ታላቁ ሊቅ ፕሮፌሰር ሪቻርድ ፓንክረስት ከ1920 - 2009 ዓ.ም

Wednesday, 22 February 2017 12:05

 

በጥበቡ በለጠ

 

በኢትዮጵያ ታሪክ፣ ባሕል፣ ኢኮኖሚ እና ፖለቲካ ላይ ለበርካታ ዓመታት ጥናትና ምርምር በመፃፍ፣ በማሳተም ወደር የማይገኝላቸው ፕሮፌሰር ሪቻርድ ፓንክረስት፣ የካቲት 9 ቀን 2009 ዓ.ም አርፈው ትናንት የካቲት 14 ቀን 2009 ዓ.ም በቅድስት ስላሴ ቤተ-ክርስቲያን የኢትዮጵያ አርበኞች ማረፊያ ስፍራ ላይ ከእናታቸው ከወ/ሮ ሲልቪያ ፓንክረስት ጐን አርፈዋል።

በፕሮፌሰር ሪቻርድ ፓንክረስት ቀብር ላይ ዶ/ር ሙላቱ ተሾመ የኢፌድሪ ፕሬዝደንት፣ ከመገኘታቸውም በላይ ጠቅላይ ሚኒስትር ኃይለማርያም ደሳለኝም ስለፕሮፌሰር ሪቻርድ ፓንክረስት ሞት የተሰማቸውን ሐዘን በተመለከተ በባህልና ቱሪዝም ሚኒስትሯ በዶ/ር ሒሩት ወ/ማርያም ተነቧል። ከዚህ ሌላም የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ቤተ-ክርስትያን እና የኢትዮጵያ ካቶሊካዊት ቤተ-ክርስትያን ሊቀ ጳጳሳትና አባቶች ተገኝተዋል። ሚኒስትሮች፣ ምሁራን፣ የእንግሊዝ አምባሳደርም ተገኝተው ንግግር አድርገዋል።

የሪቻርድ ፓንክረስት ሥርዓተ-ቀብር የተፈፀመው 60 ዓመት ሙሉ በፍፁም የፍቅር ልዕልና ሲያገለግሏት በቆየችው ኢትዮጵያ ውስጥ በመሆኑ ልዩ ትርጉም እንዳለውም ተወስቷል። በታሪክ ፕሮፌሰር በሽፈራው በቀለ የተዘጋጀውም የሕይወት ታሪካቸው ተነቧል።

ሪቻርድ ፓንክረስትና ቤተሰባቸው ለኢትዮጵያ ያበረከቱት አስተዋፅኦ እጅግ ግዙፍ መሆኑም ተወስቷል። ለመሆኑ ሪቻርድ ፓንክረስት ማን ናቸው?

ፕሮፌሰር ሪቻርድ ፓንክረስት ላለፉት 60 ዓመታት በኢትዮጵያ ታሪክ፣ ባህል፣ እምነት እና ልዩ ልዩ ጉዳዮች ላይ ስፍር ቁጥር የሌላቸውን የጥናትና የምርምር ጽሁፎችን አበርክተዋል።

ፕሮፌሰር ሪቻርድ ፓንክረስት ማን ናቸው? ምን አበረከቱ? የሚሉትን ጥያቄዎች እያነሳን ዛሬ እንጫወታለን። በልዩ ልዩ አጋጣሚዎች የሰበሰብኳቸውን የፕሮፌሰሩን ጽሁፎች እየጠቃቀስኩም እናወጋለን። ከዚህ በፊት ፕሮፌሰር ሪቻርድን እና ቤተሰባቸውን በላሊበላ፣ በጐንደር፣ በሐረር፣ በአክሱም የኪነ-ህንፃ ታሪኰች እንዲሁም ስለቤተሰባቸውም ጭምር እኔና ኤሚ እንግዳ ቃለ-መጠይቅ አድርገንላቸው ስለነበር እሱንም መሠረት አድርጌ እኚህን ምሁር በጥቂቱ አስተዋውቃችኋለሁ።

ፕሮፌሰር ሪቻርድ የተወለዱት እ.ኤ.አ ዲሴምበር 3 ቀን 1927 ዓ.ም ለንደን ውስጥ ሲሆን፤ እናታቸው ሲልቪያ ፓንክረስት ታዋቂ የሰብአዊ መብት ተሟጋች እና የኢትዮጵያ አርበኛ ነበሩ። ፋሽስቶች ከኢትዮጵያ ምድር በሽንፈት እንዲወጡ ካደረጉ እንግሊዛዊያን መካከል ግንባር ቀደሟ ናቸው - ሲልቪያ። እ.ኤ.አ በ1936 ዓ.ም ኢትዮጵያ ላይ ሙሉ ትኩረቱን ያደረገው እጅግ ዘመናዊ የሆነውን New Times and Ethiopian News የተሰኘውን ጋዜጣ ማዘጋጀት ጀመሩ። ጋዜጣው ሃያ ዓመታት ሙሉ በተከታታይ ሲታተም ቆይቷል።

ሲልቪያ በኢትዮጵያ ባህልና ታሪክ ላይ አያሌ ጽሁፎችን በማቅረብ የሚታወቁ አርበኛ ናቸው። ለምሳሌ 735 ገፅ ያሉት Ethiopia a Cultural History የተሰኘው መጽሐፋቸው እጅግ ዝነኛ ከመሆኑም በላይ በዘመኑ ኢትዮጵያን በዓለም አደባባይ በሰፊው ያስተዋወቀ ነበር።

የሪቻርድ አባት ሲልቪዮ ካርሎ የተባሉ ወደ ለንደን የተሰደዱ ኢጣሊያዊ ስደተኛ ነበሩ። አባታቸው ካርሎ ምንም እንኳ ኢጣሊያዊ ቢሆኑም፤ ፀረ-ፋሽዝም እንቅስቃሴ አቀንቃኝ ነበሩ። ይህም አቋማቸው ነው ለስደት ያበቃቸው። አጋጣሚው ደግሞ ለንደን ውስጥ በፀረ-ፋሺዝም እንቅስቃሴዋ እና በሰብአዊ መብት ተከራካሪነት ከምትታወቀው ሲልቪያ ፓንክረስት ጋር አገናኝቷቸው። ሪቻርድ ፓንክረስት የተባለ የኢትዮጵያ የዘመናት ወዳጅ ሊሆን የበቃውን ልጅ ወለዱ። ሲልቪዮ ካርሎ በሙያቸው ጋዜጠኛ እና አሳታሚ ነበሩ።

በምዕራባዊያን የስም አወጣጥ ባህል መሠረት የቤተሰብ ስም የሚወረሰው ከአባት /ከወንድ/ ቤተሰብ ነበር። ነገር ግን የሪቻርድ ፓንክረስት የቤተሰብ ስም የተወረሰው ከእናታቸው አባት ከዶክተር ሪቻርድ ማርስደን ፓንክረስት ነው። ዶክተር ሪቻርድ ማርድሰን ፓንክረስት በስራቸው የሕግ ባለሙያ የነበሩና የእንግሊዝ የሌበር ፓርቲ አቀንቃኝ ነበሩ።

ፕሮፌሰር ሪቻርድ ፓንክረስት መጀመሪያ የተማሩት ባንኩሮፍት ዩኒቨርሲቲ ውስጥ ከለንደን ከተማ ጥቂት ወጣ ብሎ በሚገኘው ተቋም ውስጥ ነበር። ከዚያም ለንደን ውስጥ የኢኮኖሚክስ ዩኒቨርሲቲ ተማሩ። እ.ኤ.አ በ1954 ዓ.ም በምጣኔ ሐብት ታሪክ /Economic History/ በዶክትሬት ዲግሪ ተመረቁ።

የሪቻርድ ፓንክረስት የኢትዮጵያ ፍቅር የተጠነሰሰው ገና በልጅነታቸው ዘመን ነው። የእናታቸው የሲልቪያ ፓንክረስት የፀረ-ፋሽዝም እንቅስቃሴ እና ብሎም  የኢትዮጵያን ታሪክ ከልጅነታቸው ጀምሮ ሲያነቡ ፍቅራቸው እያየለ መጣ። ግርማዊ ቀዳማዊ ኃይለስላሴ ንጉሠ ነገስት ዘ-ኢትዮጵያ በስደት ለንደን ውስጥ ይኖሩ ነበር። ከእርሳቸው ጋርም ለንደን ውስጥ የኢትዮጵያ ቋሚ አምባሳደርና ከፍተኛ ምሁር የነበሩት ሐኪም ወርቅነህ እሸቴም ነበሩ። ከእነዚህ ታላላቅ የኢትዮጵያ ሰብዕናዎች ጋር ለንደን ውስጥ የተገናኙትና ብዙ ነገር ያወቁት ሪቻርድ ፓንክረስት፣ የኢትዮጵያ ፍቅር በደማቸው ውስጥ እየገባ መጣ።

ከኢጣሊያ ወረራ በኋላ ደግሞ ባለቅኔው መንግስቱ ለማ፣ ዛሬ በሕይወት የሌሉት እጅግ የተከበሩ የዓለም ሎሬት ሜትር አርቲስት አፈወርቅ ተክሌ፣ ልጅ ሚካኤል እምሩ እና ሐብተአብ ባህሩ ለከፍተኛ ትምህርት ከኢትዮጵያ ወደ ብሪታንያ ይሄዳሉ። እዚያም ከሪቻርድ ፓንክረስት ጋር የቅርብ ጓደኛ ሆኑ። በዚህም የተነሳ የሪቻርድ ፓንክረስት እና የኢትዮጵያ ፍቅር ወደ ፍፁምነት ይቀየራል።

ሪቻርድ ፓንክረስት ኢትዮጵያን ለመጀመሪያ ጊዜ መጥተው የጐበኙት እ.ኤ.አ በ1950 ዓ.ም ነበር። እንደገና በ1956 እ.ኤ.አ ከእናታቸው ከሲልቪያ ፓንክረስት ጋር በመሆን ወደ ኢትዮጵያ መጡ። በዚህ ጊዜ ከዛሬዋ ባለቤታቸው ከወ/ሮ ሪታ ፓንክረስት ጋርም ተገናኙ። ከዚያም ተጋቡ። ወዲያውም በአዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ ውስጥ ተቀጠሩ። ማስተማርም ጀመሩ።

እ.ኤ.አ በ1963 ዓ.ም በአዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ ውስጥ የሚገኘውን የኢትዮጵያን ጥናትና ምርምር ተቋምን በመመስረት ከግንባር ቀደሞቹ መካከል ሪቻርድ ፓንክረስት አንዱ ናቸው። ይህ የጥናትና ምርምር ተቋም ኢትዮጵያን የተመለከቱ ማንኛውም መረጃ የሚገኝበትና በበርካታ ቱሪስቶችም የሚጐበኝ የሀገሪቱና የህዝቦቿ መገለጫ የሆነ ሙዚየም በውስጡ ይዟል።

ሪቻርድ ፓንክረስት እ.ኤ.አ ከ1963 እስከ 1975 ዓ.ም ድረስ የኢትዮጵያ ጥናትና ምርምር ተቋም /IES/ የመጀመሪያው ዳይሬክተር በመሆን አገልግለዋል።

በዚያን ዘመን የቤተ-መፃህፍቱ ኃላፊ እና የሙዚየሙ አስጐብኚ /Curator/ ከነበሩት ፕሮፌሰር ስታንስላው ዮናስኪ ጋር በመሆን እ.ኤ.አ በ1966 ዓ.ም ሦስተኛውን ዓለም አቀፍ የኢትዮጵያ ጥናትና ምርምር ኰንፈረንስ አዘጋጅተዋል።

ፕሮፌሰር ሪቻርድ ፓንክረስት የኢትዮጵያ ጥናትና ምርምር ወዳጆች ማኅበርን /SOFIS/ በመመስረት እና በማስፋፋት በእጅጉ ይታወቃሉ። ማኅበሩ ልዩ ልዩ ድጋፎችን ለኢትዮጵያ ጥናትና ምርምር ተቋም ከማድረጉም በላይ ልዩ ልዩ ጠቃሚ ሠነዶችን በመግዛትና በመሰብሰብ ለተቋሙ ገቢ ያደርጋል።

ፕሮፌሰር ሪቻርድ እ.ኤ.አ ከ1974 ዓ.ም በኋላ በኢትዮጵያ ውሰጥ አብዮቱ ሲፈነዳ እና መረጋጋት ሲጠፋ ወደ ለንደን አቀኑ። እ.ኤ.አ በ1976 ዓ.ም በኢንግላንድ የጥንታዊ እና የአፍሪካ ጥናቶች ማዕከል በሆነው ለንደን ውስጥ በሚገኘው የኢኰኖሚክስ ትምህርት ቤት ተመራማሪ ሆኑ። ከዚያም Royal Asiatic Society ተብሎ በሚታወቀው ተቋም ውስጥ የቤተ-መፃህፍቱ ኃላፊ ሆነው ተሾሙ። እ.ኤ.አ በ1986 ዓ.ም ከአስር ዓመታት ቆይታ በኋላ ወደ ኢትዮጵያ ተመለሱ።

ፕሮፌሰር ሪቻርድ አምራች ፀሐፊና ተመራማሪ በመሆን ከኢትዮጵያ አልፎ በመላው ዓለም በእጅጉ ይታወቃሉ። ኢትዮጵያ ላይ ብቻ ትኩረት ያደረጉ 22 መፃህፍትን አሳትመዋል። 17 ሌሎች መፃህፍትን ደግሞ የአርትኦት /Editing/ ስራ ሰርተዋል። ከ400 በላይ የጥናትና ምርምር ጽሁፎችን በልዩ ልዩ ጆርናሎች ላይ በማሳተም በዓለማችን ከሚታወቁት የታሪክ ሊቆች መካከል ግንባር ቀደም ሆነው ከሚጠሩት አንዱ ለመሆን በቅተዋል። ከዚሁ ጋርም በተለይ ከእናታቸው እና ከባለቤታቸው ጋር በመሆን Ethiopia Observer የተሰኘውን መጽሔት ያዘጋጁ ነበር። የኢትዮጵያ ጥናትና ምርምር ጆርናልም ለብዙ ዓመታት ከፕሮፌሰር ዮናስኪ ጋር እና ከሌሎችም ጋር በመሆን አዘጋጅተዋል።

ለዚህም የአገልግሎት ብቃታቸው እ.ኤ.አ በ1973 ዓ.ም ከመሸለማቸውም በላይ እ.ኤ.አ በ2004 ዓ.ም አዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ የክብር ዶክትሬት ዲግሪ ሰጥቷቸዋል። በእንግሊዝ ሀገርም ላበረከቱት የታሪክ ጥናትና ምርምር አስተዋፅኦ ከፍተኛ ሽልማት አግኝተዋል።

ፕሮፌሰር ሪቻርድ ከኢትዮጵያ ውጭ በተለያዩ ሀገሮች ውስጥ ባሉ ዩኒቨርሲቲዎች ተጋባዥ መምህር በመሆን እየተጓዙ አስተምረዋል። በዚህም ኢትዮጵያን ከቀሪው ዓለም ጋር በማገናኘት እንደ ድልድይ ያገለገሉ አንጋፋ ምሁር ናቸው።

ከጥናትና ምርምር ስራዎቻቸው በተጨማሪም የአክሱም ሐውልትን እና ከመቅደላ አምባ የተዘረፉ የኢትዮጵያን ቅርሶች ከጣሊያን እና ከእንግሊዝ ሀገር በማስመለስ ይታወቃሉ። እ.ኤ.አ በ2002 ዓ.ም ለንደን ከተማ ውስጥ በሚገኘው የኢጣሊያ ኤምባሲ በር ላይ የአክሱም ሐውልት ወደ ሀገሩ እንዲመለስ ሰላማዊ ሰልፍ አድርገዋል።

የፕሮፌሰር ሪቻርድ ፓንክረስት ቤተሰብ በሙሉ ማለት ይቻላል ጊዜያቸውንና ኑሮዋቸውን በኢትዮጵያ ውስጥ ያደረጉ ናቸው። ለምሳሌ ከእናታቸው ከሲልቪያ ፓንክረስት ሲጀመር፣ የኢጣሊያን ወራሪ በመታገልና በመጨረሻም በመጣል ከሚታወቁት ከኢትዮጵያ አርበኞች ጋር የሚሰለፉ የቁርጥ ቀን ባለውለተኛ ናቸው። ከዚያም ወደ ኢትዮጵያ መጥተው አያሌ ተግባራትን ለኢትዮጵያ አበርክተው በመጨረሻም እ.ኤ.አ መስከረም 27 ቀን 1960 ዓ.ም ከዚህች ዓለም በሞት ሲለዩ የተቀበሩትም እዚሁ አዲስ አበባ ከተማ ቅድስት ስላሴ የጀግኖች መካነ መቃብር ነው። ሲልቪያ በኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ቤተ-ክርስትያን ውስጥ ክርስትና ከመነሳታቸውም በላይ “ወለተ ክርስቶስ” (የክርስቶስ ልጅ) በሚል በቀሳውስት አማካይነት የክርስትና ስም ወጥቶላቸዋል። በትውልድ እንግሊዛዊት ቢሆኑም በመንፈስ ደግሞ ኢትዮጵያዊም ሆነው ኖረው አልፈዋል።

ልጃቸው ሪቻርድ ፓንክረስትም 60 ዓመታት ሙሉ የኢትዮጵያን ታሪክ፣ ባህልና እምነት እየተመራመሩ፣ እያስተማሩ፣ ኢትዮጵያንም እያስተዋወቁ ብዙ ውለታ አበርክተዋል። የሪቻርድ ባለቤት ሪታ ፓንክረስትም በኢትዮጵያ ውስጥ ላለፉት 60 ዓመታት ከባለቤታቸው ባልተናነሰ ሁኔታ እጅግ ግዙፍ የሚባሉ ተግባራትን አከናውነዋል። ባለቤታቸው ሪቻርድ ውጤታማ በሆኑባቸው በሁሉም ስራዎች የሪታ አጋርነትና ተሳትፎ ስለታከለበት ስኬታማ ሆኖ ኖሯል።

ከዚህ ሌላም ወ/ሮ ሪታ ፓንክረስት በአዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ ውስጥ በሚገኘው ኬኔዲ ላይብረሪ ውስጥ የመጀመሪያዋ ኃላፊ ሆነው አገልግለዋል። በኢትዮጵያ ሴቶች ላይም አያሌ ጥልቅ ምርምር አድርገዋል። ልጆቻቸው ዶ/ር አሉላ ፓንክረስት እና ዶ/ር ሄለን ፓንክረስት ጥናትና ምርምር የሚያደርጉበት ርዕሰ ጉዳይ ኢትዮጵያ ናት። የፓንክረስት ቤተሰብ በሙሉ ማለት ይቻላል በኢትዮጵያ ፍቅር “የተነደፈ” ነው።

ፕሮፌሰር ሪቻርድ ፓንክረስት በኢትዮጵያ እና በአፍሪካ ቀንድ ላይ የተመራመሩ እና ስፍር ቁጥር የሌላቸውን ጽሁፎች ያበረከቱ አንጋፋ ምሁር ናቸው። በተለይ የኢትዮጵያን ታሪክ በተመለከተ ላለፉት 60 ዓመታት እጅግ ግዙፍ ሊባል የሚችል ጥናትና ምርምር አድርገው አያሌ መፃህፍትን እና መጣጥፎችን አቅርበዋል። እንደ አንዳንድ ሰዎች ገለፃ ኢትዮጵያ በፕሮፌሰር ሪቻርድ ፓንክረስት ውስጥ አለች ይባላል። ከፓንክረስት ጋር መጫወት፣ ማውራት፣ ማንበብ … የሚያገለግለው ኢትዮጵያን ለማወቅ ነው ይላሉ።

 

 

ፕሮፌሰር ሪቻርድ እና ስራዎቻቸው

ፕሮፌሰር ሪቻርድ በተለይ በኢትዮጵያ የጥንታዊ እና የመካከለኛ ዘመን ታሪክ ላይ አያሌ ጽሁፎች አበርክተዋል። ለምሳሌ ራሳቸውና ባለቤታቸው እንዲሁም እናታቸው ሲሊቪያ ፓንክረስት ያዘጋጁት በነበረው “ኢትዮጵያ ኦብዘርቨር” /Ethiopia Observer/ በተሰኘው የጥናትና ምርምር መጽሔት ላይ እ.ኤ.አ በ1963 ዓ.ም የኢትዮጵያን የ19ኛው መቶ ክፍለ ዘመን ታሪክን አበርክተዋል። በዚሁ መጽሔት ላይ ኢትዮጵያን ቀይ ባህርን እና የኤደን ሰላጤን ወደብ በተመለከተ እስከ 20ኛው መቶ ክፍለ ዘመን ድረስ ያለውን ታሪካዊ ግንኙነት በዝርዝር አሳይተዋል።

እኚህ ምሁር፣ የበርካታ ታላላቅ ኢትዮጵያዊያንን አስደናቂ ታሪኰች በልዩ ልዩ ጽሁፎቻቸው አስፍረዋል። ከመሪዎች ብንነሳ ከአፄ ቴዎድሮስ የጀግንነትና የህልፈት ታሪክ ጀምሮ እስከ ቀዳማዊ ኃይለስላሴ ያለውን ታሪክ ከመፃፋቸውም በላይ ከዘመነ አክሱም ጀምሮ ከዚያም እስከ ዛግዌዎች አገዛዝ ብሎም ስልጣን በሸዋ መሪዎች ከገባ በኋላም ትልልቅ ተግባራትን ስላከናወኑ የኢትዮጵያ ባለውለታዎች ጽፈዋል። ከዚህም ሌላ በጐንደር የስልጣኔ ዘመን ስለታዩት አበይት ጉዳዮችና ታሪኰች እጅግ በተብራራ ሁኔታ ፕሮፌሰር ሪቻርድ ጽፈዋል።

ወደ ስነ-ጥበቡም ዓለም ስንመጣ ለምሳሌ እ.ኤ.አ በ1962 ዓ.ም ስለ አፈወርቅ ተክሌ የጥበብ ርቀትና ጥልቀት እንዲሁም የህይወት ታሪኩንም በተመለከተ በኢትዮጵያ ኦብዘርቨር መጽሔት ላይ ጽፈዋል። ባለቅኔውንና ፀሐፌ-ተውኔቱን መንግስቱ ለማን በተመለከተም ሰፊ ጽሁፍ አቀርበዋል። እነዚህና ታላላቅ ሌሎች ኢትዮጵያዊያን የተለየ እውቀትና ችሎታ እንዳላቸው የዛሬ 50 ዓመት ግድም የፃፉልን ሪቻርድ ፓንክረስት ናቸው።

በባርነት ተሸጣ ሄዳ የጀርመን ልዑል ሚስት ስለሆነችው የማህቡባ ታሪክ ጀምሮ በኢትዮጵያ ውስጥ ገናና ስም ያላቸውና በጐ ተግባራትን አከናውነው ስላለፉ ምርጥ ሰዎች ጽፈው አስተዋውቀውናል። በኢትዮጵያ ላይ የጥፋት ዘመቻ እንዲከፈት ስላደረጉ እና ጉዳት ስላደረሱ ሰዎችም ጽፈዋል።

ፕሮፌሰር ሪቻርድ ፓንክረስት ኢትዮጵያ ውስጥ ስለሚገኙት ልዩ ልዩ ከተሞች አመሰራረትና ታሪክ እጅግ በሚገርም ሁኔታ ጽፈዋል። የየከተሞቹን የሩቅ ዘመን ታሪክና እድገት፣ የህዝብ አሰፋፈር፣ መተዳደሪያ፣ የንግድ ግንኙነት፣ የመሪዎቻቸውን ታሪክና ማንነት በተመለከተ ተከታታይ እትሞችን በመፃህፍት አስነብበዋል።

ልዩ ልዩ ተጓዦች እና ፀሐፊዎች ወደ ኢትዮጵያ መጥተው ያዩትን በአያሌ የማስታወሻ መጽሐፍቶቻቸው ውስጥ አስፍረዋል። ፕሮፌሰር ሪቻርድ ፓንክረስት ደግሞ እነዚህ የታሪክ ማስረጃዎችን ከያሉበት እያሰባሰቡ ምን እንደተባለ በዝርዝር ጽፈው አስነብበውናል። ኢትዮጵያ በውጭ ፀሐፊዎች እይታ ምን እንደምትመስል አስነብበውናል።

በኢኰኖሚው ዘርፍም ቢሆን፤ በርካታ የታሪክ ማስረጃዎች የሚሆኑ ጥናቶችን አበርክተዋል። ለምሳሌ በስራ ዓለም ውስጥ የኢትዮጵያ ሴቶች ያሏቸውን ሚና እ.ኤ.አ በ1957 Employment of Ethiopian Women በሚል ርዕስ ጽፈዋል። በልዩ ልዩ ክፍለ ዘመኖች ያሉትን የኢትዮጵያን የኢኰኖሚ ታሪኰችን ጽፈው አስነብበዋል። በግብርናው መስክ ኢትዮጵያ በየዘመናቱ ያገኘችውን እና ያጣችውን የሚዘክሩ ልዩ ልዩ ጥናቶችን ጽፈዋል። በመሬት አጠቃቀምና ይዞታ ላይ በተመለከተም በየዘመናቱ ስለተሰሩ የሕግና የአስተዳደር ሁኔታዎች እንዲሁም ይዞታንም በተመለከተ መሪዎች ይከተሏቸው ስለነበሩት አመራር ጽፈዋል። ከዚሁ ጋር ተያይዞም የኢትዮጵያ የግብርና ታሪክ Ethiopian Agriculture በሚል ርዕስ እ.ኤ.አ በ1957 ዓ.ም በኢትዮጵያ ኦብዘርቨር ላይ ጽፈዋል።

የኢትዮጵያን የመሠረተ ልማት እንቅስቃሴን በተመለከተም Ethiopian Medieval and Post-Medieval Capitals በሚል ርዕስ እ.ኤ.አ በ1979 ዓ.ም ዝርዝር ጉዳዮችን ጽፈዋል። ከዚሁ በመለጠቅም የንግድ ከተሞች የትኞቹ እንደነበሩ እና ኢትዮጵያ እና የውጭው ዓለምም እንዴት ይገናኝ እንደነበር ጽፈዋል። ለምሳሌ የኢትዮጵያ ሙስሊሞች የንግድ ማዕከል ስለነበሩት አካባቢዎች እና ስለነበረው ማኅበራዊና ፖለቲካዊ ሁኔታ አሳይተውናል። ስለ ባንክ ቤት ታሪክ፣ ስለ ገንዘብ ዝውውርና ልውውጥ ታሪክ፣ በአክሱም ዘመን ውስጥ ስለታዩት የንግድ፣ የግንኙነትና የአስገራሚ ስልጣኔ ውልደት ፕሮፌሰር ሪቻርድ ፓንክረስት ጽፈዋል።

የኢትዮጵያ የታሪክ እና የቀረጥ ታሪክ አመጣጥን በተመለከተም ሰፊ ጥናትና ምርምር አድርገዋል። ለምሳሌ እ.ኤ.አ በ1973 ዓ.ም Ethiopian tax documents of the early twentieth century examination of Ethiopian tax revenues from the North provinces በሚል ርዕስ ከጥንታዊው ስርዓት ጀምሮ ያለውን ታሪክ ይዳስሳሉ። በአጠቃላይ ታክስን በተመለከተ በቀደመው ዘመን ስለነበረው አተገባበርና ታሪክ የፕሮፌሰር ሪቻርድ ፓንክረስት የ1967፣ የ1973፣ የ1981፣ የ1983 ዓ.ም (እ.ኤ.አ) የጥናትና የምርምር ውጤቶች ያሳዩናል።

ፕሮፌሰር ሪቻርድ የኢትዮጵያን የህክምና ታሪክ በተመለከተም አያሌ የጥናትና የምርምር ውጤቶችን አበርክተዋል። እ.ኤ.አ በ1964 ዓ.ም ከቀረቡት የኢትዮጵያ የህክምና ታሪክ ጀምሮ ልዩ ልዩ ጽሁፎችን በተከታታይ አቅርበዋል። ለምሳሌ እ.ኤ.አ በ1965 ዓ.ም የዘመናዊ የህክምና አጀማመር በኢትዮጵያ ውስጥ እንዴት እንደነበር The beginnings of modern medicine in Ethiopian በሚል ርዕስ ጽፈዋል። ከዚሁ ጋርም አያይዘው የባህላዊ ህክምና የሚሰጡ ጥንታዊ ኢትዮጵያውያን እንዴት አድርገው ቀዶ-ጥገና (ኦፕራሲዮን) እንደሚያደርጉ እና ህክምና እንደሚሰጡም ጽፈው አስነብበውናል። እ.ኤ.አ በ1965 ዓ.ም የኢንፍሉዌንዛን ህመም፣ በ1968 ዓ.ም የኰሌራን ህመም፣ በ1975 ዓ.ም የህዳር በሽታን ታሪክና ያስከተለውን ጉዳት፣ በዚሁ ዓመት ስለቂጥኝ በሽታ ታሪክ እና በአጠቃላይ ስለ አባላዘር በሽታ ስለሚባሉት ህመሞች ታሪካዊ ሁኔታ እና ያስከተሏቸውን ችግሮች በኢትዮጵያ ውስጥ እንዴት እንደነበር ፕሮፌሰር ሪቻርድ ጽፈውልናል። ከዚሁ ጋር ስለ ታይፈስ፣ ስለ ኰሶ፣ ስለ ስጋ ደዌ፣ እና ስለ ሌሎችም አያሌ የበሽታ አይነቶችና ታሪኰች በአስገራሚ ሁኔታ ጽፈዋል።

የኢትዮጵያ ማኅበረሰባዊ ህይወትም በተመለከተ አያሌ ጽሁፎችን አስነብበውናል። ለምሳሌ እ.ኤ.አ በ1963 ዓ.ም የፃፉት ጽሁፍ ጦርነት ኢትዮጵያ ውስጥ ያስከተለውን ማኅበረሰባዊ፣ ባህላዊ እና ኢኰኖሚያዊ ቀውስ ጽፈዋል። ይሄው ጽሁፍ The effects of war in Ethiopian History የሚሰኝ ሲሆን በርካታ መረጃዎች በውስጡ ይገኛሉ። ሴቶች በኢትዮጵያ የኢኮኖሚ፣ የማኅበራዊ እና የባህላዊ ህይወት ውስጥ ያላቸውን ሚናም በተመለከተ እ.ኤ.አ 1990 ዓ.ም ጽፈዋል። የሴተኛ አዳሪነት ታሪክ መቼ እንደነበር እና እንዴት እንደተስፋፋ የሚገልፀውንም ጥናታቸውን እ.ኤ.አ በ1974 ዓ.ም The History of prostitution in Ethiopia በሚል ርዕስ አስነብበዋል።

ፕሮፌሰር ሪቻርድ ፓንክረስት በኢትዮጵያ ታሪክ ላይ ያልፃፉበት ርዕሰ ጉዳይ የለም ብሎ መናገር ይቻላል። ለምሳሌ A cultural History of Ethiopia በተሰኘው መጽሐፋቸው ውስጥ ብቻ እጅግ በርካታ የሆኑ የኢትዮጵያን ባህላዊና ማኅበራዊ ታሪኰችን እናነባለን። በአያቱ ኢትዮጵያዊ ስለሆነው የሩሲያ ታላቅ ደራሲ ስለሆነው አሌክሳንደር ፑሽኪን እ.ኤ.አ በ1957 ዓ.ም Pushkin’s Ethiopian ancestry የተሰኘ ጽሁፍ አቅርበዋል። የ19ኛው መቶ ክፍለ ዘመን የኢትዮጵያን የባርያ ንግድ ታሪክ ጽፈዋል። ከኢትዮጵያ በባርነት ንግድ ምክንያት የወጡት ዜጐች በአሁኑ ወቅት የት እንዳሉ ሁሉ የሚጠቁም የጥናትና ምርምር ስራቸው ነው። በዚህ በባሪያ ንግድ እና ልውውጥ ጉዳይ ብቻ አያሌ ጽሁፎችን አበርክተዋል። ባርነት የሚካሄድባቸው የኢትዮጵያ ገበያዎች የትኞቹ እንደነበሩ ሁሉ ስዕላዊ መግለጫዎችን በማሳየት የፕሮፌሰር ሪቻርድ ፓንክረስት መፃህፍት ያስነብቡናል።

የኢትዮጵያን ወታደራዊ ታሪክ እና የጦርነት ስፍራዎቿን ታሪክ በዝርዝር በመፃፍ ፕሮፌሰር ሪቻርድ ፓንክረስት ከገናና ፀሐፊዎች ምድብ የሚቀመጡ ናቸው። እ.ኤ.አ በ1957 ዓ.ም The Battle of Adwa በሚል ርዕስ ጽፈዋል። የአድዋን ጦርነት ያሳዩበት ጽሁፍ ነው። ከዚህም ሌላ የኢትዮጵያን ሚሊቴሪ ታሪክ በተመለከተ እ.ኤ.አ በ1963 ዓ.ም The Ethiopian Army of former times በሚል ርዕስ ትልቅ የታሪክ ሠነድ አበርክተዋል። በዚህ ዙሪያ እጅግ በርካታ የኢትዮጵያን የጦርነት ታሪኰችን ጽፈዋል። በውስጡም የአያሌ የኢትዮጵያን አርበኞች ታሪክ እና ገድል እናገኛለን።

በኢትዮጵያ የትምህርት ታሪክ ላይም ፕሮፌሰር ሪቻርድ ፓንክረስት አያሌ መረጃዎችን ጽፈዋል። ለምሳሌ ትምህርት መቼ እንደተጀመረ፣ የኢትዮጵያ የሕትመት ታሪክ፣ የጋዜጦችን ታሪክ፣ የመፅሐፍት ሕትመት ታሪክ፣ የቤተ-መፃህፍት ታሪክ እና እውቀትን በተመለከተ እ.ኤ.አ በ1962 ዓ.ም ሰፊ ጥናት አቅርበዋል። ይህም ጥናታቸው The Foundations of education, printing, newspapers, book production Libraries and literacy in Ethiopia ይሰኛል። በውስጡ አያሌ የኢትዮጵያ የታሪክ መረጃዎች አሉት።

ከዚሁ ጥናት በተጨማሪ በኢጣሊያ ወረራ ወቅት ስለነበረው የኢትዮጵያ ትምህርትና የመማሪያ መፃህፍት ታሪክ፣ እንዲሁም የኢትዮጵያን የዕውቀቶችም ምንጭ እና የአስተሳሰብ ርቀትን ሁሉ በተመለከተ ፕሮፌሰር ሪቻርድ ፓንክረስት ብዙ ፅፈዋል።

በኢትዮጵያ የኪነ ህንፃ ታሪክ ላይ በተመለከተም አያሌ የጥናትና የምርምር ፅሁፎችን በማበርከት ፕሮፌሰር ሪቻርድ ፓንክረስት ሰፊ ድርሻ አላቸው። በአክሱም ሀውልቶች፣ በቅዱስ ላሊበላ አስደናቂ ኪነ-ህንፃዎች፣ በጐንደር የህንፃ ጥበብ እና ርቀት፣ በሀረር የጀጐል ግንብ ታሪክና የሀረር የአርኪዮሎጂ ውጤቶችንና ትንታኔ፣ ከርሱ ጋር ተያይዞ የኪነ-ህንፃን ባህልና ምጥቀት በኢትዮጵያዊያኖች ዘንድ እንዴት እንደሆነ ለአለም አሳውቀዋል።

ፕሮፌሰር ሪቻርድ ላለፉት 60 ዓመታት የኢትዮጵያን ህዝብና ባህል እንዲሁም ጥንታዊ ስልጣኔ እየፃፉ ትውልድን ሲያስተምሩ ቆይተዋል።

ሪቻርድ ሆይ፤ ስላንተ የሚጻፈው ይህ ብቻ አይደለም። ገና ብዙ   እንጽፍልሀለን።

ይምረጡ
(1 ሰው መርጠዋል)
861 ጊዜ ተነበዋል

Sendek Newspaper

Bole sub city behind Atlas hotel

Contact us