ያገራችን መጠሪያ አበሻ ወይንስ ኢትዮጵያ

Wednesday, 22 June 2016 12:01

በ1980ዎቹ አጋማሽ የዩኒቨርሲቲ ተማሪ ሳለሁ የስነ-ጽሁፍ መምህሬ ዛሬ በሕይወት የሌሉት ዶክተር አምሳሉ አክሊሉ ብዙ ብዙ ነገር አስተምረውኛል። ኢትዮጵያን ከአፈጣጠርዋ ጀምሮ አሁን እስከ ደረሰችበት ታሪክ ደሜ ውስጥ ከከተቱ ሰዎች መካከል አንዱ እሳቸው ናቸው። አጭር የኢትዮጵያ ሥነ-ጽሁፍ ታሪክ ብለው ባዘጋጁት ያልታተመ ጥራዝ እስካሁን ኢትዮጵያዊነትን እማርበታለሁ።ግን ኢትዮጵያዊነት ከየት ይገኛል? መወለድ ብቻውን ኢትዮጵያዊ ቢያሰኝም፣ እንደ ዶክተር አምሳሉ አክሊሉ ያሉ ምሁራን የሚመግቡትን መጻሕፍት ማንበብ ደግሞ የዜግነት መንፈስን ከፍ ያደርጋል። ወደ ዋናው ነጥቤ ልመለስና እኚህ ታላቅ ኢትዮጵያዊ ምሁር በአንድ ወቅት ስለ አበሻነት እና ኢትዮጵያዊነት ሲያስተምሩን ነበር። ቀደም ሲልም በ1976 ዓ.ም ባዘጋጁት  ጥናታቸው ላይ ማለትም አጭር የኢትዮጵያ ሥነ-ጽሁፍ ታሪክ በተሰኘው መጽሀፋቸው  አበሻ እና ኢትዮጵያዊነት ምን እንደሆነ ገልጸዋል። ከ15 አመታት በፊት የአበሻ እና የኢትዮጵያዊነት ጉዳይ ትልቅ አጀንዳ ሆኖ ሲያከራክር ዶክተር አምሳሉ አክሊሉ የሚከተለውን መጣጥፍ አዘጋጁ። ክርክሩን አቀዘቀዙት። ፈጣሪ ነብሳቸወን በገነት ያኑርልኝ እያልኩ ጽሁፉን ብጋብዛችሁስ።

 

ያገራችን መጠሪያ አበሻ ወይንስ ኢትዮጵያ

በዶ/ር አምሳሉ አክሊሉ

 

እነዚህ ሁለት ስያሜዎች ለብዙዎቻችን ጎልተው አይታዩንም ይላሉ። ይህም ያለ ምክንያት አይደለም። ጊዜውን በውል ሰፍሮ ቆጥሮ መናገር ባይቻልም ከጥንት ጀምሮ በተለዋዋጭነት ለአገራችን መጠሪያ ስንገለገልባቸው ቆይተናል። የውጭ አገርና ያገራችን ታሪክ ፀሐፍያን አንደኛው በተለዋዋጭነት ሲጠቀሙባቸው እናገኛለን። እንዲህም ሲያደርጉ በኢትዮጵያና በአበሻ መካከል ልዩነት እንዳለ አስበው አይደለም። ለምሳሌ ጀርመናዊው ሊቅ ኢያብ ሉዶልፍ ስለኢትዮጵያ ታሪክ የጻፈውን መጽሐፍ ርዕስ “The History of Ethiopia or the kingdom of the Abessins” ብሎ ሰይሞታል። ሌላው ጀርመናዊ ደራሲ “Edward Ruppel” በአገራችን ውስጥ ስላደረገው ጉዞ ሲጽፍ “Reise nach Abyssinie”  ወደ አበሻ አገር ጉዞ በሚል ርእስ ጽፏል። ”Hayatt” የሚባለው ፀሐፊ ደግሞ ስለ ኢትዮጵያ ቤተክርስቲያን ሲጽፍ ‘The Abyssininan Church’ በሚል ርዕስ ጽፏል። በሌላ በኩል የሄድን እንደሆን ስለኢትዮጵያ የጻፉ የአረብ ደራስያንን ስንመለከት በማንኛውም ጊዜ ኢትዮጵያ የሚለውን ስያሜ ተጠቅመውበት አያውቁም። ለነሱ ኢትዮጵያ ማለት ሐበሻ ነበር፤ አሁንም በአብዛኛው ይኸው ነው። ለምሳሌ ኢትዮጵያን ወርሮ የነበረውን አሕመድ ግራኝን በጦርነቶቹ ሁሉ ተከትሎት ይዞር የነበረው አረባዊው የታሪክ ሰው ሺሓቡ ዲን ስለጦርነቱ በጻፈው “ፉቱሕ አል ሐበሻ” የአበሻ ወረራ በሚለው መጽሐፉ ለአገራችን የተጠቀመበት ስም ሐበሻ እንጂ ኢትዮጵያ አይደለም።

 

በቅዱስ ቁርአንም የአገራችን ስም ሐበሻ እንጂ ኢትዮጵያ የሚል አንድም ቦታ አናገኝም። አንድ ምሳሌ እንጥቀስ። ነቢዩ ሙሐመድ በጥሪያቸው መጀመሪያ ዘመን ከቁሬይሽ ነገድ ጋር አለመግባባት ስለተፈጠረ ተከታዮቻቸውን  ከቁሬሽ አደጋ ለማዳን ወደ ኢትዮጵያ እንዲሰደዱ ሲያዟቸው እንዲህ ብለዋቸዋል “ወደ ሐበሻ ብትሄዱ በርሱ ጥላ ከለላ ሥር ያሉ ሰዎች የማይሰደዱበት ንጉሥ ታገኛላችሁ። የጽድቅ አገር ናት ስለዚህም እግዚአብሔር ከጭንቃችሁ ይታደጋችኋል።”

 

አንድ ትዝ የሚለኝ ግሩም አጋጣሚ አለ። ምናልባትም እዚህ ላስረዳ ለፈለኩት ሐሳብ ጠንካራና ተጨባጭ ማብራሪያ ሊሆን ይችል ይሆናል። ቋንቋና አፈታሪክ ታሪካዊ መረጃዎች ሊሆኑ እንደሚችሉ የሚያጠራጥር ነገር አይደለም። ከዚህም የተነሣ ነው ለአፋዊ ሥነ ጽሁፍ ዋጋ ሰጥተን በከፍተኛ ደረጃ የምናጠናቸው። ታሪኩ እንዲህ ነው፤ ሦስት የትምህርት ጓደኞቼና እኔ የነፃ የትምህርት ዕድል አግኘተን ካይሮ ግብፅ ውስጥ እንማር በነበርንበት ጊዜ አንድ ቀን እራታችን በታወቀው የካይሮ አውራ ጎዳና በቫሪዐ ፉአድ በስተግራ በኩል ስንሸራሸር በዚሁ መንገድ በስተቀኝ በኩል የኛን አገር ሰዎች የሚመስሉ ወጣቶች እንደኛው በእግራቸው ሲንሸራሸሩ አየን። ወዲያው ከነሱ አንደኛው ከፍ ባለ ድምጽ ወደኛ እየጠቆመ እኒያ እማዶ ያሉት ልጆቸ አበሾች ናቸው አለ። ከዚያ በኃላ እነሱ መንገዱን ተሻግረው ወደኛ ሲመጡ እኛም የትራፊኩ መብራትና የእግር መንገደኞች ማቋረጫው መንገድ ወደኋላ ስለነበረ ወደኋላ ሄደን ጠበቅናቸውና ተገናኝን። ኋላ ስንተዋወቅ የኢትዮጽያ አየር መንገድ ሠራተኞች መሆናቸውን ተረዳን። እዚህ ላይ የአንባቢዎቼን አስተያየት ለመመለስ የምሻው ወደሚከተለው ቁም ነገር ነው፤ ያ ወጣት በግብፅ አውራ መንገድ አይቶን እኛን አበሾች ሲል እኛ የተለየን የኢትዮጵያ ብሔረሰቦች መሆናችንን ማመልከቱ አልነበረም። በሌላ አነጋገር ኢትዮጵያውያን ማለቱ ነበር። ለዚህም ጥሩ ማስረጃ የሚሆነው አበሾች ብሎ ከጠራን ውስጥ አንዱ ጉራጌ፣ ሁለታችን አማሮችና ሌላኛውን አራተኛው ኦሮሞ ነበር።

 

ማንኛውም አጥርቶ አሳቢና ሁኔታዎችን ጥሩ አድርጎ ለመመልከት ለሚሻ ሰው ያ ወጣት አበሻ ባለበት ጊዜ በሕልሙም ሆነ በውኑ በኢትዮጵያ ውስጥ ስለምንኖር የተለየን ሰዎች መናገሩ አልነበረም። በአጠቃላይ ስለ አገሩ ሰዎች ስለ ኢትዮጵያውያን መናገሩ ነበር። እኛ ኢትዮጵያውያን ከአያሌ ዘመናት በፊት ጀምረን ስለራሳችን እርስ በርሳችን ስንነጋገር አበሻ እያልን እንነጋገራለን እንጂ እኛ ስለሀገራችን በጽሑፍም ሆነ ይፋዊ መግለጫ ስንሰጥ ኢትዮጵያዊያን እንጂ አበሾች አንልም። በየጊዜው እርስ በርሳችን በምናካሂደው ውይይት ጨዋታ ወዘተ እኛ አበሾች፤ ያበሻ ነገር' ያበሻ ልብስ' ያበሻ ቀጠሮ' ያበሻ ምግብ' ስም ስናወጣ አበሻ ጣይ' /አበሻ ፀሐይ/፣ አበሹ፣ ያበሻው ንጉሥ እንላለን። እንዲህ በምንልበትም ጊዜ በአስተሳሰባችን ላይ የተለየ ብሔረሰብ ለማመልከት ብለን አይደለም።

 

እንግዲህ ይህን የቋንቋ አጠቃቀም ጣጣ ወደጎን ትተን አበሻና ኢትዮጵያ የዚችው የኛው አንዲቱ አገር መጠሪያ መሆኑን እናስተውል። እስቲ ስለዚህ ጉዳይ ትንሽ ማብራሪያ እንስጥ።

 

እላይ በመጠኑም ቢሆን ለመጠቆም እንደሞከርኩት አበሻ፣ ሐበሻ የሚለው ስያሜ የተገኘው ታሪክ እንደሚነግረን ከደቡብ ዐረቢያ ወደ አፍሪቃ ቀንድ ፈልሰው ከመጡ ብዙ የደቡብ ዐረቢያ ነገዶች ካንዱ መጠሪያ ነው። የዚህ ነገድ ስም ኋላ በምሥራቁ ዓለም ለመላዋ አገራችን መጠሪያ እየሆነ ሄዷል። ለምሳሌ ይህ ስም በአራተኛው መቶ ክፍለ ዘመን ገናና በነበረው የአክሱም ንጉሥ በዔዛና የደንጊያ ጽሑፎች ላይ ተቀርፆ ይገኛል። ይህ ንጉሥ የሸፈቱበትን ያካባቢውን ግዛቶቹን አሸንፎ ማስገበሩን ሲናገር ስለ ስም ማዕረጉ እንዲህ ብሎ ይጽፋል፡- ዔዛና የአክሱም፣ የሕምያርም፣ የካሱና የሐበሸትም፣ የረይዳንም፣ የሰልሔንም፣ የጽያሞም ንጉሠ ነገሥት የማሕረም ልጅ በጠላቶቹ የማይሸነፍ እዚህ ላይ ማስተዋል ያለብን የሚከተለውን ታሪካዊ ሐቅ ነው። ይህ የአክሱም ጽሑፍ ልሳነ ሦስት ሲሆን የተጻፈባቸውም ቋንቋዎች በሳብኛ በጥንቱ ግዕዝና በግሪክኛ ነው። በግሪኩ ጽሑፍ ላይ በሐበሸት ፋንታ ኢትዮጵያ በሚል ተተክቶ እናገኛለን። ይህን ካልን ዘንዳና ስለ ሐበሻ አመጣጥ እንደተናገርነው ሁሉ ስለ ኢትዮጵያም አመጣጥ ባጭሩ እንናገር።

 

ስመ ጥሩ የግሪክ ባለ ታሪክ ሆሜር ከግብጽ በስተደቡብ ያሉትን የአፍሪቃ አገሮች ሁሉ በደምሳሳው ኢትዮጵያ ብሎ ጠርቷቸዋል። ይህም ከጊዜ ብዛት የሌሎችም የአፍሪቃ አገሮች መጠሪያ መሆኑን አቁሞ የኢትዮጵያ ብቻ እየሆነ ሄዷል። አብዛኞቹ አውሮጳውያንም የሆሜርን ፈለግ በመከተል አገራችንን ኢትዮጵያ የሚለው ስም ከሐበሻ ይልቅ ወደ ኋላ ጊዜ በብዛት እየገነነ የመጣ ይመስላል። ይህም አገራችን ከምዕራባዊው ዓለም ጋር ይበልጥ ግንኙነት ማድረግ ከጀመረችበት ጊዜ ጀምሮ ሊሆን ይችላል። ዋናው ቁም ነገር ግን ከብዙ ምእተ ዓመታት ጀምሮ ሁለቱም ስያሜዎች ያገራችን መጠሪያዎች መሆናቸው ነው። ከዚህም የተነሣ ነው አንዳንድ የኢትዮጵያ ነገሥታትና መሪዎች ለአውሮጳ አቻዎቻቸው መሪዎች በሚጽፏቸው ደብዳቤዎች በሐበሻ ፋንታ የኢትዮጵያ ንጉሠ ነገሥት ብለው ሲጽፉ የነበረው። በአንጻሩ ግን ለምሥራቅ መሪዎች በሚጽፉበት ጊዜ ኢትዮጵያ ከሚለው ስያሜ ይልቅ አበሻ/ሐበሻ የሚለውን ይመርጡ ነበር። ይህን ሐሳብ ለማብራራት የሚከተለውን ሁኔታ እንይ፤ ንጉሠ ነገሥት አፄ ዮሐንስ አራተኛ ለማንኛውም የዓለም መሪ በጻፏቸው ደብዳቤዎች በሳቸው ጊዜ ኦፊሴላዊ የነበረውን ኢትዮጵያ የሚማለውን ስም ከማዕረጋቸው ጋር ሲጠቅሱ በማኅተማቸው ላይ ግን ዐረብኛም ስለነበረው ሐበሻ የሚለውንም ስያሜ ጨምረው ይጽፉ ነበር። ለምሳሌ የደብዳቤዎቻቸው መግቢያ እንዲህ የሚል ነው።

 

ዮሐንስ ንጉሠ ጽዮን፣ ንጉሠ ነገሥት ዘኢትዮጵያ ካሉ በኋላ በማኅተማቸውም ላይ ይኸው ይደገምና ነገር ግን በዐረብኛ ዮሐንስ ንጉሠ ጽዮን እንዳለ ሆኖ ንጉሠ ነገሥት ከሚለው ቀጥሎ በ “ዘኢትዮጵያ” ፋንታ “የሐበሻ” የሚል ይገኝበታል። እንዲህ ማድረጋቸውም የምዕራቡንም የምሥራቁንም ርዕሰ ብሔሮች በሚያውቁት ቋንቋ ለማስተናገድ መሆኑ ግልጽ ነው።

 

እንግዲህ እላይ የተጠቀሰውን ሐተታ እንደ መግቢያ ካስቀመጥኩ በኋላ ይህን መጣጥፍ እንድጽፍ ወደ አነሣሣኝ ወደ ዋናው ምክንያቴ ልመለስ።

 

ከቅርብ ጊዜ ወዲህ ምዕራባውያን ፀሐፊዎች ሁለቱ ስያሜዎች ማለትም ሐበሻና ኢትዮጵያ የተወሰኑ የሀገራችን ክፍሎች መጠሪያ እንደሆኑ ያለ ሀፍረት ሊነግሩንና ሊያሳምኑን ይፈልጋሉ። እንደነሱ አባባል ሐበሻ ማለት በትግራይና /ኤርትራን ጨምሮ/ በአማራ ከፍተኛ ቦታዎች የሚኖሩ ሕዝቦች መጠርያ ስም ነው ይሉናል። ከዚህም በመነሳት ሐበሻ ነፍጠኛ፣ ጦረኛና ጨቋኝ የገዥ መደብ አንደሆነ ይናገራሉ። ለምሳሌ በቅርብ ጊዜ እንዳጋጣሚ እኔም በተካፈልኩበት አንድ ጥናታዊ ጉባኤ አንድ የውጭ አገር ሰው ባቀረበው ወረቀት ላይ ይህን ሐሳብ ሲያስተጋባ ሰምቻለሁ። የሰውየውን ማንነት በወግ ስለማውቅ ብዙም አልተደነቅሁበትም። ግን ስለተናገረው ጉዳይ የጉባኤው ተሳታፊዎች ከነበሩት ብዙ ምሁራን  ኢትዮጵያውያን ውስጥ ማንም ሰው አስተያየት አለመስጠቱ በጣም ደንቆኛል፤ ገርሞኛል። ይህ ሰው ባቀረበው ወረቀት ባለማፈር ያበሻ ነፍጠኞች ባካሄዱት ወረራ የሚል አገላለጽም ነበረው። የአበሻ ነፍጠኛ ሲል ሰውየው የንጉሡ ወታደሮች ማለቱ እንደሆነ ግልጽ ነው። እንግዲህ አበሻ የሚለው ትግሬውንና አማራውን ብቻ ማለት ከሆነ ሰውዬው ባልገባው ወይንም በማይገባው ጉዳይ ላይ ዘላብዷል ማለት ነው። ነፍጠኛ ማለት አንዳንድ የአመለካከት ድኅነት የሚያጠቃቸው ወገኖች እንደሚያምኑት ሳይሆን ጠመንጃ ይዞ የሚዋጋ ወታደር ከማለት በስተቀር ሌላ ተጨማሪ ብሔረሰብን የሚገልጽ አባባል አይደለም። የኢትዮጵያ ነገሥታት ወታደሮች ከእነዚህ ብሔረሰቦች የተውጣጡ ሰዎች ብቻ ነበሩ ማለት የኢትዮጵያን ታሪክ በወግ አለመረዳት ነው። አንድ ምሳሌ ልጥቀስ፤ በ14ኛው ክፍለ ዘመን ነግሦ በነበረው በዐምደ ጽዮን ታሪክ ውስጥ ስለ ዐምደ ጽዮን ሠራዊት ቅንብር እንዲህ የሚል ታሪክ እናገኛለን፤ “ሸሹም ስላችሁ ከፍርሐት የተነሣ ነው ብላችሁ አታድንቁ፤ ምክንያቱም የሸዋ፣ የዳሞት፣ የጎዣም፣ የትግሬና የብጉና፣ የአምሐራ ሠራዊትና የኢትዮጵያ ሠራዊት ሁሉ በመላ ቢሰበሰብ በእግዚአብሔር ኃይል ካልሆነ በስተቀር በፊታቸው ሊቆም ስለማይቻል ነው።” ሌሎችም ተመሳሳይ ምሳሌዎች መጥቀስ ይቻላል። ይሁንና የኢትዮጵያ ነገሥታት ወታደሮች ከነዚህ ሁለት ብሔረሰቦች ብቻ የተውጣጡ ነበሩ ማለት ኢትዮጵያን በሃይማኖት ለመለያየትና ለማዳከም እንደሚሞክሩት ሁሉ በብሔረሰብም ለመከፋፈል የሚፈጥሩት ዘዴ ነው። ሁኔታዎችን ቀረብ ብለን ካየን የዚህ መሠሪ አከፋፈል ምንጭ የአውሮጳ ሚሲዮናዊያን ናቸው። የነዚህ ቡድኖች ዋና ዓላማ እምነታቸውን ማስፋፋት ብቻ ሳይሆን ድብቅ ዓላማም አላቸው። ይኸውም ደካማ ኢትዮጵያን ፈጥሮ እንዳሻቸው መግዛትና ማዘዝ እንዲያስችላቸው ማድረግ ነው።

 

ወደዋናው ጉዳይ ልመለስና ነፍጠኛ ማለት ማንኛውም ንጉሡን ወይም የጦር መሪውን ተከትሎ ጦር ሜዳ የሚገኝ የጦር መሣሪያ የታጠቀ ኢትዮጵያ ጦር ከሁሉም ብሔረሰብ እየተውጣጣ ይመሠረት እንደነበረ ማስረጃ ማቅረብ አያሻም። አንቱ የተባሉትም የጦር መሪዎች የልዩ ልዩ ብሔረሰብ ወገን እንደነበሩ እናውቃለን። ለመሆኑ ኢትዮጵያውያን በሙያቸውና በአገር ወዳድነታቸው ሲገለግሉ የነበሩትን እነ ባልቻ አባ ነፍሶን፣ እነ ሀብተጊዮርጊስ ዲነግዴን፣ እነ ጎበና ዳጨን፣ እነ ገረሱ ዱኪን፣ እነ አበበ አረጋይን፣ እነ አበበ ዳምጠውን እና እነ ደስታ ዳምጠውን ሌሎችም በጣም ብዙዎች ከየትኛው ክፍል ልንመድባቸው ይሆን? አበሻ ወይስ ኢትዮጵያ?

 

ጥያቄው እንግዲህ እንዲህ ያለው ችግር ለምን ተፈጠረ በሚለው ላይ ነው። አመዛዛኝ አእምሮ ያለው ሰው ይህ ጥያቄ የማያሻማ መልስ እንዳለው ፈጥኖ ይረዳል። ችግሩ ያለው ሐቁን ሸፋፍነው ሌላ የራሳቸውን ወይንም የፈረንጆችን ሕልም እውን ለማድረግ በሚሞክሩት ዘንድ ብቻ ነው። እንግዲህ ዋናውን ጉዳይ ጉልህ አድርገን ማቅረብ ያለብን ይመስለኛል። ለምንድን ነው ምዕራባውያን በአበሻና በኢትዮጵያ መሀከል ልዩነት ፈጥረው ልብወለድ ታሪክ የሚነግሩንና እንድናምንላቸው የሚፈልጉን ለሚለው ዋናና መሠረታዊ ጥያቄ መልሱ ይህ ነው። የወደፊት ተስፋቸውን በጣሉባት ገና ባልተበላችውና በድንግሏ የውስጥ አፍሪቃ አህጉር ጠንካራና አይበገሬ መንግሥት እንዲነሣ አይሹም። ከዚህም የተነሣ የተከፋፈለችና ደካማ ኢትዮጵያ /ወይንም ሌላ የአፍሪቃ አገር/ ለሕልማቸው ማስፈፀሚያ ጥሩ መስክ ሆና ያገኙዋታል። አንዲት ጠንካራ ሀገር “እምቢ! ይህ መብቴ ነው! ከናንተ ጋር የምዋዋለው እና የምደራደረው ጠቅሜንና መብቴን አስጠብቄ እንጂ የናንተን ፈቃድ ብቻ ለመፈፀም አይደለም። ግንኙነታችን ሁሉ በኩልነት ላይ የተመሠረተ መሆን አለበት” እንድትላቸው አይሹም። እነርሱ በርካሽ ያመረቱትን የፋብካዎቻቸውን ምርት በውድ ዋጋ ለኛ ሸጠው የኛን የእርሻ ውጤት ባልባሌ ዋጋ ሊቀሙን ይሻሉ። ይህም ዓይኑን ያፈጠጠ ዝርፊያ መሆኑን ማንም አስተዋይ አይስተውም። እንዲህ ያለውን የሽንገላ ዘዴያቸውን ባለፈው ምእተ አመት ተጠቅመውበታል፤ ባሁኑ ጊዜ ግን ፈጽሞ የማይታለም እየሆነባቸው ነው የሄደው። ስለዚህም ሌላ ዘዴ መፈለጉ አማራጭ ያልነበረው መንገድ ነበር፡ ይህም የከፋፍለህ ግዛ ማኪያቬሊያዊ ፍልስፍና ለዕድላቸው መፈተኛ እያረጉ ስለኢትዮጵያ በሚናገሩበት መድረኮች ሁሉ ደጋግመው እያነሱት ነው። እንዲህ ባለውም ዓይኑን ባፈጠጠ የሽንገላ ዘዴያቸው ሊያታልሉን የሚችሉት የሚሉንን አምነን የተከፋፈልንላቸው እንደሆነ ብቻ ነው።

 

ምዕራባውያን አፍሪቃን ሲቀራመቱ ኢትዮጵያ የኢጣሊያ ዕጣ እንድትሆን ወስነው ነበር። ይህም ከግፍና ከአመጽ የተነሣ እንጂ ሌላ ምክንያት አልነበረውም። በሁለቱም አገሮች መካከል የብዙ ሺ ኪሎ ሜትር የርቀት ልዩነት አለ። ስለዚህም ኢትዮጵያንና ኢጣልያንን የሚያገናኛቸው ምንም ዓይነት የጂኦግራፊ ጉርብትና የለም። ሆኖም ግን ኢጣልያ ኢትዮጵያን በላቀ የጦር ኃይል አሸንፋለሁ በማለት የዐድዋን ጦርነት አካሄደች። በዚያን ጊዜ አንደማንኛውም ወቅት ሁሉ ጠንካራና አይበገሬ ኢትዮጵያ ግንባሯን ሳታጥፍ የኢጣልያ ሽንፈት ለአውሮጳ ትልቅ ውርደት ነበር።

 

አንባቢ ሆይ አስተውል! እንግዲህ በጦርነት ያልቀናውን ዕድል በሌላ ዘዴ መሞከሩ ጥሩ ብልሃት መሰሎ ለምዕራባውያን ስለታያቸው ምሁሮቻቸው #አበሻ$ ና #ኢትዮጵያ$ የሚለውን የቆየ ስያሜ አዛብተው መጠቀም ጀመሩ። የሚገርመው አንዳንድ ወገኖቻችን ይህን ውስጠ መርዝ አከፋፈል ሳይመረምሩ እያስተጋቡ ነው። አንዳንዶቹ እንደዚህ ያለውን የከፋፍለህ ግዛ ሴራ ለምን እንደተጠነሰሰ ቢያውቁትም በዚህ አማልክቶቻቸው ባወጡላቸው የከፋፍለህ ግዛ ዘዴ በመጠቀም አገርን ገንጥሎ /እንደ ኤርትራ/ ለመግዛት ያላቸውን ምኞች እውን ለማድረግ እንደሚረዳቸው ስለሚያምኑና እስልጣን ኮርቻ ላይ ለመንጠላጠል ስለሚፈልጉ ከማንም ይበልጥ ያናፍሱታል። ነገር ግን ካለፉትና ከቅርብ ታሪካችን አለመማር ነው እንጂ በቅርቡ በኢትዮጵያና በኤርትራ መካከል ተቀስቅሶ በነበረው ግጭት ትምህርት ቢወስዱ ኖሮ አበሻና ኢትዮጵያ እያሉ አገራቸውን ከመከፋፈል ቢቆጠቡ ጥሩ ነበር። በዚህ ግጭት ይህ የአበሻ ነፍጠኞች ጣጣ ነው ብሎ የኢትዮጵያን ሕዝብ እጁን አጣምሮ አልተቀመጠም። ጢስ እንደገባበት ንብ ሆ ብሎ ተነሥቶ ተዋድቆና ደሙን አፍስሶ አገርን ከወራሪ ታደጋት።

 

ይህን ካልኩ በኋላ የኢትዮጵያ ችግር እምኑ ላይ ነው ወደሚለው ጥያቄ ሊሂድና አንዳንድ ሐሳብ ልሰንዝር። ኢትዮጵያ በአበሻና በኢትዮጵያ የመከፋፈሉ ዓላማ አገሪቱን ለማዳከምና ያሏትን አሜን ብላ የምቅበቀል ደካማና ጥገኛ አገር ለመፍጠር መሆኑን በመጠኑም ቢሆን ተገንዝበናል። የዚህ አከፋፈል ውጤትም ጨቋኝና ተጭቋኝ የሚለውን መደብ ፈጥሮ እርስ በርስ ለማቃቃርና ለማጫረስ ነው። እንደ እውነቱ ከሆነ የኢትዮጵያ ችግር ያለው በገዥና በተገዥ መደብ መካከል ባለው ቅራኔ እንደሆነ ማንም አስተዋይና በኢትዮጵያዊነቱ/ በአበሻነቱ የሚያምን ዜጋ ጥሩ አድርጎ ይረዳዋል። በማንኛውም የኢትዮጵያ ብሔረሰብ ውስጥ ጨቋኝም ተጭቋኝም የኅብረተሰብ ክፍል ነበር፤ አሁንም ይኖራል።/ሶሻሊስት ሆኜ ሳይሆን ሐሳቤን በወግ ሊገልጽልኝ ስለቻለ ብቻ ነው። የኢትዮጵያ ችግር እዚህ ላይ ነው እንጂ ሌላ ሐተታ እየፈለጉ ማሳዘኑ የትም አያደርስም። ለአንዱ ብሔረሰብ ልዩ ስም እየሰጡ ጨቋኝ፤ ሌላውን ተጨቋኝ ማድረግ ከተጨባጩ እውነታ ጋር ስለማይሄድ የትም አያደርሰንም፤ ከእውነታው እየራቅን ትዝብት ላይ ከመውደቅ በስተቀር።

 

ይህ የጨቋኝና የተጨቋኝ ፍትህ አልባ ሁኔታ በኢትዮጵያ ውስጥ ሊፈታ የሚችለው በኔ እምነት በበጎ የማያስቡልን ወገኖች እንደሚያላዝኑት ሳይሆን ወደፊት በመላው የኢትዮጵያ ሕዝብ ትግል በሚቋቋመው ፍትሕና ርትዕ የሰፈነበት ዴሞክራሲያዊ ሥርአተ ማህበር ሲነግሥ ብቻ ነው።

 

ይህም እውን የሚሆነው እያንዳንዱ ዜጋ ያለ ተጽእኖ እንደራሴውን ወክሎ መርጦ እሱን ወክሎ በሚያቋቁመው የወኪሎች ሸንጎ አማካኝነት ነው። በሕዝብ ምርጫ የሚቋቋመውም ሕዝባዊ ሸንጎ የሚሾመው የአገር መሪ ለተወሰነለት ጊዜ ብቻ አገልግሎ ሥልጣኑን ለተተኪው በማስረከብ ምንም እና ማንንም ሳይፈራ የኅብረተሰቡ አባል ሆኖ መኖር የሚችል መሆን ያለበት ሲሆንና ሥልጣን በያዘበት ዘመን ዓይነ ውሀው ካላማረ ወዲያው ከሥልጣን ወርዶ ላደረገውም ጥፋት ተጠያቂ የሚሆንበት ሥርዓት ሲቋቋም ነው።

 

በኔ እምነት የኢትዮጵያ ሕዝብ ሊታገልለት ሊያቋቁመው የሚገባው እንዲህ ያለውን ሥርዐተ ማኅበር ነው። የተለቀቀ ገንዘብ ሌብነትን ያስተምራል እንደሚባለው ሁሉ የተለቀቁ ሥልጣንም እንዲሁ ያባልጋል፤ መረንም ይለቃል። ልጓም የሌለው ፈረስ እንደልቡ እንደሚፏልል ሁሉ ቁጥጥር ያነሰውና በሕዝብ እውነተኛ የበላይነት የማያምን መሪ እንዲሁ እንዳሻኝ ልሁን ይላል።

 

ስለዚህ የኢትዮጵያ ችግር ያለው በጨቋኝና በተጨቋኝ የኅብረተሰብ አባላት መካከል ካለው ቅራኔ የተነሣ እንጂ አበሻ' ኢትዮጵያ ነፍጠኛ 'ትምክሕተና እየተባለ ሕዝብን ለመበታተን 'ለማቃቃርና ለማፋጀት ከሚደረገው ሙከራ የመነጨ አይደለም።

 

ሐሳቤን ከመቋጨቴ በፊት አንድ ተጨማሪ ነገር ልወርውር። አስተዋይ አዕምሮ ያለውን ልጠይቅ። ለመሆኑ ጨቋኝና ነፍጠኛ እያሉ የሚጠሩት ሕዝብ ከሌላው ሕዝብ የተለየ ምን ጥቅም አግኝቶ ይሆን? ይህን ያህልስ ጥላቻ የሚሰነዝርበት?

በመጨረሻም የአበሻንና የኢትዮጵያን ስያሜ ጉዳይ በጥንቃቄ መመርመርና ማየትና ዓላማውም ምን እንደሆነ ዓይነ ኅሊናችንን ከፍተን ማየት ይኖርብናል። በአገራችን ህልውና ላይ የተሰነዘረ የጠላቶቻችን ለያይተህና የአዳክመህ ግዛ መሣሪያም መሆኑን በወግ አንረዳ። እስከመቸስ እየተታለልን እንኖራለን?¢

ይምረጡ
(3 ሰዎች መርጠዋል)
437 ጊዜ ተነበዋል

Sendek Newspaper

Bole sub city behind Atlas hotel

Contact us