You are here:መነሻ ገፅ»arts»news admin - Sendek NewsPaper
news admin

news admin

 

በሳምሶን ደሳለኝ

 

የቅዳሜ ጥቅምት 25 ቀን 2010 ዓ.ም. የሳዑዲ ንጉሳዊ አገዛዝ አሥራ አንድ ልዑላን፣ በሥራ ላይ የነበሩ አራት ሚኒስትሮች፣ የቀድሞ ሚኒስትሮች እና ባለሀብቶች “በጸረ-ሙስና ዘመቻ” ሽፋን ጠራርጎ ባለአምስት ኮከብ ሆቴል ውስጥ ለጥያቄ በሚል በቁም እስር ውስጥ ካስቀመጣቸው ሳምንት አልፎታል።


ወጣቱ አልጋ ወራሽ መሐመድ ቢን ሰልማን በሳዑዲ ዓረቢያ በፖለቲካ በንግድ ተፅዕኖ ፈጣሪ የሆኑትን እና በውሃቢዝም አስተምህሮ ከፍተኛ ሊሂቃን የሆኑ መንፈሳዊ ሰዎችን ለቀጣይ የንግስና መንገዱ ላይ እንቅፋት ይሆናሉ ብሎ በመስጋት እየጠረጋቸው ይገኛል። የ32 ዓመቱ አልጋ ወራሽ ልዑል ሰልማን የራሱን የፖለቲካ ምኅዳር ለማጠናከር የወሰደው እርምጃ ምን ያህል ርቀት እንደሚወስደው አሁን ላይ ማንም መገመት አይችልም።


መረጃዎች እንደሚያሳዩት የሳዑዲ ንጉሳዊ ቤተሰቦች ወይም የሳዑድ ቤተሰቦች በቁጥር 15ሺ ይደርሳሉ። አብዛኛው የንጉሳዊ ቤተሰቦቹ ሃብት የሚገኘው 2ሺ በሚሆኑ ግለሰቦች እጅ ነው። ከ15ሺዎቹ የሳዑድ ቤተሰቦች 4ሺ ልዑላን ናቸው። የአልጋ ወራሽ ልዑል ሰልማን የጸረ ሙስና ዘመቻ በከፍተኛ ፍጥነት በመጓዝ አጠቃላይ ታሳሪዎቹን ከሳዑዲ ቤተሰቦች የታሰሩትን ጨምሮ 1ሺ 700 አድርሶታል። ከጸረ-ሙስናው ዘመቻ ጋር በተያያዘም የመካከለኛው ምስራቅ ጂዖ-ፖለቲካ በከፍተኛ ፍጥነት እየተለዋወጠ ይገኛል።


የመካከለኛው ምስራቅ ጂዖ-ፖለቲካ በፍጥነት ለመቀያየር ዋና ዋና ምክንያቶችን ከሳዑዲ አንፃር ተይለር ዱርደን ሲዘረዝሩ፤ ያልተጠበቀ እና ከፍተኛ የውስጥ የፖለቲካ ተቀናቃኞችን የማጥፋት እርምጃ መወሰዱ፣ ትልቅ ውስጣዊ የፖሊሲ እና የስትራቴጂ ለውጥ መደረጉ፣ ከአሜሪካ በፖለቲካ በፋይናንስ እና በሚሊተሪ ጥገኛ ከመሆን መሸሽ፣ ከቻይና ጋር በጥልቅ ግንኙነት መተሳሰር፣ አስገራሚ በመሆነ መልኩ ከሩሲያ ጋር በኢኮኖሚ እና በሚሊታሪ ግንኙነት መመስረት እና ከእስራኤል ጋር የትብብር እና የወዳጅነት ግንኙነቶች መጠናከር ናቸው።


በተለይ በአሜሪካ ኒክሰን አስተዳደር እና በቀድሞ በሳዑዲ ንጉስ ፋይሰል መካከል ከ41 ዓመታት በፊት በሚስጥራዊ የተደረገውን ስምምነት ብሎምበርግ ወደኋላ መለስ ብሎ ሲገልጸው፣ አሜሪካ ከሳዑዲ ዓረቢያ ነዳጅ ትገዛለች በምላሹ ወታደራዊ እርዳታ እና ወታደራዊ ቁሶች ታቀርባለች፤ ሳዑዲ በበኩሏ ከነዳጅ ሽያጭ የምታገኘውን ቢሊዮን ዶላር ገቢን የአሜሪካን የግምጃ ቤት ሰነድ መግዛት እና ለአሜሪካ ኢኮኖሚ ፈሰስ ታደርጋለች።


በዋሽንግተን የመካከለኛው ምስራቅ የውድሮ ዊልሰን ዓለም ዓቀፍ ማዕከል ተመራማሪ ዴቪድ ኦታዌ በሁለቱ ሀገሮች መካከል ከ41 ዓመት በፊት የተፈረመውን ሚስጥራዊ ስምምነት አስመልክቶ እንደተናገረው፣ የግምጃ ቤት ሰነድ መግዛት ዋናው ስትራቴጂው የሳዑዲ የነዳጅ ገንዘብ ወደ አሜሪካ በምልሰት አዙሪት ውስጥ በመክተት ከአሜሪካ ገበያ እንዳይወጣ ማድረግ ነው ብሎታል። ከሳዑዲ ዓረቢያ የግምጃ ቤት ግዢ የሚገኘው ገንዘብ ለአሜሪካ ጦር መሳሪያ አምራች ኩባንያዎች ለማምረቻነት የሚቀርብ ነው።


ሌላው የሳዑዲ ውስጣዊ የፖለቲካ ጡዘት የሚጀምረው ንጉስ ሳልማን እ.ኤ.አ. በ2015 ወደ ንግስና ሲመጡ ነው። በተለይ ደግሞ ልዑል አልጋ ወራሽ ሰልማን መሐመድ ቢን መሾማቸውን ተከትሎ ነው። ሰልማን የመጀመሪያው ሥራ አድርጐ የወሰነው በየመን የእርስ በእርስ ጦርነት ውስጥ በቀጥታ ተሳታፊ መሆን ነው። ይህም ሲባል፤ ሳዑዲ በሱኒ ተጽዕኖ ይመራ የነበረውን መንግስት ስትደግፍ፤ ኢራን በበኩሏ በመንግስት ላይ ጦር መሳሪያ ያነሱትን የሁዚ አማፂያንን ደግፋ ቆመች። በግልጽ ሳዑዲ እና ኢራን የውክልና ጦርነት ውስጥ ገቡ።


እ.ኤ.አ. በ2017 ሳዑዲ ዓረቢያ ኳታርን አሸባሪዎችን በመደገፍ እና ሰይጣናዊ ሥራዎችን በመፈጸም ድርጊት ከሰሰች። ኳታር በበኩሏ ለዓለም አቀፉ ሕብረተሰብ ሳዑዲ ዓረቢያ በኳታር ንጉሳዊ ቤተሰቦች ላይ የሥርዓት ለውጥ ለማድረግ እየሰራች መሆኗን በመጥቀስ ከሰሰች። ከዚህ ጋር በተያያዘ ባልተጠበቀ ፍጥነት እና አጋጣሚ ኢራን ከኳታር መንግስት ጎን በመቆም የሳዑዲን እንቅስቃሴ ለመቀልበስ ተሰለፈች። ይህም በመሆኑ ሳዑዲና ኢራን በአዲስ መልኩ ወደ ውክልና ጦርነት ውስጥ ገቡ።


እንዲሁም በሶሪያ ምድር ለአምስት አመት በተደረገው ጦርነት ኢራን የበሽር አላሳድ መንግስትን ወግና ስትቆም፤ ሳዑዲ አረቢያ በበኩሏ የአል-አሳድን መንግስት ከሚቀናቀኑ ሃይሎች ጋር አበረች። በተያያዘም የሶሪያ ሕጋዊ መንግስት የሆነውን የበሽር አላሳድ መንግስትን ሩሲያ በቀረበላት ጥሪ መሰረት ድጋፍ ማድረጓን ተከትሎ፤ የበሽር አላሳድ መንግስት ከመወድቅ ተረፈ። ሶሪያም እንደመንግስት ከመንግስታዊ ውደቀት ተረፈች። ኢራንም በገባችው የውክልና ጦርነት በሳዑዲ አረቢያ ላይ ድል ተቀዳጀች። ከፍተኛው እገዛ የሩሲያ ቢሆንም።


ሳዑዲ አረቢያ ከላይ በተዘረዘሩት ዓለም አቀፍና አካባቢያዊ ሁኔታዎች መነሻ ውጥረትና ውድቀት ላይ እየተገኘች፣ ቅዳሜ ጥቅምት 25 ቀን 2010 ዓ.ም. ማምሻውን በልዑል አልጋ ወራሽ ሰልማን መሐመድ ቢን የተመራው “የጸረ-ሙስና ዘመቻ” በፖለቲካ በንግድ ተፅዕኖ ፈጣሪ የሆኑትን እና በውሃቢዝም አስተምህሮት ከፍተኛ ሊሂቃን የሆኑ መንፈሳዊ ሰዎችን በቁጥጥር ስር በማዋል ቀድሞ በተፈጠረው ውጥረት ላይ አዲስ ነዳጅ አፈሰሰበት። ከፀረ-ሙስና ዘመቻው አንድ ቀን ቀደም ብሎም በየመን የሚገኙት የሁዚ አማፃያን የባልስቲክ ሚሳኤል ወደ ሳዑዲ ዋና ከተማ ሪያድ አወናጭፈዋል፤ ሆኖም ግን በአሜሪካ እርዳታ ከሽፏል። ሳዑዲ ዓረቢያ በበኩሏ ድርጊቱን ተከትሎ፣ የተተኮሰው ሚሳኤል ኢራን ሰራሽ በመሆኑ ኢራን ጦርነት ከፍታብኛለች ስትል ከሳለች።


 

ከላይ ባስቀመጥናቸው ነጥቦች መነሻ የመካከለኛው ምስራቅ ጂኦ-ፖለቲካን ለመቆጣጠር በሳዑዲ አረቢያ እና በኢራን መካከል እየተደረገ ባለው ትግል፣ በኢራን የበላይነት እየተጓዘ ይመስላል። ምክንያቱም ሳዑዲ አረቢያ በየመን ያዋቀረችው የሱኒ ፖለቲካ ኃይል ጥምረት ከሽፏል፤ ኳታር ባልተጠበቀ መልኩ ወደ ኢራን ሄዳለች፤ ኢራን በኢራቅ ፖለቲካ ከፍተኛ ተፅዕኖ ፈጣሪ ሆናለች። ሳዑዲ አረቢያ ውስጣዊ የፖለቲካ ሽኩቻ ውስጥ በመግባት ያልተረጋጋ መንግስት ባለቤት ስትሆን፣ ኢራን በምርጫ መንግስት መመስረቷን ቀጥላለች።


በዚህ ሒደት ተስፋ የቆረጡት የሳዑዲ ንጉስ እና አልጋ ወራሽ ዓለምን ባደናገጠ መልኩ የሊባኖስ ጠቅላይ ሚኒስትር ሳድ ሃሪሪን አግተው በሪያድ መያዛቸው በስፋት እየተወራ ነው። በጉዳዩ ላይ ሳዑዲ አረቢያ እና ጠቅላይ ሚኒስትር ሳድ ሃሪሪ ማስተባበያ ከመስጠታቸውም በላይ ውንጀላውን ውድቅ አድርገውታል። በአንፃሩ የሊባኖስ ፓርላማ እና ፕሬዝደንቱ ሳድ ሃሪሪ አሁንም ጠቅላይ ሚኒስትራችን ናቸው ሲሉ ገልጸዋል። የሂዝቦላ መሪው ሃሰን ነስረላ በበኩላቸው ሳዑዲ ዓረቢያ ሊባኖስ ላይ ጦርነት አውጃለች ሲሉ ከሰዋል።


የጂኦ-ፖለቲካ ውጥረቶቹ እንደተጠበቁ ሆነው፤ አልጋ ወራሽ ልዑል ቢን ሰልማን የ2030 ዕቅድ አውጥተው ኢኮኖሚውን ማጠናከርና ኢንቨስትመንትን ማስፋፋት፣ በነዳጅ ምርት ላይ ያለውን ጥገኝነት መቀነስ፣ ከሶስተኛ አገሮች የሚኖሩ የንግድ ልውውጦች በነዳጅ ምርት ላይ ከሚያተኩሩ ይልቅ በሌሎች ዘርፎች ለመሰማራት 500 ቢሊዮን ዶላር እያፈላለጉ ይገኛሉ። አንዱ ማስፈጸሚያ መንገዳቸው አድርገው የወሰዱት ለእስር ከዳረጓቸው ሰዎች 800 ቢሊዮን ዶለር የሚገመት ሃብት እንዳይንቀሳቀስ እገዳ መጣል ነው። በነዳጅ ምርት ላይ ተሰማርተው ቱጃር ለሆኑት ባለሀብቶች የአልጋ ወራሹ እቅድ ተቀባይነት ባለማግኘቱ በአፀፋው ለእስር መዳረጋቸው ይነገራል።


ሴቶች መኪና እንዲያሽከረክሩ መፍቀድን ጨምሮ በተለይ ለምዕራቡ ዓለም የቀረቡ አስተምህሮቶችን ወደ ሳዑዲ በመሳብ (Modern Muslim)፣ ኢኮኖሚያዊ ዕድገት ለማምጣት የሚተጉት ንጉሡና አልጋ ወራሹ እየተሞካሹ፣ እንዲሁም በሳዑዲ ዓረቢያ ዘመናዊነትንና አዲስ ዓይነት ምልከታ የማምጣቱ አካሄዳቸው በወጣቱ ክፍል ድጋፍ አግኝተዋል። ይሁንታን ያስገኘላቸው ቢሆንም፣ በአንፃሩ ግን በወግ አጥባቂዎቹና ለዓመታት ንግዳቸውን እየተቀባበሉ በቆዩት የሳዑድ ቤተሰቦች ዘንድ በቀላሉ ተቀባይነት ለማግኘት ተቸግረዋል።


የብሔራዊ ዘቡንና የባህር ኃይሉን አዛዥ ቀይረዋል። ይህም ከንጉሡ ጀርባ የልዑል አልጋ ወራሹ ጡንቻ አለ አስብሏል። በሳዑዲ የአሲር ግዛት ምክትል ገዢ ልዑል መንሱር ቢን ሙክሪን ከብዙ ባለሥልጣናት ጋር የቅኝት ሥራ ጨርሰው ወደ ሳዑዲ በመመለስ ላይ እያሉ ሔሊኮፕተራቸው በሳዑዲና በየመን ድንበር ተከስክሶ መሞታቸው የሚታወስ ነው። ሔሊኮፕተሩ የተከሰከሰበት ምክንያት አልታወቀም። ከመሬት በተተኮሰ ሚሳኤል መመታቱን የሚገልፁ ሪፖርቶች ወጥተዋል። ይህም አልጋ ወራሹ ሥልጣኑን ለማራዘም የሚያደርገው ጥረት አንድ አካል ተደርጎ ተጠርጥሯል።


በተጨማሪም በሳዑዲው አልጋ ወራሽ መሐመድ ቢን ሰልማን የሚመራው የፀረ ሙስና ኮሚቴ በቁጥጥር ሥር ካዋላቸው መካከል ቢልየነሩ ልዑል አልዋሊድ ቢን ታላል፣ የቀድሞ የገንዘብ ሚኒስትር ኢብራሒም አል አሳፍ፣ የሳዑዲ ባህር ኃይል ኮማንደር አብዱላህ አል ሱልጣን፣ የኤምቢሲ ቴሌቪዥን ኔትወርክ ባለቤት አልዋሊድ አል ኢብራሒም፣ ባለሀብቱ ሼክ መሐመድ ሁሴን ዓሊ አል አሙዲ፣ እንዲሁም የሳዑዲ ኢንቨስትመንት ባለሥልጣን የቀድሞ ገዥ አሚር አል ዳባጋ፣ ቢሊየነሩ ልዑል አዋሊድ ቢን ታላል፣ የብሔራዊ ዘብ ሚኒስትሩ ልዑል ሚተብ ቢን አብዱላህ፣ የኢኮኖሚና ፕላኒንግ ሚኒስትሩ ልዑል አደል ፋኪ፣ የኦሳማ ቢን ላደን ወንድምና የቢን ላደን ግሩፕ ሊቀመንበር ባክር ቢን ላደን በሪያድ ባለ አምስት ኮከብ ሆቴል ሪትዝ ካርልተን በእስር ላይ ይገኛሉ።

 

ቻይና አዲሷ አስፈላጊ ሀገር


በማርች 2012 የቀድሞ የአሜሪካ ፕሬዝደንት ባራክ ኦባማ ሳዑዲን ይጎበኛሉ ተብለው ቢጠበቁም ሳይጎበኙ ቀርተዋል። ይህንን ተከትሎ ከ41 ዓመት በፊት በአሜሪካ እና በሳዑዲ ዓረቢያ መካከል የነበረውን ሚስጥራዊ ግንኙነት በሚጥስ መልኩ ንጉስ ሰልማን በማርች 16 ቀን 2017 ከፍተኛ ቁጥር ያለው ልዑካን በመምረት ወደ ቤጂንግ ተጉዘው ጉብኝት አድርገዋል። ከቻይና መንግስት ጋርም የ60 ቢሊዮን የአሜሪካ ዶላር የንግድ ስምምነት ሰነድ ተፈራርመዋል። በስምምነት ሰነዱ ከታቀፉት መካከል የሳዑዲ አረቢያ ነዳጅ ኩባንያ “Aramco” እና “China North Industries Group Corp (Norinco)” ይገኙበታል። እንዲሁም ይህ ስምምነት ሳዑዲ ኢኮኖሚዋን ከአሜሪካ ጥገኝነት ለማላቀቅ የተደረገ ተደርጎ ተወስዷል።


ንጉስ ሰልማን በቻይና ቆይታቸው፣ ቻይና በመካከለኛው ምስራቅ ፖለቲካ ብዙ ሚና መጫወት እንደምትችል በማንሳት ተሳታፊ እንድትሆን ጋብዘዋል። በዚህም ሳያበቁ እ.ኤ.አ. በኦገስት 2017 አዲስ የ70 ቢሊዮን ዶላር በኢንቨስትመንት፣ በንግድ፣ በኃይል አቅርቦት፣ በፖስታ አገልግሎት በኮሚኒኬሽን እና በሚዲያ ዙሪያ አብረው ለመስራት ስምምነት ፈጽመዋል።


ንጉስ ሰልማን ሩሲያን በጎበኙ ጊዜ ከሩሲያ ፌዴሬሽን ጋር የጦር መሳሪያ ግዢ እና በሃይል አቅርቦት ዙሪያ ከመፈራረማቸውም በላይ S-400 የተባለ ዘመናዊ የአየር መቃወሚያ መሣሪያ ገዝተዋል።


ሳዑዲ አረቢያ በመካከለኛው ምስራቅ የኢራንን ተፅዕኖ ለመቋቋም እየሰራች ሲሆን፤ በሌላ መልኩ ለ41 ዓመት ከአሜሪካ ጋር የነበራትን ሚስጥራዊ ግንኙነት በቻይናና በሩሲያ ለመተካት እየተጋች ነው። በአካባቢው እና በዓለም አቀፉ የጂኦ-ፖለቲካ አጣብቂኝ ውስጥ የገባችው ሳዑዲ አረቢያ ቀጣይ ጉዞዋ ምን ሊሆን እንደሚችል መገመት ከባድ ሆኗል። 

 

በይርጋ አበበ

 

ያለፉትን 26 ዓመታት የኢትዮጵያን ፖለቲካ በደንብ ላጤነ ሰው የሚያገኘው እውነታ መልኩ ጉራማይሌ አካሄዱ የሰካራም እርምጃ የሚሉት አይነት ነው። በተለይ በተቃውሞው ጎራ የተሰለፉት ኃይሎች አንድ እርምጃ ወደ ፊት ተራመዱ ሲባል ሁለት እርምጃ ወደኋላ እየተመለሱ፤ ሄዱ ሲባል ሲመለሱ፣ ቆሙ ሲባል እየወደቁ እዚህ ደርሰዋል። ህዝቡም ከገዥው ፓርቲ ውጭ ያሉ አማራጭ ሃሳቦችን ለማግኘት የተቃዋሚዎችን ጓሮ ሲመለከት የአንዳንዶቹ በራሳቸው በፓርቲዎቹ አባላትና አመራሮች እሾህና አሜኬላ ተዘርቶበት በቅሎ ጓሮውን ወሮታል። የተወሰኑት ደግሞ ከፓርቲው ውጭ በሆኑ ኃይላት (እንደ ፓርቲዎቹ እምነት የመንግሥት ሥውር እጆች) በዘሯቸው አራሙቻዎች ተውጠዋል። በዚህ የተነሳም የተቃውሞውን ጎራ የፖለቲካ አካሄድ ሕዝቡ በሙሉ ልቡ ሊቀበለው አልቻለም። በመሆኑም ተደጋግሞ እንደተባለው “ወይ ተባበሩ አለዚያ ተሰባበሩ” ሲል አቋሙን በግልፅ ሲያሰማ ቆይቷል።


ወዲህ ደግሞ የቀድሞው ጠቅላይ ሚኒስትር መለስ ዜናዊ “እንዳለመታደል ሆኖ ጠንካራ ተቃዋሚ የለንም” ብለው መናገራቸው ይታወሳል። የፖለቲካ ልሂቃኑ ግን “ኢህአዴግም ሆነ አቶ መለስ ሞጋች ሃሳቦችን ተቀብሎ ማስተናገድ አይችሉም። ለዚህ ደግሞ አመላካቹ በ1997 ከቅንጅትና ከኅብረት የገጠማቸውን ፈተና መቋቋም ሲሳናቸው ታይተዋል” ሲሉ የአቶ መለስን ሃሳብ ውድቅ ሲያደርጉት ተስተውሏል።


የዚህ ሃሳብ አራማጆች አስተያየታቸውን ሲያጠናክሩም ገዥው ፓርቲ ኢህአዴግ በ2002 እና 2007 የተካሄዱ ሁለት አገር አቀፍ ምርጫዎችን ጠራርጎ ማሸነፉን ያስታወሱና በተለይም በአሁኑ ወቅት በአገሪቱ አብዛኛው ክፍል ለተነሳው ግጭት አንዱ እና ዋናው ምክንያት የሁለቱ ምርጫዎች ውጤት ነው ሲሉ ይናገራሉ። የኦፌኮ ምክትል ሊቀመንበር አቶ ሙላቱ ተሾመ እና የሰማያዊ ፓርቲ ሊቀመንበር አቶ የሽዋስ አሰፋ ይህን ሃሳብ ከሚያራምዱ ፖለቲከኞች መካከል ይመደባሉ።


አቶ ሙላቱም ሆነ አቶ የሽዋስ ገዥውን ፓርቲ በሚተች ንግግራቸው “ተቃዋሚ ፓርቲዎች እንዳይጠናከሩ መንግሥት ያላሰለሰ ጥረት ያደርጋል” ይላሉ። ከ2001 እስከ 2006 ዓ.ም ባሉት አምስት ዓመታት ጠንካራ ተቃዋሚ ሆኖ የነበረው አንድነት ለፍትህና ለዴሞክራሲ ፓርቲ በአንድ ጀምበር ክፍልፍሉ ወጥቶ የቀድሞ አመራሮቹ ፓርቲውን ለቀው ወጡ። በፓርቲው አመራሮች መካከል የተፈጠረውን ልዩነት የዳኘው ብሔራዊ ምርጫ ቦርድም የባለቤትነት ተገቢነቱን በእነ አቶ ትዕግሥቱ አወሉ በመተካቱ እነ ኢንጂነር ግዛቸው ሽፍራውን፣ እነ አቶ ተክሌ በቀለን ጨምሮ ከ250 በላይ የፓርቲው አመራሮች (ከወረዳ እስከ ፌዴራል ባሉ መዋቅሮች) ፓርቲውን ለቀው ወጡ። እነዚያ አመራሮች ሰሞኑን ከሰማያዊ ፓርቲ ጋር በአባልነት ታቅፈው በሰላማዊ የፖለቲካ ትግል መሳተፍ እንደሚፈልጉ ጋዜጣዊ መግለጫ ሰጥተዋል። ይህን ተከትሎም የሰሞኑ አብይ የፖለቲካ ዜና ለመሆን በቅተዋል።


የቀድሞ የአንድነት አመራሮች በሰማያዊ ፓርቲ አባልነት ታቅፈው ለመታገል ምን አነሳሳቸው? የሰማያዊ ፓርቲ ምላሽስ ምን ይመስላል? እንዲሁም ቀጣይ የፓርቲው ጉዞስ ምን መልክ ይኖረዋል? የሚሉትን ሃሳቦች እያነሳን ከዚህ በታች እንመለከታቸዋለን።

 

ጉዞ ወደ ዳግም ፓርቲ ምሥረታ እና የከሸፈ ጥረት


በ2002 ዓ.ም በተካሄደው አገር አቀፍ ምርጫ ፓርላማ መግባት የቻሉት ብቸኛው የተቃዋሚ ፓርቲ አባሉ አቶ ግርማ ሰይፉ ማሩ ከቀድሞ ጓደኞቻቸው ጋር በመሆን አዲስ የፖለቲካ ፓርቲ ለማቋቋም ለምርጫ ቦርድ ደብዳቤ ማስገባታቸውን ከሰንደቅ ጋዜጣ ጋር ባደረጉት የሥልክ ቃለ ምልልስ ተናግረው ነበር። አቶ ግርማ ስለ አዲሱ ፓርቲ ምሥረታ ጅማሮ ከተናገሩ ከአንድ ዓመት በኋላ ግን ይመሠረታል የተባለው ፓርቲ ቀርቶ አመራሮቹ (ከወረዳ እሥከ ፌዴራል ያለው የቀድሞ አንድነት አመራር) ከሌላ ፓርቲ ጋር በአባልነት ታቅፈው መታገልን እንደ አማራጭነት ወሰዱ።


ይህ ለምን ሆነ? ብለን የአንድነት ለፍትሕና ለዴሞክራሲ ፓርቲ የቀድሞውን ተጠባባቂ ምክትል ሊቀመንበር አቶ ተክሌ በቀለን ጠይቀናቸው ነበር። አቶ ተክሌ ሲመልሱም፤ “አንድነት ፓርቲ በአገር ውስጥም ሆነ በውጭ ሰፊ ተቀባይነት ያለው መሆኑ ይታወቃል። ምርጫ ቦርድ ፓርቲውን ካዳከመው በኋላ እንደገና በሌላ ፓርቲ ተመልሰን በመንቀሳቀስ ከአራት ክልሎች ወደ ሦስት ሺህ የሚጠጋ የድጋፍ ፊርማ ማሰባሰብ ችለን ነበር። የተለያዩ አክቲቪስቶችንም በፓርቲው ምሥረታ ሂደት እንዲቀላቀሉን ጥያቄ አቅርበንላቸው ተወያይተናል። ነገር ግን የአብዛኛው ሰው አስተያየት አዲስ ፓርቲ ከመመስረት ይልቅ ያሉትን አጠናክሮ መሄድና የተለመደውን አሰራር ትቶ እውነተኛ ፓርቲዎችንና በርዕዮተ ዓለም የሚመሳሰለንን መቀላቀል ይሻላል የሚል ስምምነት ተደረሰ። በዚህ ምክንያት አዲስ ፓርቲ የመመስረት እቅዳችንን ትተን ወደዚህ ሃሳብ ልንመጣ ችለናል” ሲሉ ተናግረዋል።


የቀድሞዎቹ የአንድነት አመራሮች አዲስ ፓርቲ ለመመስረት የአምስት ክልል ድጋፍ የግድ ያስፈልጋቸው ነበር። ከአራት ክልል ወደ ሦስት ሺህ የሚጠጋ ድጋፍ ያገኙት እነ አቶ ተክሌ የአምስተኛውን ክልል ድጋፍ ለማግኘት ዝግጅት አድርገው ነበር። ፊርማም ማሰባሰብ ጀምረው እንደነበር ለሰንደቅ ጋዜጣ ተናግረዋል። ሆኖም ይላሉ አቶ ተክሌ፤ “ሆኖም በአገር ውስጥና ውጭ አገር ባለን መዋቅር ባደረግናቸው ውይይቶች የተሳታፊዎች፣ የምሁራንና የደጋፊዎቻችን ፍላጎት አዲስ ፓርቲ ከመመስረት ይልቅ ያሉትን ማጠናከር እንደሚሻል ስለነገሩን የአዲሱን ፓርቲ ምሥረታ ወደጎን ልንለው ችለናል” ብለዋል።


51 የቀድሞው አንድነት አመራሮችም ወደ ሰማያዊ ፓርቲ ለመግባት ውሳኔ ላይ የደረሱት በዚህ መልኩ ነው ማለት ነው።

 

ሰማያዊን ለመቀላቀል የተደረገ ቅድመ ዝግጅት


አቶ ተክሌ በቀለ ከሰንደቅ ጋዜጣ ጋር በነበራቸው ቆይታ እንዳስታወቁት የቀድሞዎቹ አመራሮች ከዚህ ውሳኔ ላይ ከመድረሳቸው በፊት ሁለት ዓመታትን የፈጀ ውይይት ተደርጓል። በውይይቱም ሌሎች አማራጭ ፓርቲዎችን ሳይቀር ተቀላቅሎ ለመሥራት ፍላጎትና ጥረት ተደርጎ ነበር። በተለይ ለዚህኛው አማራጭ ተቀዳሚ ምርጫ ሆኖ የቀረበው የኢትዮጵያ ፌዴራላዊ አንድነት መድረክ (መድረክ) ነበር። ሆኖም መድረክ አባል ፓርቲዎቹ ክልላዊ ስለሆኑ በዘውግ ፖለቲካ መሳተፍ አግባብ አለመሆኑን ተወያይተው ሃሳባቸውን ሊቀይሩ ችለዋል።


ከዚህ ሌላ አማራጭ ሃሳብ ሆኖ የቀረበው መላው ኢትዮጵያ አንድነት ድርጅት (መኢአድ) ወይም ሰማያዊ ፓርቲ ጋር አብሮ መሥራት የሚለው ሆነ።


የሰማያዊ ፓርቲ የሕዝብ ግንኙነት ኃላፊ አቶ አበበ አካሉ በበኩላቸው ይህን ውሳኔ የሰማያዊ ፓርቲ ፍላጎትም እንደነበረ ተናግረዋል። አቶ አበበ ከሰንደቅ ጋዜጣ ጋር ባደረጉት ቃለ ምልልስ፤ “አቶ የሽዋስ የፓርቲውን አመራር ቦታ ከተረከበበት ጊዜ ጀምሮ ዋና ትኩረት አድርጎ ሲንቀሳቀስ የነበረው አንደ እነሱ ያሉ (የአንድነት የቀድሞ አመራሮችን) የፖለቲካ እውቀትና የትግል ልምድ ያላቸው ፓርቲውን ተቀላቅሎ የፖለቲካ ምህዳሩን ስለሚሰፋበት መንገድ መምከር ነበር። በመሆኑም በግልና በተናጠል ከማነጋገር ጀምሮ ‘ለቀድሞ የአንድነት አመራሮች’ በሚል የደብዳቤ መጥሪያ አዘጋጅተን እስከመጥራት ደርሰን ነበር” ሲሉ ተናግረዋል።


አቶ ተክሌ በቀለ ደግሞ፤ “እኛ በተናጠልም ሆነ በቡድን ሰፊ ውይይት አድርገናል። ከክልል፣ ከዞንና ከወረዳ የእኛ አመራር አባላት በራሳቸው ወጭ አዲስ አበባ ድረስ መጥተው ተወያይተናል፤ ከዚያ በኋላ ነው ወደ ውሳኔ የገባነው” በማለት ሰፊ ጊዜ ወስደው እንደተወያዩ ተናግረዋል።

የሰማያዊ ፓርቲ ቀጣይ ጉዞ

 


በአቶ ይልቃል ጌትነት ይመራ የበረው የሰማያዊ ፓርቲ ካቢኔ በፓርቲው አስቸኳይ ጠቅላላ ጉባዔ ከተሰናበተ በኋላ አዲስ ሥራ አስፈፃሚ መርጦ ወደ ሥራ ከገባ አንድ ዓመት አልፎታል። የአቶ የሽዋስ አሰፋ ካቢኔ ወደ ሥራ መግባቱን ባሳወቀበት የመጀመሪያ ሳምንት ሊቀመንበሩ አቶ የሽዋስ ከሰንደቅ ጋዜጣ ጋር ቃለ ምልልስ አካሂደው ነበር። በወቅቱ በሰጡት ቃለምልልስም “ሰማያዊ ፓርቲ በቀጣዮቹ የትግል ጉዞዎች የሚያካሂደው ከሌሎች ፓርቲዎች ጋር እስከ ውህደት ተጉዞ ጠንካራ የአማራጭ ኃይል ሆኖ መቅረብ ነው” ብለው ነበር።


በዚህ መሠረትም በወጣቶች የተዋቀረው ሰማያዊ ፓርቲ እና በልምድም በዕድሜም ከገፉት የመኢአድ መሪዎች ጋር በመነጋገር ሁለቱ ፓርቲዎች በጋራ ስለሚሰሩባቸው ጉዳዮች ተስማምተው አብረው መሥራት ከጀመሩ አንድ ዓመት ሊሆናቸው ነው።


የሁለቱ ፓርቲዎች አብሮ የመሥራት ሂደት በተግባር የታየበትን አብይ ተግባርም እያከናወኑ ነው። የሰማያዊ ሊቀመንበር አቶ የሽዋስ አሰፋ እና የመኢአዱ ሊቀመንበር ዶ/ር በዛብህ ደምሴ በሰሜን አሜሪካ ጉዞ አድርገው ከደጋፊዎቻቸው ጋር መገናኘት ችለዋል። በዚህ ጉዟቸው ከሁለቱ ፓርቲ ደጋፊዎችና የፖለቲካ ተሳትፎ ከሚያደርጉ ምሁራን መቼ ነው ተጠናክራችሁ የምትቀርቡት? የሚል ጥያቄ ቀርቦላቸው ነበር።


አቶ የሽዋስም ሆኑ ዶ/ር በዛብህ ሲመልሱ “መኢአድና ሰማያዊ ለውህደት የሚያደርጉት ጉዞ እየተጠና ነው” ብለው ነበር። ይህን አባባል የሰማያዊ ፓርቲ የህዝብ ግንኙነት ኃላፊ አቶ አበበ አካሉም ለሰንደቅ ጋዜጣ በሰጡት ቃለ ምልልስ አረጋግጠዋል።


ሆኖም የቀድሞ አንድነት አመራሮች ወደ ሰማያዊ ሲመጡ በመኢአድ በኩል ምን አይነት ስሜት አሳደረ? ውህደቱን በተመለከተስ ምን አንድምታ አለው? ብለን ለአቶ አበበ እና አቶ ተክሌ ጠይቀናቸዋል። ሁለቱ ፖለቲከኞች ሲመልሱም “መኢአድና አንድነት ለመዋሃድ ሙከራ አድርገው ያልተሳካው በውጫዊ ተፅዕኖ ምክንያት ነው። አሁን ደግሞ ያ አጋጣሚ ሲፈጠር መኢአድ በደስታ የተቀበለው ጉዳይ ነው። እኛም (ሰማያዊ ፓርቲም ሆነ ወደ ሰማያዊ የገቡት የቀድሞ አንድነት አመራሮች) አጥብቀን የምንፈልገው ነበር” ብለዋል።


ሁለቱ አመራሮች አክለውም፤ መኢአድና ሰማያዊ ወደ ውህደት ሄደው የሚፈጠረው ፓርቲ ጠንካራ ሆኖ ሰፊ የሕዝብ ተቀባይነት ይኖረውና ገዥውን ፓርቲ መገዳደር የሚችል እንደሚሆን እምነታቸውን ተናግረዋል።


በኢትዮጵያ ፖለቲካ የተቃዋሚው ጎራ ከሚታማባቸው ዘርፈ ብዙ ድክመቶቻቸው አንዱ የሥልጣን ጥመኝነት ነው። በተለይ አንዳንዶቹማ መሪዎቻቸው ለረጅም ጊዜ በመሪነት ስለቆዩ ፓርቲውን ከግለሰቦቹ ለይቶ ማየት እስከሚቸግር ድረስ ተዋህደዋል። የአንድነት የቀድሞ አመራሮች ወደ ሰማያዊ ፓርቲ ሲገቡ የሥልጣን ጉዳይ እንዴት ይታያል? ስንል መጠየቃችን አልቀረም። አቶ ተክሌ ለዚህ ጥያቄ መልስ ሲሰጡ፤ “እኛ ወደ ሰማያዊ የገባነው ‘በተራ አባልነት’ ፓርቲውን ለማገልገል እንጂ ወደ አመራርነት ካልመጣን ብለን አይደለም” ሲሉ ሥልጣን ሳይሆን ሥራን እንዳስቀደሙ ተናግረዋል።


አቶ አበበ አካሉ በበኩላቸው “የሰማያዊ ፓርቲ ሥራ አመራርነት ቦታ የሚሰጠው በእውቀትና በችሎታ በ(Merit) ነው። በመሆኑም የተሻለ ሰው ከመጣ ወደ አመራርነት አሳድጎ እንዲሰራ ለማድረግ የማይቸገር ሥራ አስፈፃሚ ነው ያለን። በመሆኑም ከቀድሞ የአንድነት አመራሮች መካከልም ወደ ሥራ አስፈፃሚነት ሊመጡ የሚችሉ ይኖራሉ” ብለዋል።


ሰማያዊ ፓርቲ እና የቀድሞ አንድነት አመራሮች በጋራ ለመሥራት መስማማታቸውን ተከትሎ አብሮነታቸው የውሃ እና ዘይት ጥምረት ወይስ የሥጋና የደም? የሚለውን ለማየት ጊዜው ገና ቢሆንም ሂደቱ እና እቅዱ ምን መልክ እንዳለው ጠይቀናቸው ነበር።


የአቶ አበበ አካሉም ሆነ የአቶ ተክሌ በቀለ ምላሽ፤ በአመራሮቹ መካከል ሰፊ እና ጥንቃቄ የታከለበት ውይይት መካሄዱን፣ በእውቀትና በአገራዊ ስሜት የተሞላ ኃላፊነትን ለመወጣት ቁርጠኝነት ያለበትና የሕዝብ አደራ ሳይቀር የተቀበሉበት እንደሆነ የሚያመለክት ነው። ከዚህ በመነሳትም ጠንካራ አንድነት በመፍጠር የአገሪቱን የዴሞክራሲ ምህዳር በማስፋት ለሕዝብ ጥያቄ ጥሩ አማራጭ ሆነን እንቀርባለን ብለዋል።

 

 

በዲ/ን ዳንኤል ክብረት
(http://www.danielkibret.com)

ከላስ ቬጋስ ወደ ቴክሳስ ሳን አንቶኒዮ ልበርር ነው። ላስቬጋስ አውሮፕላን ጣቢያ ወደ አውሮፕላኑ መግቢያ በር አካባቢ ቁጭ ብያለሁ። የመሣፈሪያ ሰዓታችን እየደረሰ ነው። በመካከል የአየር መንገዱ ሠራተኛ ‹ይህንን ሳበሥራችሁ ደስታ ይሰማኛል› የሚል ነገር በማይክራፎኑ ተናገረች። ቀጠለችና ‹ዩኒፎርም የለበሱ የሠራዊቱ አባላት በመካከላችን ናቸው› ስትል እየተፍነከነከች ተናገረች። ሰው ሁሉ ከመቀመጫው ተነሥቶ አጨበጨበ። ጭብጨባው ለሁለት ደቂቃ ያህል ዘለቀ። ወታደሮቹ ወደ በሩ ተጠጉ። ሰባት ናቸው። ‹በክብር ወደ አውሮፕላኑ እንሸኛቸው› አለች ሴትዮዋ። ሁላችንም ቆመን እያጨበጨብን እነርሱ ወደ ውስጥ ገቡ። የቢዝነስ ክፍል፣ የአልማዝና የወርቅ ደንበኞች አልቀደሟቸውም። ከአውሮፕላኑ ስንወርድም ሁላችንም ባለንበት ተቀምጠን እያጨበጨብን እነርሱ ቀድመው ወጡ። ይህንን ሕዝባዊ ከበሬታ ስመለከት ዛሬ በግጭቶች መካከል የተሠማራውን የሀገሬን ሠራዊት አሰብኩት።


በሀገራችን እየተፈጠረ በሚገኘው ሀገራዊ ግጭት የተነሣ የመከላከያ ሠራዊት አባላትን በየመንደራችን ማየት የተለመደ እየሆነ ነው። በተለመደው አሠራር የሲቪልና የፖሊስ ኃይሎች ሊሠሩት የሚገባውን ሁሉ የመከላከያ ሠራዊት አባላት ሲያከናውኑት መመልከትም እንግድነቱ አብቅቷል።


ይህ ጉዳይ ግን መከላከያውንም ሕዝቡንም የሚጎዳ ነው።
መከላከያውን በሀገራዊ ግጭቶች መካከል አብዝቶ እንዲነከር ማድረግ አምስት ጉዳቶችን ያመጣል። የመጀመሪያው ሞራላዊ ጣጣ ነው። የተለያዩ ኃይሎች የሚያነሡትን ጥያቄ መመለስ ያለባቸው ለዚሁ የተመረጡትና የተሾሙት አካላት ናቸው። የተነሡት ጥያቄዎች ትክክልም ሆኑ አልሆኑ ነገሩ ሕዝባዊ መልክ ሲይዝ መከላከያው ለማን እየታገልኩ ነው? የሚል የሞራል ጥያቄ ውስጥ እንዲገባ ያደርገዋል። ምንም እንኳን ለሕገ መንግሥቱ የመቆም ዓላማና ግዴታ ቢኖርበትም እርሱም የሕዝቡ አካል ነውና የሕዝቡን የመልካም አስተዳደር፣ የዴሞክራሲ፣ የኢኮኖሚና የፖለቲካ ጥያቄዎች ይሰማል፣ ይከታተላል፣ ይካፈላልም። ዱላውና መሣሪያውም የሚዞረው በሕዝቡ ላይ ነው። በግርግሮች መካከል በሚፈጠሩ ግጭቶች ሕጻናት፣ ወጣቶች፣ አዛውንት ይገደላሉ። የሚሞተው የጣልያን ወይም የደርቡሽ፣ የእንግሊዝ ወይም የዚያድባሬ ጦር አይደለም። የሀገሬው ሰው ነው። ይህ ሁኔታ ነው በመከላከያ ሠራዊት ውስጥ የሞራል ጥያቄን የሚያጭረው።


ገድሎ ይፎክራል ወይ? የድል ስሜት ይሰማዋል ወይ? ሕዝቡ ጉሮ ወሸባዬ ይዘፍንለታል ወይ? ነገ እንደ ጀብዱ ይተረከዋል ወይ? ድንበር እንደጠበቀ ሀገር እንዳስከበረ ሆኖ ይሰማዋል ወይ? ይህ ነው ጥያቄው።
ሁለተኛው ደግሞ የብሔር ተጽዕኖ ውስጥ የመውደቅ ጣጣ ነው። ሀገሪቱ በብሔር ክልሎቿን ባዋቀረችበት፣ ብሔርተኝነት ጫፍ በደረሰበት በዚህ ዘመን ለክልሉና ለብሔሩ የማይቆረቆር የመከላከያ አባል ማግኘት አዳጋች ነው። የሚሰጠው ሥልጠና ይህንን እንዲከላከል ቢመክረው እንኳን የሚስበው አየር ግን እንዲህ እንዲሆን ያስገድደዋል። አንደኛውን ብሔር እንወክላለን የሚሉ አካላት በሌላኛው ብሔር ላይ የሚያከናውኑትን ነገር ለመግታት በየመንደሩ ሲገባ ሁለት ዕጣ ፈንታ ይገጥመዋል። በአንድ በኩል እርሱ ግፍ እንዳይደርስባቸው የሚከላከልላቸው አካላት ወገን ተደርጎ የመታየትና ለፕሮፓጋንዳው የመመቻቸት፣ በሌላ በኩል ደግሞ ብሔሩን እንደከዳና በራሱ ብሔር ላይ መሣሪያ እንዳነሣ ተደርጎ የመታየት ዕጣ። በአሁኑ ጊዜ ብሔር የኢትዮጵያውያን የመጨረሻው ምሽግ እየሆነ ነው። ‹ኢትዮጵያዊ በሰላምና በነጻነት የሚኖረው ከብሔሩ ጋር በወገኖቹ ምድር ሲኖር ነው› የሚለው ሐሳብ ጉልበት እየገዛ ነው። ይህ ደግሞ እንደ ሰውና እንደዜጋ የመከላከያ ሠራዊቱን አባላትም ይመለከታል። እነርሱም ከራሳቸው ወገን ጋር እንደተጣሉ አድርገው ካሰቡ፣ ምሽጋቸውን እንዳጡ አድርገው ሊገምቱ ይችላሉ። የነገ ዕጣ ፈንታቸውም ያሳስባቸዋል።


ሦስተኛው ደግሞ የመከበር፣ የመታፈርና የመፈራትን ሞገስ ማጣት ነው። ወታደራዊ ሥነ ሥርዓት፣ ወታደራዊ ሰልፎች፣ አለባበሶች፣ አደረጃጀቶች፣ ማዕረጎችና ከበሬታዎች ለመከላከያው ከሚሰጡት ወታደራዊ ጥቅሞች ባሻገር በማኅበረሰቡ ዘንድ መከበር፣ መታፈርና መፈራትንም ያመጣሉ። በራችንን ጠዋት በከፈትን ቁጥር የመከላከያውን አባል ድንጋይ ላይ ቁጭ ብሎ ካገኘነው፣ በየማኅበራዊ ሚዲያው በገዛ ወገኑ ላይ ፈጸመ የሚባለውንና እርሱም በወገኑ የሚፈጸምበትን ነገር ስናየው፣ በየሠፈሩ ቡና ላይ የሚወራው ስለመከላከያ ሠራዊቱ ገድል፣ ጀብዱ፣ የድል ታሪክና የጦር ሜዳ ውሎ መሆኑ ቀርቶ የእርስ በርስ ግጭቶቹ ታሪክና ውጤት ሲሆን መከበር፣ መታፈርና መፈራት ደብዛቸው ይጠፋል።


ወታደራዊ ሂደት ከሲቪል የሚለይ የራሱ መንገዶች አሉት። በየመንደሩ ወታደሩን ስናስገባው በሲቪላዊ ተግባራት ልምድ እጥረትና በአስተዳደራዊ ዕውቀት ማነስ የተነሣ የሚፈጠሩ ስሕተቶች ይኖራሉ። የተለመዱት መዋቅራዊና ቢሮክራሲያዊ አካሄዶች ሳይጠበቁ ርምጃዎችና ውሳኔዎች ሲሰጡ በሕዝብ ዘንድ ቅሬታዎች ይፈጠራሉ፤ ቅሬታዎቹ ደግሞ በሕዝቡ ላይ ብቻ ሳይሆን በሲቪል መዋቅሩ ውስጥ በሚገኙትም አካላት ላይ ይንጸባረቃሉ። ይህ ደግሞ የሕዝቡንና የሠራዊቱን ግንኙነት በቅሬታ የተሞላ ያደርገዋል።


ከበሬታንና መፈራትን ከሚያመጡት ነገሮች አንደኛው ተገቢውን ርቀት መጠበቅ ነው። በሕዝቡና በመከላከያው መካከል ያለው ተገቢ ርቀት እየተሸረሸረ መጥቶ መንደርተኛ ወደመሆን ሲመጣ በኢትዮጵያውያን ውስጥ ለዘመናት የተገነባው ውትድርናንና ወታደርን ከፍ አድርጎ የማየቱ ሥነ ልቡና ይከሥራል። ትርክቱ ሲቀየር ሥዕሉም ይለወጣል። በተረቶቻችን፣ በአፈ ታሪኮቻችን፣ በአባባሎቻችንና በዘፈኖቻችን ውስጥ የነበረው ቦታ በሌላ እየተቀየረ ሲመጣ የሕዝቡም ኅሊናዊ ሥዕል እየተቀየረ ይመጣል።


ይህ ደግሞ አራተኛውን ኪሣራ ያስከትላል። ትውልዱ ወደ መከላከያ ሠራዊቱ የመግባቱን ፍላጎት ይቀንሰዋል። ወላጆቹና ሠፈሩ፣ አካባቢውና ብሔሩ አያበረታታውም። በዘፈንም በተረትም የሚሰማው ልቡን አያሞቀውም። ጓደኞቹና ወዳጆቹ ውሳኔውን አያደንቁለትም፤ ይህ ደግሞ በዞረ ድምሩ የሚጎዳው ሀገሪቱን ነው። በሀገሪቱ ላይ ጫና ለመፍጠርና ዐቅሟን ለማዳከም ለሚፈልጉ ኃይሎች የፕሮፓጋንዳ ክፍተት ይሰጣል። ሀገሪቱ ለሚደርስባት የውጭ ወረራ ‹ሆ› ብሎ የሚነሣ ደጀን ሕዝብ ያሳጣል።


የመከላከያ ሠራዊቱ ይህንን በመሰለው ሀገራዊ ኪሣራ ውስጥ ዋጋ ሲከፍል ለሲቪሉ መንግሥት አካሄድም አመቺ ሁኔታ አይፈጥርም። አምስተኛው ጣጣም ይህ ነው። ሀገሪቱ በመከላከያው ጫንቃ ላይ ትወድቃለች። መከላከያውም ይህንን ሥርዓት የታደገ፣ ከሁሉም በላይ ዋጋ የከፈለ፣ ሌሎቹ የለኮሱትን እሳት ለማጥፋት የደከመ፣ ሌሎቹ የሸሹትን ዕዳ የተቀበለ ሆኖ ይሰማዋል። ይህ ደግሞ በግጭቶቹ ጊዜ የተፈጠሩ ስሕተቶችን ለማጣራት፣ ለተፈጸሙ ስሕተቶችም እርማት ለመስጠት አዳጋች ያደርገዋል። አሠራሩና ሂደቱ ሳይሆን ውለታውና ዋጋው ከፍ ብሎ ስለሚታይ። ይህ ውለታና ዋጋ በዛሬ ብቻ ሳይሆን በነገው የመንግሥትና የመከላከያ ግንኙነቶች ላይም ተጽዕኖውን ያሳርፋል።


ምንም እንኳን የመከላከያ ሠራዊቱ ሀገሪቱ ችግር ውስጥ ስትገባ ዝም ብሎ መመልከት ባይሆንለት፣ የተሻለ ዐቅም፣ አደረጃጀትና የውሳኔ አተገባበር መዋቅር ስላለው ችግሮችን በአፋጣኝ ለመፍታት ያስችላል ተብሎ ቢታሰብ፣ ይህንን መሰሉን አስተዋጽዖ እንዲያበረክት ሕጉ ቢፈቅድለትና ቢያዘውም፤ አብዝቶ በግጭቶች ውስጥ ሲነከር ግን ከጊዜያዊ ጥቅሙ ይልቅ ዘለቄታዊ ጉዳቱ ያመዝናል። ጉዳቱ ደግሞ ሦስት መልክ ያለው ነው። ሕዝባዊ፣ ወታደራዊና መንግሥታዊ። የተሻለው መንገድ ለችግሮቹ ባሕላዊ፣ ፖለቲካዊ፣ ሕዝባዊና አስተዳደራዊ መፍትሔዎችን በአፋጣኝ መስጠት፤ ግጭቶችን ከማብረድ ይልቅ ውኃን ከጥሩ፣ ነገሩን ከሥሩ አይቶ መነሻ ችግሩን መፍታት፤ ከዕለት ይልቅ ለዓመት፣ ከአሁን ይልቅ ለወደፊት፣ ከግል ይልቅ ለሕዝብ፣ ከቡድን ይልቅ ለሀገር አስቦ፤ የሚመረውን ኮሶ ውጦ መፍትሔውን ማሻር ነው። መከላከያውንም ከመንደር ወደ ድንበር መመለስ። የሚፈራ፣ የሚከበርና የሚታፈር መከላከያ እንዲኖረን - መከላከያችን ከመንደር ወደ ድንበር ይመለስ።

አኰቴት ዘለማ መገርሳ

Wednesday, 15 November 2017 12:59

                

በአንድነት ቶኩማ

 

 

“ሰሞኑን ምን ይሰማል ጃል?” ማለት እወዳለሁ። ጋዜጠኛ አሊያም ጦማሪ ስለሆንኩ አይደለም። የወሬ ሱስ ያለብኝም አይመስለኝም። የአገሬ ጉዳይ ስለሚያሳስበኝ እንጂ። ደግሞስ “እረኛ ምን አለ?” ይሉ አልነበር ኢትዮጵያውያን አያቶቼ። ልክ ነበሩ። ዜና ወይም ወሬ ፈልገው ነበር እንዲህ ይሉ የነበሩት። የተሰማውን ወሬ አድምጦና አብላልቶ አቋምን ለማስተካከል። አሊያም ይህን የሚሉት ስሜትን ለመቃኘትስ ቢሆን ምኑ ከፋ?

ታዲያ ሰሞኑን ሁነኛ ወዳጆቼን “ጆሮ ሰጥቼ” ሳዳምጥ ስለአንድ ሰሞነኛ (የቤተክህነቱ ሳይሆን የፖለቲካ) ሰው ሰማሁ። መጀመሪያ ስሰማ ተራ አሉባልታ ወይም ሐሳዊ ተክለሰብዕና ግንባታ መሰለኝና መሐል ሰፋሪ ሆኜ ማዳመጥ ጀመርኩ። ምን አለፋችሁ በየጋዜጣው፣ በዩቲዩብ፣ በፌስቡክና በሌሎች ሚዲያዎች ሁሉ በስፋት እየተደመጠ ያለ ዜና ስለኒህ ግለሰብ ሆነ። ይኼ ነገር ምንድን ነው? በማለት ከመንታ ልብነት ወደ አንድ ውሣኔ መጣሁ። ከሰማሁት ተነስቼ ለማሞካሸት። ብዙም ይኼ ነገር ባይሳካልኝም። የግለሰቡ ሥረ ነገር ወይም ተልዕኮ ምንም ይሁን ምን ሐሣቡን ወደድኩት። የሚናገሩትንና የሚያስተላልፉትን ሐሳብ የምጋራው በመሆኑ ተቀበልኩትና ይህን “አኮቴት ዘለማ መገርሳ” ለመጻፍ ወሰንኩ።

እንደሰማሁት እና በተለያየ ጽሁፍ ሰፍሮ እንዳየሁት ወጉን ላውጋችሁ። “ኢትዮጵያውያን ተዋልደዋል”፣ “አንድነት እንጂ መለያየት ለማንም አይጠቅምም”፣ “ማንም በተሾምንበት ቦታ ያለ አግባብ ሊያዘን የሚችል የለም”፣ “የኦሮሞ ሕዝብ መብት ይከበር”፣ “የኢትዮጵያ አንድነት ይጠበቅ”፣ “አማራና ኦሮሞ የተጋባ ሕዝብ ነው” እና የመሳሰሉ ነገሮችን መናገራቸውን በወፍ በረር ጭምር ሰማሁ። ሲደጋገምብኝ እንዴት እኒህ ሰው በዚህ አቋማቸው ጸንተው እንዳሉ ተረዳሁ። አፈወርቅ ገብረኢየሱስ ስለ አዲስ አበባ አመሠራረት እና ዝና መውጣት ሲናገሩ “ግሩም ነው። የግሩም ግሩም” እንዳሉት ሆነብኝ። ገርሞኝ ነው። ባለፉት ዓመታት የሰማነውን ሳስታውስ ነው ይህ ግርምት የመጣብኝ። ከዚያ በፊት የነበሩት አያቶቻችንማ ይኼ የአቶ ለማ መገርሳ ንግግር መጀመሪያቸው ነበር። ይህን በማለቴ እሳቸውም እንደማይታዘቡኝ ተስፋ አደርጋለሁ። አዲስ አይደለም ስል ነው። በቅዱስ ቃሉ “የሰማነውን ማን አምኗል” የተባለውስ በዚህ አይነት ትንግርት መካከል የመጣ መልካም ዜና ነብዩ በመናገሩ አይደለምን? ይህ ነው የመገርሳን ልጅ ለማን ያደመቃቸው!!!

“በባለፈው ትርክት መነታረክ ይቅር” ዓይነት ነገር ብለዋልም ሲባል ሰምቻለሁ። እውነት ከሆነ ደስ ይላል። ተገኝቶ ነው!! “ወደኋላ እያየን ወደፊት መጓዝ አንችልም” ሲሉ ምልከታቸውን ሰንዝረዋል። ግሩም ነው። የግሩም ግሩም። የኋላዬን እየረሳሁ በፊቴ ያለውን ለመያዝ እዘረጋለሁ እንዳለው ሐዋርያው ጳውሎስ። አትደነቁ!

“ምን ያለች አገር ናት የተክለፈለፈች

ቅድም በኋላዬ አሁን ባይኔ መጣች” (ዮፍታህ ንጉሴ) እንዲሉ ሆኖባቸው ነው።

ለእኚህ ግለሰብ የኢትዮጵያ ዕምብርት የሆነውን የጀግንነት፣ የአንድነት፣ በራስ የመተማመንና የመስዋዕትነት መንፈስ የቸራቸው አለ። ይህ መንፈስ ባይኖራቸው እንዲህ ጠንክረው ይወጣሉን? አይመስለኝም። የኋላ ስንቃቸው ጠንካራ ነው። ያልተበረዘ፣ ያልተከለሰ፣ ያልከሰለ ‹‹ኢትዮጵያዊነት ወ ኦሮሞነት›› ይታይባቸዋል። ደግሜ እላለሁ ግሩም ነው የግሩም ግሩም!!!

እስኪ ልጠይቃችሁ። ይህን መንፈስ ከየት አገኙት? ከአያቶቻቸው ነዋ! አቡነ ጴጥሮስ መክኖ ይቀራል እንዴ? ቴዎድሮስስ፣ አብዲሳ አጋስ ደማቸውን በከንቱ አፈሰሱ ብላችሁ ነው? ለማን ለማልማት ነው እኮ! በቀለ ወያ ትዝ ብሏቸው ነው። ገረሱ ዱኪ፣ ባልቻ አባነፍሶ፣ አሞራው ውብ ነህ፣ አበበ አረጋይ፣ በላይ ዘለቀ፣ ጃገማ ኬሎ፣ ኃይለማርያም ማሞ፣ አሉላ አባነጋ፣ ኃብተጊዮርጊስ ዲነግዴ፣ ኧረ ምኑ ቅጡ በዐይነ ሕሊናቸው መጥቶባቸው መሰለኝ። ይህ ስንቅ አንድ ሊባል ይችላል። የአያቶች ያውም ስመጥር አርበኞች ታሪክ ትውስታ። ለማንኛውም ለማ ይልማ!!!

አንተ ወንድማችን እልፍ አእላፋት ሁን፣ ዘርህም የጠላቶችን መንደር ይውረስ። ወይም ኦሮሞዎች እንዲሉ እንደ ምድር ሰርዶ እንደሰማይ ጉም ሁን! (አንቱታውን  ለምረቃ ስላልተመቸኝ ነው ያስቀረሁት።)

አድምጡኝማ! የአቶ ለማ መገርሳ ሌላው ስንቃቸው ኢትዮጵያዊ በዘር ድብልቅልቁን የወጣ መሆኑን ተረድተው መሰለኝ። ቀይና ነጭ ጤፍን መለየት እንደማይቻል ገብቷቸው ነው። “ኢትዮጵያዊነት ሰርገኛ ጤፍ ነው ብለናል። አብሮ የሚበጠር፣ አብሮ የሚፈጭ፣ አብሮ የሚበላ ነው።” የጃገማ አጎት አባ ዶዬም ይህን ነበር ያሉት። የዚህ ምስጢራዊ ሕዝብ ውስብስብ ዝርያ ታይቷቸው ነው። ይህ ለማንም ጎጠኛ አይገለጥም። የአባቱን ስም ጠርቶ የአያቶቹን ሲደግም አንድ ዘር ብቻ ሊኖረው እንደማይቻል ገብቶት ነጻ ካልወጣው በቀር። ሌላውማ በተረት ተሞልቶ ተበክሎ በካይ ሆኖ የለ? አንዱ በአንድ ቦታ ዘርህ ምንድን ነው ሲባል “አላውቀውም ኢትዮጵያ ከጥንት ጀምሮ የወታደር አገር ናት። በመሆኗም  በሴት አያቴ በር ያለፈው የትኛው ዘር  እንደሆነ አላውቅም ወይም አልተነገረኝም” ሲል አሻፈረኝ አለ አሉ። የደሬሳ ልጅ ነው እንዲህ አለ የሚባለው። የደሬሳ ልጅ “የእኔን ዘር ሴት አያቴ እና እግዚአብሔር ብቻ ነው የሚያውቀው” ሲል ይሞግታል። የታምሩ ልጅ አለቃ ይህን ብለው ነበር ሲባልም ሰምቻለሁ።

ማንም በኢትዮጵያ ምድር ላይ ተቀምጦ ያልተቀየጠ የለም። ቅይጣዊ መሆናችን አጥንተው መሰለኝ ለማም ይህን ሐሳብ የተጋሩት። ለዚህ  መሰለኝ አንድነቱን በልዩነት፣ ልዩነትን በአንድነት ያስተጋቡት። ያልተቀየጠ ምን ነገር አለ? ባህላችንም ተቀይጧል፤ ታሪካችንም ቢሆን እንደዚያው። እሳቸው አሉ እንደተባሉት “ኢትዮጵያዊነት ከደም አልፎ በልብ ውስጥ የተቀመጠ የተከበረ ማንነት ነው። ሞክሬው ባላውቅም “…..ሱስ” ነው። ኢትዮጵያዊነት ምን እንደሆነ ዛሬ ባየነው ትእይንት … ትርጉም ገብቶኛል። ኢትዮጵያዊነት ልዩ ነው። ከደም አልፎ ልቡ ውስጥ እንዳለ ዛሬ አይተነዋል። እውነትም ኢትዮያዊነት በልብ ነው።”

ቋንቋችንም ቢሆን እንደዚያው። ብቻ አንዱ በተወለደበት አካባቢ የሚናገረውን ቋንቋ ተገን አድርጐ የዚህ ዘር ወይም የዚህ ብሔር ነኝ ይላል። ሞኝነት ነው። የባህል ቅይጡ አንድ ጽሑፍ አስታወሰኝ። “… በታላቅ ዛፍ ስር ይሰባሰባሉ። (ስለ ኦሮሞዎች ነው የሚናገረው) ይኸ ታላቅ ዛፍ ያልተገለጸ ምስጢር አላት። አማሮች ቤተክርስቲያን ሲሠሩት በዛፍ ስር ነው አጸድ ይሉታል፣ ይሳለሙታል፣ ፈትልም ያስሩለታል። ይኸ ሕግ ከኦሮሞ ይሁን ከአማራ የመጣ አይታወቅም። ስለዚህ ኦሮሞዎች የቤተክርስቲያን አጸድ እስከ ዛሬ አልቆረጡም። ቢደርቅም አያነዱትም ያከብሩታል። ይፈሩታልም።”ይላል በአንድ ቦታ።

እኒህ ሰው በእውነት ምጡቅ የኢትዮጵያ ልጅ ናቸው። እውነተኛ ሰው በጭንቅ ቀን ይበቅላል። “አቤቱ ከተንኮል፣ ከሸማቂ፣ እንዲሁም እንዲህ ዓይነቱን ሰው ከሚያጠፋው ሰይጣናዊ ምክር ጠብቃቸው” ብንልስ? ቀድሞ አሜን ያለ ደግሞ አሜን ይበል። አሜን ያላለ አሜን ይበል። የመድኃኒት ሐሣብ ቀርቧልና። ፍቅር ነው መድኃኒቱ።

ሌላው የአቶ ለማ ልዩ ስንቃቸው የግሎባላይዜሽን ሥርዓተ ማኀበር አመሠራረትን በጥልቅ ተረድተው መሰለኝ። ከጥልቅ ተሃድሶ ይልቅ ጥልቅ እውቀት ውስጥ መግባት። ገደብ አልባ ሥርዓተ ማኀበር፣ መስመር የለሽና በቅብብሎሽ ደማቅ የሆነውን የባህል መስተጋብር በጭንቅላታቸው አጢነው መሰለኝ። ይኽ ነው የኛ ዘመን መልኩ። በተለያዩ አገሮች በተፈለገው መጠን ተንደላቆ መኖር እየተቻለ በኛ በራሣችን አገር አብሮ አለመኖር ወይም መኖር አለመቻል ድንቁርና መሆኑን ተገልጾላቸው ነው። አዋቂነት ነው። ማወቅ ማለት ይህን አስቀድሞ መገንዘብ ነው። ማወቃቸው በዚህ ታውቋል። መለያየት አያዋጣም። መለያየትም አይቻልም። ዓለም መንደር እየሆነች ባለችበት ዘመን መንደሮች ዓለም ለመሆንና ለመበጣጠስ መሞከራቸው ልክነቱ አልታያቸውም። ጥሩ እይታ ነው። መለያየት እንደ አተያይ አልሆነላቸውም። ወጥ አቋም ያዙ እንጂ። በፍቅር የሆነ አንድነትን ነው የተመኙት!!!

በጎጥ አመለካከት የወደቁ ዐይኖች ከወደቁበት ጥፋት ለአንድነት ሲነሱ የሚመጣ አመለካከት ነው። ይህ አሻግሮ ማየት ነው። ለቆሙለት ለኢትዮጵያና ለኦሮም ሕዝብ ማሰብ ነው። በርግጥ ክቡር ሆይ ታይቶዎታል። ማየት የተሳናቸው በቅርብ ያለውን የከርስ ጉዳይ ሲያዩ እርስዎ ግን አሻግረው አይተዋል። ሀገር አዩ። ማዶ ያለውን ተረድተውታል። ማየት ይህ ካልሆነ ምን ሊሆን ይችላል? ባለ ርዕይ ማለት ይኼ ነው። ዐይኑ ገዳይ ሳይሆን ዐይኑ አዳኝ ይሉ ነገር።

ወዲህ በሉኝማ። አቶ ለማ መገርሳ ሌላው ስንቃቸው የተቀዳው የሕዝቡን ድምፅ ከመስማት ነው። ወይም የሕዝብን ፍላጐት ከማወቅ የመነጨ ነው። “ጆሮ ያለው ይስማ!” የሚለውን እየሰሙ ነዋ ያደጉት። እንቅጩን እንናገርና  እሳቸውን ያደነቅነው መስማት የተሳነው ሰው ባለመሆናቸው ነው። “ሕዝቡ ምን ይላል?” “ሰው ምን አለ?” “ጎንደር ምን ይላል?” “ኦሮሞ ምን አለ?” “ወይም “አማራ ምን አለ?”፣ “ትግራይ ምን ፈለገ?” “ጉራጌ ምን አለ?” ወይም “በአንድነት ምን አሉ?” ብሎ መጠየቅና ማደመጥ ስንቃቸው ሳይሆን አልቀረም። የሕዝቡን ኑሮ ሰምተውታል። የታላቅነት ደረጃ ነው። የአገልጋይነት መንፈስ ነው። የሕዝብም ኑሮውን ማደመጥ፣ ወጉን መስማት፣ ባህሉን ትውፊቱን ማጥናት፣ ፍላጐቱን መረዳት ወዙን ማሽተት የብልህነት መንገድ ነው። እንደሰማሁት ለአማራው  ለኦሮሞው፣ ለትግራይና ለደቡቡ ይዘውት የመጡት አጀንዳም መልካም ተስፋ ነው። ንግግራቸው ለሁሉ ተስፋ ነው ሲባል እየሰማሁ ነው። እንተማመን ያሉ ይመስላል። እሱማ “እምነት፣ ተስፋና ፍቅር ጸንተው ይኖራሉ” ይል የለም ቃሉ።

ሌላውን ስንቅ ያገኙት ከሚያምኑበት አንዱ መስመር የተነሣ ነው። ከአብዮታዊ ዴሞክራሲ መስመር አይመስለኝም። እሱንማ ስንቱ ካድሬ ውጦ መቼ ለኢትዮጵያ አሰበ። ለጎጡ ጎብጦ ቀረ እንጂ። ድፍረት አይሁንብኝ እንጂ እርስዎ የአዲሱ ትውልድ ተስፋ ስለሆኑ የሚያውቁትን ነው እየተናገሩ ያሉት። የተጋባ እና በአንድነት የሚኖሩ ብሔር ብሔረሰቦችን እንጂ ድርጅታቸው ወደኋላ እየጎተተ የሚያመጣው ተረት በውስጣቸው ሰርጾ የገባ አይመስልም። የኢትዮጵያ ተስፋ እሳቸው ይሁኑ ወይስ ሌላ እንጠብቅ? ዮሐንስ መጥምቁ እስር ቤት ሆኖ ነጻ አውጭ ሲጠብቅ ክርስቶስን እርሱ እንደጠበቀው አላገኘውምና “የምትመጣው አንተ ነህ ወይስ ሌላ አንጠብቅ” ሲል ላከበት። ክርስቶስም “ሂዱና ዕውሮች ያይሉ፣ ዲዳዎች ያይናገራሉ፣ ሽባዎች ይተረተራሉ” ብላችሁ ንገሩት አለ። እኔንም አንዳንድ ሰዎች የሚመጣው አቶ ለማ ናቸው ወይስ ሌላ እንጠብቅ ብለው ይጠይቁኛል።

የእሳቸው መልስ ምን ይሆን? ስገምት “ሂዱና የኢትዮጵያ ሕዝብ አንድ ነው፣ የኦሮሞ ሕዝብ መብት ይከበር፣ ኢትዮጵያ የሰነበተች ጥንታዊት አገር ናት፣ ኦሮሞና አማራ አንድ ነው፣ ወዘተ …” እያለ ይናገራል ብላችሁ ንገሩ እንደሚሉ። ወይም እንደተማሩትና ተኮትኩተው እንዳደጉበት የእምነት አስተምህሮ አምላክዎትን መስለው “ባሪያ የለም፣ ጨዋ የለም፣ አይሁዳዊ ወይም የግሪክ ሰው የለም፣ ሁሉም በክርስቶስ አንድ ነው” የሚለውን ያንፀባረቁ ይሆን? በርግጥ ግሪካዊ አለ። አይሁዳዊም አለ። በክርስቶስ ግን ወንድማማች ናቸው። ወይም አንድ ናቸው። ሁሉም በኢትዮጵያ አንድ ነው ሲባል ብሔር የለም ማለት እንዳይደለ ወይም አለመሆኑን እናውቃለን። በኢትዮጵያ ግን አንድ ነን።

ይቅርታ አድርጉልኝ እንጂ የታላቁ መምህር የክርስቶስ ባርያ ናቸው! ለቆሙለት አላማ የቆሙ “ሞ አንበሳ ዘምነገደ ኢትዮጵያ” ብያቸዋለሁ። የእኔ ብቻ ጀግና አይደሉም። ታሪክ የሚያስታውሳቸው የታሪክ ጀግና እንጂ። ከተሰነጣጠቀው የመበታተን ማማ ላይ በቅለው እልቂትን የገሰፁ ማኀተመ ሥላሴ ብያቸዋለሁ። አንድነቱን በሦስትነት የገለፀውን ምስጢረ ሥላሴን የተረዱ በዚያም የታተሙ። በአካል ሦስት በመለኮት አንድ የሚለውን የተቀበሉ። ትርጓሜው በቋንቋ ብዙ በኢትዮጵያዊነት አንድ። በባህል በቋንቋ ልዩ ልዩ (መወራረሱ ሳይረሳ) በመንፈስ በልብ እና በደም አንድ ሕዝብ። ይስበኩ አንድነትን፤ ኩራት ነጻነትን። ልክ ነዎት። አንድ አምላክ በሦስትነት የሚኖር ተብሎ ይሰበክ የለም ወይ?

በጨለማው ብርሃን ይብራ ያለው እግዚአብሔር የተነፈሰብዎት የብርሃን ልጅ ብርሃን ናቸው። ባጭር ቃል የጣይቱ ብጡል መንፈስ አለባቸው። “ብርሃን ዘኢትዮጵያ” ቢባሉ የሚከፋው ያለ አይመስለኝም። ይልማ ደሬሳ “ባቲ” ወይም ጫጉላ ጨረቃ” ያለው የእሳቸውን ጨረቃ (ባቲ) ማለትም ሱስ የሆነችባቸውን ኢትዮጵያን መስሎ ተሰማኝ። የአልጎሪካል አተረጓጎም ዘዴን ተጠቅሜ ነው ይህን የምለው። ጻሕፍት፣ ባለቅኔዎች፣ ኢትዮጵያዊ ሆሜሮች የሚመኟትን የጊዳዳ ልጅ ጉንጉን አበባ ናት ያሏትን ኢትዮጵያ። ሚስትህ፣ እናትህ እና ሃይማኖትህ ናት ያሏትን ኢትዮጵያ። እስክንድር የተከተላት፣ መንግሥቱ ከአለቃ ለማ አገር ምናልባትም ከወደ አንኮበር የፈለጋት፣ ዮሐንስ አድማሱ ነይ የሚላት፣ ገብረክርስቶስ ደስታ ከሃሮ ማያ የናፈቃት፣ ተስፋዬ ገሰሰ ከወደ ሃረር ወዴት ነሽ ያላት፣ ዳኛቸው ወርቁ ከይፋት የተመኛት። አይ ኢትዮጵያ እንዲህ ለሁሉ ሱስ ሆነሽ ትዘልቂ! እሰይ፣ እሰይ ወይም አሹ!!!!!!!!!

እሱማ እውነት እንነጋገር ከተባለ የሎሬት ፀጋዬ “ኢልመ ገልማ አባ ገዳ” ያሏቸው የኦሮሞው (የቦረናው) አንደበተ ርቱዕ አባ ገዳ መንፈስም ያለባቸው ይመስላል። አንደበተ ርቱዕ ናቸዋ! ይኼ ነው እንግዲህ ምክንያቱ የፀጋዬ ገብረመድህን ግጥም ለእርሳቸው ይገባቸዋል የምለው። “ከመድረኩ “የለማ መገርሳ የአንድነትና የፍቅር ስብከት ይጠበቃል። ሰውዬው ሲናገር ያምርበታል። አንደበቱ ይጣፍጣል። ለነገሩ ፍቅርና አንድነትን የሚሰብክ ላይጣፍጥ አይችልም” ተብሎ ተጽፎ አንብቤ ተደነቅሁ። (ምንጭ አዲስ አድማስ ጥቅምት 25 ቀን 2ዐ1ዐ ዓ.ም)።

‹‹ሰው ስንፈልግ ባጀን›› ያለው ሙሉጌታ ሉሌ እሳቸውን ስላላየ ቢሆንስ? ወይም ለማ ራሳቸው የሙሉጌታን ጩኸት ሰምተው መልስ ሰጥተው ቢሆንስ? “ማን ይላክልኛል? ማንንስ እልካለሁ …?” ያለው የትንቢተ ኢሳይያስ መልእክት አነቃቅቷቸው ቢሆንስ? ኢትዮጵያ ሀገራችን ራሷ “ማን ይሄድልኛል ማንንስ እልካለሁ” ባለችበት ጊዜ ፈጥነው መልስ የሰጡት በዚህ ምክንያት ቢሆንስ? ዮሐንስ አድማሱ ተወርዋሪ ኮከብ ያለው እርሳቸውን መሰለኝ።

“ተወርዋሪ ኮከብ የደረሰው ቦታው የጨለመ ምድር

      አይታይም ነበር።

      ጨለማ አካል ገዝቶ

      ይዳሰስ ነበረ በየቦታው ገብቶ።…

ተወርዋሪ ኮከብ በራሱ ነበልባል በራሱ ነዲድ ተቃጥሎ [ያልጠፋ]

ተወርዋሪ ኮከብ በምናውቀው ሰማይ [በኢትዮጵያ ምድር አለልን በይፋ]

[ተወርዋሪው ኮኮብ በማናውቀው ጨፌ በራልን በተስፋ]

[ብጥስጣሹን አካል፣ ብትንትኑን መንደር ጣጥፎ ሊሰፋ]

(ድቅል ግጥም ከዮሐንስ አድማሱ ጋር)።

አቶ ለማ “የኢትዮጵያ ሕዝቦችን ያስተሳሰረው የደም ሐረግ ብርቱ ነው። ድልድያችን ሻማ፣ ከዘራችን ቄጤማ አይደለም፣ ዘመን ባስቆጠረ አብሮነታችን ወደ ላቀ ደረጃ እንደምንሸጋገር እናምናለን” ብለዋላ!!!። ታዲያ ይህ አይወደድምን?

ያም ሆነ ይህ አቶ ለማን ብዙ ሰው ወዷቸዋል። ጠርጣሮች እንዳሉ ሆነው። ይሁን እንጂ ንግግራቸው የኢትዮጵያ የግብረ ገብ (የሞራል) መሪ አድርጎቸዋል። ሞራል ወይም ግብረ ገብነትስ ቢሆን መች ከአጀንዳቸው ጠፋ። “ትውልድ ለመቅረፅ ደግሞ ቅድሚያ የሚወስደው ቤተሰብ ነው። በመቀጠል ማኀበረሰብ፣ ስለሆነም ለሥነ ምግባር ጉዳይ ቅድሚያ ልንሰጥ ይገባል። አባቶች፣ አባ ገዳዎች፣ የሀገር ሽማግሌዎችና የሃይማኖት አባቶች ስነ - ምግባርን በተመለከተ ትኩረት ልትሰጡት ይገባል” ያሉት እኮ እሳቸው ናቸው። ይህ ምን ክፋት አለው?

ለነገሩ ከእሳቸው ጋር አብረው የቆሙት ዶ/ር አብይ አህመድስ ቢሆኑ መች አወቅናቸው? ለሀገራችን አብይ መሪ ናቸውሳ! እሳቸውም ፍቅርን አስቀደሙ እኮ። የፍቅር ስብከት እንዴት ደስ ይላል። የፍቅር ትዕዛዝ ታላቅ ናት። በርግጥ የፍቅር ትዕዛዝ ሐዋርያው ዮሐንስ እንዳለው አዲስ ትዕዛዝ አይደለችም። ብዙ ጊዜ የተነገረች ናት። ለኢትዮጵያም አዲስ አይደለችም። ቀደም ሲሉ ሰብከዋታል። ኖረውባታልም። ይሁን እንጂ በአዲስ መልክ በዶ/ር አብይ በኩል ተሰበከቻ! ዮሐንስም ያለው ይኼንኑ ነው። የሰማነውን አስታወሱን። ያወቅነውን አሳወቁን። እንዲህ ሲሉ “ሐረርጌ የፍቅር ሀገር ናት። ፍቅር ከዚህ ኤክስፖርት ሊደረግ ይገባል። ዓለምና ኢትዮጵያ በፍቅር እጦት በሚሰቃዩበት በዚህ ጊዜ እናንተ ፍቅርን የምታካፍሉን ከሆነ እየበላን እንራባለን…” ጎሽ የአንበሳ ልጆች አንበሶች። ኦቦ ሌንጮ ብየዎታለሁ። የአንበሳ ጌታ ለማለት ነው። ሁለተኛው ሞአ አንበሳ ዘም ነገደ ፍቅር።

አቶ ለማ መገርሳ እንዳለፈው ትውልድ ጀግና ፍለጋ ወደ ውጭ ሄደው አልማሰኑም። ምን በወጣቸውና። የአገራቸው ጀግና ሞልቶ ተርፎ። ማኦ፣ ማርክስ እና ቼ ጉቬራ ሲሉ አልደከሙም። የሀገራችን ስመጥር ታጋዮችን ነው መሠረት ያደረጉት። “ለዚች ሀገር ሕይወቱን አሳልፎ የሰጠው ይህ ሕዝብ ለሀገር፣ ለአንድነቱ ነው። ትናንት በተለያዩ አውደ ውጊያዎች ደሙን የገበረው ለኢትዮጵያ ነው።” ብለዋላ!። እኒህ ባለስልጣን የራሣቸውን አልናቁም። የሌሎች አገር ጀግኖች ለራሣቸው ሠርተዋል። በዚህ ይደነቃሉ። የኛዎቹን አስደናቂ ጀግኖች ደም ገብረው አገር ማቆየታቸውን አልካዱም። በእኔ እምነት “ይኼ የማነው የኮራ የደራ” የተባለው ለእርሳቸው ነው። “ፍቅር ያሸንፋል” እውነት ነው። ማንም ሊለያየን አይችልም። ፍቅር ይልቃል!!! እነዚህ ሰዎች የዘራነውን ሳናጭድ የደረሱልን ኮከቦች ናቸው። የጥላቻ እንክርዳድ ፍሬ (እብቅ) ሳያጎሞራ ሊያመክኑ ቆርጠው የተነሱ።

“ጠላት በዋናው ላይ ትርፍ አገኛለሁ ሲል፣

እኛስ ዋናችንን ስለምን እናጉድል” እንዳሉት ዮፍታሄ ንጉሴ ለምን ፍቅርን፣ አንድነትን፣ አብሮነትን እናጉድል?

ሰሞኑን እነ አቶ ለማ የዮፍታዬ መንፈስ አርፎባቸዋል መሰለኝ። በቅኔያቸው ደምቀው በሀገር ፍቅር ነደው አገራቸውን አስተባብረው ትንሳኤዋን ለማምጣት ተነስተዋል። የፍቅርና የአንድነት ትንሣኤን ማምጣት ነው ግባቸው። የመቆራቆዝ መንፈስን ለማቆርቆዝ መሰለኝ አላማቸው። ወፌ ቆመች ቢባሉስ!

ታዲያ እነ አቶ ለማ መገርሳ እስከዛሬ የት ነበሩ? የሚሉ አሉ። ትልቅ ጥያቄ ነው። በመጀመርያ እነ አቶ ለማ መገርሳ በነቁበት ጊዜ መንቃታቸው ያስመሰግናቸዋል። እኔ ግን መጀመርያውንም የተኙ አልመሰለኝም። ንግግራቸው ተኝቶ የነቃ ሰው አይመስልማ!። ለጊዜው ዝም ብለው እንጂ። “ዝምታ ወርቅ ነው” የሚል ብሂልን የተቀበሉ አልመሰለኝም። አንደበተ ርቱዕ ናቸዋ! ታዲያ ለምን ዝም ብለው ቆዩ? ዮፍታሄ ንጉሴ ያለው ሆኖባቸው ነው።

“ሲመቸኝ ዝም ብል፣ ዝም ያልሁ መስሎታል፤

ሲታሰብ ነው እንጂ ዝም ማለት የታል” ያለውን።

የአገር ልጆች ተሰብሰቡ አገር አቅኑ። አራሙቻውን ንቀሉ። ወይም እንቦጩን ንቀሉ። ጥላቻና መከፋፈልን አስወግዱ። የልዩነትን ‹‹ዛር›› አባሩ። በአንድነታችን ክበሩ። ፍቅር ስትሉ ዘምሩ፣ አትፍሩ እሱን አውሩ። አንድነትን ዘምሩ። ፍቅርን አብስሩ። እባካችሁ መዝሙረ ሐዋዝ አሰሙን። ለኛም ይባቤ ይሁንልን። ይህን እየሰበካችሁ ብትሞቱስ ሞታችሁ ይባላልን? አይመስለኝም። በዚህ አቋማችሁ ምክንያት ከሞታችሁ ደግሞ

“ለምን ሞተ ቢሉ

ንገሩ ለሁሉ

ሳትደብቁ ከቶ፤

“ከዘመን ተኳርፎ

ከዘመን ተጣልቶ።” በማለት የባለቅኔዎችን ቅኔ ተውሰን እናበረክትልዎታለን። ወይም ዮፍታሄ ንጉሴ እንዳለው

“ከአገሬ ዕድሜ ተርፎ የሚቀረው ዕድሜ፣

ሞተ ነፍስ ይባላል ልናገር ደግሜ፣” ነው በማለት “ሞተ ነፍስ እንዳይባሉ” እናነቃቃቸዋለን። አሊያማ የቁም ሞት ሊሞቱ ነዋ! እሱስ ይቅርባቸው!!!! እንዲህ አይነትስ “ሱስ” አይያዛቸው። አይመጥናቸውም።

 

በፍቃዱ አንዳርጌ መኮንን (www.abyssinialaw.com)

ከመሬት ጋር ሕይወቱ የተሳሰረዉ አርሶ አደር ከመሬት ተዝቆ የማያልቅ ሃብት እንዳለ ያምናል። በመሬቱ ያለዉ መብት ቀጣይነት ያለዉና በእርግጠኛነት ስርዓት ላይ የተመሰረተም እንዲሆን ይፈልጋል። መሬቱን ተጠቅሞ መክበር ሆነ መከበር ይፈልጋል። መሬቱን ሆነ ጥርኝ አፈሩን በዋዛ ፈዛዛ አሳልፎ መስጠት አይፈልግም። ጥግ ድረስ ቢርበዉና ቢቸግረዉ በሬዎቹን ከነበሬ ዕቃ (ሞፈርና ቀንብር) መሸጥ የማይፈልገዉ አርሶ አደር መሬቱን እንዲሁ በቀላል አሳልፎ ይሰጣል ማለት አይቻልም። አርሶ አደሩ ሁሌም በመሬቱ የሰፋ መብት እና ነፃነት እንዲኖረዉም ይፈልጋል። በመሬት ላይ የሚወጡ ሕጎችም ከሌሎች ሕጎች በተለዬ መልኩ ትኩረት የሚፈልጉት ሰፊ ማዕቀፍ ባላቸዉ የሕብረተሰብ ክፍሎች ተፈፃሚ ስለሚሆኑ እና ቀላል የማይባል ማህበራዊ፣ ኢኮኖሚያዊና ፖለቲካዊ ተፅኖኖ ስለሚኖራቸዉ ነዉ። 
አብዛኛዉን ጊዜ በመሬት ላይ የሚዘጋጁ ሕጎች በወጡ ቁጥር አከራካሪ መሆናቸዉ የተለመደ እየሆነ መጥቷል። ቀደም ሲል በገጠር መሬት ላይ የወጡ ሕጎች የአማራ ክልል የገጠር መሬት አስተዳደር እና አጠቃቀም አዋጅ ቁጥር 133/1998 ጨምሮ አርሶ አደሩ በመሬቱ ላይ ያለዉን መብት በተመለከተ ሰፊ የሆነ መብት አልሰጡም በማለት ሲተቹ ቆይተዋል። የተሻሻለዉ የአማራ ክልል ገጠር መሬት አስተዳደር እና አጠቃቀም አዋጅ ቁጥር 252/2009 በተደጋጋሚ ሲነሱ ለነበሩ ችግሮች መልስ በሰጠ መልኩ እንደተዘጋጀ በመግለጽ በአዲስ መልኩ ፀድቋል። አዋጁም እንደገና ሊወጣ የቻለዉ አርሶ አደሩ በመሬቱ ላይ ያለዉን መብት ለማስፋት እንደሆነም በመግቢያዉ ላይ ያትታል። ይህ ሕግ ቀደም ሲል በነበሩ ሕግ ያልታቀፉ መብቶች ዉስጥ አዲስ ነገር ይዞ የመጣ ሲሆን በገጠር መሬት ላይ ያለን የመጠቀም መብት በዋስትና ማስያዝ እንደሚቻልም በአዲስ መልኩ ደንግጓል።


በአዋጅ ቁጥር 252/2009 አንቀፅ 19(1) በገጠር መሬት ላይ ያለን የመጠቀም መብት ለዕዳ በዋስትና ማስያዝ እንደሚቻል መግለፁ አርሶ አደሩ በመሬቱ ላይ ያለዉን መብት ሊያሰፋ የሚያስችልና ተጨማሪ የኢኮኖሚ አማራጭ መሆኑ በበጎነት የሚነሳ ነዉ። ሆኖም በዚህ አዋጅ አንድ አርሶ አደር የመጠቀም መብቱን ለዕዳ በዋስትና ማስያዝ የሚችለዉ በብሔራዉ ባንክ እዉቅና ለተሰጠዉ የገንዘብ ተቋም ብቻ እንደሆነ ገደብ አስቀምጧል። ይህ ማለት ደግሞ አርሶ አደሩ በመሬቱ ላይ ያለዉን የመጠቀም መብት ለዕዳ ዋስትና ማድረግ የሚችለዉ በሕጉ በተቀመጠዉ አበዳሪ ተቋም ብቻ ነዉ ማለት ነዉ። አርሶ አደሩ እስካሁን በመሬቱ ላይ ከነበረዉ መብት የሰፋ መብት በአዲሱ አዋጅ ቢሰጠዉም አሁንም አዋጁ ከትችት አልዳነም። የመጠቀም መብትን በዋስትና ማስያዝ ጋር በተገናኘ አዋጁ ካለበት ክፍተት እና ወደፊት ሕጉ ተግባራዊ ሲሆን ስጋት የሚሆኑ ጉዳዮችን መመልከቱ ችግሩን ከስሩ መረዳት የሚያስችል ነዉ።

ግለሰብ አበዳሪዎችን ያገለለዉ አዋጅ፡- ለምን?


በተሻሻለዉ የገጠር መሬት አዋጅ አንድ አርሶ አደር የመጠቀም መብቱን ለዕዳ ዋስትና ማስያዝ ቢችልም አበዳሪዉን ለመምረጥ መብት አልተሰጠዉም። ብደር ሊወስድም የሚችለዉ ብሔራዊ ባንክ እዉቅና ከሰጣቸዉ ተቋም ብቻ ነዉ። የአበዳሪዉን ተቋም በሕግ አዉጭዉ መወሰኑ አርሶ አደሩ በቀላሉ ያለቢሮክራሲ ብድር ሊበደር የሚችልበትን ሁኔታ የሚያጠብ እንደሆነም ይነገራል። የፌደራል የገጠር መሬት አዋጅ ቁጥር 456/97 ለማሻሻል በረቂቅ ደረጃ ያለ ሕግ እና የአዋጁ ሐተታ ዘምክንያት የመጠቀም መብትን በዕዳ ዋስትና ማስያዝ ከግለሰቦች ለሚበደሩ አርሶ አደሮች የተፈቀደ ሊሆን የሚገባዉ የገንዘብ ተቋማት ተደራሽነታቸዉ ዉስን ስለሆነ ነዉ በማለት ምክንያቱን ያስቀምጣል።


ከዚህ ሐተታ ዘምክንያት መረዳት እንደሚቻለዉ የሕጉ መሻሻል አርሶ አደሩ በመሬቱ ላይ ያለዉን የመጠቀም መብት ለማስፋት ከሆነ በገጠር መሬት ላይ ያለን የመጠበቅ መብት በዋስትና ማስያዝ የሚያስችል ሁኔታ አብሮ ሊዘረጋ እንደሚገባ ነዉ። የገንዘብ ተቋሞች ዉስንነት እንዳለ ሆኖ አርሶ አደሩ ከግለሰቦች ብድር እንዳይወስዱ ክልከላ የተደረገበት ምክንያት ከምን ዓላማ እንደሆነ ግልፅ አይደለም። ከግለሰቦች ብድር መከልከሉ ተገቢ ነዉ በማለት የሚከራከሩ አካሎች ሕግ አዉጭዉ አራጣን ከመከላከል አንፃር የግለሰብ አበዳሪዎችን እንዳገለለ በመግለፅ ይከራከራሉ። ከግለሰቦች የሚበደሩ አርሶ አደሮችን ከመብቱ ማግለል ያስፈለገዉ አራጣን ከመከላከል አንፃር መሆኑ መከራከሪያ ቢቀርብም የብድር ዉሉ በሕጉ በተቀመጠዉ ወለድ መጠን ስለመደረጉ መቆጣጠር ስለሚቻል አራጣ ስጋት ሊሆን እንደማይችል መከራከሪያም ይቀርባል።


የተሻሻለዉ አዋጅ ለምን አበዳሪ ፋይናንስ ተቋሞችን ብቻ ለመምረጥ እንደፈለገ ግልፅ ነገር ባይሆንም በክልሉ በስፋት ለአርሶ አደሩ የብድር አገልግሎት እየሰጠ የሚገኘዉ የአማራ ብድር እና ቁጠባ ተቋም (አበቁተ) ከዚህ አዋጅ ጋር አብሮ እየተነሳ ይገኛል። የዚህ ፅሁፍ አዘጋጅ በተሳተፈበት እና በተሻሻለዉ አዋጅ ዙሪያ በተዘጋጄ አንድ ወርክ ሾፕ አብዛኛዉ የሕግ ባለሙያ(ዳኞች) አዋጁ አርሶ አደሩ የመጠቀም መብቱን ዋስትና አድርጎ ከግለሰቦች እንዳይበደር መከልከሉ በአሁኑ ሰዓት በክልሉ ሰፊ የብድር ሽፋን እየሰጠ የሚገኘዉን አበቁተ ተቋም ከመጥቀም የዘለለ ዓላማ እንደሌለዉ ሲገልፁ እንደነበር መታዘብ ችሏል። 

ከፍተኛ የዕዳ ወለድ ተጋላጭነት፡- 


ከዚህ ጉዳይ ጋር ተያይዞ የሚነሳዉ ሌላዉ ስጋት ለከፍተኛ የዕዳ ወለድ ተጋላጭነት ነዉ። ይህ የከፍተኛ ዕዳ ተጋላጭነት ስጋትም በፌደራል የገጠር መሬት አዋጅ ማሻሻያ ሐተታ ዘምክንያት ተነስቷል። እንደሚታወቀዉ በፍትሐ ብሔር ሕግ የብድር ወለድ መጠን ከዘጠኝ እስከ አስራ ሁለት በመቶ ሲሆን ይህ የወለድ መጠን ከግለሰብ ለተወሰደ ብድር ተፈፃሚም ይሆናል። ሆኖም የገንዘብ ተቋሞች ከፍትሐ ብሔር ሕጉ የተለዬ ወይም ከፍ ባለ ወለድ እንዲያበድሩ ተፈቅዶላቸዉ እየሰሩ ይገኛል። ለምሳሌ የአማራ ብድርና ቁጠባ ተቋም(አበቁተ) ብድር ሲሰጥ እስከ 18 በመቶ ወለድ እንደሚያስብ ይታወቃል። በግልጽ መረዳት እንደሚቻለዉ አንድ አርሶ አደር ከአንድ ገንዘብ ተቋም በ18 በመቶ ወለድ ብድር ከሚወስድ ከግለሰብ እስከ 12 በመቶ ወለድ ብድር ቢወስድ ተጠቃሚ ይሆናል። ከተሻሻለዉ የገጠር መሬት አዋጅ ጋርም ተያይዞ የሚነሰዉ ስጋት አርሶ አደሩን ከገንዘብ ተቋሞች ብቻ እንዲበደር ማድረግ ለከፍተኛ ወለድ ማጋለጥ እና መጉዳት ይሆናል የሚለዉ ይገኝበታል። መብቱን መፈቀድ አስፈላጊ መሆኑ እስከታመነ ድረስ አርሶ አደሩ በዝቅተኛ ወለድ ብድር ሊወስድበት የሚችለዉ ሥርዓት መዘጋት ወይም መገደብ የፍትሐዊነት ጥያቄ ያስነሳል።


የተጓዳኝ ግዴታዎች ፈተና፡-


የፌደራል ገጠር መሬት አዋጅ ማሻሻያ ሐተታ ዘምክንያት ከግለሰብ አበዳሪዎችም መበደር የግድ ያስፈልጋል ከሚልባቸዉ ምክንያቶች ዉስጥ የገንዘብ ተቋሞች ከብድሩ በተጨማሪ ተጓዳኝ ግደታዎችን ስለሚያስቀምጡ አርሶ አደሩን በመብቱ በሙሉ ተጠቃሚ እንዳይሆን ያደርገዋል የሚል ነዉ። እንደሚታወቀዉ የገንዘብ ተቋሞች በተለይም በክልሎች ያሉ እና ለአርሶ አደሩ የብድር አገልግሎት እየሰጡ ያሉ ተቋሞች ብድር የሚሰጡት በቡድን ሲሆን ተበዳሪዎች ከብድሩ ማግስት ጀምሮ በየወሩ እንዲቆጥቡ ግዴታ ይጣልባቸዋል። ከብድር ማግስት በየወሩ የሚቆጠበዉ ገንዘብ ዕዳዉ ተከፍሎ ሲያልቅ ለተበዳሪዉ የሚመለስ ቢሆንም ተደራቢ ግዴታ በመሆን ተበዳሪዉን የሚያጨናንቅ ነዉ። በተጨማሪም በግል መበደር የማይችሉ ሰዎች በቡድን በማይነጣጠል ሃላፊነት ብድር እንዲወስዱ የሚደረግ በመሆኑ ተጓዳኝ የቡድን አባል ካለማግኘት ጀምሮ በቀላሉ ብድሩ እንዳይገኝ ፈተና ይሆናል። በአንጻሩ ከግለሰብ የሚወሰደዉ ብድር በየጊዜዉ ብድሩን ከመመለስ ዉጪ ሌላ ተጓዳኝ ግዴታ የማይጭን በመሆኑና መያዣ የሚሆነዉ ነገር እስካለ ድረስ ሌላ የተለዬ መስፈርት ስለማይጠይቅ የብድሩን ሂደት ቀላል ያደረግዋል። ከገንዘብ ተቋሞች ብቻ ብድር ሊወሰድ ይገባል በማለት በገደብ ማስቀመጡ ለሌሎች ተጓዳኝ ግዴታዎች የሚያጋልጥና ብድር የማግኘቱን ሂደት አስቸጋሪ የሚያደረገዉ ስለሆነ ሕግ አዉጭዉ ጉዳዩን ከአርሶ አደሩ ጥቅም አንጻር ተመልክቶታል የሚለዉን አከራካሪ ያደርገዋል።

 

የፌደራል አዋጅ አስፍቶ የሰጠዉን መብት ክልሎች መገደብ ይችላሉ?


በኢፌዲሪ ሕገ-መንግስት አንቀጽ 52(2)(መ) እና በፌደራል የገጠር መሬት አዋጅ ቁጥር 456/97 አንቀጽ 17(1) መሰረት ክልሎች የገጠር መሬትን በተመለከተ ለማስተዳደር እና አጠቃቀሙን ለመወሰን ህግ ሊያወጡ እንደሚችሉ ይናገራል። በዋናነት ክልሎች ያለዉን ክልላዊ ተጨባጭ ሁኔታ ግምት ዉስጥ በማስገባት ስለገጠር መሬት አጠቃቀም ሕግ ማዉጣት ቢችሉም መሰረታዊ በሚባሉ ጉዳዮች ከፌደራል የመሬት አዋጅና ከሕገ መንግስቱ በተለዬ መልኩ ሕግ ማዉጣት ስልጣን አልተሰጣቸዉም። በገጠር መሬት ያለን የመጠቀም መብት ለዕዳ ዋስትና ማስያዝ በፌደራል ሆነ በክልሉ የገጠር መሬት አዋጅ በዝምታ ታልፎ እንደነበር ግልጽ ነዉ። በረቂቅ ደረጃ ቢሆንም የፌደራል የገጠር መሬት አዋጅ በዝምታ ያለፈዉን መብት በግልጽ አርሶ አደሩ የመጠቀም መብቱን መያዣ በማድረግ ከግለሰቦች ሆነ ከገንዘብ ተቋሞች ብድር ሊወስድ እንደሚችል አስቀምጧል። ይህ መብት ቀደም ሲል በግልፅ ያልተሰጠ አዲስ መብት እንደመሆኑ ክልሎችም ይህንን መብት ከፌደራል ሕጉ ጋር አጣጥመዉ ማዉጣት ይጠበቅባቸዋል። የፌደራል አዋጁ በረቂቅ ደረጃ ያለ ገና ያልፀደቀ በመሆኑ የክልሉ ከፌደራሉ አዋጅ በተለዬ የአርሶ አደሩን የመጠቀም መብት በዋስትና ማስያዝ ላይ አጥቦ ደንግጓል ለማለት መደምደም ባይቻልም በምክንያታዊ መመዘኛ አርሶ አደሩ ከግለሰቦች እንዳይበደር መከልከሉ ፍትሐዊ አይመስልም።
በተሻሻለዉ አዋጅ ቁጥር 252/2009 አንቀፅ 24(1) አንድ ኢንቨስተር በሊዝ የወሰደዉ የገጠር መሬት ላይ ያለን የመጠቀም መብቱን መያዣ አድርጎ ሲበደር ከግለሰብ ብድር እንዳይወስድ ገደብ አልተደረገበትም። ለአርሶ አደሩ ሲሆን ብድር መወሰድ የሚችለዉ ከገንዘብ ተቋማት ብቻ ሲሆን መሬትን በሊዝ ለያዘ ኢንቨስተር ግን ብድር የሚወስድበት አካል ላይ ገደብ አለመደረጉ ሕጉ ሊያሳካዉ የፈለገዉ ዓላማ ግልጽነት እንዲጎድለዉ አድርጎታል። ችግሩ ያለዉ ከግለሰብ አበዳሪዎች ከሆነ ኢንቨስተሩም ከግለሰቦች የመጠቀም መብቱን ዋስትና በማድረግ ብድር እንዳይወስድ እንደ አርሶ አደሩ መከልከል ነበረበት ወደሚል ስሌት ያስገባናል። ሆኖም ከግለሰቦች ብድር የተከለከለበት ገፊ ምክንያት ስላልተገለፀ ስሌታችን ዋጋ አልባ ያደርገዋል። ሕይወቱ ከገጠር መሬት ጋር በጥብቅ የተሳሰረዉ አርሶ አደር አንድ መሬት በሊዝ ከወሰደ ኢንቨስተር የሰፋ መብት እና ነፃነት በመሬቱ ላይ እንዲኖረዉ ይፈልጋል፤ያስፈልገዋልም። በዚህ ረገድም ሕግ አዉጭዉ ጥንቃቄ ማድረግ ነበረበት።


በአጠቃላይ የተሻሻለዉ የአማራ ክልል የገጠር መሬት አስተዳደርና አጠቃቀም አዋጅ አርሶ አደሩ በመሬቱ ላይ ያለዉ ተጠቃሚነት እንዲሰፋና አማራጭ የኢኮኖሚ ምንጭ እንዲኖረዉ ለማድረግ የመጠቀም መብቱን ለእዳ ዋስትና ማስያዝ እንደሚችል መፍቀዱ ተገቢነት ያለዉ ቢሆንም መብቱ ተፈፃሚ የሚሆነዉ ከገንዘብ ተቋሞች ብቻ ብድር ሲወሰድ ነዉ በማለት ጥብቅ ገደብ ማስቀመጡ ሕጉ የተሻሻለበትን ዓላማ እንዳያሳካ የሚጎትት ነዉ። በሌላ አገላለጽ ሥጋ ሰጥቶ ቢለዋ እንደመንሳት ነዉ። የገንዘብ ተቋማት ካላቸዉ ተደራሽነት እና ከሚያስቀምጡት ጥብቅ የብድር ሂደት፣ ለብድር ከሚያስቡት ከፍተኛ የወለድ መጠን እንዲሁም ከብድር በኋላ በሚያስቀምጡት ተጓዳኝ ግዴታዎች አንፃር የተሻለ የብድር አማራጭ ሊሆን የሚችለዉን ከግለሰቦች መበደር ክልከላ ማድረጉ አጠያያቂ ነዉ። ሕጎች ሲወጡ በሕጉ መብት የተሰጣቸዉ አካሎች መብታቸዉን ተግባራዊ የሚያደርጉበት ምቹ ሥርዓት አብሮ መፍጠር እንዳለበት ይታመናል። አርሶ አደሩ በመሬቱ ላይ ያለዉን የመጠቀም መብት ለእዳ መያዣነት ሲፈቀድለትም በተጓዳኝ መብቱ ተፈፃሚ የሚሆንበትን የሰፋ ዕድል እና ምቹ ሁኔታ መፈጠር እያለበት መብቱን ተፈጻሚ የሚያደርግበት ሥርዓት አጥቦ መደንገጉ ተገቢነት አልነበረዉም። ሕግ አዉጭዉ አካልም ጉዳዩን እንደገና ተመልክቶ አርሶ አደሩ በመሬቱ ላይ ያለዉን የመጠቀም መብት ለብድር የሚስያይዝበትን ስርዓት ሊያሰፋ በሚችል መልኩ ማሻሻያ ሊያደርግ ይገባዋል።

 

በአቤል አዳም

በደራሲ አበራ ጀምበሬ የተጻፈውና “የእስር ቤቱ አበሳ፤ በታላቁ ቤተ መንግስት (1966-1974)” የተሰኘው መጽሐፍ በድጋሚ ለንባብ በቃ። የመጽሐፉ አዘጋጅ በወቅቱ ለስምንት ዓመታት በታላቁ ቤተመንግስት ውስጥ ያሳለፉትን እውነተኛ ታሪክ መሠረት አድርጎ የተፃፈ መሆኑም ተጠቁሟል። በሃያ አንድ ክፍሎች ተዘርዝሮ የቀረበው ይህ መፅሐፍ፤ በ200 ገጾች ተዘጋጅቶ በ61 ብር ከ50 ሳንቲም ለአንባቢ ቀርቧል። የመፅሐፉ ደራሲ አበራ ጀምበሬ ከዚህ ቀደም ለንባብ ባበቋቸው አባኮስትር፣ ኢትዮጵያ አገረ- ተስፋ፣ ስለጋብቻችሁ እና የቀዳማዊ ሃ/ስላሴ በጎ አድራጎት ድርጅት መመስረት የመሳሰሉትና ሌሎችም ያልታተሙ ስራዎች እንዳሏቸው ተገልጿል። 

 

በአቤል አዳም

በመኢሜት ብሔረሰብ ትውፊትና ባህል ላይ ተመስርቶ የተሰራው “የአሻ ልጅ” የተሰኘው ትውፊታዊ ቴአትር በኢትዮጵያ ብሔራዊ ቴአትር አዳራሽ ዘወትር አርብ በ11፡00 ሰዓት መታየት ጀመረ። በአስታጥቃቸው ይሁን ተጽፎ፤ በሳሙኤል ተስፋዬ አርታኢነትና አዘጋጅነት በመድረክ የበቃው ይህ ቴአትር የሁለት ሰዓታት ርዝመት እንዳለውም ታውቋል። ለመጀመሪያ ጊዜ የራሱ የማጅብያ ሙዚቃ በኤርሚያስ ዘውዱ የተሰራለት ብቸኛ ቴአትር እንደሆነም ሰምተናል። በቴአትሩ ላይ በተዋናይነት የሚሳተፉት ደግሞ መስከረም አበራ፤ ዳንኤል ተገኝ፣ ህንፀተ ታደሰ፣ ሄኖክ በሪሁን፣ አስመላሽ ታምራየሁ፣ ሞገስ ወልደዮሀንስ፣ ዋሲሁን በላይ እና ፉአድ መሀመድን ጨምሮ ሌሎችም ይገኙበታል።

 

ቁጥር

Wednesday, 15 November 2017 12:47


የአዲስ አበባ ባህልና ቱሪዝም ቢሮ

 

3 ሚሊዮን ብር                ቢሮው በ2010 ለሕዳሴው ግድብ ሊሰበስብ ያቀደው ገንዘብ መጠን፣


ከ7 ሚሊዮን ብር              በላይ ባለፈው ዓመት ቢሮው ለግድቡ ያሰባሰበው ገንዘብ፣


10 ሚሊዮን ብር              ቢሮው በአጠቃላይ በ2010 ሊያሰባስበው ያቀደው ገንዘብ መጠን፣


ምንጭ፤ የአዲስ አበባ ባህልና ቱሪዝም ቢሮ 

 

በአቤል አዳም

በገጣሚት ሔርሜላ ገ/እግዚአብሔር የተዘጋጀው “የማማ ስር መኝታ” የተሰኘው የግጥም መድብል ከሁለት ሳምንት በፊት (እሁድ ጥቅምት 26 ቀን 2010 ዓ.ም) በቅርስ ጥናትና ጥበቃ ባለስልጣን አዳራሽ ተመረቀ። የሲቪል ምህንድስና ሙያ ላይ የተሰማራችው ገጣሚ ሔርሜላ፤ በመጽሐፉን ሙሉ ገቢ ለተስፋ ብርሃን በጎ አድራጎት ማህበር እንደሰጠችም ታውቋል። “የማማ ስር መኝታ” መጽሐፍ 50 ያህል ግጥሞችን የያዘ ሲሆን፤ በ62 ገጾች ተዘጋጅቶ በ30 ብር ለአንባቢያን ቀርቧል። 

“ደመኞች” መጽሐፍ ተመረቀ

Wednesday, 15 November 2017 12:46

 

በአቤል አዳም

በደራሲ በአልዓዛር አያሌው (ካፒቴን) የተፃፈውና “ደመኖች” የተሰኘው በእውነተኛ ታሪክ ላይ የተመሰረተው መፅሐፍ ከሁለት ሳምንት በፊት (ቅዳሜ ጥቅምት 25 ቀን 2010 ዓ.ም) በአፈረንሲስ ኢንተርናሽናል ሆቴል ተመርቆ ለንባብ በቅቷል፡ ይህ መጽሐፍ ደራሲው ከዚህ ቀደም “የተሰረቀው ህልም” በሚል ርዕስ ከጻፈው መፅሐፍ ተከታይም እንደሆነ ሰምተናል። “ደመኞች” የተሰኘው ሁለተኛው ክፍል መጽሐፍ፤ በ15 ምዕራፎች ተከፋፍሎ በ250 ገፆች የቀረበ ሲሆን በ100 ብር ለአንባቢያን ቀርቧል። 

Page 1 of 182

Sendek Newspaper

Bole sub city behind Atlas hotel

Contact us