ፕሮፌሰር ሪቻርድ ፓንክረስት ተዘከሩ

Wednesday, 29 March 2017 12:11

 

በድንበሩ ስዩም

 

የካቲት 9 ቀን 2009 ዓ.ም ከዚህች ዓለም በሞት ተለይተው፣ የካቲት 14 ቀን 2009 ዓ.ም ስርዓተ ቀብራቸው በመንበረ ፀባኦት ቅድስት ስላሴ ቤተ-ክርስትያን የተፈፀመው ታላቁ የኢትዮጵያ የታሪክ ሊቅ ፕሮፌሰር ሪቻርድ ፓንክረስት በልዩ ልዩ መርሃ ግብሮች እየተዘከሩ ነው። ባለፈው እሁድ መጋቢት 17 ቀን 2009 ዓ.ም ሚዩዚክ ሜይዴይ ኢትዮጵያ ከኢትዮጲስ ኮሌጅ ጋር በመተባበር በብሔራዊ ቤተ-መፃህፍትና  ቤተ-መዛግብት ኤጀንሲ (ወመዘክር) አዳራሽ ፕሮፌሰር ሪቻርድ ፓንክረስትን የተመለከተ ዝግጅት አቅርቦ ነበር።

 

ይኸው ዝግጅት የፕሮፌሰር ሪቻርድ ፓንክረስትን የሕይወት ታሪክ ከውልደት እስከ ሞት እና የሪቻርድ ፓንክረስት ስራዎችን የሚዳስስ መርሃ ግብር ነበር። በዚህም መሠረት ጋዜጠኛ ጥበቡ በለጠ ከሪቻርድ ፓንክረስት ጋር የቅርብ ትውውቅ ስላለው እና ስለ እርሳቸውና ቤተሰባቸውም ከዚህ ቀደም ዶክመንተሪ ፊልም ስለሰራ፣ ጥናትም ስላደረገ የሪቻርድ ፓንክረስትን ታሪክ ከውልደት እስከ ፍፃሜ አቅርቧል። በኢትዮጵያ ቅርስ ጥበቃ እና ጥናት ባለስልጣን የማይዳሰሱ ቅርሶች ከፍተኛ ኤክስፐርት የሆነው ኃይለመለኮት አግዘው ደግሞ የሪቻርድ ፓንክረስትን ስራዎች ዳሰሳ አድርጓል። ኃይለመለኮት አግዘው የታሪክ፣ የቋንቋ እና የኪነ-ሕንፃ ባለሙያ ሲሆን ከዚህ ቀደምም በሪቻርድ ፓንክረስት ስራዎች ላይ ልዩ ልዩ ጥናትና ምርምሮችን ማድረጉ ይታወቃል። መድረኩን በአጋፋሪነት ሲመራው የነበረው ደግሞ በአዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ የቋንቋ እና የታሪክ ባለሙያ የሆነው ሰለሞን ተሰማ ጂ ነው። ዝግጅቱ እጅግ ደማቅ ሲሆን፤ የታዳሚው ቁጥርም ከአዳራሹ በላይ ሆኖ በርካታ ሰዎች ቆመውና መሬት ላይ ቁጭ ብለው ሲከታተሉት ቆይተዋል።

 

እ.ኤ.አ. ዲሴምበር 3 ቀን 1927 ዓ.ም ለንደን ውስጥ የተወለዱት ፕሮፌሰር ሪቻርድ ፓንክረስት፣ ገና የዘጠኝ ዓመት ሕፃን ሳሉ ጀምሮ በኢትዮጵያ ፍቅር የወደቁ፣ ዕድገታቸውና መንፈሳቸው በሙሉ በኢትዮጵያ ታሪክ እና ማንነት ላይ እስርስር ብሎ ለታላቅ ደረጃ መብቃታቸው በመድረኩ ላይ ተነግሯል።

 

እናታቸው ሲልቪያ ፓንክረስትም ኢትዮጵያ በፋሽስት ኢጣሊያ በተወረረችበት ወቅት ሙሉ በሙሉ ስራቸውን ትተው የኢትዮጵያ አርበኛ የሆኑ ናቸው። ሲልቪያ ፓንክረስት ኢትዮጵያን ከፋሽስቶች መንጋጋ ስር ፈልቅቆ በማውጣቱ እልህ አስጨራሽ ትግል ውስጥ ከኢትዮጵያ አርበኞች ጋር በመሆን ነፃነታችንን የሰጡን የሪቻርድ ፓንክረስት እናት ናቸው ተብሏል።

ልጃቸው ሪቻርድ ፓንክረስትም እድሜ ዘመኑን በሙሉ የኢትዮጵያን ታሪክ ሲያጠና፣ ሲመረምር፣ ሲፅፍ የኖረ የምንግዜም ባለታሪክ እንደሆነ በመድረኩ ላይ ተገልጿል።

 

ሪቻርድ ፓንክረስት ከሰራቸው እጅግ አያሌ ከሆኑ በርካታ ጉዳዮች መካከል፣ የኢትዮጵያን ጥናትና ምርምር ተቋምን መመስረት፣ የመጀመሪያው ዳይሬክተርም ሆኖ ማገልገል፣ ከዚያም እስከ ሕይወቱ ፍፃሜ ይህንን ተቋም ሲያገለግል የነበረ የታሪክ ጀግና መሆኑ ተነግሮለታል።

 

ከዚህ በተጨማሪም ከኢትዮጵያ በልዩ ልዩ ዘመናት እየተዘረፉ የሄዱ ቅርሶች የት እንደሚገኙ፣ በማን እጅ እንዳሉ ጭምር በዝርዝር ጽፈው አጋልጠዋል። የአክሱም ሐውልትን እና የአፄ ቴዎድሮስን የአንገት ክታብ፣ ጐራዴ እና ልዩ ልዩ ቅርሶች እንዲመለሱ ብርቱ ትግል አድርገው ማሳካታቸው ተነግሯል።

 

ኢትዮጵያን የተመለከቱ የታሪክ ሠነዶችን በማሰባሰብ እና ቅርስ አድርጐ በማስቀመጥ ረገድ ለትውልድ እና ለሐገር ያበረከቱት ወደር የማይገኝለት አስተዋፅኦ በመድረኩ ላይ ተነግሯል።

ሪቻርድ ፓንክረስት ከ22 በላይ መፃሕፍትን ኢትዮጵያ ላይ የፃፉ፣ ከ17 በላይ መፃሕፍትን የአርትኦት ስራ ያከናወነ እና ከሌሎች ጋር ያዘጋጁ፣ ከ400 በላይ ስለ ኢትዮጵያ ጉዳዮች ጥናትና ምርምር የፃፉ፣ በልዩ ልዩ ጋዜጦችና መፅሔቶች ላይ ኢትዮጵያዊ ታሪኮችን ሲያስነብቡ 60 ዓመታትን የሰሩ የዘመናችን ባለ ግዙፍ ሰብዕና ነበሩ በማለት ተነግሮላቸዋል።

 

ከጥናት አቅራቢዎቹ አንዱ የሆነው ኃይለመለኮት አግዘው ፕሮፌሰር ሪቻርድ ፓንክረስት በዓለም አቀፍ ደረጃ ተሸላሚ እንዲሆኑ ከዚህ ቀደም የቀረበውን አቤቱታ ይፋ አድርገዋል።

ኘርፌሰር ሪቻርድ ፓንክረስት የኖቤል ሽልማት እንዲሰጣቸው ከዚህ ቀደም ለድርጅቱ ደብዳቤ ተፅፎ እንደነበር ኃይለመለኮት አግዘው ገልጿል። ይህንን ሪቻርድ ፓንክረስት እንዲሸለሙ ጥያቄ የጠየቁት ዶ/ር ገላውዲዮስ አርአያ፣ አቶ ጳውሎስ አሠፋ፣ አቶ ዳንኤል ግዛው፣ አቶ አፈወርቅ ካሡ፣ ዶ/ር ፍቅሬ ቶሎሳ የዛሬ 8 ዓመት ኘሮፌሰር ሪቻርድ ፓንክረስት ሊሸለሙ ይገባል በሚል የፃፉትን ደብዳቤ ኃይለመለኮት አቅርቦታል።

 

በደብዳቤው መሠረት ኘ/ር ሪቻርድ ፓንክረስት የሰው ልጅ መብት ተቆርቋሪ መሆናቸውን ይገልፃል። የ82 አመቱ ሪቻርድ አሁንም በጣም ጠንካራ ፀሐፊ የታሪክ ተመራማሪ ከአውሮፓ መጥቶ በደም ለማይዛመዳቸው ሕዝቦችና አገሮች ብዙ የሠራ ብዙ ውለታ የዋለ ታላቅ ሠው መሆኑን ደብዳቤው ይገልፃል። ይህ ሠው በኛ አመለካከት የኖቤል ሽልማት ሊያገኝ የሚችልበት ትልቅ ውለታ ያበረከተ ሠው መሆኑን መመስከር እንችላለን የሚል ሀሣብ ያለው ደብዳቤ መፃፉን ኃይለመለኮት አቅርቧል።

 

ይህን ለኖቤል የሽልማት ድርጅት የፃፉት ሠዎች በእድሜ ትልልቆች የሆኑ፣ የኢትዮጵያን ታሪክ ጠንቅቀው የሚረዱ ሠዎች ናቸው።

ኃይለመለኮት ሲገልፅ ሪቻርድ ፓንክረስት የኢትዮጵያን ጥናትና ምርምር ተቋምን መስርተው ብዙ ማስረጃዎችን ሰብስበው ኢትዮጵያ የብዙ ሺ ዓመታት ባለታሪክ መሆኗን አሳይተዋል፣ አስነብቧል። አንዳንዶች በተሳሳተ አመለካከት ኢትዮጵያን የመቶ ዓመት ታሪክ ያላት አገር ናት እያሉ መናገራቸው እና መፃፋቸው ኃይለመለኮት አግዘው የተሳሳተ መሆኑን የሪቻርድ ፓንክረስት ስብስብ ሥራዎች ይመሰክራሉ ብሏል። በዕለቱ ተጋብዘው ከመጡ ሰዎች መካከል የኢትዮጵያ ጥናትና ምርምር ተቋም የቤተ-መፃህፍቱ ባለሙያ አቶ ዳንኤል ማሞ የሚከተለውን ብለዋል።  

 

ዳንኤል ማሞ

አስር አመት ሆኖኛል ከርሣቸው ጋር ስሰራ። ተቋሙ ኢትዮጵያዊ የሆኑ መፃሕፍትን ከየትም እየፈለገ ይገዛል። አንዳንድ መፃሕፍት 120 ሺብር እና 130ሺ ብር የሚያወጡ ናቸው። ይህን ደግሞ ከመንግስት ባጀት መግዛት አይቻልም። ስለዚህ ሪቻርድ ፓንክረስት ከተለያዩ ግለሠቦችና ተቋማት ገንዘብ እየፈለጉ ተቋሙን በመፃሕፍትና በመረጃ ያበለፀጉ ናቸው። ከ1 ነጥብ 5 ሚሊየን ብር በላይ እንዲሰበሰብ አድርገው መፃሕፍት ገዝተውልናል። እርሣቸው ሔደው የሚያንኳኩት በር ሁሉ

 

 ይከፈትላቸዋል። ምክንያቱም ገንዘቡ ከመፃሕፍት ውጭ ከታለመለት ጉዳይ ውጭ እንደማይባክን ስለሚታወቅ ሁሉም ሠው ሪቻርድ ፓንክረስት ላይ እጁ ይፈታል። ስለዚህ የኢትዮጵያ ጥናትና ምርምር ተቋም ምስሶ እና ማገር ሆነው እዚህ ያደረሱት ኘሮፌሰር ሪቻርድ ፓንክረስት ናቸው።

ሪቻርድ ፓንክረስት የኢትዮጵያን ብራናዎች ቅርሶች መፃሕፍት ሠነዶች ያሠባሠቡ ኢትዮጵያ ታሪኳ ቅርስ አድርገው ለትውልድ አስቀምጠው ያለፉ የምን ግዜም የኢትዮጵያ ወዳጅ ናቸው።

የአውቶብስ ቲኬት ሣይቀር እየሠበሠቡ እንደ ቅርስ የሚያስቀምጡ ከትንሽ እስከ ትልቅ ጉዳዮችን ሠብስበው ያስቀመጡ ሠው ናቸው።

 

ፓንክረስት ኢትዮጵያዊነት በደማቸው ውስጥ የሠረፀ ነው። ሪቻርድ ፓንክረስት እንደ ዲኘሎማት ሆነው ኢትዮጵያን የጠቀሙ ናቸው። የብሪቲሽ ሙዚየም የቴዎድሮስን የአንገት ክታብ እንዲመለስ ያደረጉ ናቸው። የአክሡም ማስረጃዎችን ሠብስበው ኢትዮጵያ የብዙ ሺ አመታት ሀውልት አስመልሠዋል። እንግሊዞች የአፄ ቴዎድሮስን ጐራዴ ለኬንያ ሙዚየም ሠጥተው ነበር። ይህ ኢትዮጵያዊያንና ኬኒያን ለማጣት ይመስላል። ግን ሪቻርድ ፓንክረስት እንደ ዲኘሎማት ሆነው ነገሩ ውስጥ ገብተው ጐራዴው ወደ ኢትዮጵያ እንዲመጣ አድርገዋል ይላል ዳንኤል ማሞ የኢትዮጵያ ጥናትና ምርምር ቤተ-መፃሕፍት ኃላፊ።

 

 

***        ***        ***

 

በኢጣሊያ ፋሺዝም

በኢትዮጵያ አይሁዶችን የማስፈር ዕቅድ

በኃይለመለኮት አግዘው

ፋሽስት ኢጣሊያ ኢትዮጵያን ከተቆጣጠረች በኋላ ትከተለው የነበረው መርህ የሀገሪቱን አንድነት በማዳከም የከፋፍለህ ግዛ መርህ ነበር። ፋሺዝም የሩቅ ጊዜ ዓላማ ማስፈፀሚያው የኢትዮጵያ ሕዝብ እርሱ በእርሱ እንዲጫረስ ብሎም በሚፈጠረው  ክፍፍል አገሪቱን አዳክሞ ለመግዛት ይህም ካልተቻለ እርሱ በፈጠረው ዘርና ሃይማኖትን መሰረት ያደረገ አወቃቀር ትናንሽ መንግስታት ተፈጥረው ኢትዮጵያና ኢትዮጵያዊነትን ማክሰም ነው። ለዚህ እኩይ ዓላማ ማስፈፀሚያ በገንዘብ የተደለሉ ኢትዮጵያውያን ባንዶችና ቡልቅ ባሾች ለቄሳር ተገዙ የሚል ልፈፋቸውን በሰፊው አስተጋብተዋል። በአዲስ አበባ፣ በአስመራ፣ በጎንደር በከተማው ውስጥ የነጭና ጥቁር ሰፈር በአፓርታይድ መልክ ከልለው ተንቀሳቅሰዋል። በዚያን ጊዜም ይሁን በአሁኑ ሰዓት ያለው የኢትዮጵያ ትውልድ ግን ከፋሺዝም ጀርባ የነበሩ ዕቅዶችን ጠንቅቆ አያውቅም። የዛሬይቱ ኢትዮጵያም እንዲህ በቀላሉ ለአሁኑ ትውልድ የተላለፈች ሳትሆን አያት አባቶቻችን ብዙ መስዋዕትነት ከፍለውባት ነው። የዳግማዊ አፄ ምኒልክ መንግስት በአካባቢው ከነበሩ የቅኝ ገዢ ኃይሎች ተሟግቶና ተከራክሮ ግዛቱን ባያሰፋ ኖሮ ምስራቅ ኢትዮጵያ ሶማሊያ፣ ደቡብ ኢትዮጵያ ኬንያ፣ ምዕራብ ኢትዮጵያ ሱዳን፣ ሰሜን ኢትዮጵያም ለኢጣሊያዋ የኤራትራ ኮሎኒ የመሆን ዕድላቸው ሳይታለም የተፈታ ሃቅ ነው። የኢትዮጵያ አርበኞች በአገር ቤት ያደርጉት የነበረው የአልገዛም ባይነት ተጋድሎ ፍሬ እያፈራ መምጣቱና  አፄ ኃይለስላሴ በአውሮፓ ከእነ ሲልቪያ ፓንክረስትና ከሌሎች ኢትዮጵያውያን ጋር የዲፕሎማሲ ትግል ማካሄዳቸው ኢትዮጵያ ኢትዮጵያ ሆና ለአሁኑ ትውልድ እንድትተላለፍ አድርጓል። ፋሺስቶች የከፋፍለህ ግዛው መርህ እያራመዱ ቅኝ በያዟት ኢትዮጵያ አይሁዶችን የማስፈር እቅድ ጠንስሰው ነበር። ይህ ኢትዮጵያን ለአይሁዶች መስፈሪያነት የማዋል ዕቅድ የከሸፈው የዳበረ የፖለቲካ ንቃተ ህሊና በነበራቸው ኢትዮጵያውያን አርበኞች ያላሰለሰ ተጋድሎና በራሳቸው በአይሁድ ምሁራን እምቢተኝነት ነው።  እዚህ ላይ ቀዳማዊ ኃይለስላሴ የአውሮፓ ጉዞ በዲፕሎማሲው መስክ የነበረው አስተዋፅኦ ቀላል አልነበረም።

 

አይሁዶችን  በኢትዮጵያ የማስፈር ዕቅድ

አይሁዶችን  በኢትዮጵያ የማስፈር ዕቅድ ከ1936 እስከ 1943 በሚል ፕሮፌሰር ሪቻርድ ፓንክረስትስት ከ45 ዓመት በፊት በኢትዮጵያ ኦብዘርቨር /Ethiopia Observer/ ባስነበቡት ፅሁፍ የሙሶሎኒ ኢትዮጰያን በ1935 እ.ኤ.አ መውረርና ወረራውን ተከትሎ በተለይም በፋሺስት ኢጣሊያና በናዚዋ ጀርመን ውስጥ የተቀሰቀሰው ፀረ-ሴማዊ (አይሁድ) እንቅስቃሴ ለተለያዩ ፀረ-አይሁድ ዕቅዶች መጠንሰስ በተለይም አይሁዶችን በገፍ በኢትዮጵያ የማስፈር  ዕቅድ እንዲፀነስ የሐሳብ መሰረት ጥሏል።

 

ሐረርጌንና የእንግሊዝ ሶማሌላንድን ማጣመር

ይህ ወቅት በአውሮፓ ኢጣሊያ ውስጥ ነዋሪ የነበረው ፉሩንበርግ የተባለ አይሁዳዊ ሐረርጌንና እንግሊዝ ሶማሌላንድን በማዋሃድ በአፍሪካ ቀንድ ለአውሮፓውያን አይሁዶች መንግስት  መፈጠር አለበት የሚል ሃሳብ አቅርቧል።

በፈረንሳይ አገር የሚታተም ለተምፕ የተሠኘ ጋዜጣ በምስራቅ አፍሪካ ኢጣሊያ በቅኝ በያዘችው የአቢሲኒያ መሬት አይሁዳውያን ቢሰፍሩበት ምንም ዓይነት ቅሬታ የሌላት መሆኑን ከማተቱም በላይ ሉዓላዊ የሆነ የአይሁዳውያን መንግስት ከአቢሲኒያ መሬት ላይ ተቆርሶ እንዲሰጠው ጠይቋል። ፉረንበርግ የኢጣሊያ ምስራቅ አፍሪካ ጀርመን ፈረንሳይ ኢጣሊያና ስፔን ካላቸው ስፋት የሚወዳደር ትልቅ ግዛት እንደመሆኑ በዚህ ትልቅ መሬት ውስጥ እጅግ ጥቂት ህዝብ የሚኖርበት ከመሆኑም ባሻገር ይህም ህዝብ ተበታትኖ የሰፈረ በመሆኑ በተለይም አቢሲኒያ (ኢትዮጵያ) በተለያዩ የተፈጥሮ ሐብቶች የበለፀገች  ድንግል መሬት ናት ሲል ካተተ በኋላ  ኢትዮጵያን ከፍልስጥኤም ጋር አነፃፅሮ አቅርቧል። ፉረንብርግ  ፍለስጥኤም እጅግ በጣም ጠባብ መሬት በመሆኗ በተለይም የአይሁዶች ጠላቶች በሆኑት የአረብ ፅንፈኞች ከፍተኛ የሆነ ታቀውሞና ግጭት (ጦርነት) ያጋጥማቸዋል ካለ በኋላ በኢትዮጵያ ግን ኢጣሊያ እስካለች ድረስ የአይሁዶችን መስፈር የሚገዳደር ምንም ዓይነት ተቃዋሚም ሆነ ተፃራሪ ኃይል አያጋጥምም ብሏል።

 

“በምስራቅ አፍሪካ ተራሮች የአይሁዶች ጠንካራ የስራ ባህል ክህሎትና የገንዘብ አቅም በኢኮኖሚ ጠንካራ የሆነች አዲሲቷን ጽዮናዊት እስራኤል ከዘመናት እንግልትና ስቃይ በኋላ ይመሰርታል። ይህም በፀረ አይሁድ እመቃዎች ከፍተኛ እንግልት ለደረሰባቸው አይሁዶች ታላቅ ተስፋ ነው” ብሏል።

 

የሂትለሯ ጀርመንም ከውስጥ ችግሮቿ አንዱ የሆነውን የአይሁዶችን በኢትዮጵያ መስፈር አይሁዶችን ከመፍጀቷ ቀደም ብሎ ምንም ያህል አሳሳቢ ያልሆነ ስትል ድጋፏን ገልፃ ነበር።

ፍልስጥኤም ለሁለት መሰንጠቋ አሳስቧቸው ለነበሩ አረቦች ይህ ታላቅ ዜና ነበር። ይህ ዕቅድ ለረዥም ጊዜ ከፅዮናውያን ጋር የነበራቸውን ቅራኔ የሚያረግብ በመሆኑ በተለይም የፍልስጥኤም መሬትን ለሁለት መሰንጠቅ የሚያስቀር በአይሁዶችና በአረቦች በኢየሩሳሌም ላይ የይገባኛል ጥያቄንም ለአንዴም ለመጨረሻ ጊዜ የሚፈታ መስሎ ስለታያቸው በተለይም  ሞሶሎኒ  ይህንን ለመፈፀም መነሳቱ የእስልምና ደጋፊና ጥቅም አስከባሪ ሆኖ ታየ። “አይሁዶችከባለመሬቶቹ (ከአቢሲኒያውያን) ጋር ምንም ዓይነት ውጊያ ሳያስፈልጋቸው በኢጣሊያ መንግስት ድጋፍ  ከሺዎች ዓመታት መበታተን በኋላ በተፈጥሮ ሀብት እጅግ የበለጸገ መሬት ባለቤት ባለአገር ይሆናሉ።” በሚል ተስፋ ሞሶሎኒ የአረቦችንና የእስልምና እምነት ተከታዮችን ድጋፍ ያሰባሰበበት ነበር።

በኢጣሊያ በኩል የአኦስታው መስፍን ይህንኑ አይሁዶችን በኢትዮጵያ የማስፈርን ዕቅድ ጥናት እንዲያቀርብ እንዲያስፈፅም በኅዳር ወር1938 እ.ኤ.አ ኮሎኔል ጁዜፔ አዳሚን ባዘዘው መሰረት ረፖርቱን ለአኦስታው መስፍን አቅርቧል።

የዚህኑ ኮሎኔል የግል ማስታወሻ የጠቀሱት ፕሮፌሰር ሪቻርድ ፓንክረስት እንደገለጹት፡-

ከፍተኛ የሆነ ልዩ ተልእኮ ተስጥቶት እንደነበረ የሚያትተው አዳሚ የተሰጠው ተልዕኮ 1400 አይሁዶችን ማስፈር የሚያስችል ስፍራ፣ ስፍራውም ከወባ እና መሰል በራሪ ተባዮች የጸዳ የፄፄ ዝንብ የማይገኝበት ውሃ ገብ የሆነ ወይና ደጋ የአየር ፀባይ ያለው ከዋና መንገድ ብዙም ያልራቀ በተለይም ምንም ዓይነት እምነት የሌላቸው ነዋሪዎች በብዛት ያሉበት ስፍራ ወይም ጥቂት የኦርቶዶክስ ክርስቲያን እምነት ተከታዮች ወይም ጥቂት የእስልምና ሃይማኖት ተከታዮች ያሉበት ስፍራ ተመራጭ መሆኑን አትቶ ይህም የእዚህ እምነት ተካታዮች  ከአይሁድ እምነት ተካታዮች ጋር ግጭት እንዳይፍጠር እንደሚረዳ አስረድቶት በዚህም መሰረት ኮሎኔል አዳሚ ሪፖርቱን እንደሚከተለው አቅርቧል።

 

 

የቦረና ዞን ለአይሁድ ሰፋሪዎች

አዳሚ ለአይሁዶች የመረጠው ስፍራ የአሁኑን በኦሮሚያ ክልል የሚገኘውን  የቦረና ዞን ነው። ከኬንያ ድንበር ወደ ኢትዮጵያ 100 ኪ.ሜ ወደ ውስጥ ገባ ብሎ የሚገኝ ቦረና የተባለው ስፍራ የተመረጠ ስፍራ መሆኑን በሪፖርቱየገለፀው ኮሎኔል አዳሚ ቦረና የአየር ፀባዩ ተስማሚ አፈሩ ለምና ሁሉን የሚያበቅል መሬት ከመሆኑ ባሻገር በሰፊ መሬት ጥቂት ሰዎች የሚኖሩበት በመሆኑ ለአይሁዶች ሰፈራ እጅግ ተስማሚ የሆነ አካባቢ መሆኑን አትቷል። እንደ ኮሎኔሉ ሪፖርት ዞኑ የ 8000 ስኩየር ኪሎሜትር ስፋት ያለው ሲሆን ይህም የፍልስጥኤምን መሬት  ግማሽ የሚያህል ነው። በ1200 ሜትር ከባህር ጠለል በላይ የሚገኘው ይህ መሬት የዳዋ ገናሌ ወንዝ የሚገኝበት ከመሆኑ በላይ ለከብቶች እርባታ፣ ጥጥ እርሻና እና የጉሎ ዘይት ምርት እንዲሁም በትምባሆ እርሻና በሌሎችም አካባባው ከፍተኛ የመልማት አቅም ያለው መሆኑን ኮሎኔል  አዳሚ በታህሳስ 5 1938 የቀረበውን ሪፖርት የአኦስታው መስፍን  ለሞሶሎኒ አቅርቧል።

ዚሁ በታህስስ 1938 እ.ኤ.አ በኒውዮርክ የሚታተመው የአይሁድ ሰራተኞች ድምፅ  በዚህ የኢጣሊያ እቅድ ላይ ተሳልቋል  ኤስ ኤተለሰን የተባለ አይሁዳዊ ጋዜጠኛ  "እጓለማውታን መሆን ጥሩ ነው" በሚል ርዕስ ባስነበበው ፅሁፍ

"ታላላቅ መንግስታትና ሉዓላዊ ነን የሚሉ አገሮች የሚከራከሩለት ነገር ቢኖር በህግ የተጠበቀላቸውን የተከለለ መሬትና ሉዓላዊነት መንከባከብና መጠበቅ ነው። አይሁዶች ተፈናቃዮች ግን የፈለጉትን መሬት መርጦ የመውሰድ መብት አላቸው። ሂዱና   ሞቃታማውንና ወበቃማውን  የጉያናን መሬት ውሰዱ ቢባሉ ምን ችግር አለ? በደስታ ይቀበሉታል። ሌላው ደግሞ ተነስቶ ሂዱና በምስራቅ አፍሪካ ደኖች ውስጥ ከ ፄፄ (ከቆላ) ዝንብ ጋር የመኖር ምርጫ አለህ ከተባለ ምን ችግር አለ? ሄዶ ሰፍራል ተፈናቃይ ሁሉም ነገር ሁሉም አገር በእጁ ነው።በእውነት አገር አልባ እጓለማውታን   መሆን መልካም ነው።" ሲል በእቅዱ ላይ ተቃውሞ አሰምቷል።

 

ደቡብ ምዕራብ ኢትዮጵያ (ወለጋና ኢሉባቦር) 

አንደኛውና ዋነኛው አይሁዶችን በምስራቅ አፍሪካ የማስፈር እቅዶች ደጋፊ የነበሩት የአሜሪካው ፕሬዝዳንት ፍሬድሪክ ዴላኖ ሩዝቬልት ነበሩ። ሩዝቬልት አሜሪካንን ከታላቁ የኢኮኖሚ ድቀት ያወጡ ለሁለተኛው የአለም ጦርነት ማብቃት ከፍተኛ ሚና የተጫወቱ ቢሆንም አይሁዶችን በኢትዮጵያ በማስፈር እቅድ ላይ ተሳታፊ ነበሩ።

ፕሬዝዳንት ሩዝቬልት በኢትዮጵያ ለሚሰፍሩ አይሁዶች የመረጡላቸው ስፍራ ደቡብ ምዕራብ ኢትዮጵያን ወለጋ ኢሉባቦርና ከፋ አካባቢን ሲሆን በአጠቀላይ ደቡብ ኢትዮጵያ ለዚህ ተስማሚ በመሆኑ ጉዳይ ላይ በተለይም የአሜሪካ አይሁዶችን በዚያ አካባቢ የማስፈሩ ምኞት ነበራቸው።

 

ጣና ሐይቅና አካባቢው

በወቅቱ የታተመ ኒዎዮርክ ታይምስ ጋዜጣ  20000 የሚሆኑ አይሁዳውያን በጣና አካባቢ መስፈር የሚኖረውን ጠቀሜታ በመግለፅም አትቶ ነበር። ኒዎዮርክ ታይምስ  አትዮጵያ ቁጥራቸው አምስት ሚለዮን የሚሆኑ አይሁዳውያንን በጣና ሐይቅ አካባቢ የማስፈር አቅም አላት። ይህ ሃምሳ ሺ ስኩዬር ማይልስ ስፋት ያለው አካባቢ ብዙ ሰፋሪ የሌለበት ከመሆኑ ባሻገር በዚህ መሬት ላይ ቡና  ስንዴ የተለያዩ የፍራፍሬ ዓይነቶች ጥራጥሬዎችን ማምረት ይቻላል ሲል ሃሳቡን አቅርቦ ነበር። በኡጋንዳ የመስፈር እቅድ የተከተለው በኢትዮጵያ የነበረው እቅድ በመክሸፉ ነው። ሪቻርድ ፓንክረስት ይህንን የመሰሉ ብዙ የታሪክ ፀሃፊዎች ያልዳሰሱትን ርዕስና በኢትዮጵያ ላይ ሲቃጡ የነበሩ ድብቅ ዕቅዶችን ለህዝብ በማጋለጥ በኩል ከፍተኛ ሚና ተጫውተዋል።

 ከዚህ ቀደም በዶ/ር ገላውዴዎስ አርአያና ዶ/ር ፍቅሬ ቶሎሳ የሚመራ ቡድን ፓንክረስት እና ቤተሰባቸው ለኖቤል የሰላም ሽልማት መታጨት እንዳለባቸው በመጥቀስ ሙከራ ተደርጎ እንደነበር የሚታወስ ነው። በዚህ አጋጣሚ መታሰቢያ ሳናደርግላቸው ያለፉ በኢትዮጵያ ታሪክ ላይ ሰፊ ጥናት ያካሄዱ ፕሮፌሰር ሱቬን ስቬን ሩቤንሰን ፕሮፌስር ዶናልድ ክረሚ ፕሮፌሰር መርዕድ ወልደአረጋይ ፕሮፌሰር ስርግው ሀብለስላሴ እንዲሁም ፕሮፌሰር ታደሰ ታምራት ዶ/ር ብርሐኑ አበበ ዶ/ር ዓለሜ እሸቴ ዶ/ር ዘውዴ ገብረስላሴ ፕ/ር ዶናለድ ሌቪን ፕ/ር ሃሮልድ ማርከስ ፕ/ር ሁሴን አህመድ የመሳሰሉ የኢትዮጵያ ታሪክ ምሁራን መታሰቢያ እየተደረገ በስራዎቻቸው ላይ መወያየት አለብን።

በአሁኑ ሰዓት ይህ በእነዚህ ታላላቅ የታሪክ ምሁራን የተጀመረው ታሪክን በሳይንሳዊ መንገድ የማስተማር የትውልድ ቅብብሎሽ በእነፕሮፌሰር ባህሩ ዘውዴ ፕሮፌሰር ሽፈራው በቀለ ዶ/ር ተካልኝ ወልደማሪያም ዶ/ር ተሰማ ተአ፣ ዶ/ር በለጠ ብዙነህ፣ ዶ/ር ሽመልስ ቦንሳ ፕሮፌሰር ዴቪድ ቻፕልን ዶ/ር ውዱ ጣፈጠን በመሳሰሉ የታሪክ ምሁራን ወጣት ኢትዮጵያውያንን በመቅረፅ ረገድ ላቅ ያለ ሚና ተጫውተዋል። ለታሪክ ትምህርት አግባብ ያለው ስፍራና ቦታ ልንሰጠው ይገባል። በአሉባልታዎችና በበሬ ወለደ ማስረጃ የሌላቸው ተረቶች ወጣቱ ትውልድ መወናበድ የለበትም።

ይምረጡ
(3 ሰዎች መርጠዋል)
108 ጊዜ ተነበዋል

Sendek Newspaper

Bole sub city behind Atlas hotel

Contact us