"ዮ ማስቀላ"

Thursday, 28 September 2017 14:22

 

ወንድማገኝ አንጀሎ ሲሳይ

 

ቁጪ ኦይሳ ደሬ!!!
ሳሮ ሳሮ አይመላ ሎኦ፤
ዳፊን ዱጾንታይ ወርቃ ወደሮ፤
ቁጪ ደሬ አሲ አይመላ ሎኦ::

 

የብሔረሰቦች፣ የቱባ ባህሎችና፣ የአኩሪ ታሪኮች ሀገር የሆነቸው ኢትዮጵያችን ካሏት 13 ወራቶቿ ውስጥ በመስከረም ወሯ በተለየ መልኩ ትወለዳለች፣ ትወደሳለች፣ ትዋባለች፣ ትደምቃለችም። ለውልደትና ድመቀቷ ደግሞ የዘመን መለወጫና የመስቀል በዓላቶቿ ያሏቸው ሚና የጎላ ነው። እንደ ኢትዮጵያችን ተጨባጭ ሁኔታ በሀገራችን የሚከበሩ በዓላት ሃይማኖታዊ፣ ባህላዊ፣ ታሪካዊና፣ መንግስታዊ ይዘት ያላቸው ናቸው። ኃይማኖታዊ፣ ባህላዊና ታሪካዊ ይዘት ካሏቸው በዓላቶች ውስጥ ደግሞ የመስቀል በዓል አንዱ ነው።


መስቀል ለህዝበ ክርስቲያኑ ኢየስስ ክርስቶስ ስለ ሰው ልጆች ኃጢዓት ሲል የተሰቀለበት፣ ደሙ የፈሰሰበት፣ ስጋው የተቆረሰበት፣ ሰላምን ያወጀበት፣ ድህነትን የፈጸመበት፣ ኦሪትን ያሻገረበት፣ አዲስ ኪዳንን ያወጀበት፣ ዳግመኛ ለፍርድ እንጂ ስለሰው ልጆች ኃጢአት ሲል ሊሰቀል እንደማይመጣ ቃሉን ያጸናበት፣ ሰዎች ዳግመኛ ስለ ኃጢዓታቸው ምክንያት እንዳይኖራቸው ያደረገበት በመሆኑ ምልክታቸው፣ ትምክህትና አርማቸው ነው። እናም ይህ መስቀል ለዘመናት ጠፍቶና ተደብቆ ነበርና ንግስት ዕለኒ ባስደመረችው ደመራ አማካኝት በመገኘቱ የተገኘበትን እለት መነሻ በማድረግ ብሎም መስቀል ለክርስቲያኑ ካለው ትርጉም አንጻር በየዓመቱ መስከረም 17 በመላ ሀገራችን በደመቀ ሁኔታ ይከበራል። ቀኑም ሆነ መስቀሉ የሚከበሩ እንጂ የሚመለኩም አይደሉም።


የመስቀል በዓል ከኃይማኖታዊ ይዘቱ በተጨማሪ በሰው ልጆች ማህበራዊ ህይወት ውስጥም ጎልቶ የገባ በመሆኑ ባህላዊ ይዘትንም የያዘበት ሁኔታ አለ። ለአብነትም በሰሜኑ የኢትዮጵያችን ክፍል ሴቶች በግንባራቸው ላይ በመነቀስ ብሎም በደቡብ ኢትዮጵያ በአከባባር ደረጃ ባህላዊ ይዘቱ የሰፋ መሆኑን መጥቀስ ይቻላል። በደቡብ የሀገራችን ክፍል ለአብነትም በጉራጌ ብሎም በጋሞ (በዶርዜ - በመሀል ከተማ/በአዲስ አበባ ይበልጥ በዚህ ስሙ ስለሚታወቅ ነው) አካባቢዎች በሰፋ መልኩ ለዘመናት ሲከበር እንደነበረ ታሪክ (ሳይቆራርጥና ሳይሸራረፍ አስቀድሞ የነበረ እንደሆነ በሚያሳይ መልኩ) ይነግረናል፤ መረጃዎችም ያሳዩናል።


የመስቀል በዓል (ወይም ማስቃላ) ልክ እንደ የጉራጌ ብሔረሰብ ሁላ በጋሞ ብሔረሰብም ከጥንት ጀምሮ እስከ ዛሬ ድረስ ከሌሎች በዓላት በተለየና በደመቀ መልኩ/ሁኔታ እየተከበረ ይገኛል። በዓሉ ከሌሎች በዓላት የሚለይበት አያሌ ምክንያቶች ቢኖሩትም የአንድ ቀን በዓል ብቻ አለመሆኑ ማለትም ከዋናው የመስቀል በዓል ቀን ወይም ከመስከረም 17 አንድ ሳምንት ቀድሞ የሚጀመርና ከመስከረም 17 አንድ ሳምንት በኋላ/ዘግይቶ የሚጠናቀቅ በአጠቃላይ 15 ቀናቶችን እንዲሁም በዝግጅቱ ደግሞ ዓመት የሚፈጅ መሆኑ በዋናነት የሚጠቀስበት መለያው እንዲሆን አስችሎታል።


በእነዚህ የበዓሉ ጊዜአቶች ውስጥ የተበታተነ ይሰበሰብበታል፤ እርቆችም፣ ጋብቻዎችም፣ መልካም ምኞቶችና ምርቃቶችም ይከናወኑበታል። አሮጌ የተባሉ ነገሮች ሁላ በአዲስም ይተኩበታል። ለዚህም በበዓሉ ዕለት የሚደመረው የደመራ ብርሃን እንደመሸጋገሪያ ድልድይ ከመታሰቡም በላይ ተስፋም ይፈነጠቅበታል። በዓሉን ከቤተሰብ፣ ከዘመድና ወዳጆቻቸው ጋር ለማክበር በማለት ከተለያዩ የሀገራችን ክፍሎች ወደ አካባቢው የሚጎርፈው የብሔረሰቡ ተወላጆች ቁጥር የትየሌሌ በመሆኑ የትራንስፖርት ችግር በዋናነት በዚሁ ወቅት ሲከሰትም ይታያል።


ይህ የመስቀል በዓል ከዚህ በፊት ሁሉም የአካባቢው ደሬዎች በተሰባሰቡበት ለአብነትም በዲታና በቦንኬ ወረዳዎች እጅጉን ሳቢና ማራኪ በሆነ መልኩ እንደተከበረ የሚታወቅ ሲሆን በዚህ ዓመትም (በ2010 ዓ.ም) የጋሞዎቹ ምድር በሆነቸው በደሬ ቁጫም በደማቅ ሁኔታ በትላንትናው ዕለት ተከብሯል። በዕለቱም የደሬ ቁጫ ሕዝብ እንግዶቹን በአግባቡ ተቀብሎ በአግባቡም ሸኝቷል:: በክብረ በዓሉ ወቅትም በተለኮሰው ችቦ አማካኝነት አብሮነት፣ አንድነትና ፍቅር ባማረ መልኩ ተገልጿል፣ ታይቷል፣ ተሰብኳልም።


ምንም እንኳን በዓሉ በዚህ መልኩ መከበሩ መልካም ቢሆንም ለቀጣይ ከዚህ በተሻለ መልኩ ሊያድግ፣ ሊበለጽግ እንዲሁም ከአካባቢያዊና ሀገራዊ እይታ በዘለለ ዓለም አቀፋዊ ዕውቅናን ሊያገኝ ስለሚገባው በዚሁ ዙሪያ ላይ አያሌ ስራዎች ከወዲሁ ተጠናክረው ሊሰሩ ይገባል እላለሁ። ይህም የአንድ ጊዜ ወይም አጋጣሚ ሳይሆን ጤናማ እይታንና ጠንካራ መንፈስን ተላብሶ ወጥና ዘላቂ በሆነ መልኩ ከትውልድ ወደ ትውልድ እንዲሸጋገር አስተማማኝ መሠረትን የሚጥል ይሆናል። በሌላ በኩል ደግሞ በዓሉ በተለያዩ አቀራረቦች በአንድ ቦታ (በማዕከል) እንዲሁም ከአንዱ አካባቢ ወደ ሌላ አካባቢ (ከአንዱ ደሬ ወደ ሌላ ደሬ) እየተዘዋወረ መከበር መቻሉ የትውልዱን ግንዛቤ አስፍቶ የሚያሳድግ ከመሆኑም በላይ ለትውልዱ ከራሱ ደሬ አልፎ የሌላውንም ደሬ እንዲያውቅ፣ አውቆም አብሮነቱን እንዲያጠናክር ዕድልን ይፈጥርለታል። እናም የተጀመረው ሊጠናከር ይገባል። ጥሩም ጅማሮ ነው።


በዓሉም እንደሌሎቹ የኢትዮጵያችን ይበልጥ ደግሞ እንደ ደቡብ ኢትዮጵያ ሕዝቦች ለብሔረሰቡ ተወላጆች ሲወርድና ሲዋረድ የመጣ የማንነታቸው ጉዳይ ነውና ምንም እንኳን በሲምፖዚየም መልክ የተጀመረ የሚበረታታ እንቅስቃሴ ቢኖርም ከላይ የጠቀስኳቸው ሀሳቦችን ጨምሮ ከአሳታፊነት፣ ከምንም ነገር በላይ ታሪካዊና ባህላዊ ይዘቱን ሊያጎላ፣ ባህላዊ አልባሱን ሊያስተዋውቅና፣ ቋንቋውን ሊያሳድግ ከሚችልበት አግባብ አኳያ ብዙ ሊሰራበትና ሊተዋወቅ ይገባል እላለሁ።

ይምረጡ
(0 ሰዎች መርጠዋል)
71 ጊዜ ተነበዋል

Sendek Newspaper

Bole sub city behind Atlas hotel

Contact us