃይሉ ፀጋዬ አይነት ሰብዕናዎች ብርቅ ናቸው። በርካታ ቴአትሮችን የፃፈ ሰው በመገናኛ ብዙሃን ሲቀርብ ከአንደበቱ ማር እንጠብቃለን። ከድርጊቱ ትልቅ ጥበብ እንጠብቃለን። ይህን አጥተን ያ ደራሲ ያልነው ትልቁ ሰው በሚሊየኖች ፊት ቀርቦ ከርሡ የማይጠበቅ ድርጊት ውስጥ ሲገባ ለደራሲነት የሠጠነውን ትርጉም ድራሹን ያጠፋብናል። ኃይሉ ፀጋዬ ወርዶ ባይንፏቀቅ መልካም ነበር።

 

የኪነ-ጥበብ ሰዎች፣ ፖለቲከኞች፣ ታዋቂ የሚባሉ ሰዎች፣ ደራሲያን የሚቀርቡባቸው መድረኮች በራሣቸው የትልልቅ ርዕሰ ጉዳዮች መነሻ መሆን አለባቸው። ከማይመጥኗቸው ሜዳ ውስጥ ዘለው ወርደው ገብተው መጫወት የሰብዕና ጉድለት ያመጣል። በማሕበረሰቡ ውስጥ ትልልቅ ቦታ የተሰጣቸው ሠዎች ከማይመጥኗቸው ኘሮግራሞች ውስጥ እየቀረቡ ሰብዕናቸውን ሲያላሽቁት ማየት ከጀመርን የቆየን ይመስለኛል። ይህ ጉዳይ መሻሻልና አንድ ቦታ ላይ መቆም አለበት። ታላላቅ የምንላቸው ሰዎቻችን ከታላቅነት መንበራቸው እየተነሡ ሲንፏቀቁ ማየት ያለብን አይመስለኝም። እንዲህ አይነት ድርጊቶች ታላላቅ ብለን ቦታ የሠጠናቸውን መስሎች ያጠፉብናል።

 

በዚህች ሀገር ውስጥ ሀዲሰ አለማየሁ የሚባል ደራሲ መጥቶ ሔዷል። በዚህች ሐገር ውስጥ ፀጋዬ ገ/መድህን የሚባል ደራሲ መጥቶ ሔዷል። በዚህች ሀገር ውስጥ ብርሃኑ ዘሪሁን የሚባል ደራሲ መጥቶ ሔዷል። በዚህች ሐገር ውስጥ አቤ ጉበኛ የሚባል ደራሲ መጥቶ ሔዷል። በዚህች ሐገር ውስጥ የሰብዕና ግርማ ሞገሳቸው ገዝፎ እያበራ፣ ብርሃን የሚያሣየን ማንነቶች ሞልተው ተርፈውናል። በነርሱ የብርሃን ውጋገን ውስጥ ሆነን ሌላ ትልልቅ የሰብዕና መብራቶች መሆን አለብን። ሕዝብ ፊት ቀርበን መንፏቀቅ ደራሲ የሚባለውን ትልቁን ማማ ያናጋብናል።n

    

ይምረጡ
(1 ሰው መርጠዋል)
1124 ጊዜ ተነበዋል

Sendek Newspaper

Bole sub city behind Atlas hotel

Contact us