የጣና ክፉኛ ጦስ ለአባይ እንዳይተርፍ

Wednesday, 08 November 2017 19:00

 

በጥበቡ በለጠ

 

ጣና ሐይቅ ለኢትዮጵያ የታሪክና የማንነት መገለጫ የሆነ ግዙፍ ቅርስ ነው። ጣና ውስጥ እጅግ ድንቅ የሚባሉ የኢትዮጵያ ቅርሶች የሚገኙበት ምስጢራዊ ውሐ ነው። በርካታ እድሜ ጠገብ ጽላቶች፣ ንዋየ ቅዱሳት፣ ብርቅዬ የብራና መጻህፍት፣ የታላላቅ መሪዎችና ቅዱሳን አጽም፣ ከኦሪት እስከ አዲስ ኪዳን የተንጣለለ ታሪክ፣ ብዙ ብዙ ገና ያልደረስንባቸው ምስጢራዊ ታሪኮች ያሉበት የኢትዮጵያዊያን ሁሉ መስታወት ነው። ይህ መስታወታችን እየደበዘዘ ሊሰባበር መንገዱን ይዞታል። እኛ ኢትዮጵያዊያን ይህን መስታወታችንን ከክፉ አደጋ የመጠበቅ ሀላፊነት አለብን። ጣና ከታመመ አባይም አዙሮ ይጥለዋል። ከጣና ማህጸን ስለሚወጣ ህመሙ ህመማቸው ነው።


ዓባይ ለኢትዮጵያ ትልቅ ታሪክ፣ የጥበበኞች ቋንቋ እና ሃይማኖት ሁሉ ሆኖ ቆይቷል። ለምሳሌ ዓባይ እየተንደረደረ ጥልቅ ብሎ የሚወጣበት ጣና ሃይቅ ከጎጃም እስከ ጎንደር ድረስ ተለጥጦ 3 ሺህ 600 ካሬ ኪሎ ሜትር ሸፍኗል። በዚህ ደሴት ላይ ከጥንታዊው ከኦሪቱ ዘመን እስከ ዛሬ ድረስ ይፀለያል ይዘመራል፣ ይሸበሸባል። ምክንያቱም በሐይቁ ላይ 37 ደሴቶች አሉ። እነዚህ ደሴቶች ላይ ደግሞ ከ21 የሚበልጡ የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ቤተ-ክርስትያን ገዳማት አሉ። ገዳማቱ ውስጥ የዓለም ታላላቅ ቅርሶችና ታሪኮች ያሉባቸው ናቸው። የተባበሩት መንግሥታት የትምህርት፣ የሣይንስ እና የባህል ድርጅት /ዩኔስኮ/ ቱሪስቶች እንዲይዋቸው ደጋግሞ የሚወተውትላቸው አስገራሚ ቦታዎች ናቸው።


ዲያቆን ብርሃኑ አድማስ የካቲት /መጋቢት 2001 ዓ.ም በሐመር መጽሔት ላይ ስለ ጣና ሐይቅ እንዲህ ብሏል፡-


ሶስት ሺ ስድስ መቶ ሰላሳ ሰባት ካሬ ኪሎ ሜትር ስፋት ያለውን ይህን ሐይቅ ጌታ በተወለደበት ወቅት በግብፅ ላይ ምርምር በማድረጉ የሚታወቀው ግሪካዊ ተመራማሪ ስትራቦ፣ “ሴቦ” በማለት ይጠራው ነበር። የሁለተኛው ክፍለ ዘመን የግብፅ መልክዓ-ምድር ተመራማሪ የነበረው ገላውዴዎስ ፕቶሎሜም፤ “ኮሎ” ይለው ነበር። የአቴናው ድራማ ፀሐፊ ኤስኪለስ ደግሞ፣ “መደብ የተቀባይ ሐይቅ የኢትዮጵያ ጌጥ” ይለው ነበር። ይህ ሰው፣ ይህን ያለው ደግሞ አምስት መቶ አመት ቅድመ-ልደተ-ክርስቶስ መሆኑን ስናስብ በዚያ ዘመን፤ የዓለም ዓይኖች ከሚያርፍባቸው ሀገራት፣ ኢትዮጵያ ግንባር ቀደም የነበረች መሆኗንም እንገነዘባለን።


በኢትዮጵያ ውስጥ ከሚገኙት ሀይቆች ትልቁ የጣና ሃይቅ ነው። ስፋቱ 3 ሺህ 637 ካሬ ኪ.ሜ ሲሆን በውስጡ በሚገኙ ደሴቶችና በዙሪያው በርካታ የኦርቶዶክስ ክርስትና ሃይማኖትን የሚከተሉ ገዳማት ይገኛሉ። አንዳንዶቹ ገዳማት ከ700 ዓመት እድሜ በላይ ያላቸውና ከተለያዩ የአገሪቱ ክፍሎች የተሰባሰቡ ውድ የታሪክ ቅርሶችና የመካከለኛው ዘመን የኢትዮጵያ ነገስታትን አጽም የያዙ ናቸው። በመሆኑም ገዳማቱ የአገሪቱ ቤተክህነት ሙዚየም ናቸው ለማለት ይቻላል።

 

ደብረማርያም


ከባህር ዳር ከተማ የሰሜን ምስራቅ አቅጣጫን በመያዝ በጀልባ ለሃያ ደቂቃ አሊያም በእግር ለአንድ ሰዓት ተኩል በመጓዝና የአባይን ወንዝ በታንኳ በማቋረጥ የደብረማርያም ገደም ወደምትገኝበት ደሴት መግባት ይቻላል። የተለያዩ ታሪካዊ ቅርሶችን የያዘችው የደብረ ማርያም ገዳም በአፄ አምደ ጽዮን መዘነ መንግስት /1307-1337ዓ.ም/ እንደተመሰረተች ይነገራል።


አካባቢው በሁለት ተጨማሪ ስሞች ይታወቃል። እነኚህም ጉማሬ ባህር እና አባይ ራስ ይባላሉ። ጉማሬ ባህር የተባለው በአካባቢው ጉማሬዎች ስለሚገኙ ሲሆን አባይ ራስ የተባለው ደግሞ የአባይ ወንዝ የሀይቁን ውሃ ሰንጥቆ የሚወጣበት ስፍራ በመሆኑ ነው።

 

ክብራን ገብርኤልና እንጦስ


ከባህር ዳር ከተማ ሰሜን ምዕራብ አቅጣጫ የ45 ደቂቃ የጀልባ ጉዞ በኋላ ብዙም ያልተራራቁ መንትያ ደሴቶች ይገኛሉ። ደሴቶቹ የሚገኙት ማራኪ በሆነ ተፈጥሯዊ የመሬት አቀማመጥ ባለውና በደን በተሸፈነ ኮረብታማ ስፍራ ነው። ደሴቶቹ ክብራን ገብርኤልና እንጦስ በመባል ይታወቃሉ። ክብራን ገብርኤል የወንድ እንጦስ ደግሞ የሴት መናንያን መኖሪያ በመሆን ለብዙ አመታት ቆይተዋል። ይሁን እንጂ በአንዳንድ ችግሮች ምክንያት የእነጦስ መነኮሳት ወደ ሌላ አካባቢ መሰደዳቸው እስከቅርብ ጊዜ ድረስ ገዳሙ ጠፍ /ባዶ/ ሆኖ መቆየቱ ይነገራል። አሁን ግን ቤተክርስቲያን ተሰርቶና የኢየሱስ ታቦት ገብቶ ገዳሙ ወደ ወንዶች ገዳምነት ተለውጧል።


የክብራን ገብርኤል ቤተክርስቲያን መጀመሪያ የተሰራው በአፄ አምደ ጽዮን ዘመነ መንግስት ሲሆን በዳግማዊ ዳዊትና ኋላም በአዲያም ሰገድ እያሱ በድጋሚ እንደተሰራ ይነገራል። ቤተክርስቲያኑ በወጉ በተጠረቡ ቀያይ ድንጋዮች የታነፀ ነው። በቤተ መቅደሱ ዙሪያ ከድንጋይ የተጠረቡ 12 አመዶች ይገኛሉ። ከመቅደሱ ግድግዳ ጋር ተያይዞ በተሰራ ክፍል ውስጥ የገዳሙ መስራች የአቡነ ዘዮሀንስ መቃብር ይገኛል።


በደሴቱ አናት ላይ በታነፀው የክብራን ገብርኤል ቤተክርስቲያንና እንዲሁም በአፄ ፋሲል እንደተሰራ በሚነገርለት ዕቃ ቤት ውስጥ በርካታ ታሪካዊ ቅርሶች ይገኛሉ። ከእነዚህም ውስጥ በሀወርያው ሉቃስ እንደተሳለች የሚነገርላት ስዕለማርያም ከብረት የተሰራው የአቡነ ዘዮሃንስ የፀሎት ልብስ የአፄ ኢያሱ አልጋና ሰይፍ የንጉስ ተክለ ሃይማኖት ተደራራቢ አልጋ ከእንጨት የተሰሩ መቅረዝና አገልግል መስቀሎቸ የገበታ ላይ ስዕሎችና የብራና መጻሕፍት ይገኙባቸዋል። ወደ ክብራን ገብርኤል መግባት የሚፈቀድላቸው ወንዶች ናቸው።

 

ዘጌ


ታላቁ የኢትዮጵያ የስነ ጽሁፍ ሰው ነጋድራስ አፈወርቅ ገብረየሱስ የተወለደባት ደሴት ነች። የጣናን ሀይቅ ከምዕራብ ወደ ምስራቅ በመገፋት ተንሰራፍቶ የሚታየው ባህረገብ መሬት/ፔኒንሲዩላ/ ዘጌ ይባላል። በቅርብ ርቀት ሆነው ሲመለከቱት ክንፉን ዘርግቶ የተቀመጠ አሞራ ይመስላል። ዘጌ ከባህር ዳር ከተማ 15 ኪ.ሜ ያህል የሚርቅ ሲሆን በጀልባም አንድ ሰዓት ተኩል ያህል ያስኬዳል። በመኪና ደግሞ ሁለት ሰዓት ይፈጃል። ርቀቱም 23 ኪ.ሜ እንደሆነ ይገመታል።


በዘጌ ባህረ ገብ ምድር ላይ ሰባት የሚሆኑ አብያተክርስቲያናት ይገኛሉ። እነኚህም መሀል ዘጌ ጊዮርጊስ አቡነ በትረማርያም አዝዋ ማርያም ውራ ኪዳነ ምህረት ደብረስላሴ ይጋንዳ አቡነ ተክለሃየማኖትና ፉሬ ማርያም ይባላሉ። ከመጨረሻዎቹ ሁለቱ በስተቀር ሌሎቹ ገዳማት አነስተኛ ጀልባዎችን ሊያስጠጉ የሚችሉ ወደቦቸ አሏቸው።


በጣና ሀይቅና በዙሪያው የሚገኙት አብዛኞቹ ገዳማት ሰባቱ ከዋክብት በሚል መጠሪያ ከሚታወቁት የሃይማኖት አባቶች ጋር የተሳሰረ ታሪክ አላቸው። መነሻቸው ከተለያዩ የአገሪቱ ክፍሎች እንደሆነ የሚነገርላቸው እነኚህ ጻድቃን የሃይማኖት መሪዎች አቡነ ታዴዎስ፣ አቡነ ዘዮሀንስ፣ አቡነ በትረ ማርያም፣ አቡነ ሂሩት አምላክ፣ አቡነ አሳይ፣ አቡነ ዘካርያስና አቡነ ፍቅረ እግዚ ዮሃንስ ይባላሉ። አቡነ ታዴዎስ ደብረ ማርያምን አቡነ ዘዮንስ ክብራን ገብርኤልን አቡነ በትረማርያም ዘጌን አቡነ ሂሩት አምላክ ዳጋ እስጢፋኖስን አቡነ አሳየ ምንዳባን አቡነ ዘካርስ ደብረ ገሊላን አቡነ ፍቅረ እግዚዮሃንስ ደግሞ ጣና ቂርቆስን እየገደሙ እንዳቀኑ ይነገራል።


ከዘጌ ገዳማት በእድሜ አንጋፋ እንደሆነ የማነገርለት የመሃል ዘጌ ጊዮርጊስ ቤተክርስቲያን ነው። ቤተክርስቲያኑ በ13ኛው መቶ ክፍለ ዘመን እንደተመሰረተ የመስራቹን የአቡነ በትረ ማርያምን ገድል ዋቢ በመጥቀስ ካህናቱ ይገልጻሉ። አቡነ በትረ ማርያም ከሸዋ ልዩ ስሙ ሙገር ከተባለ አካባቢ እንደመጡ ይታመናል።


በመሀል ዘጌ ጊዮርጊስ በርካታ ጥንታዊ ቅርሶች ይገኛሉ። ከብረት የተሰራው የአቡነ በትረ ማርያም የፀሎት ልብስ የጥንት ነገስታትና መኳንንት ስጦታዎች የብራና መጻሕፍት ከቅርሶቹ ጥቂቶቹ ናቸው። ቤተክርስቲያኑ በተለያየ ጊዜ የመፍረስና እንደገና የመሰራት ዕድል ቢገጥመውም የጥንቱን እደ ጥበብ የሚመሰክሩ የእንጨት ቅርጻ ቅርጾች በመስኮቶቹና በሮቹ ላይ አሁንም አሸብርቆ ይታያል።


ከጊዮርጊስ ቤተክርስቲያን አጠገብ ጥንታዊ ገጽታቸውን ጠብቀው ከቆዩት ጥቂት ቤተክርስቲያናት መካከል አንዱ የሆነው የበትረ ማርያም ቤተክርስቲያን ይገኛል። ይህ ቤተክርስቲያን አቡነ በትረ ማርያም ካረፉ በኋላ ረዳታቸው በነበሩት በአቡነ በትረሎሚዎስ አማካኝነት በመቃብራቸው ላይ ለመታሰቢያነት የተተከለ ነው። ውስጡ ባማሩ ጥንታዊ የሃይማኖት ስዕሎች ያሸበረቀውና በክብ ቅርጽ ተሰርቶ በባህላዊ የሳር ክፍክፍ የተከደነው የበትረ ማርያም ቤተክርስቲያን የጥንቱን ዘመን የቅርጻ ቅርጽ ጥበብ የሚዘክሩ በሮችና መስኮቶች አሉት።


በጥንታዊ ቅብ ስዕሎች ከሚታወቁት የዘጌ ገዳማት አዝዋ ማርያምና ውራ ኪዳነ ምህረት ሳይጠቀሱ የሚታለፉ አይደሉም። በአፆ አምደ ጽዮን ዘመነ መንግስት እንደተሰራች የሚነገርላት አዝዋ ማርያም በመቅደስዋ ዙሪያ ያማሩ የግድግዳ ቅብ ስዕሎችን የያዘች ነች። አንዳንዳቹ ስዕሎች ዙሪያቸው በብር ጉባጉብቶች የተዋቡ ናቸው። በዘጌ የሚገኙ የሌሎች አብያተክርስቲያናት ስዕሎች የተሰሩት በአዝዋ ማርያም ስለነበር አንዳንድ ጊዜ ስዕል ቤት ተብላ ትጠራለች።


የውራ ኪዳነ ምህረት ቤተክርስቲያን በ14ኛው መቶ ክፍለ ዘመን በአፄ አምደ ጽዮን ዘመነ መንግስት በአቡነ ዘዮሃንስ እንደተመሰረተች ይነገራል አቡኑ ከሸዋ መርሃቤቴ የመጡ ሲሆን በቀድሞው ደብረ አስባ ገዳም በአቡነ ሕዝቅያስ እጅ ቅስና እንደተቀበሉ በጣና ሃይቅ ደቡባዊ ምስራቅ ዳርቻ በደራ ወረዳ ከሚኖሩ ጥቂት የክርስትና ሃይማኖት ተከታዮች ጋር ቆይታ አድርገው ወደ ክብራን ደሴት እንደሄዱ ገድላቸው ያትታል።


ውራ ኪዳነ ምህረት በክብ ቅርጽ የተሰራች ጥንታዊ ቤተክርስቲያን ናት። የቅኔ ማህሌቱ ከሸንበቆ ቅድስቱና መቅደሱ ከጭቃና ከድንጋይ የተሰሩ ሲሆን እስከ ቅርብ ጊዜ ጣሪያው በሳር ክፍክፍ የተሸፈነ ነበር። የመቅደሱ ዙሪያ በ16ኛው መቶ ክፍለ ዘመን እንደተሳሉ የሚነገርላቸው ውብ የሃይማኖት ስዕሎች ያጌጠ ነው። ጥንታዊ የብራና መጻህፍት፣ የነገስታት ዘውዶች ካባዎችና መስቀሎች ከታሪካዊ ቅርሶቿ ናቸው። ውራ ኪዳነ ምህርትን ወንዶችም ሴቶችም ሊጐበኟት ይችላሉ።


በዘጌ ባረ ገብ መሬት ላይ የጣና ሀይቅንና አካባቢውን ሰፊ በሆነ አድማሳዊ ርቀት ለመመልከት የሚያስችል የአራራት ተራራ አለ። በዚህ ተራራ አናት ላይ የይጋንዳ ተክለ ሃይማኖት ቤተክርስቲያን ይገኛል። አፄ አዲያም ሰገድ እያሱ ዘመነ መንግስት እንደተመሰረተ የሚነገርለት ይህ ቤተክርስቲያን በቅርስ ክምችታቸው ከሚታወቁት የዘጌ ገዳማት አንዱ ነው። ከሀይቁ ዳር ወደ ይጋንዳ የሚወስደው የእግር መንገድ አቀበት የበዛበት ሲሆን ቢያንስ አንድ ሰዓት ያስኬዳል።

 

ደቅ ደሴት


ጣና ሀይቅ ካሉት ደሴቶች ትልቁ ደቅ ደሴት ነው። ከባህር ዳር ከተማ ሰሜናዊ አቅጣጫ 37 ኪ.ሜ ርቀት ላይ ይገኛል። ይህ ደሴት የሰባት ደብር አገር ተብሎ ይታወቃል ምክንያቱም ከደሴቱ በቅርብ ርቀት የሚገኘውን ዳጋ እስጢፋኖስ ገዳም ጨምሮ ሰባት አድባራትን ስለያዘ ነው። እነዚህም ናርጋ ስላሴ ቅድስት አርሴማ፣ ኮታ ማርያም፣ ዝባድ ኢየሱስ፣ ጆጋ ዮሀንስና ጋደና ጊዮርጊስ ናቸው። ደቅ የሚለው ቃል በግዕዝ ልጅ ወይንም ትንሽ ማለት ሲሆን ደሴቱ ከሌሎች ደሴቶች ትልቁ ሆኖ ሳለ ለምን ይህ ስም እንደተሰጠው በውል አይታወቅም።


ደቅ ደሴት መጀመሪያ ለመነኮሳት ብቻ እንጂ ለአለማውያን ኗሪዎች ያልተፈቀደ ነበር። ኋላ ግን ቀስ በቀስ በርካታ ሰዎቸ ወደ ደሴቱ በመምጣት በመስፈርና በመዋለድ የኗሪው ቁጥር ከፍ ሊል ችሏል። የደሴቱ ኗሪዎች አማርኛ ተናጋሪና የኦርቶዶክስ ክርስትና ሃይማኖት ተከታዮች ብቻ ናቸው።
የአካባቢው ኗሪዎች ወደ ደሴቱ ሕዝብ በብዛት የገባበትን ዘመን በኦሪት የተለያዩ ጊዜያት ከፋፍለው ይናገራሉ። የመጀመሪያው በግራኝ አህመድ ጦርነት ወቅት ሁለተኛው እቴጌ ምንትዋብ የናርጋ ስላሴ ቤተክርስቲያንን በሚያሰሩበት ወቅት ሦስተኛው በአፄ ቴዎድሮስ ዘመነ መንግስት አራተኛው ደግሞ በአፄ ዮሃንስ 4ኛ ዘመነ መንግስት በነበረው የድርቡሾች ወረራ ወቅት ነበር።


ደቅ ደሴትን ከሌሎች ደሴቶች ለየት ከሚያደርጉት ነገሮች አንዱ የቀድሞ ነገስታት የስልጣን ተቀናቃኞቻቸውንና ተቃዋሚዎቻቸውን በግዞት የሚያቆዩበት ቦታ በመሆኑ ነው የሚሉ የታሪክ ፀሃፊዎች አሉ። ለምሳሌ በአፄ ሕዝብ ናኝ ዘመን የደብረ ጽሞና ገዳም መስራች በነበሩት በአባ ሲኖዳ ላይ ንጉሱን የሚቃወም ንግርት ተናግረናል በሚል ክስ ቀርቦባቸው በአፄው ትዕዛዝ ወደ ደቅ ደሴት እንደተጋዙና ሕይወታቸውም እዚያው እንዳለፈ በዲማ ጊዮርጊስ የሚገኘው ገድላቸው ያትታል።


በክረምት ወራት በሃይቁ ሙላት ሳቢያ ወደ ደሴትነት የሚለወጠውና በበጋው ወራት ውሃው ሰጐድል የደቅ ምህራባዊ አካል በመሆን ደሴቱን የሚቀላቀለው የናርጋ ስላሴ ገዳም የወንዶችና የሴቶች የቁሪት ገዳም በመባል ይጠራል። ገዳሙን የአፄ በካፋ ባለቤት የነበሩት እቴጌ ምንትዋብ /1730-1755/ ናቸው። የናርጋ ስላሴ ቤተክርስቲያን በክብ ቅርጽ ከድንጋይ ከኖራና ከእንጨት የተሰራ ሲሆን ቁመታቸው አራት ማትር ስፋታቸው ደግሞ ሁለት ሜትር የሆኑ ስምንት ግዙፍ በሮች አሉት። መቅደሱ በጥንታዊ የሃይማኖት ስዕሎች ያሸበረቀ ነው። ስዕሎቹ የተሳሉት በመቅደሱ ዙሪያ ሲሆን በስተምዕራብ የክርስቶስን ታሪክ ከውልደት እስከ እርገት በስተደቡብ የቅድስት ማርያምን ስደትና ተአምራት በስተምስራቅ የከርስቶስት ተአምራት በስተሰሜን ደግሞ የሰማዕታትን ገድል ይዘክራሉ። ከቤተክርስቲያኑ ጋር በተመሳሳይ ጊዜ የተሰሩ የጐንደር ዘመን የኪነህንጻ ጥበብ የሚንፀባረቅባቸው ባለፎቅ የጥበቃ ማማዎችና የሌሎች ሕንጻዎች ፍርስራሾች በግቢው ውስጥ ይገኛሉ። የእቴጌ ምንትዋብና የልጃቸው የአፄ ኢያሱ አልጋዎችና ካባ ልዩ ልዩ የብራና መጻሕፍትና የእጅ መስቀሎቸ በቅርስነት ተቀምጠዋል።


በደቅ ደሴ ምዕራባዊ አቅጣጫ ዙሪያዋን በትላልቅ ዛፍ ተከባ የምትገኝ ጥንታዊ ገዳም አለች። ቆላ ቅድስት አርሴማ ትባላለች። በ14ኛው መቶ ክፍለ ዘመን በአፄ ሰይፈ አርዕድ ዘመነ መንግስት እንደተመሰረተች ይነገራል። በአሁኑ ሰዓት ከአንድ ጠንካራ ገበሬ ቤት ብዙም ልቃ የማትታየው የቅድስት አርሴማ ገዳመ ታቦቷ አባ ዮሃንስ በተባሉ መነኩሴ ከኢየሩሳሌም እንደመጣ የገደሟ ካህናት ይገልጻሉ። እንደ አፈ-ታሪኩ ከሆነ በስሟ ቤተክርስቲያን የቆመላት ቅድስት አርሴማ በትውልድ ጀርመናዊት ነበረች ይባላል። ከደናግልት ጋር ወደ አርሜንያ ተሰዳ ለዕምነቷ ብዙ ፈተናን የተቀበለቸ በኋላም የተሰየፈች ሰማዕት እንደነበረች ገድሏ ላይ እንደተፃፈ ይነገራል። ከመቅደሱ አናት ላይ በአብዛኛው ደብዝዘው የሚታዩት የግድግዳ ቅብ ስዕሎች የሰማዕቷን ገድሎች ይተርካሉ።


በደቅ ደሴት ላይ የመጀመሪያዋ ቤተክርስቲያን እንደሆነች የሚነገርላተ ኮታ ማርያም ናት። ቤተክርስቲያኗ ዳጋ እስጢፋኖስ ገደም በነበሩት በአባ ሂሩት አምላክ እንደተመሰረተች የገዳሟ ካህናት ይገልጻሉ። ኮታ ማርያም በክብ ቅርጽ የታነፀች ዙሪያዋ ከእንጨት ከጭቃና ከኖራ የተሰራ ጣሪያዋ በሳር ክፍክፍ የተከደነ ነው። ወለሉ ደግሞ በጥንቃቃ ተሰንጥቀው በጠፍና በተያያዙ ሸንበቆዎች ተሸፍኗል። ጣሪያውን ደግፈው የያዙት 12 ረዣዥምና ወፋፍራም አምዶች ናቸው። በመቅደሱ ዙሪያ የተገጠሙት መስኮቶች ልዩ የቅርጻ ቅርጽ ጥበብ ይታይባቸዋል። በ1978፣ በ1983 አና በ1984 ዓ.ም አንዳንድ የቤተክርስቲያኗ አካሎች በባህል ሚኒስቴር የቅርስ ጥገና ባለሙያዎች የተወሰነ እድሳት ተደርጐላቸዋል። በመቅደሱ ግድግዳ ላይ የነበሩት ጥንታዊ የቅዱሳን ስዕሎች ግን ከእድሜ ብዛትና ከእንክብካቤ ጉድለት ክፉኛ ተጐድተዋል።


ከጣና ሃይቅ ደሴቶች ለደቅ ደሴት የሚቀርበው የዳጋ ደሴት ነው። ደሴቱ ከሃይቁ ከፍ ብሎ የሚገኝ በመሆኑ ከማንኛውም የሃይቁ ዳርቻ ሊታይ ይችላል። ዳጋ ጥቅጥቅ ባለ ጫካ የተሸፈነና በውስጡ የእስጢፋኖስን ገዳም የያዘ ነው። እንደ ገዳሙ ካህናት አስተያየት የዳጋ እስጢፋኖስ ቤተክርስቲያ በፄ ይኩኖ አምላከ ዘመነ መንግስት በአቡነ ሂሩት አምላክ እንደተመሰረተ ይታመናል።


የዳጋ እስጢፋኖስ ቤተክርስቲያን በቅርፁ ከሌሎቹ የሀይቁ ገዳማት የተለየ ነው። ቤተክርስቲያኑ በመረከብ ቅርጽ የተሰራ ሲሆን ምሳሌውም በጥፋት ውሃ ዘመን የሰው ዘር በኖህ መርከብ አማካይነት መዳኑን ለማመልከት እንደሆነ መነኮሶቱ ይናገራሉ።


ዳጋ እስጢፋኖስ በርካታ መናኒያን መነኮሳት የሚገኙበትና ትክክለኛው የገዳም ሕይወት ስርዓት የሚታይበት ስፍራ ነው። ገደሙን ልዩ ከሚያደርጉት ባህሪያት በመካከለኛው ዘመን የነበሩ የኢትዮጵያ ነገስታት አዕፅምት ሳይፈራርሱ በክብር ተቀምጠው መገኘታቸው ነው። ነገስታቱ በሕይወት ዘመናቸው ለገደሙ ያበረከቷቸው ስጦታዎችም በገዳሙ እቃ ቤት በቅርስነት ተቀምጠው ይገኛሉ። ዳጋ እስጢፋኖስ የአንድነት ገዳምና ለወንዶች ብቻ የተፈቀደ ነው። 

ይምረጡ
(1 ሰው መርጠዋል)
68 ጊዜ ተነበዋል

Sendek Newspaper

Bole sub city behind Atlas hotel

Contact us