You are here:መነሻ ገፅ»arts»news admin - Sendek NewsPaper
news admin

news admin

እንኳን ደስ አላችሁ!

Wednesday, 19 July 2017 13:58

 

አቶ አማረ አረጋዊ ላለፉት ሁለት አሥርት ዓመታት በላይ በአገሪቷ የሚዲያ ዘርፍ ላበረከቱት አስተዋጽኦ በኢትዮጵያ የመገናኛ ብዙሃን ም/ቤት እና በዋቢ አሳታሚዎች ማኅበር ስለተሰጠዎት ዕውቅና እንኳን ደስ አለዎት። ቀጣዩ የሥራ ዘመንዎ የተሳካ እንዲሆን መልካም ምኞታችንን እንገልፃለን። 

በተመሳሳይ ሁኔታም ዛሬ በሕይወት የሌሉት አቶ ክፍሌ ወዳጆ በኢትዮጵያ የሚዲያ ኢንዱስትሪ ሕገ መንግስታዊ ጥበቃ እንዲደረግለት ላበረከቱት አስተዋጽኦ ስለተሰጣቸው እውቅና ለቤተሰቦቻቸውና ወዳጆቻቸው እንኳን ደስ አላችሁ እንላለን።

 

የሰንደቅ ጋዜጣ ዝግጅት ክፍል

 

በአማራ ክልል በቅርቡ በአንዳንድ ከተሞች ተከስቶ የነበረው ሕዝባዊ ተቃውሞ በቱሪዝምና በልማት ሥራዎች ላይ አሉታዊ ተጽዕኖ አሳርፎ እንደነበር አቶ ገዱ አንዳርጋቸው የክልሉ ፕሬዚደንት አመኑ።

 

ፕሬዚደንቱ ትናንት በተካሄደው የአማራ ብሔራዊ ክልላዊ መንግሥት ም/ቤት ጉባዔ ላይ በሰጡት የማጠቃለያ ንግግር እንዳስቀመጡት በክልሉ በነበረው አለመረጋጋት በተለይም በቱሪዝም ዘርፍ ላይ 53 በመቶ የገቢ ማሽቆልቆል እንዲያሳይ ምክንያት ሆኗል ያሉ ሲሆን፤ በልማት ሥዎች ላይ በደፈናው አሉታዊ ተጽዕኖ ማሳደሩን ከመናገር ባለፈ ስለደረሰው ጉዳት በዝርዝር የገለፁት ነገር ስለመኖሩ የዜና ምንጫችን የዘገበው ነገር የለም። በአንጻሩ ግን ችግሩ በኢንቨስትመንትና በግብርናው ዘርፍ ላይ የጐላ ተጽዕኖ አለማድረሱን በአዎንታ አስቀምጠውታል።


አቶ ገዱ አያይዘውም በዚህ ዓመት የተከሰተው ሁሉን አውዳሚ ተምች በቀን ከ2ዐዐ እስከ 250 ኪሎሜትር የሚጓዝ ፈጣን ፀረ ሰብል ተባይ ነው ካሉ በኋላ አርሶ አደሩ በቡድን በመደራጀት ተባዩን መከላከል እንዳለበት መክረዋል። የእስካሁኑ የመከላከል ተግባር ውጤት አስመዝግቧልም ብለዋል።


ፕሬዚደንቱ አክለውም ጣና ሐይቅ የክልሉን ቅርስ አቅፎ የያዘ እና ኢኮኖሚያዊ ፋይዳ ያለው ሐይቅ ነው። ይሁን እንጂ እንቦጭ በተባለ መጤ አረም በመወረሩ ሐይቁ አደጋ ላይ ነው። በዙሪያው ያሉ አርሶአደሮችም አረሙን ለማፅዳት በርካታ ስራዎች እየሰሩ ቢሆንም የአረሙ ባህሪ አስቸጋሪ በመሆኑ ሙሉ በሙሉ ለማስወገድ አስቸጋሪ ሆኗል። በመሆኑም ሁሉም የሚመለከታቸው አካላት ትኩረት በመስጠት ሊረባረቡ ይገባል። አንዳንድ ሀይሎች የአርሶ አደሩን ስነ-ልቦና በመጉዳት ስራውን ለማደናቀፍ የሚንቀሳቀሱ ወገኖችም ከእኩይ ተግባራቸው እንዲታቀቡ አስጠንቅቀዋል።


ጉባዔው ከሐምሌ 7 እስከ 11 ቀን 2009 ዓ.ም መካሄዱ የሚታወቅ ነው። 

 

ኮ/ል ካሣ ገብረ ማርያም (1923-1971)

በተረፈ ወርቁ

እንደ መንደርደሪያ፡-

በኢትዮጵያ ፖለቲካ ታሪክ ውስጥ ጉልህ ስፍራ የነበራቸው በተለያየ የሥራ ኃላፊነት ላይ፣ በሲቪልና በሚሊታሪ ከፍተኛ ሥልጣን ላይ የነበሩ ሰዎች እያወጧቸው ያሉት መጽሐፎች ከጊዜ ወደ ጊዜ እየተበራከቱ መምጣታቸው መልካም ዜና ነው። አብዛኛው የትናንትናው ትውልድ ታሪክና ረጅም የትግል ጉዞውና መሥዋዕትነቱ በወጉ ባልተቀመረበትና በስፋት ባልቀረበበት ኹኔታ እንዲህ ዓይነቶቹ መጽሐፎች መታተም ያላቸው ፋይዳ ከፍተኛ እንደሆነ አያጠራጥርም። በዚህ ረገድም የትናንትና ታሪካችን የተሟላና ሙሉ ቅርጽ የያዘ እንዲሆን ለሚደረገው ጥረት ጥሩ አበርክቶት እንደኾነ በግሌ አምናለሁ።

‹‹ታሪክ ትውልድ መሸጋገሪያ ድልድይ ነው!›› እንዲሉ በተጨማሪም የዛሬው ትውልድ የትናንትናው ትውልድ፣ ጀግኖች አባቶቹና እናቶቹ ስለ አገራቸውና ወገናቸው የነበራቸውን ፍቅርና ተቆርቋሪነት፣ የከፈሉትን ግዙፍ መሥዋዕትነት፣ ያለፉባቸውን ውጣ ውረዶችና ጠመዝማዛ መንገዶች፣ ብርታታቸውንና ድካማቸውን፣ ቁጭታቸውንና ብሶታቸውን፣ ድልና ሽንፈታቸውን፣ ከብረት የጠነከረ ወኔያቸውን፣ ጀግንነታቸውንና ብርቱ ተጋድሎአቸውን፣ ርእያቸውንና ተስፋቸውን … እንደ መስታወት የሚያሳዩ በመሆናቸው የእንዲህ ዓይነቶቹ የታሪክ መጻሕፍት መውጣት መበራከት ይበል የሚያሰኝ ነው።

በዚህም መሠረት ሀገራችን ያለፈችበትን ፖለቲካዊ፣ ኢኮኖሚያዊ፣ ማኅበረሰባዊ ውስብስብ የታሪክ ሂደቶችን በማስቃኘት ረገድ ፋይዳቸውና ጠቀሜታቸው ከፍ ያሉ የታሪክ መጻሕፍት በየጊዜው እየወጡ ነው። በዚህ ረገድም በቅርቡ በሒልተን ሆቴል የኮ/ል ካሣ ገ/ማርያምን የሕይወት ታሪክ የያዘ መጽሐፍ በልጃቸው በዶ/ር ስንታየሁ ካሣ ተጽፎ ለምርቃት በቅቷል።

ይኸው ማጣቃሻዎችን /References እና መጠቁሞችን/ Index ጨምሮ በ423 ገጾች የተቀነበበው መጽሐፍ የመጀመሪያው እትም በሀገረ በአሜሪካ ሎሳንጀለስ በወርኻ ኅዳር ታትሞ ለንባብ የበቃ ሲሆን ሁለተኛው ሕትመት ደግሞ በሀገራችን ኢትዮጵያ በኢንተርናሽናል ሊደር ሺፕ ኢንስቲትዩት የሕትመት ሥራ አማካኝነት በወርኻ ግንቦት የታተመ እንደሆነ መጽሐፉ ውስጥ የተካተቱ መረጃዎች ያሳያሉ። በእርግጥ ከመጽሐፉ የምረቃ ቀን ድረስ ይህ መጽሐፍ በኢትዮጵያ ገና ለሽያጭ አልቀረበም።

በዚህች አጭር ጽሑፍ በኮ/ል ካሣ ገ/ማርያም ሕይወት ታሪክ መጽሐፍ ላይና በሒልተን ሆቴል በነበረው የመጽሐፉ የምረቃ ሥነ ሥርዓት ላይ ከመጽሐፉ ደራሲ ከሆኑት ከዶ/ር ስንታየሁ ካሣ ጀምሮ በዝግጅቱ ላይ የታደሙ የቀድሞ የደርግ መንግሥት ከፍተኛ ባለ ሥልጣናትና ከፍተኛ ወታደራዊ መኮንኖች ያነሷቸውን ሐሳቦችና አስተያቶች መሠረት በማድረግ ጥቂት ነገሮችን ለማለት ወደድኹ።

$11.የዘጠኝ ዓመት ምጥና ውጣ ውረድ ፍሬ፡-

በሙያቸው የሕክምና ባለ ሙያ የሆኑትና በሀገራችን በተለያዩ ከተማዎች ሙያዊ አገልግሎታቸውን ያበረከቱት ዶ/ር ስንታየሁ ላለፉት በርካታ ዓመታት ደግሞ ኑሮአቸውንም ሆነ ሥራቸውን በአሜሪካ አገር ያደረጉ ጠንካራ ሴት ናቸው። ዶ/ር ስንታየሁ ይህን የአባታቸውን የሕይወት ታሪክ መጽሐፍ ለመጻፍ ዘጠኝ ዓመታት የወሰደባቸው እንደሆነ ነው በምርቃቱ ሥነ ሥርዓት ላይ የተናገሩት። በዚህ ዘጠኝ ዓመታት ውስጥ እጅግ አድካሚ በሆነው፣ ጽናትን፣ ብርቱ ትዕግሥትንና ወኔን በሚጠይቀው ሂደት የአባታቸውን የሕይወት ታሪክ መጽሐፍ ለመጻፍ ዶክተር ስንታየሁ ጉዳዩ ይመለከታቸዋል በሚል በሀገር ውስጥም ሆነ በውጭ ሀገር ያላንኳኩት በር፣ ያላገኟቸው ሰዎች የሉም ማለት ይቻላል።

በዚህ የሥራ ሂደትም ዶ/ር ስንታየሁ ኑሮአቸውን በዚምባቡዌ ካደረጉትና የሀገራችን ፕሬዝዳንት ከነበሩት ከኮ/ል ጓድ መንግሥቱ ኃ/ማርያም ጀምሮ፣ የቀድሞ የኢ.ፌ.ዲ.ሪ. ፕሬዝዳንት መ/አ ግርማ ወ/ጊዮርጊስን ጨምሮ በሀገር ውስጥና በውጭ ሀገር ከመቶ የሚልቁ በርካታ ሰዎችን በአካል፣ በስልክ፣ በኢሜይልና በደብዳቤ ቃለ መጠይቅ አድርገዋል፤ እንዲሁም በዘመኑ በከፍተኛ የሥልጣን ደረጃ ላይ ከነበሩ ከእነዚህ ሰዎች ጋር በዛን ዘመን በነበረችው ኢትዮጵያችን የታሪክ ጉዞ ሂደት ላይም በርካታ የሆኑ ጠቃሚ ሐሳቦችንና መረጃዎችን ተለዋውጠዋል።

ዶ/ር ስንታየሁ በሀገራችን መረጃዎችን ለማግኘት ያለውን አድካሚና እጅግ አታካች የሆነ ሂደት በድል ተወጥተውና መከላከያ ሚ/ር መስሪያ ቤት ድረስ ዘልቀው በመግባት የአባታቸውን የግል ማኅደር በመመርመር የተሟላ ሊባል በሚችል ደረጃ የአባታቸውን የኮ/ል ካሣሁን ገ/ማርያምን የሕይወት ታሪክ መጽሐፍ ለንባብ አብቅተዋል። ዶ/ር ስንታየሁ በሙያቸው የሕክምና ሰው ቢሆኑም እንደ አንድ የታሪክ ባለ ሙያ ሰው በተቻላቸው አቅም ሁሉ አባታቸውን በተመለከተ የአስራ ሁለተኛ ክፍል ብሔራዊ የመልቀቂያ ፈተና እስከወሰዱበት ጊዜ ድረስ - ከአባታቸው ጋር የነበራቸውን ጥብቅ የሆነ ቤተሰባዊ ግንኙነት፣ ከቤተሰብ ከወዳጅ ዘመድና ከአባታቸው ጓደኞች ጋር ያሳለፉትን የልጅነት ጣፋጭ ጊዜያቸውን፣ በልባቸው ጽላት ለዘላለም የታተመውን የአባታቸውን፣ የሀገራቸውን ኢትዮጵያ ብርቱ ናፍቆትና ትዝታ ቀለል ባለና ለዛ ባለው ቋንቋ በመጽሐፋቸው ውስጥ በሚገባ ተርከውልናል።

በታሪክ አጻጸፍ ሥነ ዘዴ /Methodology ሁለተኛ የታሪክ መረጃዎችን /Secondary Sources መሠረት አድርጎ ለመጻፍ ብዙ ልፋትና ድካም ያለው ሲሆን ከፍተኛ ጥንቃቄም የሚያሻው ነው። የዶ/ር ስንታየሁን በመረጃና በማጣቀሻዎች የታጨቀ መጽሐፍ ላገላበጠ ዶክተሩ የአባታቸውን ታሪክ እውነተኛና ሚዛናዊ ለማድረግ ያደረጉት ጥረት ተሳክቶላቸዋል ማለት የሚቻል ይመስለኛል። የ፳ኛው ክፍለ ዘመን መባቻ ዕውቅ ሀገራችን ምሁር የነበሩት ‹ፖለቲካል ኢኮኖሚስቱ› ነጋድራስ ገ/ሕይወት ባይከዳኝ የሀገራችንን ታሪክና የኢኮኖሚ ሁኔታ በተነተኑበት ድንቅ መጽሐፋቸው፡- ‹‹ታሪክ ለመጻፍ ከወገንተኝነት የጸዳ፣ ስሜታዊነት እንደፈለገ የማይነዳው፣ እውነተኝነትን/ሐቅን መሠረት ያደረገ፣ ሙያዊ ሥነ-ምግባርና ፍሪሃ እግዚአብሔር የተላበሰ ማንነት፤›› በእጅጉ አስፈላጊ መሆኑን ያሰምሩበታል።

በዚህ ረገድ የኮ/ል ካሣ ገ/ማርያም የሕይወት ታሪክ መጽሐፍ ጸሐፊ የሆኑት ዶ/ር ስንታየሁ በአካዳሚያው ዓለምና እንዲሁም ለረጅም ዓመታት በቆዩበት የሕክምና ሙያ የጥናትና ምርምር ሥራቸው ባካበቱት ከፍተኛ የሆነ ሙያዊ ሥነ ምግባርና ብቃት መጽሐፋቸውን ሚዛናዊ፣ በበቂና በበርካታ መረጃዎች የተደገፈ ለማድረግ ያደረጉትን ጥረት በሚገባ አግዞታል ለማለት እደፍራለሁ። ጸሐፊዋ መጽሐፋቸውን በእውነተኛ/በሐቀኛ በሆኑ መረጃዎች ላይ የተደገፈ እንዲሆን በማድረግ ረገድ የዘጠኝ ዓመታት ብርቱ ምጥ፣ ጥረትንና ትዕግሥትን ጠይቋቸዋል። በምስል፣ በድምፅ፣ በድምፅ ወምስል የሚገኙ መረጃዎችን፣ ታሪካዊ ፋይዳቸው ከፍ ያሉ በርካታ ወታደራዊ፣ ምሥጢራዊ ሰነዶችንና መዛግብትን በመፈተሽ፣ የአባታቸውን የግል ማኅደር በመመርመር የአባታቸውን ታሪክ የተሟላ ለማድረግ ከፍተኛ የሆነ ጥረትን አድርገዋል። ዶ/ር ስንታየሁ ለዚህ ጥረታቸውና ልፋታቸው በዕለቱ ከፍተኛ ክብርና ምስጋና ተችሯቸዋል።

$12.የአንድ እናት ልጆችን በናፍቆት ስስት፣ በቁጭት እንባ ያራጨ ገጠመኝ፡-

በግሌ እጅጉን ያስገረመኝና ዶ/ር ስንታየሁ በሒልተን ሆቴል በመጽሐፉ የምረቃ ዕለት ባደረጉት ንግግራቸው ብርቱ የናፍቆትና የትዝታ ስሜት በተጫነው ድምፀት የተረኩትንና በመጽሐፋቸው ውስጥም ያካተቱትን አሳዛኝም የሚያስቆጭም የሆነ አንድ ገጠመኛቸውን እዚህ ላይ ለማንሳት እወዳለኹ። ዶ/ር ስንታየሁ የአባታቸውን የሕይወት ታሪክ መጽሐፍ ለማሰናዳት በደከሙባቸው ዘጠኝ ዓመታት ውስጥ ከአባታቸው ከኮ/ል ካሣሁን/ከደርግ ሠራዊት በተቃራኒ ጎራ ተሰልፈው ሲፋለሙ ከነበሩ የቀድሞ የሻቢያ/የኤርትራ ነጻ አውጪ ግንባር ሰዎች ጋር ሳይቀር ለመገናኘት ዕድሉን አግኝተው ነበር።

ታዲያ በአንድ ወቅት ለዚሁ መጽሐፋቸው መረጃዎችን ሲያሰባስቡ በጠቋሚ ሰዎች አማካኝነት በትጥቅ ትግሉ ዘመን የሻቢያ ሠራዊትን በሕክምና ሙያ ስታገለግል ከነበረች ነርስና ኑሮዋን በሀገረ አሜሪካ ካደረገች ሴት ጋር ይገናኛሉ። ዶ/ር ስንታየሁ ከዚህች የቀድሞ የሻቢያ ታጋይ ጋር በነበራቸው ቆይታም በኤርትራ ክፍለ ሀገር በተደረገው ጦርነት ወቅት፣ ከጦሩ አዛዥ ጋር በተፈጠረ አለመግባባት የተነሣ ‹በሮራ ፀሊም› የጦር ግንባር የገዛ ሽጉጣቸውን ጠጥተው ስለሞቱት ስለ አባታቸው ስለ ኮ/ል ካሣሁን ገ/ማርያም አንድ የታሪክ መጽሐፍ እየጻፉ እንደሆነና ስለ አባታቸውና በዘመኑ በደርግና በሻዕቢያ ሠራዊት መካከል ስለነበረው የእርስ በርስ ጦርነት የምታውቀውን መረጃ እንዲሰጧት ጥያቄያቸውን ያቀርቡላታል።

ቀድሞ የሻዕቢያ ሠራዊት የሕክምና ባለሙያና ታንከኛ ታጋይ ሴት የዶ/ር ስንታየሁን ንግግር እያዳመጠች ያን አስከፊ ጦርነት፣ የእርስ በርስ እልቂት ትእይንት በትዝታ ወደ ኋላ ተጉዛ እያሰታወሰች በእንባ ትታጠብ ጀመረ። ይህች ሴት በእንባና ሳግ ውስጥ ሆናም ለዶ/ር ስንታየሁ እንዲህ አለቻቸው።

‹‹… የሚገርምሽ እኔ በሻዕቢያ ሠራዊት ጎን ተሰልፌ ለኤርትራ ነጻነት ስፋለም ከፍተኛ ወታደራዊ መኮንን የነበረው ወላጅ አባቴ ደግሞ በናቅፋ ግንባር ተራሮች ሕይወታቸው ከተሠዉ የደርግ ኮሎኔሎች መካከል አንዱ ነበር። በዛ ደም እንደ ጎርፍ በጎረፈበት፣ የሰው ልጅ ክቡር አካል በካባድ መሳሪያ እየተመታ እንደ ዶሮ ብልት በተገነጣጠለበትና እየተበጣጠሰ የትም በወደቀበት፣ የአንድ እናት ምድር ልጆች፣ የአንድ ማኅፀን አብራክ ክፋይ ልጆች- አባትና ልጅ፣ ወንድምና ወንድም፣ እህትና እህት በተቃራኒ ጎራ ተሠልፈው የኤርትራ ምድር- የናቅፋ ተራሮች በደም አበላ በታጠቡበት፣ ምድሪቱ ገሃነም፣ የደም ምድር-‹አኬልዳማ› በሆነችበት በአሳዛኙ በናቅፋ ግንባር ነው ውድ አባቴን ያጣሁት … ባይገርምሽ ኢሕአዴግ አዲስ አበባን ሲቆጣጠር ታንክ እየነዳሁ አዲስ አበባ ከገባሁት የሻዕቢያ ታጋዮች መካከል እኔ አንዷ ነበርኩ …።››

ከዚህ በኋላ አባቶቻቸውን በኤርትራ ተራሮች በመሥዋዕትነት ለዘላለም ያጧቸው በዶ/ር ስንታየሁና በዚህች የቀድሞ ሻዕቢያ ታጋይ በነበረች ሴት መካከል ንግግር ሳይሆን ቁጭትና ናፍቆት፣ ሰቀቀንና ትዝታ እንደ እሳት እየፈጃቸው በጉንጮቻቸው ላይ የሚወርደው እንባ ነበር ቋንቋቸው፣ መግባቢያቸው የሆነው። ሁለቱ የአንድ አፈር፣ የአንድ እናት ልጆች የአባቶቻቸውን አሳዛኝ ሕልፈት ወደ ኋላ ተጉዘው እያሰቡ በእንባ መታጠብ ጀመሩ። ዶ/ር ስንታየሁ ይህን ገጠመኛቸውን ሲተርኩ በሒልተን ሆቴል አዳራሽ በመጽሐፍ ምረቃ ውስጥ ታድመን የነበርን የቀድሞ የደርግ መንግሥት ከፍተኛ ወታደራዊ ሹማምንትና በርካታ እንግዶች በኀዝን፣ በቁጭት ድባብ ውስጥ ነበር የከተተን።

3. የአንድነት፣ የዕርቅና የሰላም ያለህ ናፍቆትና ሰቀቀን የታከለበት ጩኸት፡-

ዶ/ር ስንታየሁ የአባታቸውን የኮ/ል ካሣ ገ/ማርያም የሕይወት ታሪክ መጽሐፋቸው ውስጥ ለሀገራቸው ኢትዮጵያና ለሰው ልጆች ሁሉ ፍቅር፣ ሰላም፣ አንድነትና አብሮነት ያላቸውን በጎ ምኞትና መልካም ርእይ ለመግለጽ የሞከሩበትንና በንኡስ ርእስነት በአጭሩ ለማየት የሚሞክረውን አስተያየቴን በአፍሪካዊው ጀግና በኔልሰን ማንዴላ ዕውቅ ንግግር መግቢያነት ለመጀመር ወደድኹ። እንዲህ ይነበባል፤ "The path of those who preach love, and not hatred, is not easy. They often have to wear a crown of thorns." ~Nelson Mandela from a Message to the Global Convention on Peace and Non-violence, New Delhi, India, 31 January 2004.

የኮ/ል ካሣ ገ/ማርያም የሕይወት ታሪክ መጽሐፍ ጸሐፊ ዶ/ር ስንታየሁ የጠላትነት፣ ቂም በቀል ቁርሾ ታሪክ ለማናችንም አይጠቅመንም፤ ይልቅስ ለሰላም፣ ለፍቅር፣ ለአንድነት እጅ ለእጅ እንያያዝ የሚለውን ተማሕጽኖን፣ ልመናን ያስቀደም የሚመስል ብርቱ ቁጭት የታከለበት ገጠመኛቸውን በመጽሐፋቸው ውስጥ በተለያዩ ስፍራዎች ውስጥ ለማካተት ሞክረዋል።

ይህን የዶ/ር ስንታየሁን የሰላም፣ የአንድነትና የዕርቅ ያለህ የተማጽኖ ድምፃቸውን፣ ጩኸታቸውን ለማንሳት የተገደድኩበት ምክንያት ሰላም የሰው ልጆች ሁሉ አንገብጋቢ ጥያቄ በመሆኑና በመጽሐፉ ምረቃ ዕለት በነበረው የአስተያየት፣ ጥያቄና መልስ ወቅት አንድ የቀድሞ የደርግ መንግሥት ከፍተኛ ባለ ሥልጣን የነበሩ ሰው በአንድ የጦር መሪ ላይ ያነሡት የወቀሳ ሐሳብ ነው።

እኚሁ የቀድሞ የደርግ መንግሥት ከፍተኛ ባለ ሥልጣን የአንድ ከፍተኛ ወታደራዊ መኮንን አዛዥ ስምን ለይተው በመጥቀስ በኤርትራ በሮራ ፀሊም ግዳጅ ላይ ለነበረው ሠራዊትና ለኮ/ል ካሣሁን ህልፈት ተጠያቂው እኚህ ሰው ናቸው በማለት በምሬትና በቁጭት ስሜት ያነሡት ሐሳብ እስካሁንም ድረስ የዛ ትውልድ አባላቶች የሆኑ አንዳንድ ሰዎች እንደ ደቡብ አፍሪካዊው ኔልሰን ማንዴላ፣ እንደ አፍሪካ አሜሪካዊው የጥቁሮች መብት ታጋይ ዶ/ር ማርቲን ሉተር፣ እንደ ህንዳዊው የነጻነት አባት ማኅተመ ጋንዲ ሰላምን፣ ይቅርታንና ዕቅርን የሚሰብክ ቅን ልቦንና፣ በጎ ሕሊናን ያልታደሉ መሆናቸውን ያሳየ ነው።

አስገራሚው ነገር የእኚህ ቀድሞ የደርግ ባለ ሥልጣን ወቀሳ ከአዳራሹ ወጥተን የሻይ ቡና ሥነ ሥርዓት ላይ በነበርንበት ጊዜ ከአንድ ሌላ ከፍተኛ ደርግ መኮንን ከሆኑ ብርጋዴር ጄኔራል ጋር ኃይል ቃል የታከለበት መከራከሪያ አርእስተ ጉዳይ ሆኖ ነበር። ብርጋዴር ጄኔራሉ ‹ዕጣ ፈንታና መሥዋዕትነት› በሚል ርእስ በጻፉት መጽሐፋቸው ውስጥ በወቀሳ ስለተነሡት ወታደራዊ አዛዥ ምስክርነት የሰጡበት አንቀጽ፤ ‹የአንድ አካባቢ ተወላጅ ስለሆናችሁ ነው፣ ስለ እርሱ የጻፍከው፤› በሚል ትርጓሜ በዘመናችን የተንሰራፋው የዘረኝነት/የጎሰኝነት ልዩነትና ጥላቻ - ‹እነርሱና እኛ› በሚል የትናንትና ታሪካችንን የቂም በቀልና የጥላቻ ጃኖ አልብሶ ወዴት እየወሰደን እንደሆነ የታዘብኩበት አሳዛኝ ገጠመኜ ነው።

በዕለቱ ካጋጠመኝ ከዚህ ትዝብቴ ስመለስም ዶ/ር ስንታየሁ የአባታቸውን ታሪክ መጽሐፍ ለመጻፍ መረጃዎችን ለመሰብሰብ በተጓዙበት ወቅት ያጋጠሟቸውን ሰዎች፣ የነገሯቸውን አስደናቂ ታሪኮችና ገጠመኞች የተረኩበት ምዕራፍ ለኢትዮጵያ አንድነት፣ በኢትዮጵያና በኤርትራ ሕዝቦች መካከል- እንዲሁም በአፍሪካና በመላው ዓለም ያሉ ሕዝቦች በሰላም፣ በፍቅርና በወንድማማችነት መንፈስ ተከባበሮ መኖር ያላቸውን በጎ ምኞታቸውንና ጥልቅ ፍላጎታቸውን ያሳዩበት ነው ማለት ይቻላል።

ከዚሁ በጎ ምኞታቸው ጋር ተያይዞም በአንድ ወቅት ዶ/ር ስንታየሁ በሀገራችን ባለ የጦር አካዳሚ የተመረቁና በኋላ ግን የሻዕቢያ ሠራዊት አባል የሆኑ መኮንን አግኝተው ያደረጉትን ጭውውት እንዲህ ተርከውታል። ሁለት ኤርትራ የተወለዱ አብሮ አደጎች አንዱ ከደርግ ሌላኛው ከሻዕቢያ ሠራዊት ጋር ተሠልፈዋል። እናም አንደኛው በትውልድ ከተማው ሆኖ በሠርግ ሲያገባ ሌላኛው በጦር ሜዳ የነበረው ጓደኛው ወሬው ይደርሰዋል። ‹‹እንዴት አብሮ አደግ ጓደኛዬ ሠርግ ደግሶ ሲያገባ አልጠራኝም!›› ብሎ ይናደዳል። ጓደኞቹም፤ ‹‹እንዴ ጤነኛ አይደለህም እንዴ?! እንዴት አድርጎ ነው ሊጠራህ የሚችለው? እንደው ቢጠራህስ እንዴት አድርገህ ነው በጠላት ወረዳ ውስጥ የሠርጉ ታዳሚ የምትሆነው?! በማለት ይጠይቁታል። ይህ ወታደርም በወታደራዊ ግዳጅ ላይ ለነበሩት ጓዶቹ እንዲህ ሲል መለሰላቸው፡- ‹‹ቀላል ነው ለሠርጉ ቀን የሰላም ነጭ መሀረብ እያውለበለብኩ መግባት እችል ነበር።››

ዶ/ር ስንታየሁ እነዚህንና ሌላ ተመሳሳይ ገጠመኞቻቸውን በማንሳት ለሀገራቸውና ለሕዝባቸው ያላቸውን በጎ የሰላም ምኞት፣ የአንድነት፣ የሰላምና የዕርቅ ያለህ ድምፃቸውን፣ ጩኸታቸውን የጀግና አባታቸውን የኮ/ል ካሣ ገ/ማርያምን የሕይወት ታሪክ በጻፉበት መጽሐፍ ከፍ አድርገው አሰምተዋል። ዶ/ር ስንታየሁ በዚሁ መጽሐፋቸው ውስጥ ሀገራችን ኢትዮጵያ፣ አህጉራችን አፍሪካና መላውን ዓለም በፍቅር፣ በይቅርታ ገመድ የሚያስተሳስሩ ሰላምንና ዕርቅን የሚሰብኩ ማንዴላዎች እንደሚያስፈልጉን በምሳሌዎች ጭምር አስደግፈው በቁጭት ለማንሳት ሞክረዋል።

$14./ል ካሣሁን ገ/ማርያም ማንነት በጨረፍታ፡-

ኮ/ል ካሣሁን ገ/ማርያም በሀገር ውስጥና በውጭ ሀገር ከፍተኛ የሆነ ወታደራዊ ሥልጠናን የወሰዱ፣ በሚሊታሪ ሳይንስ ዕውቀት የበሰሉ፣ ከፍተኛ የሆነ ወታደራዊ ዲስፕሊን የተላበሱ መኮንን መሆናቸውን በዕለቱ በመጽሐፉ ምረቃ ላይ ከነበሩት የሥራ ባልደረቦቻቸውና ከሚያውቋቸው ሰዎች ምስክርነታቸውን ሲሰጡ ተሰምተዋል። እንደ እነ ሜ/ር ጄኔራል ካሣዬ ጨመዳ፣ እንደ እነ ብርጋዴር ጄኔራል ዋሲሁን ንጋቱና ኮ/ል ፍስሐ ደስታ ያሉ የቀድሞ ከፍተኛ ባለ ሥልጣናት፣ የጦር መኮንኖችና አዛዦች የቁጭት ስሜት የተቀላቀለበት አስተያየታቸው የዛሬው ትውልድ ከእነዚህ ባለ ታሪኮች ከጥንካሬያቸው፣ ከጽናታቸው፣ ከብረት ከጠነከረ ወኔያቸው፣ ከትዕግሥታቸው፣ ከሥሕተታቸውና ከድካማቸው መማር የሚችልበት ዕድል አሁንም ገና እንደሆነ ያሳየ ነበር።

ዶ/ር ስንታየሁ በመጽሐፋቸው ውስጥ ከቀድሞ የኢሕዲሪ ፕሬዝዳንት ከኮ/ል ጓድ መንግሥቱ ኃ/ማርያም ጀምሮ እስከ የኢፌዲሪ ፕሬዝዳንት ከነበሩት መ/አ ግርማ ወ/ጊዮርጊስ፣ በሀገር ውስጥና በውጭ ሀገር የሚገኙ በርካታ የደርግ መንግሥት ከፍተኛ ሹማምንትና ባለሥልጣናት በወቅቱ የአብዮት ዋዜማ፣ መባቻና ማግሥት ሂደት ውስጥ ስለነበረችው ሀገራችን ኢትዮጵያና ስለ ኮ/ል ካሣ ገ/ማርያም የሚያውቁትን፣ ያዩትና የሰሙትን ምስክርነታቸውን ሰጥተዋል።

ለአብነት ለመጥቀስ ያህልም በመጽሐፉ ምረቃ ዕለት በደርግ ዘመን የኢትዮጵያ አየር መንገድ ዋና ስራ አስኪያጅ የነበሩትና ለዚሁ መጽሐፍ ምረቃ ሲሉ ከሀገረ ካናዳ የመጡት ኮ/ል ስምረት መድኀኔ፤ ኮ/ል ካሣ ገ/ማርያም በሀገራችን የበረራ ድኅንነት/አንቲ ሃይጃክ ሥልጠናን በዋና መሪነት በማቋቋምና የሥራ ባልደረቦቻቸውን በማስተባበር በተለያዩ ጊዜያት በሀገር ውስጥ በውጭ ሀገር የኢትዮጵያ አየር መንገድ የጠለፋ ሙከራዎችን ያከሸፉባቸውን አስገራሚ የሆኑ ኦፕሬሽኖችን አስታውሰዋል።

በሀገር ውስጥ፣ በካርቱም፣ በፍራንክ ፈርት፣ በየመን፣ በካራቺ፣ በሮም፣ በስፔን፣ ማድሪድ፣ በሊቢያ፣ ቤንጋዚና በግብጽ፣ ካይሮ የበረራ ደኅንነት ሆነው በከፍተኛ ብቃት የተወጧቸውን ኃላፊነቶችና የመሯቸውን ውጤታማ ኦፕሬሽኖች ዶ/ር ስንታየሁ በመጽሐፋቸው ውስጥ በሚገባ ጠቅሰውታል። ኮ/ል ካሣ በሆለታ ገነት ጦር ትምህርት ቤት፣ በሐረር የጦር አካዳሚ፣ በውጭ ሀገር በአሜሪካ፣ በዩጎዝላቪያ ከፍተኛ ትምህርታቸውን የተከታተሉ ሲሆን በሆለታ ገነት ጦር ትምህርት ቤት በአዛዥነት፣ በሐረር የጦር አካዳሚ ደግሞ በአስተማሪነት፣ በበረራ ድኅንነት ሙያና በተለያዩ ወታደራዊ ግዳጆች ሀገራቸውን አገልግለዋል።

ኮ/ል ካሣ ገ/ማርያም በሀገር ውስጥና በውጭ ሀገር በተለያዩ ሥራ ኃላፊነቶችና ግዳጆች ለሀገራቸው ኢትዮጵያ ታላቅ የሆነ መሥዋዕትነትን ከፍለዋል። እኚህ ጀግና በመጨረሻም በሰሜን ግንባር ጦርነቶች በወታደራዊ ግዳጅ ላይ እያሉ በኤርትራ ሮራ ፀሊም በ1971 ዓ.ም. የገዛ ሽጉጣቸውን ጠጥተው የተሠዉ ኢትዮጵያዊ ጀግና መኮንን ናቸው። እስከ ዛሬ ድረስ እምብዛም ያልተነገረላቸውን የእኚህን ጀግና ታሪክ ሙሉ ገጽታ ለማግኘት በልጃቸው በዶ/ር ስንታየሁ ካሣ የተጻፈውን ‹‹ታሪክ የምትመሰክርልን …›› ካሣ ገብረ ማርያም- 1923-1971የሚለውን መጽሐፍ ማንበብ አስፈላጊ ነው።

በመጨረሻም ዶ/ር ስንታየሁና የዚህ መጽሐፍ ምረቃ አዘጋጅ ኮሚቴ በዚህ ታላቅ ታሪካዊ ዝግጅት ላይ በሀገራችን የሚገኙ ከኤሌክትሮኒስም ሆነ ከሕትመት መገናኛ ብዙኃኖች/ሚዲያዎች ሽፋን እንዲሰጡ ምንም ባለሙያ አለመጋበዛቸው ዝግጅታቸውን በከፊል ቢሆን ጎዶሎ አድርጎታል ማለት የሚቻል ይመስለኛል። ይህን የበርካታ የቀድሞ የደርግ ከፍተኛ ባለሥልጣናትና ሹማምንቶች ጥሪ ተደረገላቸው እንግዶች የተገኙበትንና ደስ የሚሉ ጠቃሚ ሐሳቦችና አስተያየቶች በተንሸራሸሩበት መድረክ፣ የብዙዎች የታሪክ ምስክርነት፣ የቀደሙት ትውልዶች ለሀገራቸው ኢትዮጵያና ለአሁኑ ትውልድ ያላቸውን መልካም ርእይና በጎ ምኞት የገለጹበትን ይህን ታሪካዊ ክስተት በሒልተን ሆቴል ጣር ስር ለጥቂትና ለተመረጡ እንግዶች ብቻ መገደብ፣ መወሰን በእውነቱ የሚገባ አልነበረም።

በኮ/ል ካሣ የሕይወት ታሪክ መጽሐፍና የምረቃ ዝግጅት ላይ ያደረግሁትን አጭር ዳሰሳ በኮ/ል ካሣ ገ/ማርያም ምርጥ አባባል ለመቋጨት እወዳለኹ። “ታሪክ እኛንም በሕሊና መነጽሯ እየተመለከተች ነው፤ የምትመሰክርልን እንጂ የማትመሰክርብን እንዲሆን እመኛለሁ።” አበቃሁ!

ሰላም!

በዳንኤል ክብረት

Danelkibret (http://www.danielkibret.com)

የቅድስት ሥላሴ ካቴድራል የመልአከ ብርሃናት አድማሱ ጀንበሬንና የቀኝ ጌታ ዮፍታሔ ንጉሤን ዐጽም በተመለከተ የሰጠውን ማብራሪያ ተመለከትኩት። ካቴድራሉ ሐሳቡን ለማስረዳት መትጋቱን አደንቃለሁ። የካቴድራሉ ሐሳብ ከቤተ ክርስቲያኒቱ ትውፊት የራቀ በመሆኑ ግን ተገርሜያለሁ።


ቀኝ ጌታ ዮፍታሔ ንጉሤና መልአከ ብርሃናት አድማሱ ጀንበሬን በተመለከተ ካቴድራሉ ያየበት መነጽር ነው ስሕተቱን ያመጣው። ካቴድራሉ አገልጋዮቹን የሚያያቸው በቤተሰብና በጎጥ ደረጃ ነው። ቤተ ክርስቲያን ግን አገልጋዮቿን የምታያቸው በሀገርና ከዚያም ሲያልፍ በዓለም አቀፍ ደረጃ ነው። አባ ጊዮርጊስ የወሎ ቦረና፣ ቅዱስ ያሬድ የትግራይ አኩስም፣ አቡነ ተክለ ሃይማኖት የሸዋ ጽላልሽ፣ አቡነ አረጋዊ የሮም ተወላጆች እንጂ ሀብቶች አይደሉም። የቤተ ክርስቲያን ናቸው። ካቴድራላችን ግን የቤተሰቦቻቸውና የተወላጆቻቸው አድርጎ ያያቸዋል። ስሕተቱ የመጣው ቤተ ክርስቲያንንና ሀገርን ሲያገለግሉ የኖሩ ሊቃውንትን ዐጽም በቤተ ክርስቲያኒቱ ሥርዓት መሠረት ከማፍለስ ይልቅ ‹ቤተሰቦቻቸው ተገኝተው ያፍልሱ› ብሎ ዐዋጅ ከመንገሩ ላይ ነው። የካቴድራሉ ካህናትና ዲያቆናት ለመልአከ ብርሃን አድማሱና ለቀኝ ጌታ ዮፍታሔ ቤተሰቦቻቸው አይደሉምን? በዚህ ዓይነት እጨጌ ዕንባቆም ወደ የመን፣ አቡነ አረጋዊ ወደ ሮም፣ አቡነ ገብረ መንፈስ ቅዱስም ወደ ግብጽ የሥጋ ቤተሰቦቻቸውን ፍለጋ ይሂዱን? ይህ የካቴድራላችን እንጂ የቤተ ክርስቲያናችን ሥርዓት አይደለም።


‹ቅንጣቱ ከምሉዑ ውጭ አይሆንም› የሚል ፍልስፍና አለ። አንድ ነገር የነገሩ ማኅበረሰብ ከሆነው ውጭ ሊሆን አይችልም ማለት ነው። የቤተ ዘመድና የተወላጅነት አሠራር የቤተ ክህነት ሰዎችን እየተዋሐደን ስለመጣ ሊቃውንትንና ቅዱሳንንም ከጎጥና ከቤተሰብ ውጭ ልናያቸው አልቻልንም።


ቀኝ ጌታ ዮፍታሔ ንጉሤ ያረፉት ሰኔ 30 ቀን 1939 ዓ.ም. ነው። የዛሬ 70 ዓመት። ሊቀ ሥለጣናቱ በመግለጫቸው እንደነገሩን የቀኝ ጌታ ዮፍታሔ ዐጽም ተነሥቶ ሌላ ቦታ የተቀመጠው ‹የቀኝ ጌታ ዮፍታሔ ንጉሤ ቤተሰቦች በወቅቱ ባለመምጣታቸው› ነው። ከሰባ ዓመት በኋላ ትውልድ እንጂ ቤተሰብ እንዴት ይገኛል? በምን ሂሳብ ነው ቤተ ክርስቲያኒቱን አምነው የዛሬ 70 ዓመት የተቀበሩትን ክርስቲያኖች ዐጽም በክብር የማፍለስ ኃላፊነት የልጅ ልጆቻቸው የሚሆነው? አሠራሩ ችግር እንዳለበት የሚያሳየው ካቴድራሉ ባስነገረው ዐዋጅ መሠረት የሚመጣ ጠፍቶ ‹ስምንት ዓመት ዐጽሙ ተነሥቶ ሌላ ቦታ መቆየቱ› ነው። የዛሬ ስምንት ዓመት ካቴድራሉ የሊቁን ዐጽም ሲያነሣ ምን በዓል አዘጋጅቶ ነበር? ለመሆኑ የእኒህን በቤተ ክርስቲያን በምርግትና ያገለገሉ፣ የቤተ ክርስቲያኒቱን ስም በዓለም ዐቀፍ መድረክ ያስጠሩ፣ ቤተ ክርስቲያን እንኳን ልጄ ሆንክ ብላ የምትኮራባቸውን ሊቅ ዐጽም እያነሣ መሆኑን ተገንዝቦ ነበር? ለመሆኑ የሀገሪቱ የኪነ ጥበብ ሰዎች ሳይቀር መጋበዝ እንደነበረባቸው ካቴድራሉ ያውቃል? አድባር እኮ ነው እየነቀላችሁ ያላችሁት? ታድያ እናንተ እኒህን የመሰሉ ሊቅ ዐጽም አንሥታችሁ በማይገባ ቦታ ስታስቀምጡ የሀገሩ ሰዎችማ ምን ያድርጓችሁ? ኃላፊነቱን መውሰድ የነበረባቸው ሀገርና ቤተ ክርስቲያን፣ እንደ ልኳንዳ ቤት ሥጋ ቆጥረው ኃላፊነቱን ለልጅ ልጆቹ ሲሰጡ ምን ያድርጓችሁ? ‹ተወላጆቹ› በ19/10/2009 በጻፉላችሁ ደብዳቤ ዐጽሙን ወደ ደብረ ኤልያስ (ጎጃም) የወሰዱት ሌላ አማራጭ በማጣታቸው መሆኑን ገልጠውታል። ምን ያድርጉ?


የቀኝ ጌታ ዮፍታሔ ጉዳይ የእኛው የራሳችን የካቴድራሉ አባቶች፣ ከዚያም አልፎ የጠቅላላዋ ቤተ ክርስቲያን፣ ተሻግሮም ሀገራችን የኢትዮጵያ ጉዳይ እንጂ የአጥንትና ጉልጥምት ጉዳይ አይደለም ብላችሁ አትመልሱም ነበር? የዮፍታሔ ታሪክ የዚህች ሀገር ታሪክ ነው። የኢትዮጵያ ኪነ ጥበብ ታሪክ በሚሰጥበት ትምህርት ቤት ሁሉ ይሰጣል። የነገው ታሪክ ላይ ግን እንዲህ የሚል ትምህርት ጨምራችሁበታል ‹ካቴድራሉ ዐጽሙን አንሥቶ ለክብሩ በማይመጥን ቦታ ስላስቀመጠው፣ በተቀበሩ በ70 ዓመት እንደገና ዐጽሙ ፈልሶ፣ ዓባይን ተሻገረ›።


ለመሆኑ መልአከ ብርሃን አድማሱ ጀንበሬ የማን ናቸው? የቤተሰቦቻቸው ናቸው? ያስተማሩትና የጻፉት ለቤተሰቦቻቸው ነው? የተጋደሉት ለቤተ ክርስቲያን አይደለም? ካቴድራሉ ምን ቢደፍር ነው ለቤተሰቦቻቸው ኃላፊነቱን ሰጥቶ ማስታወቂያ የሚያወጣው? ለመሆኑ በካቴድራሉ ቤተ መጻሕፍት ያሉት የቤተ ክርስቲያኒቱ መጻሕፍት ይህንን ነው የሚናገሩት?


በገድለ ተክለ ሃይማኖት መጨረሻ ላይ ‹መጽሐፈ ፍልሰቱ ለአቡነ ተክለ ሃይማኖት› የሚል መጽሐፍ አለ። የተጻፈው በ1418 ዓ.ም. በሰባተኛው የደብረ ሊባኖስ አበ ምኔት በእጨጌ ዮሐንስ ከማ ነው። የአቡነ ተክለ ሃይማኖት ዐጽም ካረፉ ከ57 ዓመት በኋላ ከደብረ አስቦ ወደ ዔላም ሲፈልስ የነበረውን ሥርዓት ይናገራል። አራተኛው እጨጌ አቡነ ሕዝቅያስ ለፍልሰተ ዐጽሙ ደቀ መዝሙሮቻቸውን ጠሩ እንጂ በጽላልሽ የሚገኙ ዘመዶቻቸውን አልጠሩም። ካቴድራሉ ግን የእኒህን ሊቅና ጻድቅ ዐጽም ለማንሣት ከቤተ ክርስቲያኒቱ ትውፊት ውጭ ‹ወንድማቸው መጡ፣ ልጃቸው መጣ› በሚል ጠባብ ምልከታ ጉዳዩን ወደ ዘመድ አዝማድ አወረደው?


የሦስተኛው የደብረ ሊባኖስ አበ ምኔት የአቡነ ፊልጶስ ዐጽም ከደቡብ ጎንደር ደብረ ሐቃሊት ገዳም በ1481 ዓም ፈልሷል። ይህንን ታሪክም በወቅቱ የዓይን ምስክር የነበረውና ‹መጽሐፈ ፍልሰቱ ለአቡነ ፊልጶስ› የተሰኘውን መጽሐፍ በእጨጌ ጴጥሮስ ዘመን (1489-1516) የጻፈው ፍሬ ቅዱስ በሚገባ ይተርከዋል። ፍሬ ቅዱስ እንደሚነግረን ዐጽሙን ያፈለሱት ደቀ መዝሙሮቻቸውና መላው ክርስቲያኖች እንጂ ዘመዶቻቸው አይደሉም። የፈለሰውም ወደ ትውልድ ቦታቸው አይደለም፤ ወደ ገዳማቸው እንጂ። እንዲያውም በሚያስደንቅ ሁኔታ በንጉሥ ሰይፈ አርእድ ተሰደው በሄዱበት ሀገር ያረፉትን የአቡነ ፊልጶስን ዐጽም ለመጀመሪያ ጊዜ በ1411 ዓ.ም. ለማፍለስ የሞከረው በርናባስ የተባለ ከአገው አውራጃዎች በአንዷ ፍርቃ በምትባለው የሚኖር ክርስቲያን ነው። ‹ቤተሰባቸው› አይደለም። ለአባ ፊልጶስ የሥጋ ዘመዱ አይደለም፤ የመንፈስ ልጁ እንጂ። የመልአከ ብርሃን አድማሱ ጉዳይ የእኛ የመንፈስ ልጆቻቸው፣ የቀለም ልጆቻቸው፣ የሃይማኖት ልጆቻቸው ጉዳይ እንጂ የሥጋ ዘመዶቻቸው ጉዳይ አይደለም። የሚመለከተው ቅዱስ ሲኖዶስንና ካቴድራሉን ነው።


መጋቢት 27 ቀን 1551 ዓ.ም. ከአዳሎች መሪ ከመሐመድ ኑር ጋር ገጥሞ ንጉሥ ገላውዴዎስ ተሸንፎ ተሠዋ። አብሮት የነበረው የደብረ ሊባኖሱ አበ ምኔት እጨጌ ዮሐንስም ተሠዋ። አንድ ምእመንም የእርሱንና የአባ መቃርዮስን ሥጋ ወስዶ በትንሽ መቃብር ቀበራቸው። በኋላም ሀገር ሲረጋጋ የመንፈስ ልጁ አባ ቴዎሎጎስ ወደሚያስተዳድረው ደብር አመጣው። የአባ ዮሐንስ ደቀ መዝሙር የሚሆን አባ መብዐ ድንግልም ከዚያ አፍልሶ ወደ ደብረ ሊባኖስ በክብር አመጣው። በዚህ ሥራ ውስጥ ቤተ ክርስቲያን እንጂ ቤተ ዘመድ የለበትም። ለሊቃውንትና ለቅዱሳን ቤተዘመዶቻቸው የመንፈስ ልጆቻቸው፣ ቤታቸውም ቤተ ክርስቲያን ናትና።


ሩቅ ሳንሄድ ሁለት የቅርብ ዘመን ታሪክ ልጥቀስ።
የአሁኑ የምሥራቅ ሸዋ ሀገረ ስብከት ሊቀ ጳጳስ ብጹዕ አቡነ ጎርጎርዮስና የዝዋይ ሐመረ ብርሃን ቅዱስ ገብርኤል ገዳም የሠሩትን ተጠቃሽ ሥራ መጥቀሱ ይገባል። በብጹዕነታቸው መሪነትና በአባ ማርቆስ ተፈራ አስተባባሪነት ትልቁ የዝዋይ ገብርኤል ቤተ ክርስቲያን ሲታነጽ የነፍስ ኄር የብጹዕ አቡነ ጎርጎርዮስ (ካልዕ) ዐጽም ከትንሿ ቤተ ክርስቲያን ፈልሶ ወደ ትልቁ ደብር ገብቷል። ያን ጊዜ ግን ብጹዕ አቡነ ጎርጎርዮስ(የአሁኑ) የነፍስ ኄር አቡነ ጎርጎርዮስን ዘመዶች ከወሎ አልጠሩም። ጉዳዩ የዘመድ ጉዳይ ሳይሆን የቤተ ክርስቲያን ነውና። የአቡነ ጎርጎርዮስ ካልዕ ትምህርት፣ መጻሕፍትና አገልግሎት ለቤተ ክርስቲያን የተሰጠ ነውና። ብጹዕ አቡነ ጎርጎርዮስ ልክ እንደ እጨጌ ሕዝቅያስ የጠሩት በመላው ዓለም የሚገኙ የቀለምና የመንፈስ ልጆቻቸውን ነው። የሰበሰቡት ጳጳሳትንና ካህናትን ነው። እንደ ካቴድራሉ ‹ዐጽም አንሡልን› ብለው ዐዋጅ አልነገሩም። በጸሎትና በቅዳሴ፣ በዝማሬና በማዕጠንት፣ እንደ ጥንቱ ሥርዓት በክብር እንዲፈልስና እንዲያርፍ አደረጉ እንጂ። ጎርጎርዮስ ጎርጎርዮስን እንዳከበሩ፣ አክባሪ ይላክላቸው።


በደርግ ዘመን በሰማዕትነት አልፎ ዐጽማቸው የትም ተጥሎ የነበሩትን የታላቁን አባት ብጹዕ ወቅዱስ አቡነ ቴዎፍሎስ ዐጽም ማፍለስ ቤተ ክርስቲያናችን ‹ቤተሰቦቻቸውን› በዐዋጅ አልጠራችም። በብጹዕ ወቅዱስ አቡነ ጳውሎስ መሪነት ራስ ቅዱስ ሲኖዶሱ በክብር አፍልሶ ወደ ጎፋ ገብርኤል ቤተ ክርስቲያን አፈለሰው እንጂ። ይህ የሆነው ግን አቡነ ቴዎፍሎስ ዘመድ ሳይኖራቸው ቀርቶ አይደለም።
ካቴድራላችን ይህንን ትውፊት እንዴት ዘንግቶት ነው ጉዳዩን አውርዶ የቤተሰብና የተወላጅ ያደረገው? እንዴው ስንቱን ነገር አውርደንና ወርደን እንችለዋለን? ይህንን በዘመድ መሥራት መቼ ነው የምንተወው?


‘ሆኖም በአሁኑ ወቅት፣ የልጃቸው ባለቤት የሆኑ ግለሰብ ቀርበው በማመልከታቸው፣ ካቴድራሉ፥ የመልአከ ብርሃን አድማሱን ዐፅም ሌላ ቦታ ሰጥቶ ለማፍለስና ለማሳረፍ እየተዘጋጀ እንዳለ አስተዳዳሪው አስታውቀዋል’ ይላል ጋዜጣው። ባያመለክቱስ ኖሮ ምን ልታደርጓቸው ነበር? እንደ ቀኝ ጌታ ዮፍታሔ አንድ ቦታ ከትታችሁ የተናደደ ወገን ሲመጣ ወንዝ ልታሻግሩ? ለመሆኑስ ከልጃቸው ባለቤት ይልቅ ለመልአከ ብርሃን አድማሱ እናንተ አትቀርቧቸውም? ለመሆኑስ ይህን ከማን ነው የተማራችሁት?


አሁንም ሦስት አካላት እንዲያስቡበት አደራ እላለሁ። ሲኖዶሱ፣ ካቴድራሉና ምእመናኑ። ሲኖዶሱ ቢያንስ ቢያንስ ነግ በኔ ብሎ ጉዳዩን በቤተ ክርስቲያኒቱ ደረጃ መመልከት አለበት። ሊቅ አይውጣላችሁ ተብለን ተረግመን ካልሆነ በቀር። ካቴድራሉም አሁን እንዳደረገውና እንደሚያደርገው ‹የልጅ ሚስት፣ የልጅ ባል› የሚባለውን ጨዋታ ትቶ ጉዳዩን የቤተ ክርስቲያኒቱ ያድርገው። ያ ካልሆነ ደግሞ እኛ ምእመናን መንግሥትንም ሆነ ቤተ ክርስቲያንን ጠይቀን ለክብራቸው የሚመጥን ሥራ እንሥራ። ቢያንስ ከታሪክ ተወቃሽነትና ከርግማን እንድናለን።¾

“ስለ አባታችን የተሰጠው ማብራሪያ የተሳሳተ ነው”

 

ሳምንታዊው የሰንደቅ ጋዜጣ ረቡዕ ሐምሌ 5 ቀን 2009 ዓ.ም ባወጣው ጽሑፍ “በመንበረ ጸባዖት ቅድስት ሥላሴ አጽሞች እንዲፈልሱ የተደረገው የመቃብር ሥፍራው ሞልቶ በመጨናነቁ ነው” በሚል ርዕስ በመጀመሪያ ገጹ አጠር ያለ ማብራሪያ ሰጥቷል። ማብራሪያቸውን የሰጡት ሊቀ ሥልጣናት አባ ገብረ ሥላሴ በላይ የቅድስት ሥላሴ ካቴድራልና የበዓለ ወልድ አስተዳዳሪ መሆናቸውን ገልጿል።


ዘገባው ስለመላከ ብርሃ አድማሱ አጽም መፍለስ ጉዳይ ሲያወሳ እንዲህ ይላል።


“የመላከ ብርሃን አድማሱ ጀምበሬን አጽም ለማንሳት ወንድማቸው መጥተው የነበረ ሲሆን በአቅም ማነስ ምክንያት ማንሳት እንደማይችሉ በመግለጣቸው ካቴድራሉ ሀውልቱን በማንሳት አጽሙ ባለበት እንዲቆይና ስምና ታሪካቸው በግድግዳ ላይ እንዲጻፍ ወስኖ ነበር ብለዋል። ሆኖም በአሁኑ ወቅት የልጃቸው ባል የሆነ ግለሰብ በመምጣቱ ሌላ ቦታ ሰጥተን አጽሙ ለማፍለስና ለማሳረፍ እየተዘጋጀን ነው ብለዋል” በማለት አጠቃሎታል።


ይህ ቃል የእርስዎ የክቡር ሊቀ ሥልጣናት አባ ገብረ ሥላሴ ቃል መሆኑ ነው።

 

ክቡር አባታችን
ይህ ቃል በእውነት የእርስዎ ከሆነ፣ ከድፍረት አይቆጠርብኝና ፍፁም ስህተት መሆኑን ላረጋግጥልዎ እወዳለሁ። ከመልአከ ብርሃን አድማሱ ቤተሰቦች በዚህ ሁኔታ ከእርስዎ ዘንድ የቀረበ የለም። መልአከ ብርሃን አድማሱ ወንድምም፣ የልጅ ባልም የላቸውም።


በሕይወት ያለን ልጆቻቸው፡-
- ወ/ሮ በላይነሽ አድማሱ
- ኮ/ሸዋዬ አድማሱ
- አቶ ምህርካ አድማሱ
ስንሆን የቀሩት ልጆቻቸው፣ በሞት ቢለዩም የልጅ ልጆች አሉ። ሌላ በቤተሰብነት የምናውቀው የለም።


ምናልባት እርስዎ የጠቀሱአቸው ሰዎች የመልአከ ብርሃን ሀውልት ፈርሶ፣ ፎቶ ግራፋቸው ሜዳ ላይ ወድቆ በማየታቸው ተቆርቋሪ በመሆን እርስዎን ለማነጋገር የፈጠሩት ዘዴ ሊሆን የሚችል ይመስለኛል።

 

ክቡር አባታችን
ስለ መልአከ ብርሃን አድማሱ አጽም ፍልሰት ልጆቻቸው የወሰድነውን እርምጃ እርስዎ ቢረሱትም ዘርዝሬ ልግለጠው። ቀኑን በትክክል ባላስታውሰውም በዚህ ዓመት በታህሳስ ወር ላይ ይመስለኛል፤ ካቴድራሉ በባዕለ ወልድ ቤተ ክርስቲያን ቅጽር ግቢ ውስጥ ያሉ የሙታን መቃብሮች እንደሚነሱ ማስታወቂያ ሲያወጣ፣ ቁጥር አንድ የመልአከ ብርሃን አድማሱ ስም ነበር።


ማስታወቂያው ስለሁኔታው ለመወያየት ቀን ወስኖ የቤተሰብ ጥሪ ያቀረበ ቢሆንም እኛ ማስታወቂያውን ዘግይተን በማየታችን በስብሰባው አልተገኘንም።


ከስብሰባው ቀን በኋላ እኔ በግል ወደ ኮሚቴው ጽ/ቤት ሄጄ አንድ ሰው የኮሚቴው አባል የሆኑ ይመስሉኛል አግኝቼ ጉዳዩን በዝርዝር ገለጡልኝ።


ያሉኝን ቃል በቃል ባላስታውሰውም የካቴድራሉ ሀውልቶች እንዲነሱ የተወሰነበት ምክንያት የባዕለ ወልድ ቤተ ክርስቲያን ግቢ በመጥበቡ ምክንያት ምዕመናን መጠጊያና ማረፊያ አጥተው ስለተቸገሩ ሀውልቶች ፈርሰው ዙሪያውን ማረፊያና መጠለያ ለመሥራት ነው። ስለ ሙታኑ ቅሬተ አጽም አያያዝ ካቴድራሉ ለቤተሰብ አማራጭ ሰጥቷል። ይኸውም፡-


1. የፈለገ አጽሙን አውጥቶ ወደ ፈለገበት እንዲወስድ፣
2. ብር 23 ሺ በመክፈል አጽሙን በፉካ ማስቀመጥ፣
3. አጽሙ ሲወጣ ሀውልቱ ፈርሶ መቃብሩ ሊሾ ተደርጎ በግድግዳ ላይ የሟች ፎቶና ስም እንዲጻፍ የሚሉ ናቸው።


በእለቱ ስብሰባ የተገኙ ቤተሰቦች አብዛኛዎቹ በምርጫው ተስማምተዋል። ሆኖም ብዙ ሰው ስላልተገኘ ሌላ ስብሰባ ይደረጋል አሉኝ። ከዚያም እኔ የማን ቤተሰብ መሆኔን ጠይቀው ስልኬን መዝግበው ተለያየን።


ከዚህ በኋላ ሁኔታውን ስንከታተል የሀውልቶች መፍረስ እንደማይቀር ተረዳን። እኛም አባታችን ሕይወታቸውን በሙሉ በኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ቤተ ክርስቲያን እምነት ላይ በልዩ ልዩ መልኩ ከተነሱ መናፍቃን ጋር ባደረጉት ተጋድሎ ቤተ ክህነት የተለየ መታሰቢያ ማድረግ ሲገባት እንዴት ቤተሰብ ያሰራላቸው ሀውልት ይፈርሳል ብለን ቅሬታችንን ለሚመለከታቸው ለማቅረብ ጥረት ማድረግ ጀመርን።


በዚህ ሁኔታ ላይ እንዳለን ታናሽ ወንድሜ በሆነ አጋጣሚ ብፁዕ አቡነ ማትያስ በካናዳ የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ቤተ ክርስቲያን ሊቀ ጳጳስን ያገኛቸዋል። እሱም በአጋጣሚው ተጠቅሞ የአባታችን ሀውልት ሊፈርስ መሆኑን ይገልጥላቸዋል። እሳቸውም በሁኔታው አዝነው እርስዎን በስልክ ካነጋገሩ በኋላ ብፁዕ አባታችን ለሊቀ ሥልጣናት ገልጬላቸው እርስዎ ጠይቀውኝ እንዴት አይሆንም እላለሁ። ልጆቻቸው ማመልከቻ ጽፈው ይምጡ ብለዋልና ጽፋችሁ ሂዱ በማለት ለወንድሜ ነገሩት።


ወንድሜም ይህንኑ ለእኔ ገልጦልኝ ሳንውል ሳናድር፣ በስምዎ ማመልከቻ ጽፈን ከቢሮዎ ድረስ መጥተን በእጅዎ ሰጠንዎ። የማመልከቻው ፍሬ ነገር የአባታችንን ማንነት በመጠኑ የሚገልጥና ሀውልቱ ባለበት ይቆይልን የሚል ነበር።
እርስዎም ማመልከቻችንን ተቀብለው ካነበቡት በኋላ እኛን ምንም ሳያነጋግሩን፣ በማመልከቻውም ላይ ምልክት ሳያደርጉ አንድ ቢሮ ቁጥር ጠቅሰው ወስደን እንድንሰጥ ማመልከቻችንን መለሱልን።


ወደተገለጠልን ቢሮ ስንሄድ በቢሮው ውስጥ አራት ሰዎች አግኝተን ማመልከቻችንን ሰጠን። በጽሁፍ ካሰፈርነው በተጨማሪ ስለአባታችን ማንነት ለኮሚቴው በሰፊው ለማስረዳት ሞከርን። ክርክር ነበር ማለትም ይቻላል። ሆኖም ኮሚቴው “የሀውልቱ መፍረስ የማይቀር ነው። ባለፈው ጊዜ ከተነገራችሁ ምርጫ ውጭ ምንም ማድረግ አይቻልም። ለእናንተ አንድ ተጨማሪ ምርጫ እንሰጣችኋለን። ይኸውም የምትችሉ ከሆነ ከካቴድራሉ ውስጥ ቦታ ሰጥተናችሁ አጽማቸውን አውጥታችሁ መቅበር ትችላላችሀ” ሲሉ ውሳኔአቸውን ገለጡልን፣ እኛም ከዚህ ኮሚቴ በላይ አቤት የሚባልበት እንዳለ ስንጠይቅ ወሳኞቹ እኛው ነን አሉን። የበኩላችንን ቅሬታ ገልጠንላቸው ተለያየን።

 

ክቡር አባታችን
ከካቴድራሉ ጋር እኛ ልጆቻቸው የነበረን ግንኙነት እስከዚህ የደረሰ መሆኑ እየታወቀ እንደሌለን ሆኖ መነገሩ ምንዋ አባታችን አሰኝቶናል።


ወደ ፍሬ ነገሩ ልመለስ። ኮሚቴው ከእኛ በላይ ወሳኝ የለም ብሎ ቢያሰናብተንም፤ ይህን ጉዳዩ ለብፁዕ ፓትርያርኩ ማሳወቅ አለብን ብለን አጠር ያለ ማመልከቻ አዘጋጅተን ለብፁዕነታቸው ያደርስልናል ብለን ላሰብነው ሰው ሰጥተን ውጤቱን መጠባበቅ ጀመርን። ሆኖም የሰጠነው ሰው የውሃ ሽታ ሆነብን። አቤቱታችንም በዚሁ ቆመ።


አባታችን ከዚህ ዓለም በሞት የተለዩት ሐምሌ 24 ቀን 1962 ዓ.ም ነው። ጸሎተ ፍትሐቱና የቀብራቸው ሥነ ሥርዓት በወቅቱ በነበሩት ፓትርያርክ በብፀዕ አቡነ ቴዎፍሎስ አመራር ሰጭነት ነበር የተፈጸመው። የመቃብሩንም ቦታ ራሳቸው አቡነ ቴዎፍሎስ ነበሩ የመረጡት፤ ቀብራቸው ሲፈጸም ጰጳሳቱ ሳይቀሩ እንባቸውን እያፈሰሱ ነበር የተሰናበቷቸው።


ለአባታችን መጻሕፍቶቻቸው ቋሚ መታሰቢያዎቻቸው ቢሆኑም አስክሬናቸው የት እንደደረሰ ለማሳወቅ ቤተሰብ ሀውልት አሰርቶ፣ መልካቸው እየታዬ፣ ማንነታቸው እየተነበበ እስከ አሁን ቆይቷል።


ጊዜ የማያመጣው ነገረ የለምና አሁን ሀውልታቸው ይፍረስ፣ አጽማቸው ይፍለስ ተባለ። ከላይ እንደጠቀስነው ካቴድራሉ ከሰጠን አራት አማራጮች አንዱን መምረጥ ግዴታ ሆነ። እንደምኞታችን ለ47 ዓመታት ተከብሮ የኖረው አጽማቸው፣ ሲረገጥ ከምናይ፣ ሌላ ቦታ ወስደን በክብር ብናሳርፈው ደስ ባለን ነበር። ሆኖም አቅማችን ስለማይፈቅድ አጽማቸው ሳይወጣ ሊሾ እንዲደረግ በሚል ምርጫ እህትና ወንድሜን ወክዬ ከሌሎች ላለመለየት በ17/9/09 ዓ.ም ካቴድራሉ ባዘጋጀው ውል ላይ ፈረምኩ። ሀውልታቸውም ወዲያው ፈረሰ።


ይህን ጽሑፍ የሚያነብ ለምን እርዳታ አልጠየቃችሁም ሊል ይችላል። በእርግጥም ይህን ችግር ለሕዝብ ብንገልጽ በመቶ ሳይሆን በሺህ የሚቆጠር ወገኖቻችን ሊረዱን እንደሚችሉ አንጠራጠርም። ሆኖም ሕዝብ ላለማስቸገር ብለን ተውነው። አሁን ሀውልቱ ፈርሶ ፎቶግራፋቸው ወድቆ ያዩ ሰዎች በተቆርቋሪነት እየተነሱ እኛን “ይህ እንዲሆን ለምን ፈቀዳችሁ?” እያሉ እየወቀሱን ነው። በተለያዩ መልኩም የሀውልታቸው መፍረስ መወያያ እየሆነ ነው።

ክብር አባታችን ሊቀ ሥልጣናት አባ ገብረ ሥላሴ


ለሰንደቅ ጋዜጣ ሌላ ቦታ ሰጥተን አጽሙን ለማፍለስ እየተዘጋጀን ነው ያሉት እርግጥ ሆኖ በካቴድራሉ አስተባባሪነት የሚፈጸም ከሆነ ልጆቻቸው ደስተኞች ነን። ፈቃደኝነታችንንም እህትና ወንድሜን ወክዬ በዚህ ጽሑፍ አረጋግጣለሁ።


ልጃቸው
ኮ/ሸዋዬ አድማሱ

 

 

 

እኛ የኢሶዴፓ 1ኛ ጠቅላላ ጉባኤ ተሳታፊዎች የፓርቲያችንን የ5 ዓመት የሥራ እንቅስቃሴ ሪፖርት በማዳመጥ በስኬቶቻችንና በሂደቱ ባጋጠሙን ውስብስብ ችግሮች እንደዚሁም በሀገራችን ወቅታዊና ነባራዊ ተጨባጭ ሁኔታዎች ላይ በስፋት በመወያየት የሚከተለውን የአቋም መግለጫ አውጥተናል።


1ኛ፡- በደቡብ ሕብረትና በቀድሞው ኢሶዴፓ ውሕደት ሕልውናውን ያገኘው ፓርቲያችን (ኢማዴ-ደሕአፓ) የተያያዘውን ሕብረ-ብሔራዊና ሀገር አቀፋዊ አደረጃጀቱን ይበልጥ አጠናክሮ በተሟላ መልኩ ተግባራዊ በማድረጉ ረገድ አሁንም የሚቀሩን በርካታ ሥራዎች እንዳሉ በመገንዘብ ፓርቲያችን በርዕዮተ-ዓለማዊ መሠረቱ ላይ ጠንክሮ የቆመ ሀገራዊና ሕብረ-ብሔራዊ አደረጃጀቱን በመላው ሀገራችን ተግባራዊ እንዲያደርግ እንታገላለን። ስያሜውም ለዚህ ዓላማ የሚመጥን እንዲሆን በመስማማት ከዛሬ ጀምሮ የኢትዮጵያ ሶሻል ዴሞክራቲክ ፓርቲ (ኢሶዴፓ) ተብሎ እንዲጠራ ወስነናል።


2ኛ፡- በተለያዩ አካባቢዎች የተዋቀሩ የፓርቲያችን አካላት ድርጅታዊ አቋማቸውና ርዕዮተ-ዓለማዊ ግንዛቤአቸው ይበልጥ እንዲጠናከርና መዋቅሩ ባልተዘረጋባቸው የሀገራችን አከባቢዎችም ዓላማችንን የሚደግፉ ዜጎችን በማደራጀት አዳዲስ መዋቅሮች እንዲዘረጉ በማድረግ፣ በከተማዎች፣ በወጣቶችና በሴቶች ከሚቴዎች አደረጃጀት ረገድ ያሉ ድክመቶች በአስቸኳይ እንዲታረሙ ለማድረግና የፓርቲያችንን የፋይናንስ አቅምም ለማጠናከር ትኩረት ሰጥተን ለመሥራት ተስማምተናል።


3ኛ፡- ኢህአዴግ በአሁኑ ወቅት በየአካባቢው ባሉት አባሎቻችንና በፓርቲያችን እንቅስቃሴዎች ላይ የሚፈጽማቸውን ሕገ-ወጥ ተጽዕኖዎች በማባባስ በብዙ አካባቢዎች ቅ/ጽ/ቤቶቻችንን ከመዝጋቱም በላይ ጽ/ቤት በሚያከራዩንም ሆነ በነጻ በሚሰጡን ዜጎች ላይ ከፍተኛ የማስፈራራትና የማንገላታት ተግባር እየፈጸመባቸው ሥራችንን የሚናከናወንበት ቢሮዎች እንዳናገኝ ከፍተኛ ተጽዕኖዎችን እያደረሰብን ይገኛል። ስለዚህም በየዞኖቹና ወረዳዎች የተዘጉብን ቢሮዎች በአስቸኳይ እንዲከፈቱና በአባሎቻችን ሕጋዊ የስራ እንቅስቃሴዎች ላይ የሚደረጉ ተጽዕኖዎች በአስቸኳይ እንዲቆሙ አጥብቀን እንጠይቃለን።


4ኛ፡- የኢህአዴግ አገዛዝ በአምባገነናዊ የከፋፍለህ ግዛ ስልቱ በመጠቀም በአካባቢ ካድሬዎቹ አማካይነት ለዘመናት አብረው የኖሩትን ሕዝቦች በየክልሎቹ በብሔር-ብሔረሰብና በእምነት ምክንያት በየጊዜው እያጋጫቸው ሰላማዊ ኑሮአቸውን የሚያናጉ ሁኔታዎችን ሲፈጥር ቀይቷል። ስለዚህም በየአካባቢው ሕዝቡን የማጋጨት ተግባር በሚሳተፉ ካድሬዎቹ ላይ ጥብቅ እርምጃዎችን በመውሰድ የሕዝባችንን አንድነትና አብሮነት እንዲያከብር አጥብቀን እንጠይቃለን።


5ኛ፡- የኢህአዴግ አገዛዝ በአሁኑ ወቅት ከሕዝባችን አቅም በላይ በሆኑ የተለያዩ መዋጮዎች፣ የማዳበሪያ ዕዳና ከአቅማቸው በላይ በሆነ የግብር ጫና አማካይነት የሕዝባችንን የኑሮ ውድነት እጅግ እያባባሰው ይገኛል። ስለዚህም ከእነዚህ በተለይም ከድህነት ያልተላቀቀውን ህዝባችንን ሰቆቃ እያባባሱ እያማረሩት ከሚገኙ ተግባራቱ እንዲቆጠብ አጥብቀን እንጠይቃለን።


6ኛ፡- የሀገራችን የፖለቲካ ምህዳር ከጊዜ ወደ ጊዜ እየጠበበና ወደ አስቸጋሪ ሁኔታ እየወረደ መሄዱ እጅግ አሳስቦናል። ይህንኑ የሀገራችንን ችግሮች በሰላማዊና ዴሞክራሲያዊ አግባብ በሚደረግ ድርድር በዘላቂነት ለመፍታት እንዲቻል ፓርቲያችን ከመድረክ አባል ድርጅቶች ጋር በመተባበር ሲያደርግ የቆያቸው ጥረቶች ተገቢና በአርቆ አስተዋይነት የተደረጉ መሆናቸውን በመገንዘብ እስከ አሁን ለተደረገው ጥረት ያለንን ጠንካራ ድጋፍ እናረጋግጣለን።


7ኛ፡- ኢህአዴግ የፓርቲያችንና የመድረክን ትክክለኛ የመፍትሔ ሀሳቦችና ጥረቶችን ወደ ጎን በመግፋት ለፕሮፓጋንዳ ፍጆታ እንዲሆነው ብቻ በማሰብ ከእውነተኛ የድርድር ሂደት ውጭ ቀድሞውንም አብሮአቸው ሲሰባሰብና ልዩ የገንዘብ ድጋፍ ሲሰጣቸው ከቆያቸው የጋራ ም/ቤት አባላት የሆኑ ፓርቲዎች ጋር ድርድር እያካሄደ ለማስመሰል ያህል እየፈጸመ ያለውን የማደናገር ተግባር አጥብቀን እናወግዛለን። መድረክና አባል ድርጅቶቹ በጠየቁት መሠረት በተጨባጭ የሀገራችንን የፖለቲካ ምህዳር ችግሮች ሊፈታ የሚያስችል ድርድር ሙያና ልምድ ባላቸው ኢትዮጵያዊያን አደራዳሪዎች አማካይነትና ገለልተኛ ታዛቢዎች ባሉበት በአስቸኳይ እንዲያካሄድና ለዚህም የሚመጥን የመተማማኛ እርምጃዎችን እንዲወስድ አጥብቀን እንጠይቃለን።


8ኛ፡- ኢህአዴግ የሀገራችንን ውስብስብ ችግሮች በሰላማዊና ዴሞክራሲያዊ አግባብ በሚካሄድ ትግል መፍትሔ ለማስገኘት ሲታገሉ የቆዩ የሰላማዊ ተቃዋሚ ፓርቲዎች አባላትና የመገናኛ ብዙሃን አባላትን በማሰርና በማንገላታት የሰላማዊ ትግልን አማራጭ በመዝጋት ረገድ እየፈጸማቸው ያሉትን ፀረ-ዴሞክራሲያዊና ፀረ-ሰላም ተግባራትን ከጊዜ ወደ ጊዜ እየተባባሰ ይገኛል። ስለዚህም ኢህአዴግ ሰላማዊ ትግላችንን አጣብቂኝ ውስጥ ለመክተት እየፈጸማቸው ያሉትን ተግባራት አጥብቀን እናወግዛለን። በዚሁም መሠረት የኢትዮጵያ ፌዴራላዊ ዴሞክራሲያዊ አንድነት መድረክ ም/ሊቀመንበር ሆነው ሲያገለግሉ የነበሩትን ዶ/ር መረራ ጉዲናን ጨምሮ በሰላማዊ ተቃውሞአቸው ምክንያት በአሁኑ ወቅት በእስር እንዲማቅቁ እየተደረጉ ያሉት የመድረክ አባላትና ሌሎችም ሰላማዊ ተቃዋሚዎች፣ የመገናኛ ብዙሃን አባላትና የሙስሊም ሕብረተሰብ ሰላማዊ መፍትሔ አፈላላጊ ኮሚቴ አባላት በአስቸኳይ ከእስር እንዲፈቱ አጥብቀን እንጠይቃለን።


9ኛ፡- ኢህአዴግ የሀገራችንን ፖለቲካዊ ችግሮች በኃይል ለመፍታት የአስቸኳይ ጊዜ አዋጅ ከማውጣቱም በላይ ይህንኑ አዋጅ በማራዘም የሕዝባችንን ሕገ-መንግሥታዊ ሰብአዊና ዴሞክራሲያዊ መብቶች አፍኖ ይገኛል። በዚህ አይነት አፈና የሀገራችንን ውስብስብ ችግሮች ለመፍታት ስለማይቻል የአስቸኳይ ጊዜ አዋጁን በአስቸኳይ እንዲያነሳና ከኃይል እርምጃው ታቅቦ የሰላማዊና ዘላቂ መፍትሔ አቅጣጫ እንዲከተል አጥብቀን እንጠይቃለን።
10ኛ፡- በየክልሎቹ የሪፎርም ከተማዎችን ማስፋፋትና ለኢንቨስትመንት በሚል ሰበብ ከመሬታቸው እየተፈናቀሉ ያሉ ዜጎች በገበያ ዋጋ ተመጣጣኝ ዋጋ እንዲከፈላቸውና መልሶ የማቋቋም ተጨባጭ እርምጃዎች በአስቸኳይ እንዲወሰዱ እንጠይቃለን።

 

የኢትዮጵያ ሶሻል ዴሞክራቲክ ፓርቲ
ሐምሌ 9 ቀን 2009 ዓ ም
አዲስ አበባ

ቁጥሮች

Wednesday, 19 July 2017 13:25

 

(በአዲስ አበባ ከተማ)


747         ለአመራሮች በኪራይ የተሰጡ የጋራ መኖሪያ ቤቶች፣


310        ለፓርላማ አባላትና ለአመራር በኪራይ የተሰጡ የጋራ መኖሪያ ቤቶች፣


357        ለመከላከያ ሰራዊት አባላት በሽያጭ የተላለፉ የጋራ መኖሪያ ቤቶች፣


ምንጭ፡- አዲስ ልሳን ጋዜጣ ሐምሌ 8 ቀን 2009

 

የ40 በ60 ቤቶች ዕጣ አወጣጥ ተከትሎ የተከሰቱ ሁኔታዎችን ሰፋ ባለ መልክ መዘገባችሁ አስደስቶኛል። እንደሚታወቀው በ2005 ዓ.ም መጨረሻ ድጋሚ የቤቶች ምዝገባ ሲካሄድ በወቅቱ አዲስ የነበረው የ40 በ60 ፕሮግራም ምዝገባ መካሄዱ የሚታወስ ነው። ስሙ እንደሚያመለክተው 40 በ60 ማለት 40 በመቶ ስትቆጥብ 60 በመቶ አበድርሃለሁ ማለት ነው። ይህ የቤት ፕሮግራም በአብዛኛው መካከለኛውን የህብረተሰብ ክፍል ትኩረት ያደረገ ነው። ከፍተኛው የህብረተሰብ ክፍል የተሻለ ገቢ ስላለው ቦታዎችን በሊዝ ገዝቶ የመስራት ወይንም ከሪል ስቴቶች ቤት የመግዛት አቅም አለው ተብሎ ስለሚታሰብ በዚህ ፕሮግራም ታሳቢ አለመደረጉ ትክክል ነበር።


በተግባር የሆነው ግን ከፍተኛውን አቅም ያላቸውን ዜጎች መጥቀም ሆኗል። አንዱና ዋናው መቶ በመቶ የከፈሉ በቅድሚያ ይስተናገዳሉ የሚል ሲሆን ለዲያስፖራ አባላት ደግሞ ከፍ ያለ ዕድል እንዲሰጥ የተወሰነበት አሰራር ነው። በእኔ እምነት ሁለቱም መንግሥት ከሕዝብ ጋር ከገባው ኮንትራት ጋር የሚቃረኑ ሕገወጥ ውሳኔዎች ናቸው። በምዝገባ ወቅት በግልጽ መቶ በመቶ ለቆጠቡ ሰዎች ቅድሚያ እንደሚሰጥ መነገር ነበረበት። ስያሜውም 40 በ60 ሳይሆን መቶ በመቶ መባል ነበረበት።


ነገር ግን ለህዝብ ያልተገባ ተስፋ ሰጥቶ በ18 ወራት ያልቃል የተባለ ፕሮጀክት ከ 4 ዓመት በላይ አስጠብቆ ከ160 ሺ በላይ ሕዝብ ከእነቤተሰቡ ተስፋ አድርጎ በጉጉት የሚጠብቀውን ዕድል ላይ ሕገወጥ ውሳኔ ማሳለፍ የተገባ አይደለም። ብዙ ሕዝብ ሀገር ውስጥ ሆኖ እየለፋ፣ እየደከመ ሳለ ሌላው ውጭ ሀገር በመኖሩ ብቻ የተሻለ ዕድል ያግኝ ማለት መነሻው ምን እንደሆነ ባስበው ባስበው ሊገባኝ አልቻለም። በአስተዳደሩ ውሳኔ መሠረት መቶ በመቶ መቆጠብ ያልቻለው 140 ሺ ገደማ ሕዝብ ከአሁን በሃላ የሚቆጥበው ቤቱ መቼ ሊደርሰኝ ይችላል ብሎ ይሆን? በአሁኑ አካሄድ ይህ ሕዝብ የዛሬ 20 እና 30 ዓመት ዕጣ ይወጣልኝ ይሆን ብሎ እጁን አጣጥፎ እየጸለየ እንዲጠብቅ፣ የማይሆን ተስፋ እንዲያደርግ ይጠበቅ ይሆን? ነገሩ እጅግ አሳዛኝ ነው።


በሌላ በኩል ደግሞ የቤቶቹ ዲዛይንና ስፋት በህዝብ ፍላጎትና በምዝገባው መሠረት መሆን ሲገባው ባለአንድ መኝታ ሳይገነባ፣ ያልታቀደ ባለአራት መኝታ ተገንብቶ መገኘቱ ከ50-75 ካሬ ሜትር ይገነባል የተባለው ከ100 ካሬ ሜትር በላይ መገንባቱ አሳፋሪና አሳዛኝ ቅሌት አድርጌ የማየው ነው። ይህ ድርጊት በተከበረው የምህንድስና ሙያ ማሾፍም ነው። እናም በዚህ የአስተዳደሩ ድርጊት እጅግ ማዘኔን እየገለጽኩኝ ሰንደቅ ጋዜጣ አዘጋጆች በ40/60 ዙሪያ እውነታውን ለማሳየት ያደረጋችሁትን ጥረት አደንቃለሁኝ።


አስማማው ነጋሽ ከአ/አ 

ኢትዮጵያ ስትነበብ

Wednesday, 19 July 2017 13:07

 

በጥበቡ በለጠ

 

ኢትዮጵያን በተመለከተ በርካታ ደራሲያን፣ ፈላስፋዎችና ተመራማሪዎች አያሌ ርዕሰ ጉዳዮችን ጽፈዋል። ኢትዮጵያን የምናውቀው በመጻሕፍቶችዋ፣ ለዘመናት ቆመው በሚታዘቡት ሐውልቶችዋ፣ ወድቀውና ፈራርሰው የሚያነሳቸው አጥተው በሚታዘቡን ታላላቅ ቅርሶችዋ፣ በቋንቋዋ፣ በሐይማኖትዋ፣ በባሕልዎችዋ፣ በአፈ ታሪክዎችዋ /legends/፣ እና በሌሎችም የማንነት ማሳያ መንገዶች ነው። ንባብ ለሕይወት የተሰኘው ትልቁ የመጽሐፍት አውደ ርዕይ ከፊታችን ከሐምሌ 21 እስከ 25 ይካሔዳል።

ይህ አውደ ርዕይ ዋና ጉዳዩ አንባቢ ትውልድ እንዲፈጠርና አንባቢ እንዲስፋፋ ማድረግ ነው። የዕውቀት ዋነኛው ምንጭ ንባብ መሆኑን ማስረጽ ነው። ያላነበበ ትውልድ በሁሉም ነገር ኋላ ቀር ነው። ንባብ የሌለበት ሕይወት ሙሉ ሊሆን አይችልም። ሐብት ንብረት ቢከማችም ንባብ የሌለበት ሕይወት እርካታ የለውም። ያላነበበ ልበ ሙሉ መሆን አይችልም። ሁሌም ተጠራጣሪ፣ ኮሽ ባለ ቁጥር ደንባሪ ይሆናል። ያላነበበ ማንነቱን አስረክቦ ይሸጣል። ያላነበበ መከራከሪያ፣ መደራደሪያ አቅም የለውም። ያላነበበ የተባለውን ሁሉ እሺ ብሎ የሚቀበል ነው። ያላነበበ አይጠይቅም፣ አያስብም። ንባብ ለሕይወት የሚጠቅመን በሕይወት ጉዟችን ውስጥ ደንቃራ ጉዳዮች እንዳያጋጥሙን፣ ቢያጋጥሙንም ባለን የንባብ ትጥቅ እንድንከላከልና እንድንቋቋም ያገለግለናል። ንባብ የሕይወት መቀጠያና ማቆሚያ ምርኩዝ ነው።

 ይሕችን እንደመንደርደሪያ ከወሰድኩ ለዛሬ ደግሞ ኢትዮጵያ ስለምትባለው አገራችን ልዩ ልዩ ደራሲያን ምን አሉ የሚለውን ጉዳይ እያነሳሳን እንጨዋወት። ቅድሚያውን ለውጭ አገር ዳራሲያን ልስጥ። ከውጭ ሲያዩን እኛ ኢትዮጵያዊያን ምን እንመስላለን የሚለውን በጥቂቱ ልደስሰው። ኢትዮጵያ እና ኢትዮጵያዊያን በተለይም በውጭ ሀገር ፀሐፊዎች ዘንድ እንዴት ተገለፁ የሚለውን ጥያቄ ለመመለስ ሁሉንም ጽሁፎች ማንበብ ግድ ይላል። ነገር ግን የእውቀትና የምርምር ፀጋ የተሰጣቸው አንዳንድ ፀሐፍት ያነበቧቸውን ሁሉ ሰብስበው እንዲህ ተፅፏል ብለው ያቀብሉናል። በዚህም የተነሳ የዛሬ ሦስት ሺ ዓመት ግድም ከተፃፉት ሠነዶች ጀምሮ ኢትዮጵያ ነክ ርዕሰ ጉዳዮች እንዴት ተፃፉ? ምንስ ይላሉ? በሚለው ኀሳብ ላይ ቆይታ እናደርጋለን።

በኢትዮጵያ የሥነ-ጽሑፈ ታሪክ ውስጥ አንድ አስገራሚ ገጠመኝ አለ። ይህም አፄ ኃይለሥላሴ ከመንበረ ስልጣናቸው የወረዱ ቀን፣ ወታደሮችም ኢትዮጵያን ለመምራት ስልጣን የያዙ ቀን፣ አንድ ሰፊ እውቅና የተሰጠው መጽሐፍም የዚያኑ ቀን ለንባብ ገበያ ላይ የወጣበት እለት ነበር። ይህ መጽሐፍ በፕሮፌሰር ዶናልድ ሌቪን አማካይነት የተፃፈው Greater Ethiopia (ገናናዋ ኢትዮጵያ) የተሰኘው መጽሐፍ ነው።

Greater Ethiopia የተሰኘው መጽሐፍ በውስጡ እጅግ በርካታ የሚባሉ ትልልቅ ኀሳቦችና ምርምሮችን የያዘ ነው። ስለ ኢትዮጵያም ማንነትና ታሪክ በሰፊው የተተነተነበት የአያሌ አስተሳሰቦች ጥርቅምና ትንታኔ ያለበት መጽሐፍ ነው። ይህ መጽሐፍ ኢትዮጵያን ከአንትሮፖሎጂ እና ከሶሲዮሎጂ አንፃር ዝርዝር አድርጐ ለማሳየት የተፃፈ የጥናትና ምርምር ውጤትም ነው።

ፀሐፊው ዶናልድ ሌቪንም በቺካጐ ዩኒቨርሲቲ ውስጥ ፕሮፌሰር ቢሆኑም በኢትዮጵያ ውስጥ ለረጅም ጊዜ በመቆየት ሀገሪቷን አጥንተዋት በርካታ ጥናትና ምርምር የፃፉ ገናና ምሁር ናቸው። ፕሮፌሰር ዶናልድ ሌቪን በዚሁ Greater Ethiopia በተሰኘው መጽሐፋቸው ውስጥ እንዳመለከቱት ኢትዮጵያ በፕላኔታችን ካሉት ሀገሮች ውስጥ በቀደምት ስልጣኔ ከሚታወቁት መካከል አንዷ መሆኗን የልዩ ልዩ ደራሲያንን ጽሁፎች በዋቢነት እያሳዩ መስክረውላታል። ከዚሁ ጋርም ተያይዞ ኢትዮጵያን በአሉታዊ መልኩ የገለጿትን ደራሲያንንም አስተዋውቀውናል።

ፕሮፌሰር ዶናልድ ሌቪን ኢትዮጵያን የውጭ ሀገር ፀሐፊዎች በአምስት ደረጃዎች ከፋፍለው እንደሚገልጿት ጽፈዋል። እነዚህም የሚከተሉት ናቸው።

1.  ኢትዮጵያ በጣም የራቀች ምድር ነች ብለው ያስባሉ። /A far - off place/

2.  ኢትዮጵያ የአማኒያን ሀገር ናት ይላሉ። /Ethiopia the pious/

3.  ኢትዮጵያ ድንቅ የሆነች የንጉሥ ሀገር ነች ይላሉ። /A magnificent Kingdom/

4.  ኢትዮጵያ የአረመኔ ሀገር ነች ይላሉ። /Savage Abyssinia/

5.  ኢትዮጵያ የአፍሪካ ነፃነት ሰንደቅ ነች ይላሉ። /A bastion of African Independence/

በእነዚህ ከላይ በተዘረዘሩት ርዕሰ ጉዳዮች ዙሪያ በልዩ ልዩ አለማት ያሉ ደራሲያን ኢትዮጵያን እንዴት እንደገለጿት ፕሮፌሰር ዶናልድ ሌቪን በመፅሐፋቸው ውስጥ ያብራራሉ።

1. ኢትዮጵያ በጣም የራቀች ሀገር ናት

በዚህ ርዕስ ዙሪያ የተለያዩ ጥንታዊ ደራሲያን ጽፈውበታል። ለምሳሌ የዛሬ ሦስት ሺ ዘመን ላይ እንደኖረ የሚነገርለት ዓይነስውሩ የግሪክ ታሪክ ፀሐፊ ሐመር፣ ኢትዮጵያን በተመለከተ ጽፏል። ሖመር ኦዴሲ በተባለው መጽሐፉ ውስጥ በመጀመሪያው አንቀፅ ላይ ኢትዮጵያዊያን ከሰው ዘር ሁሉ በርቀት ላይ የሚገኙ ህዝቦች መሆናቸውን ጽፏል። በዚህም የተነሳ ሰዎች ኢትዮጵያን እጅግ ሩቅ ቦታ ላይ የምትገኝ ምድር አድርገው ያስቧት ነበር። ሄሮዱተስ የተባለው ጦረኛም ጦሩን ሲያዝ እስከ ምድር መጨረሻ ማለትም እስከ ኢትዮጵያ ድረስ ማዘዙ ተፅፏል።

ኤስኪለስ /Aeschylus/ የተባለው ጥንታዊው ፀሐፌ-ተውኔት ፕሮሚስስ ባውንድ በተሰኘው መጽሐፉ ውስጥ አንዲት “ኢዮ” የምትባል ሴትን በመጥቀስ፤ ይህችም ሴት “ወደ ሩቅ ምድር፣ ወደ ጥቁሮች አገር፣ ህዝቡ የፈካች የፀሐይ ጨረር እየሞቀ ወደሚኖርባት እና ጅረት ወደሚፈልቅባት” እንድትሄድ አድርጓታል። “ኢዮ” የሄደችው ወደ ኢትዮጵያ ነበር።

እንግዲህ ለጥንታዊያኑ ግሪኰችና ለሮማዎች ኢትዮጵያ ሩቅ ምድር ሆና ነው በህሊናቸው የተሳለችው። ፍራንክ ስኖውድን የተባለ ፀሐፊ Blacks in Antiquity /ጥቁሮች በጥንት ዘመናት/ በተሰኘው መፅሐፉ ኢትዮጵያዊያን ለምን የሩቅ ሀገር ህዝቦች ሆነው እንደተፃፉ ያብራራል። የመጀመሪያውን ምክንያት ሲገልፅ በጣም የራቁ ሀገሮች የቆዳ ቀለማቸው እንደሚለይ እና በዚህም የተነሳ መሆኑን ያብራራል።

ጥንታዊው የግሪክ ፈላስፋ አሪስ ጣጣሊስ (አርስቶትል) የኢትዮጵያዊያን ጠጉር ከርዳዳ የሆነው የሚኖሩበት ቦታ ላይ ያለው አየር ሞቃት ስለሆነ ነው በሚል እንደፃፈ ፕሮፌሰር ዶናልድ ሌቪን Greater Ethiopia በተሰኘው መጽሐፋቸው ውስጥ ገልፀዋል።

በክርስትናው ዓለም ውስጥ በደራሲነቱ የሚታወቀው ቅዱስ አውግስቲንም፤ የቀደሙትን ደራሲያን ኀሳብ በመመርኰዝ “ንግስተ ሣባ ኢትዮጵያዊት እንደሆነች አስረግጦ ከገለፀ በኋላ በአዲስ ኪዳን “የሰለሞንን ጥበብብ ለመስማት በጣም እጅግ ሩቅ ከሆነ ቦታ መጣች” ተብሎ ከተፃፈ ኀሳብ ጋር ያያይዘዋል።

የቤዛንታይኑ ፀሐፊ አስጢፋኖስም ኢትኒኮን /Ethnikon/ በተባለው የመልክዐም ምድር ኢንሳይክሎፒዲያ መፅሐፉ ውስጥ ኢትዮጵያዊያንን በተመለከተ የገለፀው ከሖመር ጋር ተመሣሣይ ነው። ይህም “እጅግ የሩቅ አገር ሰዎች” በማለት ይጠራቸዋል። ከዚህ በመለጠቅም በዚያን ወቅት የኢትዮጵያ ርዕሰ ከተማ አክሱም እንደሆነችም ጽፏል በማለት ፕሮፌሰር ዶናልድ ሌቪን ገልፀዋል።

ሐይማኖተኛዋ ኢትዮጵያ

በዚህ ክፍል ውስጥም በርካታ ፀሐፊያን ልዩ ልዩ አመለካከታቸውን እንዳሰፈሩ Greater Ethiopia የተሰኘው መፅሐፍ ይገልፃል። ለምሳሌ የዛሬ ሦስት ሺ ዓመት የተፃፈው የግሪካዊው ደራሲ የሖመር ኦሊያድ የተሰኘው መፅሐፍ ገና ከመግቢያው ላይ፣ የግሪኰች የአማልክት አምላክ የሚባለው “ዚየስ” ከርሱ በታች የሚገኙትን አማልክቶች ሁሉንም ይዞ ለአስራ ሁለት ቀናት ፍፁም ቅዱስ ወደሆኑት ኢትዮጵያውያንን ለመጐብኘት መሄዱ ተፅፏል። በዚሁ በሆመር በተፃፈው ሌላኛው መፅሐፍ ማለትም በኦድሴይ ውስጥ ደግሞ ፓሲዶን የተባለው ገፀባህሪ፣ “ከሩቆቹ ኢትዮጵያዊያን ድግስ ላይ እጅግ ተደስቶ ቆየ” ይላል።

ከክርስቶስ ልደት በፊት በመጀመሪያው ምዕተ ዓመት ላይ የነበረው የግሪኩ ሊቅ ዲዎደረስ ሲክለስ ሲፅፍ፣ ኢትዮጵያዊያን አማልክቶች ሁሉ የሚገዙላቸው፣ እንደውም የአማልክቶች ሁሉ ፈጣሪና አዛዥ መሆናቸውን ሁሉ ዘርዝሮ ጽፏል።

የቤዛንታይኑ እስጢፋኖስም “በአማልክት ማምለክን የጀመሩ እና ያስፋፉ ኢትዮጵያዊን ናቸው” በማለት እንደፃፈም ተገልጿል። ከዚሁ ከእስጢፋኖስ ጋር ዘመንተኛ የነበረው ላክታኒሻስ ፕላሲደስ የተሰኘ ሌላ ደራሲ ይህንኑ ኀሳብ በማጐልመስ የሚከተለውን ጽፏል።

“አማልክት ኢትዮጵያዊያንን የሚወዱበት ምክንያት ፍትሀዊ ስለሆኑ ነው። ፍትሀዊነት የእኩልነት ባህልና ሀቀኝነት ስላላቸው ጁፒተር ከሰማየ ሰማያት ተነስቶ ወደ ኢትዮጵያዊያን እየሄደ ከነርሱ ጋር መዝናናት ያዘወትራል ሲል ሖመር እንኳ ሳይቀር ጽፏል። ምክንያቱም ኢትዮጵያዊያን ከማንኛውም ህዝብ የላቀ ፍትሐዊነት ስላላቸው አማልክቱ ከተከበረ መኖሪያቸው እየወጡ እነሱን መጐብኘት ያዘወትራሉ።” ብሏል።

ፕሮፌሰር ዶናልድ ሌቪን በዚህ Greater Ethiopia በተሰኘው መጽሐፋቸው ውስጥ እንደሚያወሱት ኢትዮጵያዊያን ፍትሃዊ እና ሃይማኖት አጥባቂዎች እንደሆኑ ጥንታዊ ፀሐፊያን መግለፃቸውን አፅንኦት ሰጥተው ፅፈውበታል።

በሦስተኛው ምዕት ዓመት ኢትዮፒካ በሚል ርዕስ ሄሊዮዶሩስ የተባለው ደራሲ በፃፈው ልቦለድ ውስጥ የቀረቡት ገፀ-ባህርያት በሃይማኖታቸው የበቁ እና ወደ ፅድቅ መንገድ ላይ ያሉ ነበሩ። ይህንን የፅድቅ ኀሳብ በመከተል ይመስላል ሳሙኤል ጆንሰን የተባሉት ደራሲ ራሴላስ በተሰኘው መፅሐፋቸው ውስጥ የቀረበውን ኢትዮጵያዊ መስፍን ሐቀኛ፣ ቅን እና የበጐ ምግባሮች መፍለቂያ አድርገው የሳሉት።

በእስልምናው ዓለምም ኢትዮጵያ ገናና ሀገር ሆና ትጠቀሳለች። የዓለም ሙስሊሞች ባብዛኛው ኢትዮጵያ የተከበረች እና በነብያቸውም የምትወደድ የሰላም ምድር መሆኗ ይነገራል። ለምሳሌ ሲራ በሚል ርዕስ ስለ ነቢዩ መሐመድ የሕይወት ታሪክ ያዘጋጀው ኢብን ሒሻም የፃፈው በዋቢነት ይጠቀሳል። እንደ እርሱ ገለፃ፣ “ቁራይሽ” የሚሰኙት የመካ ገዢዎች የነብዩ መሐመድን ተከታዮች እያሳደዱ ቢያስቸግሩዋቸው፣ ለተከታዮቻቸው የሚከተለውን ምክር እንደለገሷቸው ሲራ በተሰኘው ጥንታዊ መጽሐፍ ውስጥ ተመዝግቦ ይገኛል፤

“ወደ ሀበሻ ሀገር ብትሄዱ፣ በግዛቱ ማንንም የማይጨቁን ንጉሥ ታገኛላችሁ። ያቺ ሀገር የጽድቅ ሀገር ናት። ፈጣሪ አሁን ካለባችሁ ስቃይ ሁሉ የሚያሳርፋችሁ እዚያ ብትሄዱ ነው”

አስደናቂዋ የንጉሥ ሀገር

በኢትዮጵያ ውስጥ የነበሩ ታላላቅ ነገስታት በልዩ ልዩ ደራሲያን ሥራዎች ውስጥ ተጠቅሰዋል። ለምሳሌ ፐሊኒ /Pliny/ የተባለው የጥንት ፀሐፊ ኢትዮጵያ እና ነገስታቶቿ ኃይለኞች እንደሆኑ፣ እስከ ትሮጃን ጦርነቶች ድረስ ዝነኛ እና ገናና እንደነበረች ጽፏል።

በሦስተኛው ምዕተ ዓመት አካባቢ የነበረው ማኒ የተባለው ፀሐፊ፣ በዚህች ፕላኔት ላይ ካሉ ሃያላን መካከል አክሱም (ኢትዮጵያ) ሦስተኛ ነች ብሎ ጽፏል። የቀዳማዊ ጀስትን ተከታይ ደስትያን ከ (527-567) ፋርስን ለመቋቋም አርዳታ ፈልጐ መልዕክተኞቹን ወደ ኢትዮጵያ ልኳል። ከነኚህ መልዕክተኞች ውስጥ አንዱ ቡድን የኢትዮጵያን ቤተ-መንግሥት ሲያደንቅ እንዲህ ብሏል ይላሉ ፕ/ር ዶናልድ ሌቪን፤

“የኢትዮጵያ ንጉሥ የወርቅ ቅብ ጦርና ጋሻ ባነገቡ መማክርት ታጅቦ አራት ዝሆኖች የሚስቡት፣ በወርቅ የተለበጠ ባለ አራት እግር መንኰራኩር ሰረገላ ላይ ተቀምጦ፣ ህዝቡን ይቀበላል”

አረመኔዋ ኢትዮጵያ

ኢትዮጵያን እየካቡ የፃፉ በርካታ ደራሲያን የመኖራቸውን ያህል ያንጓጠጡ እና መጥፎ ብዕራቸውንም ያነሱ አሉ። ከእነዚህም አንዱ ዴዎደረስ የተባለ ፀሐፊ ነው። እሱም ሲፅፍ “ኢትዮጵያዊያን በአባይ ወንዝ በስተደቡብ በወንዙ ግራና ቀኝ ሰፍረው የሚገኙ አሉ። ፍፁም አውሬዎች ስለሆኑ የዱር አውሬን ተፈጥሮ ያሳያሉ። ገላቸው ጭቅቅታም ነው። ጥፍራቸው እንደ አውሬ ጥፍር እንዲተልቅ ያደርጉታል። ሰብአዊ ልግስና በመካከላቸው የለም። በሌላ ሥፍራ ያለው የሰው ዘር እንደሚያደርገው ለሥልጣኔ ህይወት የሚሰሩ ተግባሮችን ሲፈፅሙ አይታዩም” ብሏል።

ሌሎች የላቲን የጂኦግራፊ ሊቆች እነ ፕሊኒ፣ እነ ሶሊነስ፣ እንዲሁም ፖምፓኒያስ ሜላን ስለ ኢትዮጰያ ከእውነት የራቀ አስቀያሚ ነገር ጽፈዋል። ይሁን እንጂ በ1520 እ.ኤ.አ ወደ ኢትዮጵያ መጥቶ ስድስት ዓመት ቆይቶ፣ ዞሮ ታሪክ የፃፈው ፖርቹጋላዊው ፍራንሲስኮ አልቫሬዝ ኢትዮጵያ በዚያን ዘመን ከአውሮፓ ሀገራት ጋር ያን ያህል ልዩነት እንደሌላት ፅፏል።

በ18ኛው መቶ ክፍለ ዘመን ላይ የአባይን መነሻ ለማጥናት ወደ ኢትዮጵያ የመጣው ጀምስ ብሩስ በፃፈው መፅሐፍ ኢትዮጵያዊያን አንድ በሬ በቁሙ እያለ ከነህይወቱ ከላዩ ላይ ሙዳ ሥጋ እየቆረጡ እንደሚበሉ ጽፏል። ይህም ጽሁፍ ስህተት ነው። ጀምስ ብሩስ “መጽሐፈ ሄኖክ” የተሰኘው የብራና ጽሁፍ ወደ ሀገሩ ስኰትላንድ ሰርቆ ይዞ ሄዷል። ኢትዮጵያ በነበረበት ጊዜም ጐንደር ውሰጥ የእቴጌ ምንትዋብን ልጅ አስቴርን አግብቶ ቤተ-መንግስት ውስጥ ይኖር ነበር።

ሌሎችም ደራሲያን ኢትዮጵያ ያልሰለጠነች፣ የጨካኞች ሀገር እንደሆነች በ19ኛው መቶ ክፍለ ዘመን አጋማሽ ጀምሮ ፃፉ። ይህ ደግሞ ከአውሮፓ ውስጥ ኢጣሊያ ወደ ኢትዮጵያ መጥታ በቅኝ ግዛት ለመያዝ እንዲያነሳሳት አደረገ። በመጨረሻም ወደ ኢትዮጵያ ዘምታ በ1888 ዓ.ም ላይ በአድዋ ጦርነት ኢጣሊያ ብቻ ሳትሆን ነጭ የተባለ ዘር ሁሉ ትልቅ ሽንፈት ደረሰበት። ያልሰለጠነች ብለው ገምተው የዘመቱባት ኢትዮጵያ በግማሽቀን ጦርነት ድባቅ መታቻቸው።

ኢትዮጵያ የአፍሪካ የነፃነት ምድር

በኢትዮጵያ ላይ በልዩ ልዩ መንገድ የሚፃፈው ሁሉ በነጮች መዳፍ ውስጥ አላመግባቷን ነው። ዲወደረስ የተባለው ደራሲ ሲገልፅ እንዲህ ብሏል፤

“ኢትዮጵያዊያን በባዕድ ንጉስ ከቶ ተገዝተን አናውቅም፤ በመካከላችን ሙሉ ሰላም ሰፍኖ ነፃ ህዝቦች ሆነን ኖረናል ይላሉ” በማለት ፅፏል።

የ17ኛው መቶ ክፍለ ዘመን የታሪክ ሊቅ የነበረው ፖርቹጋላዊው ሉዊስ ኡሬታ “ሐበሻ የሚለው ቃል ትርጉም (በአረብኛ በቱርክና በኢትዮጵያ ቋንቋዎች) የባዕድ ንጉስ ግዛት የማይታወቅ ነፃና ራስ ገዝ ማለት ነው፤ ኢትዮጵያ የምትባለው አገርም ልክ እንደምነግራችሁ ነች” ብሎ ፅፏል።

ኢትዮጵያ ዝናዋ እየጐላ የመጣው የተቃጡባትን ጦርነቶች ሁሉ ማሸነፍ በመቻሏ ነው። ለምሳሌ በ1870 የግብፅን ወራሪ ጦር፣ በ1880 የመሀዲስቶችን ወረራ ማሸነፍ፣ በ1888 የኢጣሊያን ወረራ የውርደት ማቅ ማልበስ፣ እና በሌሎችም የዓለም ትኩረት መሆን ጀመረች።

ኢትዮጵያ በነጮች መዳፍ ስር ለነበሩ የአፍሪካ ሀገራትና ለጥቁር ዘር ሁሉ የነፃነት ሞዴል ሆነች። የናይጄሪያው መሪ ናምዲ አዚክዊ የፃፉትን አቶ ሚሊዮን ነቅንቅ እንዲህ ተርጉመውታል።

“ኢትዮጵያ በዓለም ገፅ ከጠፉ የጥቁር ግዛቶች የተረፈች ብቸኛ የተስፋ ችቦ ነች። የአፍሪካዊያን አባቶችና አያቶች በዚህ አህጉር አቋቁመውት ለነበረው ሥርዓተ መንግሥት ሐውልት ነች። ጓደኞቿ አገሮችና ወራሾቻቸው ከፖለቲካ ታሪክ ገፅ ውስጥ ከተሰረዙ በኋላ ኢትዮጵያ በነፃነት መቆየቷ እጅግ የሚያስደንቅ ነው።”

የጋናው ኑክሩማን፣ የኬንያው ኬኒያታ በኢትዮጵያ ላይ ብዙ ጽፈዋል። የጥቁሮች የነፃነት ተምሳሌት ነች ብለዋል። የዌስት ኢንዲስ ሰው የሆነው ማርክስ ጋርቬይም ኢትዮጵያን እና ንጉሷን ከፍ ከፍ በማድረግ የጥቁሮች መሪ አደረጋት።

ኢጣሊያ ኢትዮጵያን ስትወር የጥቁሮች ተቃውሞ አየለ። እ.ኤ.አ በ1935 ዓ.ም ላይ አፍሮ አሜሪካን በተባለው መጽሔት ላይ W.E.B.D እንዲህ ፃፈ፤ “የኢጣሊያ ወረራ የጥቁር ህዝቦች የታሪክ መታጠፊያ” ብሎ በመሰየም “ነጭ እንዳሰኘው ‘የቀለም’ ህዝቦችን ወግቶና ወሮ የራሱ የሚያደርግበት ጊዜ አከተመ። አበቃ” በማለት የትንቢት ጽሁፍ አቅርቧል።

ኦፖርቹኒቲ የተባለ የጥቁሮች የህይወት ታሪክ ዜና ጋዜጣ የገለፀው እንዲህ ተተርጉሟል።

“ኢትዮጵያ በመላው ዓለም የጥቁር ህዝቦች የመንፈሣዊ አባት አገር ሆናለች። ከባሂያ እስከ በርሚንግሃም፣ ከኒውዮርክ እስከ ናይጄሪያ የአፍሪካ ደም ያለባቸው ሁሉ ከዚህ ቀደም ተሞክሮ በማያውቀው አስተሳሰብ አንድነት ተቆስቆሰዋል” ብሏል።

ጆርጅ ኤድመንድ ሄይንስ የተባለ ጥቁር አሜሪካዊ እንደፃፈው፤ “ኩሩዋ እና ነፃዋ ኢትዮጵያ አፍሪካዊ ደም ላላቸው ለጥቁሮች የነፃነት፣ የራስ መቻል፣ ከዘመናዊ ስልጣኔ መልካም መልካሙን የመቅሰምና የንቃተ ህሊና ምልክት ሆናለች” ብሏል።

ለዛሬ ጽሁፌ መነሻ የሆኑኝ ፕሮፌሰር ዶናልድ ሌቪን ከዚህ በፊት በአያሌ ርዕሰ ጉዳዮች ላይ ኢትዮጵያዊ ጥናቶችን አድርገዋል። ከነዚህም ውስጥ እ.ኤ.አ 1996 ዓ.ም The Battle of Adwa, Ethiopia and the Bible (1968) እና  Wax and Gold (1965) ብሎም ሌሎችን ውብ የጥናትና ምርምር ስራዎችን አበርክተዋል።

አሮጌው የበጀት ዓመት ተጠናቆ አዲሱ የበጀት ዓመት ከተጀመረ ቀናት የተቆጠሩ ሲሆን ከዚሁ ጋር ተያይዞም ፋይናንስ ነክ መረጃዎች እዚህና እዚያ በስፋት እየተነሱ ይገኛሉ። ቀደም ባለው ወር የፌደራሉ መንግስት ዓመታዊ በጀት ይፋ ሆኗል። ከሰሞኑ ደግሞ የአዲስ አበባ ከተማ ከአስተዳደርን ጨምሮ የየክልሉ ምክርቤቶች ስብሰባ ላይ የኦዲት ሪፖርቶች በመሰማት ላይ ናቸው። እየቀረቡ ባሉት የኦዲት ሪፖርቶች ልብን የሚሰብሩ የፋይናንስ ምዝበራዎች፣ ሕግና ሥርዓትን የጣሱ ድርጊቶች በመሰማት ላይ ናቸው።

 

ብዙዎቹ ሪፖርቶች በጀት የተበጀተላቸው አስፈፃሚ መስሪያቤቶች የመንግስት ግዢ፤ ደንቦችና መመሪዎችን ባልተከተለ መልኩ  ግዢዎች ሲፈፀሙ መቆየታቸውን የሚያሳዩ ናቸው። ለምሳሌ ከሰሞኑ የአዲስ አበባ ከተማ አስተዳደር ምክርቤት ባካሄደው ስብሰባ በቀረበው የኦዲት ሪፖርት በ17 መስሪያ ቤቶች ያልተወራረደ ከብር 203 ሚሊዮን በላይ መኖሩን፣ 15 መስሪያቤቶች የግዢ መመሪያንና ደንብን ባልተከተለ መልኩ ከ150 ሚሊዮን ብር በላይ ግዢ መፈፀማቸውን ሪፖርቱ ያሳያል።

 

 በተመሳሳይ መልኩ የጨፊ ኦሮሚያ የክልሉ ዋና ኦዲተር መስሪያ ቤት ከሰሞኑ ለምክርቤቱ ባቀረበው ሪፖርት 411 ነጥብ 8 ሚሊዮን ብር ገቢ ከተለያዩ ምንጮች መሰብሰብ ሲገባው ያልተሰበሰበ መሆኑን፣ 628 ነጥብ 9 ሚሊዮን ብር ህጋዊ ባልሆነ መንገድ የወጣ ወጪ መሆኑንና፣ የክፍያ ህጎችንና መመሪያዎችን ባልተከተለ ሁኔታም 595 ነጥብ 6 ሚሊዮን ብር ጉድለት የተገኘ መሆኑን አመልክቷል። በቀጣይ የቀሪ ክልሎች ምክርቤቶችም ዓመታዊ መደበኛ ስብሰባቸውን በሚያካሂዱበት ወቅት መሰል የፋይናንስ ሪፖርቶች የሚሰሙ መሆኑ ግልፅ ነው።

 

ከፌደራል ዋና ኦዲተር ጀምሮበክልልኦዲትመስሪያቤቶችየሚቀርቡት ዓመታዊ ሪፖርቶች በሀገሪቱ ሥር የሰደደውን አይን ያወጣ ሙስናና ብልሹ አሠራር በግልፅ የሚያሳዩ ናቸው። ከዓመት ዓመት የሚቀርቡት የኦዲት መስሪያ ቤት ሪፖርቶች ቀደም ባለው ጊዜ በጠፉት ጥፋቶች ምን አይነት የእርምት ማስተካከያ እርምጃዎች እንደተወሰዱ አያመለክቱም። አንዳንዶቹ የሂሳብ አወጣጥ ሕግና ሥርዓትን ያልተከተሉ አሰራሮችና ግዢዎች ከዓመት ዓመት እየተንከባለሉ የመጡ ውዝፍ የዞሩ ድምሮች ከመሆናቸው ጋር በተያያዘ በጊዜው ውሳኔ የሰጡና ድርጊቱን የፈፀሙ የስራ አመራሮች በቦታቸው የማይገኙበት ሁኔታም አለ። አንዳንዶቹ አመራሮች ሀገር ለቀው የወጡም ሊኖሩም ይችላሉ።

 

አሁን በፌደራል እና በክልሎች ኦዲተር መስሪያ ቤቶች እየቀረቡ ያሉት ሪፖርቶች የሚያሳዩት የቢሊዮኖች ብር ምዝበራዎች በተወሰኑ ናሙና መስሪያ ቤቶች ላይ የተካሄዱ የሂሳብ ምርመራዎች እንጂ፤ እያንዳንዱን በበጀት የሚተዳደር የመንግስት መስሪያቤት የሂሳብ ሁኔታ የሚያሳይ አይደለም። ከአሰራር አንፃርም ይህ  እንዲሆን አይጠበቅም። ሆኖም በናሙና ደረጃ በሚወሰዱት የሂሳብ ምርመራዎች ቢሊዮን ብሮች አግባባዊ የሂሳብ አሰራርን እና ህግን ባልተከተለ መልኩ ወጪ መደረጋቸው ከተረጋገጠ፤ የናሙና ኦዲቱ አድማስ ቢሰፋ ምን አይነት ብሄራዊ ስሜትን ሊሰብር የሚችል የምዝበራ ሪፖርት ሊታይ እንደሚችል ጥርጥር የለውም።

 

 መንግስት ልማትን ለማካሄድ ከታክስ፣ ከብድርና ከእርዳታ የሚያገኘው ገንዘብ ለተፈለገው አላማ ሳይውል ለግለሰቦችና ቡድኖች ኪስ ማደለቢያ መሆኑ ሲታይ የአሰራር ግልፅነት አለመኖሩን፤ ብሎም ይሄንን ተከትሎ ተጠያቂነት መጥፋቱን በግልፅ የሚያሳይ ነው። ምዝበራው ከግለሰብ ስግብግብ ፍላጎት አልፎ ቢሮክራሲያዊና መዋቅራዊ አደረጃጀት የያዘ መሆኑንም በግልፅ ያመለክታል።

 

በአንድ መልኩ ከሰሞኑ የቀን ገቢ ግምት ጋር በተያያዘ ግብር ከፋዩ የህብረተሰብ ክፍል  በግብር ክለሳው  ፍትሃዊነት ላይ ጥያቄ እያነሳ ባለበት በአሁኑ ሰዓት፤ በሌላ አቅጣጫ ደግሞ በክልሎችና በፌደራል ኦዲት ቢሮዎች እየቀረቡ ያሉት የቢሊዮን ብሮች ህግን ያልተከተለ ወጪና ብክነት ጉዳይ ግብር የሚከፈለው ለማነው? የሚለውን ጥያቄ የሚያስነሳ ሆኗል።

 

ከደመወዝተኛው እስከ ንግዱ ማህበረሰብ ግብር የሚከፍለው ለጋራ ልማት፣ ለፍትሃዊ የሀብት ክፍፍል፣ ብሎም ለሀገር እድገት እንጂ ለግለሰቦችና ለቡድኖች ኪስ ማደለቢያ አይደለም። መንግስት ግብር በማይከፍል ዜጋ ላይ “አስፈላጊ ነው” ያለውን ህጋዊ እርምጃ የመውሰዱን ያህል በሌላ መልኩ ዜጋው የከፈለውን ግብር በሚመዘብሩ ወንጀለኞች ላይ እያሳየ ያለው ለዘብተኝነት አደገኛ ውጤትን የሚያስከትል ይሆናል። ዜጎች የውዴታ ግዴታ ግብርን የመክፈል ግዴታቸውን ሲወጡ በሌላ መልኩ ደግሞ ገንዘባቸው ለምን ተግባር እንደዋለ የመጠየቅ መብትም እንዳላቸው መታወቅ አለበት። ከእያንዳንዱ መብት ጀርባ ግዴታ እንዳለ ሁሉ፤ ከእያንዳንዱ ግዴታ ጀርባም መብት እንዳለም ሊታወቅ ይገባል።

 

ትናንት ምዝበራ ያካሄዱ ቡድኖችና ግለሰቦች ሳይጠየቁ ዘንድሮም የምዝበራ ሪፖርቶች ተዥጎድጉደዋል። ዛሬ ወሳኝ የምዝበራውን መረብ የሚበጣጥስ እርምጃ መውሰድ እስካልተጀመረ ድረስ ነገ የምንሰማቸው ሪፖርቶች ከአሁኑ በብዙ እጥፍ የከፉ ሆነው እናገኛቸዋለን። የጉዳዩ አሳሳቢነትና ጥልቀት ፌደራልና ክልል ኦዲት ቢሮዎች ባለፈ ራሱን የቻለ የሂሳብ ባለሙያዎች ግብረ ሀይል ተቋቁሞ ሰፊ ፍተሻ የሚያስፈልገው መሆኑን የሚያላክት ነው። ጉዳዩ “ሳይቃጠል በቅጠል” ከሚለው ብሂል አልፎ እሳቱ ጫካውን ማጋየት ጀምሯል። ሪፖርቶች ከሪፖርትነት ያላለፉባቸው ዓመታት “በቃ” ሊባሉ ይገባል። 


Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 94

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 100

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 94

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 100

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 94

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 100

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 94

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 100

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 94

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 100

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 94

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 100

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 94

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 100

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 94

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 100

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 94

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 100

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 94

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 100

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 94

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 100

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 94

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 100

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 94

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 100

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 94

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 100

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 94

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 100

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 94

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 100

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 94

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 100

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 94

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 100

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 94

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 100

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 94

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 100
Page 1 of 170

Sendek Newspaper

Bole sub city behind Atlas hotel

Contact us