እኔና ሃያሲው

Wednesday, 26 July 2017 13:19

 

በበኃይሉ ገ/እግዚአብሔር

 

ከዚህ በታች የቀረበው ግጥም ርዕስ ከንፈር መጠጣ ነው፤ በኢትዮጵያ ስነጽሑፍ ውስጥ የመጀመሪያው አጭር እና የማይጻፍ ርዕስ ያለው ግጥም ይህ ይመስለኛል።

እምጭ (ከንፈር መጠጣ)

እመጫቷ

እጆቿን ዘርግታ፣

ልጆቿን አስጥታ፣

ከጠዋት እስከ ማታ፣

ትላለች፤

‹‹ወገኖቼ ስለ ልደታ!››

(ሰኔ 1 ቀን 2006 ዓ.ም፤ ጠዋት 2፡00 ሰዓት ላይ አንዲት መንገድ ዳር ከልጆቿ ጋር ቁጭ ብላ የምትለምን ሴት አይቼ የጻፍኩት ግጥም)

ግጥም መጻፍ እወዳለሁ። ‹‹ግጥም ሙያ አይደለም፤ እጣ ፈንታ እንጂ!›› እንዲል ፈረንጅ ከልጅነቴ ጀምሮ አብሮኝ ያደገ ጥበብ ነው ግጥም። በተለይ ሲርበኝ ግጥም መጻፍ ደስ ይለኛል። እንደውም ከምግብ ይልቅ ሰውነት የሚሆነኝ እንጀራ ሳይሆን ግጥም መጻፍ ነው ብል ማጋነን አይሆንም።

በቅርቡ እናቴን እንዲህ አልኳት፤ ‹‹አንቺ እናቴ! እንጀራ በበርበሬ አማረኝ!›› እናቴም እንደ ማፈርም፣ እንደ መሳቀቅም ብላ፣ ‹‹ልጄ ሆይ! ዘንድሮ ተረት የሆነው ድኅነት ሳይሆን በርበሬ አይደለምን?›› አለችኝ፤ አዘንኩ። እንደ ልጅ ሳይሆን እንደ ገጣሚ በጣም አዘንኩ። ወዲያው፣

‹‹ዋ! በርበሬ፤

አንተ በርበሬ፤

የእኛ ወዳጅ እስከ ዛሬ፤

ለምን ሆንክብን በሬ!?›› ብዬ ስንኞችን ከአእምሮዬ ጓዳ አውጥቼ ግጥም አሰናኘሁ። …በጥቅሉ ድህነት ወይም ረሃብ የኔ የግጥም ምንጮቼ ናቸው።

ከቀናት መካከል ባንዱ፤ ለአንዱ ሃያሲ የግጥም ሥራዎቼን ሰጠሁት፡ ‹‹አደከምከኝ!›› አለ መጀመሪያውኑ በደከመ ድምፅ። ‹‹ምን አደከመህ?›› አልኩት ውስጥን በሚመረምር የገጣሚ ዐይን እያየሁት። ‹‹ካንተ ጋር ግጥማቸውን እንዳይላቸው የጎበኙኝ ሰዎች በዙና ደከምኩ›› አለ በመታከት። ይባስ ብሎ፣ ‹‹ገጣሚያን በጣም በዙ። ይህ ከሆነ ገጣሚነት የተሰጥኦ ጉዳይ መሆኑ ቀረ ማለት ነው›› ብሎ ታላቅ ትካዜ ውስጥ ገባ። ተበሳጨሁ። ‹‹አንተ ሃያሲ ስለምን ትሆናለህ ከይሲ? ምድር በገጣሚያን ብትሞላ ጉዳቱ ምንድር ነው?›› ስልም ጠየቅኩት፤ መልስ ግን አልነበረውምና ዝም  አለ።

በሌላኛው ዕለት ደግሞ ወደ ሌላኛው ሃያሲ ዘንድ አቀናሁና ግጥሞቼን ሰጠሁት። ሃያሲው በጥሞና እንዳነበበው ሲነግረኝ ደስ አለኝ። ‹‹ርዕስ አወጣጥ ትችልበታለህ!›› አለኝ። በሆዴ፣ ‹‹ኧረ መግጠምም እችላለሁ›› እያልኩ ደስታዬን ተደሰትኩ።

ከግጥሞቼ መካከል ከፍተኛ ምናባዊነት የሚስተዋልበትን አንድ ግጥም አነሳና፣ ‹‹እዚህ ጋር ‹ልክ እንደ በረሸሽ ከውስጥ እንደሚሸሽ› ብለሃል፤ ለመሆኑ ‹በረሸሽ› የሚለው ቃል ትርጉም ምንድር ነው?›› አለኝ። ሳቄ መጣ። እውነቴን ነው የምለው ሳቄ መጣ። ከሃያሲ የማልጠብቀው ጥያቄ ነውና ከውስጠቴ የሚመጣውን ሳቅ መገደብ አልተቻለኝም። እንደገጣሚ የአስተውሎት ሳቅ ስቄ ስጨርስ፣ ‹‹ግጥሙ የሚለው ልክ እንደበረሸሽ ከውስጥ እንደሚሸሽ ነው አይደል?›› ስል ጠየቅኩት ሃያሲውን፤ ‹‹አዎን!›› አለ። ‹‹በቃ በረሸሽ ማለት በግጥሙ ውስጥ እንደተጠቀሰው ከውስጥ የሚሸሽ ነገር ማለት ነው›› ብዬ መለስኩ እየሳቅኩ። ወዲያው ይህን ከማለቴ አንድ ግጥም መጣልኝ።

‹‹ሳቄ መጣ

ከውስጠት የወጣ፤

ሳቄን ሳቅ ቢጠራው

ሳቄን ሳቅ አነቀው›› አልኩ።

የሃያሲው ትችት በዚህ አላቆመም፤ አንድ ወደ ጎን ባለብዙ ሐረግ ስንኝ፣ ወደታች በጣም ረዥም ግጥሜን አነሳና፣ ‹‹አሁን ይሄ ግጥም ፀጋዬ ቤት ነው ወይስ ፀጋዬ ኮንዶሚኒየም!?›› ብሎ ወረፈኝ። ተናደድኩ፤ በጣም ተናደድኩ ‹‹ቆይ የራሴን ቤት መፍጠር አልችልም!›› አልኩ እንባ እያነቀኝ። 

‹‹የሰቡ የአማርኛ ቃላትን መጠቀም ትወዳለህ። እሺ መጉነጥነጥ ምንድነው?›› አለኝ። አሁንም ተበሳጨሁ። ‹‹ደራሲ ቃላት ይመርጣል፤ ገጣሚ ቃላት ይፈጥራል ሲባል አልሰማህም!›› አልኩ ተቆጥቼ። ሃያሲው እየተበሳጨ ጥያቄውን ወደ ሌላ  አደረገ።

‹‹ውዴ ሆይ እስኪ እንንሸራሸር›› በሚል ርዕስ በጻፍከው ግጥም ውስጥ፣ ‹በቀለበት መንገድ እንጓዝ ተቃቅፈን› የሚል ስንኝ አንብቤያለሁ፤ ከግርጌው ላይ ደግሞ ‹1982› የሚል ዓመተ ምህረት ተጽፏል።››

‹‹አዎ! ግጥሙን የጻፍኩበት ዓ.ም ነው›› አልኩት አንድም ሳያስቀር በማንበቡ እየተደነቅኩ።

‹‹የቀለበት መንገዱ ግን ያን ጊዜ አልነበረም። ታዲያ አንተ ዓመተ ምሕረቱን ከየት አመጣኸው?›› አለኝ።

‹‹ምንድነው የሚለው ይኼ ሰውዬ?›› የሚያወራው ሁሉ ግጥሜ ሳይገባው ነውና በጣም ተናደድኩ። ‹‹ያልከው ሁሉ ትክክል ነው። የገጣሚ አገር ግን አዲስ አበባ ብቻ አይደለችም። ገጣሚ የትም ነው አገሩ። በግጥሙ ውስጥ የተጠቀሰው የቀለበት መንገድ በምናብ የፈጠርኩት እንጂ ይሄ ዲዛይኑ ላይ ቀለበት፤ ካለቀ በኋላ ማጭድ የሚመስለውን የአዲስ አበባ መንገድ አይደለም።›› ሃያሲው ይህ ንግግሬ የገባው አልመሰለኝም። በቸልታ እራሱን ነቅንቆ ወደ ሌላ ጥያቄ አመራ።

ከግጥሞቼ መካከል ‹‹እቃዬ ወደቀ›› በሚል ርዕስ የጻፍኩትን ቅኔ ለበስ ባለአራት ስንኝ ግጥም በሃያሲ ዐይኑ ትክ ብሎ እያየ፤ ‹‹እና ምን ይሁን?›› አለኝ። ‹‹ምኑ?›› አልኩት። ‹‹እቃው ስለወደቀ ምን ይፈጠር ብለኽ ነው ይህን የጻፍከው?›› አለኝ። በዚህ ጊዜ ፈገግ አልኩ እንደ ገጣሚ። ግጥሙን እስኪ አንብበው አለኝ። እንደሚከተለው አነበብኩለት። ያውም በቃሌ፤

እቃዬ ወደቀ

እጄ ላይ የነበረው እቃ፣

ተዘናግቼ ወሬዬን ስደቃ፤

ላንቃዬን ሳንቃቃ፣

ወደቀ በቃ።

‹‹ሰው የሰጠኝ ያማረ ብዕር ነበር። በጣም የምወደው። አንድ ቀን በእጄ ይዤው ከጓደኛዬ ጋር ሳወራ ወድቆ ተሰበረብኝ። ከዚያ ወዲያው ይህቺን ልብ የምትነካ ግጥም ጻፍ አደረግኳት!›› አልኩት ፈገግታዬን ሳልቀንስ። ከዚያም ሃያሲው በመርማሪው ዐይኑ እያየኝ፣ ‹‹ግጥም የቀውሶች ቋንቋ አይደለም!›› አለና ግጥሞቼን አፍንጫዬ ላይ ወርውሮልኝ ሄደ። በወቅቱ እንደ ሰው ተከፋሁ፤ እንደገጣሚ ግን በሃያሲው ድርጊት ደስ ተሰኘሁ። ሃያሲው ግጥሞቼ ገብተውት አስተያየት ቢሰጠኝ ኖሮ መልካም ቢሆንም ሂስ መቀበል የእንደኔ ዓይነቱ በሳል ገጣሚ ግዴታ ነውና ተቀበልኩ። አዎ! ሂስ ያሳድጋልና።

አለቃ ባሳዝነው፣ ‹‹አንዳንድ ቃላትና ፍቺዎቻቸው›› በሚለው አዲሱ መጽሐፋቸው ‹‹ሂስ›› የሚለውን ቃል እንዲህ ይፈቱታል። ‹‹ሂስስ… ሂ…ስስ፤ ሂድስ፤ ሄዛ፣ ሂድ ወደዛ፤ ሂ…ስ!››

 

ይምረጡ
(2 ሰዎች መርጠዋል)
254 ጊዜ ተነበዋል

Sendek Newspaper

Bole sub city behind Atlas hotel

Contact us