You are here:መነሻ ገፅ»arts»news admin - Sendek NewsPaper
news admin

news admin

አሁንም ስለ አገር. . .

Wednesday, 14 June 2017 13:17

 

ግንቦት 9 ቀን 2009  በሰንደቅ ጋዜጣ ዕትም “ስለ አገር ፍቅር ትንሽ ለመወያየት” በሚል ርዕስ ከነገሥታት እስከ ልዩ ባለሙያዎች (ነገሥታት ደራሲያን የህክምና ባለሙያ) ስለ አገር ፍቅር የተናገሯቸውንና የፃፏቸውን ጥቂት ልባዊ ቁምነገሮች አቅርቤ ነበር። እነኚያን ብልህና ተደናቂ አነጋገሮች እኔ ላቅርባቸው እንጂ ምንጩ የዶ/ር አምባቸው ከበደ “መፅሐፈ ጥቅስ የታዋቂ ኢትዮጵያውያን ከተናገሩትና ከፃፉት” (2007) ነው። ይህ አገርን በተመለከተ ሁለተኛው ክፍል ነው።

-    “የሀገሩን ትምህርት ጽሕፈት ቋንቋ እንደሚገባው የማያውቅ፣ የውጭውን እማራለሁ የሚል ምሳሌው ቀዛፊ እንደሌለው ታንኳ ነው”

ቀዳማዊ ኃይለሥላሴ (ቀ.ኃ.ሥ)

-    “ለሰው ልጅ ክብሩና ኩራቱ አገሩና ነፃነቱ ናቸው”

ቀ.ኃ.ሥ በልዕልት ፀሐይ ሞት (1934)

-    “ለኢትዮጵያ ነፃነት ለልጆቿ ክብር

ሰንደቅ ዓላማችን ዘላለም ትኑር

                     አሰፋ ገብረማርያም ተሰማ (የሰንደቅ ዓላማ መዝሙር)

-    “እናት ሀገር ኢትዮጵያ እንደ እንጉዳይ በሚፈሉ ጀግኖች ልጆችዋ በአንድነቷ ታፍራና ተከብራ እንደምትኖር የማያጠራጥር መሆኑን በሙሉ እምነቴ አረጋግጣለሁ”

ፕሮፌሰር አሰራት ወልደየስ ፤ በመአሕድ የወጣቶች ምስረታ

-    “እኛ የቆምነው ለጎሳነትና ለነፃ አውጪነት ሳይሆን ለኢትዮጵያዊነት ነው”

ፕሮፌሰር አስራት ወልደየስ (አእምሮ ጥቅምት 1986)

-    “የአንድ ሀገር ነፃነትም መብትም የሚጠበቀው በሕዝብ ሕብረት ነው”

ሌፍትናንት ጀኔራል አቢይ አበበ (አውቀን እንታረም)

-    “ተንኮለኛ እያለ ሸረኛ ጠማማ

መንግስት አይበረታም፣ አገርም አይለማ

ከበደ ሚካኤል (አንባል ገጽ 59)

-    “የገር ፍቅር የሚሉት ጌሾና ብቅል

ሆድ ያባውን እሱ ያስለፈልፋል

               አለቃ ኪዳነወልድ ክፍሌ (አቦጊዳ ፊደል ገጽ 26)

-    “ደሙን ለሀገሩ የሚነፍግ ሰው

ውሃ የሌለበት ደረቅ ወንዝ ነው”

               ብላታ ወልደጊዮርጊስ ወ/ዮሐንስ (የወንድ ልጅ ኩራት)

-    “ከድህነት ሁሉ የሀገር ድሃ መሆን ታላቅ ጉዳት ነው”

ብላታ ወልደጊዮርጊስ (አግአዚ ገጽ 60)

-    ሕዝብ እስከ ጊዜው ቆሞ የሚሄድ የሀገሪቱ ጭቃና አፈር ነው”

ዓለማየሁ ሞገስ (ሀገር ምንድናት ገፅ 1)

-    “ፍጥረት ሁሉ ፍሬ ያለው ነገር የሚሠራው መሪ ሲኖረው ነው። ያንድ ሀገር ስልጣኔና ዕድገት ብዙ ጊዜ እንደ መሪው ይሆናል። በትጉሁ ጊዜ ይዳብራል፤ በሰነፉ ጊዜ ይኮስሳል። በጥቅም አባራሪው ጊዜ ይወድማል፤ ባጭበርባሪው ጊዜ ይጠፋል”

ዓለማየሁ ሞገስ (ከላይ በተጠቀሰው መፅሐፍ)

-    “የተወደደች አገራችን ዘወትር በጠላቶች ተከባ ስትኖር ነበረች። ትኖራለችም። ነገር ግን በእግዚአብሔር ቸርነት የውጭ ጠላት ከዚህ በፊት አላዋረደንም። አንድነትም ስንሆን ምንም የሚደፍረን እንደ ሌለ ታሪክ ይመሰክራል። ዘወትርም በስምምና በፍቅር አድረን ብንሆን እስከ ዛሬ ድረስ ብዙውን ትልልቅ ነገር መፈፀም እንችል እንደነበር ጥርጥር የለውም”

ገብረሕይወት ባይከዳኝ (አጤ ምኒልክና ኢትዮጵያ ገፅ 18)

-    አገር በርኅራሄና በብልሃት ነው እንጂ በጭካኔ መች ይገዛል”

     እቴጌ ጣይቱ (ለራስ ቢትወደድ ተሰማ ሰኔ 28 ቀን 1902 ከጻፉት ደብዳቤ)

-    “እግሩን ለጠጠር ደረቱን ለጦር ሰጥቶ አገሩን የማያድን ሰው ከዚህ የሌለ አይምሰልህ፤ የገዛ ደሙን ገብሮ ለገዛ አገሩ መሞት ጌጥ ነው እንጂ ሞት አይባልም”

አፈወርቅ ገ/ኢየሱስ (ዳግማዊ አጤ ምኒልክ ገፅ 75)

አቅራቢ ማዕረጉ በዛብህ 

 

 

ስሜነህ

 

ሃገራችንን መካከለኛ ገቢ ካላቸው አገራት ተርታ ለማሰለፍ የአጭር፣ የመካከለኛና የረጅም ጊዜ እቅድ በመንደፍና በአግባቡ በመተግበር ባለፉት 12 ተከታታይ ዓመታት የሚያበረታታ የምጣኔ ሀብት እድገት ማስመዝገብ መቻሉን መንግስትን ጨምሮ አለም አቀፍ ተቋማት የተለያዩ እና ዘርፈ ብዙ ማሳያዎች ጠቅሰው በተደጋጋሚ አረጋግጠዋል።


በሁለተኛው ዙር እቅድ በግልጽ እንደተቀመጠው ሃገራችንን ወደዚህ ደረጃ ለማምጣት ልዩ ትኩረት የተሰጠው የማኑፋክቸሪንግ ኢንዱስትሪ ዘርፍ ነው። በእቅዱ መሠረት በማኑፋክቸሪንግ ዘርፍ ከ446 ነጥብ 5 ሚሊዮን እስከ 2 ነጥብ 63 ቢሊዮን የአሜሪካን ዶላር የውጭ ምንዛሪ ማግኘት የሚያስችል ፕሮግራም ተነድፏል፤ ስትራቴጂም ተዘርግቷል ።በእቅድ ዘመኑ መጨረሻም ዘርፉን እስከ 23 እጥፍ ለማሳደግ እየተሰራ መሆኑን መረጃዎች ያሳያሉ።


መንግሥት የዘርፉን ውጤታማነት ለማረጋገጥ በዘርፉ የተሰማሩ ባለሃብቶች የተቀላጠፈ የፋይናንስ፣ የጉምሩክና የሎጅስቲክ አገልግሎቶች ድጋፍ እንዲያገኙ በማድረግ ላይ ነው። ከድጋፍና እገዛዎቹ መካከልም እንደ መለዋወጫዎች፣ አክሰሰሪዎችና ኮምፒውተሮች የመሳሰሉ መሣሪያዎች በአገር ውስጥ እንዲመረቱ የማድረግና ከውጭ በሚመጡት ላይም የጥራት ፍተሻ አገልግሎት በመስጠት፤ ከዚህም በተጨማሪ የገበያና የምርት ግብይት ትስስር፣ የገበያ ማፈላለግ ማስተዋወቅና ማስተሳሰር እገዛዎች ዋነኞቹ ናቸው።


መንግሥት ዘርፉን ለማገዝ ቀላል የማይባል እርምጃዎችን በየደረጃው ወስዷል። የማኑፋክቸሪንግ ኢንዱስትሪ ምርቶችን ጥራት በማረጋገጥ በዓለም ገበያ ተወዳዳሪ እንዲሆን ለማድረግ ያላሳለሰ ጥረት አድርጓል። በዘርፉ ለተሰማሩ ባለሀብቶች የተለያዩ ማበረታቻዎችንም ተደርገዋል። የጉምሩክና የቀረጥ ማበረታቻ አዋጅ ወጥቶ ሥራ ላይ እንዲውል ማድረጉ ስለትጋቶቹ አንደኛው ማሳያ ሲሆን ከዚህ በተጨማሪነት ደግሞ ዘርፉን ተወዳዳሪ ለማድረግ ኤጀንሲ አቋቁሞ የሥራ አመራር ሥርዓትን ለማስረጽ በመስራት ላይ መገኘቱም በተመሳሳይ ሊሰመርበት የሚገባው ነጥብ ነው።


ዘርፉን ለማገዝ ከተወሰዱ ሌሎች እርምጃዎች መካከል የኢንዱስትሪ ዞንን የመከለል ተግባር ይገኝበታል። በአገሪቱ የኢንዱስትሪ ልማት ዞን በሚመለከት የሕግ ማዕቀፍ ተዘጋጅቶ የማልማቱ ተግባር እየተቀላጠፈ ይገኛል። ኢንዱስትሪው በቀጣይ 13 ዓመታት ሊመራበት የሚችል ስትራቴጂ የጥናት ሰነድ በመዘጋጀት ላይ መሆኑም ለዘርፉ የተሰጠው ትኩረት ከፍተኛ መሆኑን ያሳያል። ከሰሞኑ ደግሞ የተለያዩ ከፍተኛ የመንግስት ባለስልጣናትን ያካተተ የልኡካን ቡድን ወደቻይና በመሄድ ዘርፉን በተሻለ ለማሳደግ እና ውጤታማ ለማድረግ የሚያስችሉ ስምምነቶችን ለማድረግ መቻሉ በእርግጥም የማኑፋክቸሪንግና ለዚሁ ዘርፍ መደላድል የሚሆነው መሆኑን ማረጋገጫ ነው።


ሰሞነኛው ጉዞ ቻይና የሆነበት የተለያዩ ምክንያቶች አሉ። አውሮፓውያንና አሜሪካውያን ከደሃ አገራት በተለይም ከአፍሪካ ጋር ያላቸው ግንኙነት እርዳታ ከመስጠትና ከመቀበል የሚመነጭ መሆኑ የመጀመሪያው ነው። አውሮፓውያንና አሜሪካ ለአስተዳደር ዘይቤያችን ላይመቹን ይችላሉ የሚሏቸውን የአፍሪካ መሪዎች በአመጽና በመፈንቅለ መንግስት እንዲወገዱና የራሳቸውን አሻንጉሊት መንግስታት እንደሚያስቀምጡ የሚታወቅ ሲሆን፤ እንዲህ አይነት ተግባር የቻይና አጀንዳ አለመሆናቸውም ሌላኛው ምክንያት ስለመሆኑ የፖለቲካው ዘርፍ ተመራማሪዎች ይገልጻሉ።


አውሮፓውያን ቅኝ ገዢዎች ከአፍሪካውያን ጋር የነበራቸው ታሪካዊ ግንኙነት የቆሸሸ በመሆኑና አውሮፓውያኑ ያንን ግንኙነት ለማስተካካልና ለማጽዳት የወሰዱዋቸው እርምጃዎች እዚህ ግባ የሚባል አለመሆኑም ሌላኛው ነው። በተለይ አፍሪካ ባላት የተፈጥሮ ሃብት ልማትን እንዳታመጣና የመልካም አስተዳደር ችግሮቿን በራሷ መንገድ እንዳትፈታ የአውሮፓ አገራትና ታላላቅ ኩባንያዎቻቸው ከጀርባ ሆነው የሚሰሯቸው ደባዎችም ሊጠቀስ የሚገባው ምክንያት እንደሆነ ቢያንስ ምርጫ 97ን እና ወ/ሮ አና ጎሜዝን የሚያስታውሱ ሁሉ አይረሱትም።


አፍሪካና ሌሎች ታዳጊ አገራት ራሳቸውን ለማልማት የሚያቀርቡዋቸውን እቅዶች ውድቅ ለማድረግና ብድርና እርዳታ ለመከልከል አለምዓቀፉ የገንዘብ ድርጅትና የአለም ባንክ የሚያስቀምጧቸው ቅድመ ሁኔታዎች ምጣኔ ሃብታዊ ሳይሆኑ ፖለቲካዊና ርእዮተ አለማዊ በመሆናቸው አፍሪካውያን አሁን ለደረሱበት መነቃቃት የቻይና ባንኮችና የገንዘብ ተቋማት አማራጭ ለመሆን ችለዋል። ይህንን አማራጭ በሚገባ እየተጠቀሙ ከሚገኙ የአፍሪካ ሃገራት መካከል ደግሞ ሃገራችን ቀዳሚ ስትሆን ይህም በመጀመሪያው ዙር የእድገትና ትራንስፎርሜሽን ውጤት የተረጋገጠ ሲሆን ፤የሁለተኛው ዙር ሂደቱም የቀጠለው ይህንኑ ነው። በተለይ ለማኑፋክቸሪንግ ዘርፍ ወሳኝ በሆኑቱ የኢንዱስትሪ ፓርኮቻችን ላይ የቻይና ሚና የማይናቅ እና ወደፊትም የሚቀጥል መሆኑን የሰሞንኛው ጉዞ መነሻ ነው።


ጠቅላይ ሚኒስትር ኃይለማርያም ደሳለኝ የተመራ የልዑካን ቡድን ከግንቦት 7 ቀን 2009 ዓ.ም ጀምሮ የቻይና የተለያዩ ግዛቶችን ሲጎበኝ እንደነበር ይታወቃል። በዚህ ጉብኝት ላይ ሃገራችን ካተረፈቻቸው የልማት ድጋፎች መካከል በአዳማ ከተማ ለሚገነባው ኢትዮ - ሁናን ኢንዱስትሪ ፓርክ የሚውል 260 ሚሊዮን ዶላር ከቻይና ኤግዚም ባንክ በብድር ማግኘቷ ሊጠቀስ የሚገባው ይሆናል።


ባንኩ ብድሩን የሰጠው የቻይናው ፕሬዚዳንት ዢ ፒንግ በ2006 ዓ.ም ኢትዮጵያን በጎበኙበት ወቅት በተፈረሙት የሁለትዮሽ የመግባቢያ ሰነድ መሰረት ነው። ጠቅላይ ሚኒስትር ኃይለማርያም በብድር ስምምነቱ ወቅት እንደገለጹት፤ ፓርኩ የከባድ ማሽኖች፣ የኃይል ቁሳቁሶችን የሚያመርትና ለሃገሪቷ ልዩ ሊሆን የሚችል ነው። በተለይም ኢትዮጵያ የውጭ ቀጥታ ኢንቨስትመንትን ለመሳብ የሚያስችላት ልዩ ፓርክ ከመሆኑ አንጻር ብድሩ የተለየ ትርጉም ይኖረዋል። በዚሁ ላይ የቻይና ኩባንያዎች በኢትዮጵያ የመሰረተ ልማት፣ የሃይል ማመንጨትና ማስተላለፊያ መስመር ግንባታ፣ በማቀነባበሪያ ኢንዱስትሪ ልማትና የቴክኖሎጂ እውቀት ሽግግርን ከመፍጠር አኳያ አስደናቂ ስራ እያከናወኑ መሆኑም በማኑፋክቸሪንግ ዘርፍ የእቅድ ዘመኑ የተሳካ እንደሚሆን ከወዲሁ ለመገመት ያስችላል።


በዚህ ስምምነት መሰረት ኢትዮጵያ ከሁናን ግዛት በዘመናዊ ግብርና፣ የኢንዱስትሪ ሽግግር እና በኢንዱስትሪ ፓርኮች ልማትና አስተዳደር ዘርፍ ልምድ ትቀስማለች። የቻይናዋ ሁናን ግዛት ‹በቤልት ኤንድ ሮድ ኢንሺዬቲቭ› አማካኝነት በአለም አቀፍ ቀላልና ዘመናዊ የትራንስፖርት ስርዓት ዘጠኝ ፓርኮችንና 11 ቢሮዎችን ትከፍታለች።


የሁናን ግዛት ኩባንያዎች በኢትዮጵያ ኢንቨስት እንዲያደርጉ የተለያዩ ማበረታቻዎች የቀረቡላቸው ሲሆን፤ እኤአ 2016 ዓ.ም መጨረሻ ጀምሮ በተለያዩ ዘርፎች የ180 ሚሊዮን ዶላር ኢንቨስትመንት ማካሄዳቸውም ጥያቄውን ተቀብለው እንደሚመጡና መካከለኛ ገቢ ወዳላቸው ሃገራት ተርታ ለመሰለፍ የሚደረገውን ጉዞ እንደሚያሳልጡ ከወዲሁ ለመገመት የሚያስችል ይሆናል።


ይህን ከመሰለው የቻይና ድጋፍ ባሻገር ሃገራችን የመንግስታቱ ድርጅት ዘላቂ የልማት ግቦችን ለሁለተኛው የእድገትና ትራንስፎርሜሽን ዕቅድ ትግበራ ዋነኛ መሳሪያዎች አድርጋ መውሰዷም የእቅዱን ስኬት የበለጠ ያፈጥነዋል። የሁለተኛው ዙር እቅድ ድህነትንና ረሃብን ማጥፋት፣ ጤናማ ህብረተሰብ መፍጠር፣ የስርዓተ ፆታ እኩልነትን ማረጋገጥ እንዲሁም የመሰረተ ልማት ግንባታና የውሃ ስነ-ምህዳርን መጠበቅ የሚሉትን የድርጅቱን ግቦች መነሻ በማድረግ የተዘጋጀ ነው። ስለሆነ በተለይ የልማት ግቦቹ በመላ አገሪቱ ኢንቨስትመንትን በማስፋፋትና የክልሎችን የወጪ ንግድ ሚና በማሳደግ ረገድ ልዩ ትኩረት የሰጠ መሆኑና ዕቅዱ ወጣቶችን በማብቃት፣ ስራ ፈጠራን በማገዝና ወደ ስራ በማሰማራት ላይ ትኩረት ያደረገም ነው።


በሁለተኛው ዙር እቅድ ዘመን ከአጠቃላይ የሀገር ውስጥ ምርት የማኑፋክቸሪንግ ዘርፉ ከነበረበት የ4 ነጥብ 9 በመቶ ወደ 5 ነጥብ 4 በመቶ እንዲሁም የኮንስትራክሽን ዘርፉም ከ8 ነጥብ 2 በመቶ ወደ 9 ነጥብ 5 በመቶ ማደጉ ለተመዘገበው ሀገራዊ ኢኮኖሚ እድገት የጎላ ድርሻ የሚይዝ ይሆናል። የዜጎች የነፍስ ወከፍ ገቢም ከ691 የአሜሪካን ዶላር ወደ 794 ዶላር ከፍ ማለቱም ሂደቱ የተሳካ መሆኑን ያሳያል ።በጤናው ዘርፍ የእናቶችን ሞት


በመቀነስ፤ በትምህርት ዘርፉም በአንደኛና በሁለተኛ ደረጃ፣ በመሰናዶና በከፍተኛ ትምህርት ተቋማት የተማሪዎች ተሳትፎ የተከናወኑት ስራዎች ስኬቱን ከወዲሁ የሚያጠይቁ ሲሆን፤ በአንፃሩ በኤክስፖርት ሴክተርና ከሀገር ውስጥ ምርት አኳያ የታክስ አሰባሰብ ክንውን ከሌሎች የአፍሪካ አገራት ጋር ሲነጻጸር ዝቅተኛ አፈጻጸም ታይቷልና ሊታሰብበት ይገባል።

አላምጦ የመትፋት ፖሊሲ

Wednesday, 14 June 2017 12:59

በመሐሪ በየነ

 

የጭነት መኪናዎቸ ያለማቋረጥ ተፈጥሮ የለገሰቸውን አንጡራ ሀብት መሸከፍ የዕለት ተዕለት ተግባር ከሆነ ውሎ አድሯል። በየካ ክፍለ ከተማ ልዮ ስሙ ጨፌ ኦሮምያ ጣፎ ተብሎ  የሚጠራው አካባቢ ተመሳቅሏል። ቅጥ አንባሯ የጠፋ ስፍራ መባሉ ያን ያክል የተጋነነ አያስብለውም። ይልቁንስ እግዚያብሔር ሰማይን ያለካስማ ምድርን ያለምሶሶ ከፈጠረ በሀላ ተረፈ ምርቱን አባ ኪሮስ ኮንዶኒየም ጀርባ ባለው ከተማ  ቀመስ ገጠር እንዲራገፍ ያዘዘ ይመስል አባጣ ጎርባጣ መልካም ምድራዊ ገፅታ እንድትላበስ ተገዳለቸ።


ጭብጥ ለማትሞላ የከተማ ጎጆ ለመቀለስ በሚል አባዜ የግንብና ድንጋይ ከከርሰ ምድሪቷ መንግሎ በማውጣት ህልቆ መሳፍርት የሆነውን ርስት እንድታጣ የ40 ቀን ዕድሏ ከሆነ ዘመን ተቆጠረ።ሜዳ ሸንተረር የነበረው ቀየ ዛሬ  ዛሬ ከወትሮ በተለየ መልኩ እንደበሬ ሻኛዎች አርቲ ቡርቲ ተብለው በተፈረጅ የለም አፈር ክምሮቸና የድንጋይ ቁልሎቸ ተሰድራለቸ።


እነዚህ የጭነት መኪናዎች የሚያልፉበት መንገድ ከምድሪቷ ከፈለቁና ከዝናቡ ወጨፎቸ ከመነጬ ደም በለበሱ የውሃ ዝረቶቸ ተጥለቅልቃለቸ ቢባል ከእውነት የራቀ ምልከታ አይመስለኝም። እነዚያ የውሃ ዝረቶቸ በኮረብታማው የተራራ ጉባ ተሰንስለው ለተመለከተው ሀይቅ ይመስላሉ።


በብሉይ ዘመን እንደሚነገረው ተፈጥሮ ያመፀቸ ለት እግዚያብሔር ተቆጥቷል ተብሎ ይታሰብ ነበር። የተገላቢጦሽ ሆነና ነገሩ በአሁን ሰአት የሰው ልጅ የእግዚያብሔር ካባ ደርቦ በተፈጥሮ ላይ በእጅ ረጅሙ ዘመቻ ከፍቷል ያስብላል።


ለእርሻ የታዘዘው መሬት በአመት አንድ ጊዜ ቢበዛ ሁለቴ ብቻ ፍሬ ሊያፈራ እንዲፈረድበት የማደባሪያው ጦስ ለመሆኑ የለሙ አፈር መፈረካከስ አሳብቋል። ወደቀየው የሚያቀኑ ጥርጊያ መንገዶችም መጨቅየታቸው የአፈር መሸርሸር መበራከቱን ያመላክታል።


ቆላማውን ወበቅ በመመከት ነፋሻማ አየር የሚለግሱት ዛፎቸም ገሚሱ ተመንጥረው ገሚሱ ደግሞ በመስኖ ውሃ ማጣት ሳቢያ ጠውልገው እንኳን ለመንደሬው ነዋሪ እስትንፋስ ሊሆኑ ይቅርና ለራሳቸውም ሳይበጅ እንዲቀሩ ዕጣፈንታቸው ሆኗል።


ሿ  ሿሿ ሿሿሿሿ የሚል ሀይለ ድምፅ በማሰማት ለአጥቢያ ቤተክርስቲያን ጉንበስ   ቀና በማለት ሰላም ለኪ  ለቤተክርስቲያን የሚሉ የሚመስሉ የዛፍ ዘለላዎቸ ረግፈው ዱብ  ዕዳ በሆነው አውሎ ንፋስ በመወሰድ በቅፅበት ከተራራ  ከዛፍናግሳንግስ ቅሪቶቸ ሲላተሙ ይስተዋላል። ቅርንጫፎቹ ረግፈው መነሻም    መድረሻም የላቸውም። አንዴ ሰከን ብለው ቁጢጥ ሲሉ  ሌላ ጊዜ ደግሞ እዚህም   እዚያም ይንፎለፎላሉ። ጎጆ አልባ ቅርንጫፎቸ ሆኗል።


አጤ ምኒሊክ ዳግማዊ ከአውስትራሊያ  ያመጡት ባህር ዛፍ ቀርቶ በቀለማት በተንቆጠቆጡ የባህር ዛፍ  ዝርያ ዙሪያ   ገባው  ተዳርሶ እያደር  አዲስ ሆኖ አንድ ስንዝር እንኳን ዕድገት አይታይበትም። ዛሬም   ነገም ቁጥቋጦነቱን ማንም አይነጥቀውም። 


የሣር   የእንጨትና ጭቃ ዳሶች በቆርቆሮ  ተሽቀርቅረው ነፀብራቃዊ ጮራቸውን ሲለግሱ ላስተዋለ አንዳችም ምታሃታዊ ሃይል አጎናፅፈው ምድር ገነት ናት የሚባለውን የሖው ምስክሮቸ እምነት ተጋርተው ሳይወዱ  በግድ እንዲቀበሉ ግፊት ይጭራል። ለፅሎት በአንቅሮ ወደ ላይ ማንጋጠጡን ቀርቶ የመብራት ማማ አይኖዎን በመቀሰር ታምራዊ ምልክትን እንዲቋምጡ ያስችሎታል።


እንደአቅሚቲ እንኪ አርቲ በሚል ቀበሌና የአነጋገር ዘይቤ በመላበስ ይመስል ምስኪን አባወራ ጎጆአቸውን በቆርቆሮ በመወደር የባለቤታቸውንና የልጆቻቸውን የአይን መነፅር እጣሪያው ላይ በመለጎም እንደኮንዶሚኒየሙ እንዳይቀስሩ ተፍ   ተፍ ሲሉ ይስተዋላሉ።


ቤተክርስቲያኒቱም ብትሆን ጠበሏ ተነፍጓት ለልማት ተነሺ እንድትሆን ታዞባታል። ለልማት በሚል እሳቤ ድንጋይ የሚጠርቡት አፍላ ጉልበት ያላቸው ወጣቶቸ ድንጋዮን በመናጥ ደፋ  ቀና ይላሉ። 


በዘልማዳዊ መሣሪዎች ማለትም መዶሻ  አካፋ  መብሻ መቧጠጫና መሰነጃ ታግዘው ላስተዋለ እንደሶምሶም የፊልስጤም ግንብ ለመናድ የሚራወጡ ይመስላል። የጀርመን ግንብ ለማፍረስ የሚያብሩ ይመስላል። በእነዚህ የስራ መስክ የተሰማሩት ወንዶች  ብቻ ሲሆኑ ያውም በሙት አንጅታቸው  የተጠረበውን ድንጋይ ያጓግዛሉ። ሆድ መሙያ የዕለት እንጀራቸውን ተመግበው ወደስራው ያቀናሉ። አፍላ ጉልበታቸውን በጤና መታወክ ካላጡ በስተቀር መስራታቸውን አንዴ እንኳን ለአፍታ ገታ አያደርጉም።


በርግጥ ብዕሬን እንዳነሳ የገፋፋኝ ይህም አልነበር። ይልቁንስ የኦሮሞ ህዝብ ማንነቱን የሚወክለውን ዋርካ ዛፍ መና ቢስነት አሳስቦኝ ነው። ዋርካ ዛፍ የኦሮሞ ህዝብ መገለጫ ብቻ ሳይሆን የመላው ህዝብ ብርቅዪ የሰብል ዝርያዎቸ ጭምርም ናቸው። ታሪካዊና መንፈሳዊ ዳራም አላቸው። 


በጣፎ አካባቢ መታዘብ እንደቻልኩት አብዛኖቹ የዋንዛ የዋርካናየሾላ ዛፎች ህልውናቸው አጠያያቂ ለመሆን እየተቃረቡ ነው። ለምን ቢባል የተጠረቡ ድንጋዮቸ ተመንግለው የሚወጡት የዛፎቹን ስር ታክከው ስለሆነ ነው። ይባስ ብሎ የኤሌክትሪክ ሃይል ማስተላለፊያ ምሶሶዎቸ የከተሙት ዛፎቹን ተገን ያደረጉ ስለሆነ ዛፎቹ እንዲኮሰምኑና የአፈር መሸርሸር ሰለባ እንዲሆኑ አሉታዊ ተፅዕኖ ፈጥረዋል። በተለይ አባቶቸ በዛፎቹ በመጠለል ያከናወኑት የነበረውን የአፈርሳታ መርሐግብር እንዲሰናከል ሳንካ ሊሆን ቸሏል። ለምንቢባል እንደእኔ ምልከታ ማስፈራሪያ አዘል ቃል በኤሌክትሪክ ምሶሶ ሰለተተየበ ነው። 


በጥቅሉ እንዲህ አይነት ጉልበት ብዝበዛ  ተፈጥሮ የመቧጠጥ ሱስ ለአገር በቀል የሰብል ዝርያና ለወግ    ስርአት ክብር አለመስጠት አላምጦ የመትፋት ፖሊሲ ገዥው ፓርቲ እያቀነቀነ እንደሆነ እማኝ አያሻም።

የሰሚ ያለህ?!

Wednesday, 14 June 2017 12:57

 

የዕውቁ ኢትዮጵያዊ አርበኛ፣ ዲፕሎማትና ደራሲ የክቡር ዶ/ር ሀዲስ አለማየሁ መኪና በቅርስነት መጠበቅ ሲገባት የስጥ ማስጫ የሆነችው በምን ምክንያት ይሆን?!


ለታሪኩ ለሥልጣኔው፣ ለባህሉ፣ ለቅርሱ ባዕድና እንግዳ የሆነ ትውልድ ከራሱ ከማንነቱ እየሸሸና እየተንሸራተተ የራሱን ንቆ የሌላውን ናፋቂ የመሆኑ ጉዳይ ብዙ የተባለበት፤ የተጻፈበት ነው። ባለፈው ሳምንት የሸገር ሬዲዮ ባልደረባ የሆነው ጋዜጠኛ ወንድሙ ኃይሉ በልዩ ወሬው ዝግጅቱ ዕረቡ ማለዳ ላይ አንድ አሳዛኝ የሆነ ዜና አሰምቶን ነበር።


ይኸውም ለዕውቁ ኢትዮጵያዊ ለአርበኛውና ለዲፕሎማቱ ለደራሲ ለክቡር ለዶ/ር ሀዲስ አለማየሁ መታሰቢያ ይሆን ዘንድ በተቋቋመው ትምህርት ቤት ውስጥ ለረጅም ዓመታት ይነዷት የነበረችው መኪናቸው በትምህርት ቤቱ አንድ ጥግ ላይ እንደ አልባሌ ዕቃ ተጥላና ወድቃ፣ ቀንና ሌሊት ፀሐይና ብርድ እየተፈራረቀባት፣ ዝጋና ወላልቃ በአራሙቻ ተውጣ ይባስ ብሎም ደግሞ ዕጣ ፈንታዋ የስጥ ማስጫ የመሆኗን አሳዛኝ ዜና ነበር ሸገር በልዩ የወሬው ጊዜው ያረዳን።


ጋዜጠኛ ወንድሙ ኃይሉ ልዩ ወሬ እንዳተተውም የትምህርት ቤቱ አስተዳደር የእኝህን ታላቅ ደራሲና ዲፕሎማት ታሪካዊ መኪና በተመለከተ ብዙም ትኩረት አለመስጠቱንና በትምህርት ቤታቸውም ያሉ አብዛኛው ተማሪዎቻቸውም ክቡር ዶ/ር ሀዲስ አለማየሁን በተመለከተ ስለ ታሪካቸውና ሥራዎቻቸው እምብዛም እንደማያውቁ  ነበር ከጋዜጠኛ ወንድሙ ጋር በነበራቸው አጭር ቆይታቸው የገለጹት። እስቲ በዚህ ጉዳይ ላይ ጥቂት ጥያቄዎችን እናንሳ።


ለመሆኑ ክቡር ዶ/ር ሀዲስ አለማየሁ ለስማቸው መታሰቢያ ይሆን ዘንድ በተቋቋመው ትምህርት ቤት ሥራቸውና ታሪካቸው ነገ የሀገራቸው ተስፋ ለሆኑ ወጣቶች ባዕድና ባይተዋር መሆኑ ከማንገብገብም ከማስቆጨትም በላይ ለምን ብለን እንድንጠይቅ እንገደዳለን። ለመሆኑ የትምህርት ቤቱ አስተዳደርም ሆነ የትምህርት ቤቱ የአማርኛ ቋንቋ እና የታሪክ መምህራን የእኝህን ታላቅ ኢትዮጵያዊ ታሪካቸውንና ሥራዎቻቸውን ለተማሪዎቻቸው በማስተዋወቅ ረገድ ምን ያህል ሠርተዋል ወይም ምን እየሠሩ ነው?!


ለመሆኑ በትምህርት ቤቱ ስያሜውን በእኝህ ታላቅ ኢትዮጵያዊ ስም ከማድረግ ባለፈ እንዴት ለአንድ ቀን እንኳን ክቡር ዶ/ር ሀዲስ አለማየሁን በሥራዎቻቸው የሚዘከሩበት የሚታወሱበት ውይይትና የሐሳብ ልውውጥ የሚደረግበት መድረክ አይኖረውም ወይም ለመፍጠር ጥረት አላደረገም ማለት ነው?!


በመሠረቱ መቼም ትምህርት ቤቱ በክቡር ዶ/ር ሀዲስ አለማየሁ ስም በተማሪዎች መካከል የሥነ ጽሑፍ፣ የፈጠራና ሌሎች ስፖርታዊ ውድድሮች በማድረግ በተማሪዎቻቸው ልብ ውስጥ እኝህን ታላቅ ሰው ስማቸውና ታሪካቸው ሕያው እንዲሆን ለማድረግ ቢጥር የትምህርት ቤቱ አስተዳደር፤ "ተማሪዎቻችን ስለ ደራሲ ሀዲስ አለማየሁ ብዙም የሚያውቁት ነገር የለም...!" የሚል እንዲህ ዓይነቱን አሳፋሪ ምላሽ አይሰጥንም ነበር ለማለት እደፍራለሁ። ትምህርት ቤቱ ክቡር ሀዲስ አለማየሁ የነበረችው መኪናቸው ለስማቸው መታሰቢያ ይሆን ዘንድ በተቋቋመው የዕውቀት ገበያ ግቢ ውስጥ ሳር በቅሎባትና የስጥ ማስጫ እስክትሆን ድረስ ምን እየጠበቀ እንደነበር ከማስገረምም አልፎ በእውነት የሚያስቆጭ ነው።


ትምህርት ቤቱ መኪናዋን በቅርስነት መንከባከብና መጠበቅ አቅም ባይኖረው እንኳን ጉዳዩን ለሕዝብና ለሚመለከተው የመንግሥት አካል ለማሳወቅ ምን ጥረት፤ ምን እንቅስቃሴ አድርጓል። በግሌ እንደማውቀውና እንዳለኝ መረጃ የክቡር ዶ/ር ሀዲስ አለማየሁ የድርሰት ሥራዎቻቸው ረቂቅ የእጅ ጽሑፎቻቸውና ሌሎች ጥቂት ንብረቶቻቸው በክብር በአደራነት ለአዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ የኢትዮጵያ ጥናትና ምርምር ተቋም መሰጠቱን አውቃለሁ። በአንድ ወቅትም ተቋሙ ለሕዝብ ዕይታ ክፍት እንዲሆን ዐውደ ርእይ/ኢግዝቢሽን አዘጋጅቶም ነበር። የኢትዮጵያ ጥናትና ምርምር ተቋም በተጨማሪም የሀገራችን ታላላቅ ደራሲ የሆኑትን የሎሬት ጸጋዬ ገ/መድኅን፣ የአብዬ መንግሥቱ ለማን እና የጳውሎስ ኞኞን ሥራዎችንና በቅርስነት መጠበቅ የሚገባቸውን ንብረቶቻቸውን በክብር ተረክቦ ማስቀመጡን አውቃለሁ።


ስለሆነም የኢትዮጵያ ጥናትና ምርምር ተቋም አሊያም ብሔራዊ ቤተ መዘክር/ሙዚየም የኢትዮጵያዊውን አርበኛ፣ የትምህርትና የአስተዳደር ባለሙያ፣ ዕውቅ ዲፕሎማትና ደራሲ የክቡር ዶ/ር ሀዲስ አለማየሁን መኪና ከትምህርት ቤቱ በአደራ ተረክቦ ተገቢውን እደሳ በማድረግ በቅርስነት ሊጠብቀው ይገባል። ሌላው ዓለም ታላላቅ ደራሲዎቻቸው የጻፉበትን ብዕራቸውንና የተቀመጡበትን መቀመጫ ሳይቀር እንኳን በክብር በቅርስነት ጠብቀው ሕዝባቸውን ለማስተማርና ለቱሪዝም ገቢ አድርገው ሲጠቀሙበት እኛ ብዙም የነቃን አይመስልም። ቅርሶቻችን ለሀገራችን ልማትና ለቱሪዝም ዕድገት ያላቸው ፋይዳ ትልቅ ነው እያልን በተቃራኒው ቅርሶቻችን ተረስተውና ወድቀው ሲበላሹ እያየን ዝም ማለት አይገባንም።

 

ከአበባዉ መሐሪ

 

ኢትዮጵያ እየተከተለችዉ ያለዉን ፌደራሊዝም በተመለከተ ግንቦት 18 ቀን 2009 ዓ.ም በሒልተን ሆቴል ከፍተኛ የመንግሥት ባለሥልጣናት፤ የተቀዋሚ የፖለቲካ ፓርቲ መሪዎችና የሲቪክ ማህበራት በተሳተፉበት ከፍተኛና ጠቃሚ ዉይይት ተካሒደል። የኢትዮጵያ መንግሥትም ሰዶ ከማሳደድ ይልቅ እንደነዚህ ያሉ ስብሰባዎች እንዲዘጋጁ በማድረግ ከሚሰጡ አስተያይቶችና ምክሮች ትምህርት በመዉሰድ የአመራር እርምጃዉን ቢያዘምን በአገራችን ሰላም ይወርዳል፤ እራሱንም ከአደጋ ሊከላከል ይችላል የሚለ እሳቤ አለኝ፡፤


በሒልተን ሆቴል በተደረገዉ ስብሰባ ላይ ተገኝቸ ሦስት የፌደራሊዝም ምሁራን በኢትዮጵያ ፌደራሊዝም ጠንካራና ደካማ ጎኖች ላይ ያቀረቦቸዉን የጥናት ጽሁፎች በጥሞና ተከታትያለሁ። ከተሳታፊዎችም ሥር የወጉና መሰረታዊ የሆኑ አስተያይቶችና ጥያቄዎች ቀርበዋል። ምሁራኖቹ ያቀረቡት የጥናት ጽሁፍ የኢትዮጵያ ፌደራሊዘም ሰር~ል ወይስ ከሽòል፤ በዚህ ጉዳይ ላይስ ሕዝቡ ምን አስተያይት እየሰጠ ነዉ የሚሉትን ያካትታል ብዬ ጠብቄ የነበረ ቢሆንም የጠናቱ ጽሁፍ አንደነዚህ ያሉትን አንገብጋቢ ጉዳዮች ያካተተ አልነበረም፤ በጉዳዩ ላይ ሕዝቡስ ምን አስተያየት አለዉ የሚል እንè የተካተተበት አልነበረም።


እንደሚታወቀዉ ሁሉ በዓለም ላይ የተለያየ ቅርጽና ይዘት ያላቸዉ የፌደራሊዝም ዓይነቶች እንዳሉ ግልጽ ሲሆን በሁለቱ ዋና ዋና የፌደራሊዝም ዓይነቶች ላይ በተለያየ ጊዜና በተለያዩ ምሁራን ሰፊ ጥናት ተካሒዶባቸዋል። እነዚህ የፌደራሊዘም ዓይነቶችም፡-


1. በዘር ግንድና በቋንቋ ላይ የተመሰረተ ፌደራሊዘም (Language and Ethnic based Federalism) ነዉ።
ይህ የፌደራሊዘም ዓይነት በብዙ ሀገራት ተግባራዊ ሆኖ ከጥቅሙ ይልቅ ችግሩ የሰፋ በመሆኑ የተነሳ አገሮቹ ወደማይወጡት ማጥ ዉስጥ ገብተዉ የሚገኙ ሲሆን በፌደራል መንግሥቱ ሥር የሚገኙ አካላት አንድም ከፌደራል መንግሥቱ ጋር ወይም እርስ በእርሳቸዉ በግጭት ዉስጥ ስለሚገቡ የሰባዊና ቁሳዊ ሀብታቸዉ በግጭቱ ይወድማል። በዚህ የተነሳም እድገታቸዉ ቀጭጮ፤ ዜጎቻቸዉ በድህነት አዘቅት ዉስጥ የሚማቅቁ ናቸዉ።


ይህን ዓይነት የፌደራሊዝም ሥርዓት ከሚከተሉ ሀገራት መካከልም፡- የቀደሞዋ ሶቤት ሕብርት፤ ዩጎዘላቢያ፤ በልጂየምና ኢትዮጵያ ይገኙበታል።
በዚህ ዓይነት የፌደራሊዝም ሥርዓት ዉስጥ የሚገኙ ሀገራት የአበዮታዊ ዲሞክራሲን መርህ ስለሚከተሉ ከግለሰብ መብት መከበር ይልቅ ለቡድን መብት መከበር ቅድሚያ ይሰጣሉ። የአገራችንን ሁኔታ እንደምሳሌ ብንወስድ በኢህአዴግ እምነትና መርህ መሠረት የአማራዉን መብት የብሔረ አማራ ዴሞክራሲያዊ ድርጅት (ብአዴን)፤ የኦሮሞን የሰባዊ መብት ኦህዴድ፤ የትግሬዎችን መብት ሕወሓት ወዘተ. ያስከበራል በሚል ያምናል። ይሁን እንጂ እሰከአሁን ድረስ በአለን ተሞክሮ መሠረት እነዚህ የፖለቲካ ድርጅቶች የየራሳቸዉን የፖለቲካ አባላት የፖለቲካ፤የኢኮኖሚና የማህበራዊ መብትና ጥቅም እንጂ የሚወክሉትን የአጠቃላይ ሕዝብ መብትና ጥቅም ለማስጠበቅ በቂ ጥረት ሲያደርጉ አልታዩም። በእንደነዚህ ዓይነቶች ችግሮች ምክንያት በአነዚህ አገሮች የሚታየዉ ያልተረጋጋ ፖለቲካ፤ ዝቅተኛ የኢኮኖሚ እድገትና ዝቅተኛ የአንድነት ስሜት፤ በአጠቃላይ የመበታተን እጣ ፋንታ (unstable politics, low economic development, less integrity and in general fragmentation) ይታይባቸዋል


2ኛ. ሁለተኛዉ የፌደራሊዝም ዓይነት ደግሞ በጂኦግራፊ፤ በኢኮኖሚና፤ በማህበራዊ ትስስር ላይ የተመሠረተ ነዉ/ That based on Geography, Economic and social ties)። ይህን ዓይነት የፌደራሊዝም ሥርዓት ከሚከተሉ ሀገራት መካከልም፡ ዩስ አሜሪካ፤ጀርመን፤ ብራዚል፤ ታላቋ ብሪታኒያ እንዲሁም ደቡብ አፍሪካና ናይጀሪያ ይገኙበታል። እነዚህ ሀገራት የሊቨራል ዲሞከራሲን መርህ ስለሚከተሉ በመጀመሪያዉ ረድፍ ከተጠቀሱት በተቃራኒ ከቡድን መብት ይልቅ ለግል መብትና ጥቅም ቅድሚያ ስለሚሰጡ ሰላም፤ የተረጋጋ ፖለቲካና የኢኮኖሚ እድገትን የሚያጣጥሙ ከመሆናቸዉ በተጨማሪ አንድና ጠንካራ ሀገር ያላቸዉ ናቸዉ። ለምሳሌ ብራዚል ይህን ዓይነት የፖለቲካ መስመር በመከተላ ምክንያት ዛሬ ከድህነት ወጥታ ለዓለም ሀገራት የምግብና የተለያዩ ቁሳቁሶችን በማቀረብና ፈጣን የሆነ ኢኮኖሚ በመገምባት ላይ ትገኛለች።


ከዚህ ላይ ጥልቅ ጥናት የተደረገበትና ሕዘባችን የተሳተፈበት ዉሳኔ የሚያስፈልገዉ የትኛዉ ፌደራሊዝም ነዉ ለኢትዮጵያ የሚጠቅመዉ? የሚለዉ ነዉ። በአኔ አስተያየት የዜጎች ባህል፤ ቋንቋ፤ ማንነትና የሰባዊ መብት ተከብሮ፤ የማእከላዊ መንግሥትም የአካባቢ መስተዳድሮችን ሥልጣን ሳይሸራርፍ እንዲያከብር ሆኖ ፤ እንዲሁም የሊቨራል ዲሞክራሲ- መሠረቱ የአያንዳንዱ ዜጋ መብትና ድምጽ ተከብሮ የመንግሥት ሥልጣን ብቸኛዉ ባለቤት ሕዝብ መሆኑን መቀበል ነዉ። በዚሁም መሠረት የዜጎች ማለትም የግለሰቦች የመጻፍ፤ የመናገር፤የመደራጀት፤ መሪዉን ያለምንም ቅድመ ሁኔታ የመምረጥና የመመረጥ፤የእምነት ነጻነት፤ ንብረት የማፍራት ነጻነትና የሌሎችንም የሲቪክና የፖቲካ ነጻነት ሳይሸራረፉ እንዲከበሩ ዋስትና መሥጠት ነዉ። ይህን የምልበት ምክንያትም ዛሬ የኢትዮጵያ ፈደራሊዝም የዜጎችን ከቦታ ቦታ ተዘዋዉሮ የመሥራት መብትን ገድቧል፤ በፌደራል መንግሥቱና በአንዳንድ ክልሎች መካከል እንዲሁም በየክልሎች መካከል የእርስ በእርስ ግጭትን በመፍጠር የዜጎች ሕይወትና የአገሪቱ ንብረት እንዲወድም አድረጓል እንዲሁም አገሪቱ የተረጋጋች እንዳትሆን ከፍተኛ ምክንያት ሆኖባታል።ለምሳሌ- በኦሮሚያና በኢትዮጵያ ሶሚሌ፤ በኮንሶና በአሪ፤በጉጂና በቦረና እንዲሁም በአፋርና በአማራ …. መካከል ከፍተኛ የሆነ ግጭትን በመፍጠር ዜጎች በማይጠቅም ጉዳይ እንዲጋደሉና ብዙ ንብረትም እንዲወድም አድረጓል እያደረገም ይገኛል።በሌላ በኩል ዜጎች በአካባቢያቸዉ መዳኘትና ፍትህ ማግኘት ሲገባቸዉ የዘር ግንዳቸዉን በመቁጠር በዙ ኪሎ ሜትሮችን በማቋረጥ ለፍትህ ፍለጋ ሲነገላቱና ሲቸገሩ ይታያሉ። ለምሳሌ የምንጃር ወረዳ ሕዝብ በ20 ኪሎ ሜትር ከሚገኘዉ ከአዳማ ፍትህ ማግኘት ሲኖርበት የዘር ግንዱን ፈልጎ በ800 ኪሎ ሜትር ርቀት ላይ ወደ ሚገኘዉ ባህርዳር ድረስ እንዲሔድ ያስገደደዉ ይህ ዓይነቱ ፌደራሊዝም መሆኑ ነዉ።


ስለዚህ የኢትዮጵያ አንድነትና መረጋጋት የሕዝበም እድገትና ብልጽግና ይሰምር ዘንድ ከላይ በተጠቀሱ የሊቨራል ዲሞክራሲ መርሆዎች ላይ በመመርኮዝ በዘር ግንድና በቋንቋ ላይ የተመሰረተ ፌደራለዝም ሳይሆን በጂኦገራፊ፤ በኢኮኖሚና በባህል ትስስር ላይ የተመሰረተ ፌደራሊዝም ለኢትዮጵያ መተኪያ የሌለዉና ጠቃሚ መሆኑ ሊሰመርበት ይገባል።
ፈጣሪ ኢትዮጵያንና ሕዝባን ይባርክ

 

ፌደራሊዝም/Fedralis
1. በዓለም ላይ ሁለት ዓይነት ፌደራሊዝም አሉ/ There are two kinds of Fedralism.
1.1 አንደኛዉ በጂኦግራፊ፤ በኢኮኖሚና ፤ በማህበራዊ ትስስር ላይ የተመሠረተ/ That based on Geography, Economic and social ties:-


America, German, Brazil and UK and Nigeria
-Peace and Stable politics, Economic development, one and strong country


2. በዘርና በቋንቋ ላይ የተመሠረተ/ That Ethnic and language based:


2.1. Russia, Ugozlavia, Ethiopia……


unstable politics, low economic development, less integrity and in general fragmentation


ከዚህ ላይ የትኛዉ ፌደራሊዝም ነዉ ለኢትዮጵያ የሚጠቅመዉ ይህ ነዉ ጥልቅ ጥናት የተደረገበት ዉሳኔ የሚያስፈልገዉ
በአኔ አስተያየት የዜጎች ባህል፤ ቋንቋ፤ ማንነትና የሰባዊ መብት ተከብሮ እንዲሁም የማእከላዊ ምንግሥት የአካባቢ መስተዳድሮችን ሥልጣን ሳይሸራርፍ እንዲያከብር ሆኖ ፤ በአንደኛዉ ላይ እንደተጠቀሰዉ በኢኮኖሚ፤በጂኦገራፊና በባህል ትስስር ላይ የተመሰረተ ፌደራሊዝም ለኢትዮጵያ ጠቃሚ ነዉ ብየ አምናለሁ


ይህን የምልበት ምክንያት ዛሬ በዘር ግንድና በቋንቋ ላይ የተመሠረተ የኢትዮጵያ ፈደራሊዘም የዜጎችን ከቦታ ቦታ ተዘዋዉሮ የመሥራት መብት ገድቧል፤ክልሎች በግጭት ዉስጥ እንዲገቡ በማድረጉ የተነሳ አገሪቱ የተረጋጋች እንዳትሆን አድርጓታል፤


ለምሳሌ- በኦሮሚያና በሶሚሊያ፤ በኮንሶና በአሪ፤ በጉጂና በቦረና እንዲሁም በአፋርና በአማራ መካከል…. ከፍተኛ ግጭት በመፍጠር ዜጎች በማይጠቅም ነገር እንዲጋደሉና በዙ ንብረትም እንዲወድም አድረጓል።


የሊቨራል ዲሞክራሲ- መሠረቱ የአያንዳንዱ ዜጋ መብትና ድምጽ ተከብሮ የመንግሥት ሥልጣን ብቸኛዉ ባለቤት ሕዝብ መሆኑን መቀበል ነዉ። በዚሁም መሠረት የዜጎች ማለትም የግለሰቦች የመጻፍ፤ የመናገር፤የመደራጀት፤ መሪዉን ያለምንም ቅድመ ሁኔታ የመምረጥና የመመረጥ፤ የእምነት ነጻነት፤ በየትኛዉም ክልል ንብረት የማፍራት ነጻነትና የሌሎችንም የሲቪክና የፖቲካ ነጻነት ሳይሸራረፉ እንዲከበሩ ዋስትና መሥጠት፡፡

ቁጥሮች

Wednesday, 14 June 2017 12:49

320 ነጥብ 8 ቢሊዮን ብር፤          የ2010 በጀት ዓመት የፌደራል መንግስት ረቀቅ  በጀት

81 ነጥብ 8 ቢሊዮን ብር፤  የ2010 በጀት ዓመት የፌደራል መንግስት መደበኛ ወጪ ረቂቅ

 

114 ነጥብ 7 ቢሊዮን ብር  የ2010 በጀት ዓመት የፌደራል መንግስት የካፒታል ወጪ ረቂቅ

 

117 ነጥብ 3 ቢሊዮን ብር  በ2010 በጀት ዓመት ለክልሎች የተያዘ ድጋፍ ረቂቅ በጀት።

 

ምንጭ፡- የገንዘብና ኢኮኖሚ ትብብር ሚኒስቴር¾

ዜጎች ያልተመረመረ ከብት አርደው ለምግብነት እንዳያውሉ እንደዚሁም ሥጋ ቤቶች በቄራ ውስጥ ያላለፈ ሥጋን ለህብረተሰቡ እንዳያቀርቡ ተደጋጋሚ ማሳሰቢያዎችን የምንሰማው በዓመት በአላት ሰሞን ነው። ነገር ግን ህገወጥ እርድን በተመለከተ በተለይ በአዲስ አበባ ያሉ ሥጋ ቤቶች ምን ያህሉ በቄራ ውስጥ ያለፈ ሥጋን ለህብረተሰቡ እያቀረቡ እንደሆነ ምንም አይነት ማረጋገጫ መንገድ የለም።

 

አዲስ አበባ ቄራዎች ድርጅት ለእርድ አገልግሎት የሚጠይቀው የአገልግሎት ክፍያ አነስተኛ ቢሆንም ከተማዋ እየሰፋች ከሄዷ ጋር በተያያዘ በብቸኝነት የሚሰጠው አገልግሎት ካለው ፍላጎት ጋር የሚመጣጠን አይደለም። ይህ ብቻ ሳይሆን ቄራው አሁን ካለው ዘመናዊ የቄራ አደረጃት አንፃር ሲታይም ብዙ መሻሻል ያለባቸው ነገሮች እንዳሉ የሚያሳዩ ጉዳዮች አሉ። ሽታን መቆጣጠር፣ ተረፈ ምርት ወደተለያዩ ምርቶች በመቀየር ተጨማሪ ገቢን ማግኘት፣ ከእርድ ባሻገር በተመጣጣኝ ዋጋ በርካታ ተዛማጅ አገልግሎቶችን ለህብረተሰቡ መስጠት ብሎም ቄራው ለሚያዋስናቸው የህብረተሰብ ክፍሎች ማህበራዊ አገልግሎት የመስጠት ግዴታ አለበት።

 

የአዲስ አበባ ጤና ቢሮም ቢሆን የሀብረተሰቡን ጤና የመጠበቅ ህጋዊ ግዴታውን ለመወጣት በተለይ ለምግብነት በሚቀርቡ የሥጋ ምርቶች ላይ የራሱን ክትትል ማድረግ መቻል አለበት። አንድ በሬ ቄራ አሳርደው ሶስትና አራት በሬ በህገወጥ መንገድ የሚያሳርዱ የስጋ ቤት ባለቤቶች እንዳሉ መታወቅ አለበት። የአዲስ አበባ ቄራዎች ድርጅት የአንድን ሉካንዳ ቤት የእርድ ቁጥር ለግብር ከፋዩ አካል ያስተላለፋል የሚል አስተሳሰብ ያላቸው አንዳንድ ሰዎች በተለይ የዕርድ መጠናቸውን አሳንሰው ለመግለፅ ሲሉ የቄራ እርድን ብዙም አይፈልጉትም።

 

 ቀላል የማይባሉት የስጋ ቤት ባለቤቶች በቄራ ውስጥ ያለፈው የእርድ መጠናቸውና ለህብረተሰቡ የሚያቀርቡት የስጋ መጠን የማይመጣጠን በመሆኑ በሚፈጠረው የመረጃ መፋለስ በሚመለከተው የመንግስት አካል ተጠያቂ እንዳይሆኑ በመስጋት ለሸማቹ ህብረተሰብ የሽያጭ ደረሰኝ መስጠትን አይፈልጉም። በመሆኑም በሥጋ ቤቶች ጉዳይ ከሥጋው ምርት ጀምሮ እስከ ሚዛን ብሎም እስከ ደረሰኝ አሰጣጥና መስተንግዶ ድረስ ብዙ መፈተሽ ያለባቸው ጉዳዮች ያሉ መሆኑን ማሳሰብ እፈልጋለሁ።

 

ሰማሃኝ ይርጉ ከጎተራ

የኢትዮጵያ ገቢዎችና ጉምሩክ ባለሥልጣን ባለፉት አስር ወራት በሙስናና ብልሹ አሠራር የገመገማቸውን 55 ሠራተኞቹን ከሥራ ማሰናበቱን ሰማን።

የባለሥልጣኑ ዋና ዳሬክተር አቶ ከበደ ጫኔ የመ/ቤታቸውን የ10 ወራት ሪፖርት  ለህዝብ ተወካዮች ም/ቤት በቅርቡ ባቀረቡበት ወቅት እንደገለጹት መ/ቤቱ ባካሄደው የጥልቅ ተሀድሶ የንቅናቄ መድረኮች የአመለካከት ዝንፈቶች፣ የኪራይ ሰብሳቢነትና የመልካም አስተዳደር ችግሮች፣ የትብብርና የቅንጅት ማነስና የመሳሰሉት ችግሮች መለየታቸውን ተናግረዋል። በተለይም በስራ ውጤታቸው ደካማ የሆኑ፣ ብልሹ ሥነምግባር የታየባቸው እና ለመማር ዝግጁነት የማይታይባቸውንም አመራሮችና ፈጻሚዎች መለየት ተችሏል ብለዋል።

በዚሁ መሠረት ባለሥልጣኑ በሠራተኞች አስተዳደር ደንብ ቁጥር 155/2000 መሠረት በቂ ማስረጃና መረጃ አግኝቼባቸዋለሁ ያላቸውን 50 ወንድ እና 5 ሴት ሠራተኞች እንዲሰናበቱ ሲወስን ለ22 ሠራተኞቹ ከባድ ማጠንቀቂያ፣ ለ93 ሠራተኞቹ ቀላል ማስጠንቀቂያ መስጠቱን ይፋ አድርገዋል።

 ባለሥልጣኑ በተጨማሪ አሁንም ቢሆን የማስፈጸም አቅሙ ደካማ መሆን፣ የአገልግሎት አሰጣጡ ደንበኞችን ያረካ አለመሆኑ፣ የለውጥ መሳሪያዎችን ተጠቅሞ በቁርጠኝነት ለመፈጸም የአመለካከትና ዝግጁነት መጓደልና የመሳሰሉ ችግሮች አሉብኝ ብሏል።

የኢትዮጵያ ገቢዎችና ጉምሩክ ባለሥልጣን ችግሮቹን ማወቁ፣ ጥፋት አግኝቼባቸዋለሁ ባላቸው ሠራተኞቹ ላይ ህጋዊ እርምጃ መውሰዱ ተገቢነቱ አያጠያይቅም። ይህም ሆኖ ግን ተቋሙ ሠራተኞቸን ከማባረር በመለስ አገልግሎት አሰጣጡን በየደረጃው ለማዘመንና ለማቀላጠፍ በብርቱ መሥራት ይገባዋል። በአሁኑ ወቅት በአዲስ አበባ ከተማ በሚገኙ የባለስልጣኑ ቅርንጫፎች በሙሉ ወርሃዊ የተጨማሪ እሴት ታክስ ሪፖርት ለማድረግና ተያያዥ የታክስና ግብር ጉዳዮች ለማስፈጸም በየዕለቱ መደበኛ ስራቸውን እየተው የሚንገላቱ ግብር ከፋዮችን ማየት ያሳዝናል። ግብር ሰብሳቢው ተቋም ግብር ከፋዮችን በየቢሮቸው ተገኝቶ አገልግሎት ሊሰጣቸው የሚገባ ቢሆንም በተገላቢጦሽ በጽ/ቤቱ ተገኝተው ግብር ለመክፈል የሚመጡ ዜጎች በየእለቱ በረዣዥም ሰልፎች ጭምር እየተንገላቱ የያዙትን ገንዘብ መልሰው ይዘው ለመሄድ የሚገደዱ መኖራቸው ያሳዝናል። ይህን ክፍተት ተጠቅመው የግል ጥቅማቸውን የሚያሳድዱ፣ ከደላሎች ጋር የሚሞዳሞዱ፣ እንደሕዝብ ስልክ ሳንቲም ካልገባባቸው አገልግሎት የማይሰጡ የባለሥልጣኑ ፈጻሚዎች በዚያው ልክ እንዲበራከቱ ችግሩ በር ከፍቷል።

እናም ባለሥልጣኑ ለአገልግሎት አሰጣጡም መዘመንና መቀላጠፍ ልዩ ትኩረት ሰጥቶ ሊሰራ ይገባል። ምግባረ ብልሹና ሙሰኛ ሠራተኞችንና ሹሞቹን የማስተማርና የመቅጣት ተግባሩን እንደተጠበቀ ሆኖ ሠራተኞችን የሃሳብና የጥቅም ተካፋይ በማድረግ (በማሳተፍ) የእኔነት ተቋማዊ ስሜት እንዲገነቡ አበክሮ ሊሠራም ይገባል።¾

እስኪ እንገጣጠም

Wednesday, 14 June 2017 12:42

 

በጥበቡ በለጠ

“ኢትዮጵያ የገጣሚያን ምድር ነች” ይላሉ የአዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ የስነ-ፅሁፍ መምህር የሆኑት ዶ/ር ፈቃደ አዘዘ። ጉዳዩን ሲተነትኑትም እዚህ ሀገር የተማረውም ያልተማረውም ገጣሚ ነው። የተማረው የጠረጴዛና የወንበር ላይ ገጣሚ ነው። ቁጭ ብሎ፣ አስቦ፣ ሀሳብ አመንጭቶ ይፅፋል። ያልተማረው ደግሞ የቃል ግጥሞችን በመሸታ ቤት ላዝማሪ በመስጠት፣ በሠርግ፣ በለቅሶ፣ በደቦ፣ በስደት ወዘተ. ለዛቸው የማይጠገቡ ግጥሞችን ሲደረድር ይታያል። እናም ግጥም የዚህች ሀገር ሀብት ነው ባይ ናቸው ዶ/ር ፈቃደ።

በርግጥ ትክክለኛ አባባል ነው። ግጥም በተለይም አንድ የሚያስጨንቅና የታመቀ ሀሳብ ስሜትን ሲፈታተን ፈንቅሎ የሚወጣ እንደሆነ የሚናገሩም አሉ። ለምሳሌ በመሸታ ቤት ውስጥ ቁጭ ብለው ለአዝማሪው ‘ተቀበል!' በማለት ሁለትና ሦስት ስንኞችን የሚሰነዝሩ ሰዎች አንድ የውስጥ ስሜታቸውን የሚያንፀባርቁበት አጋጣሚ ነው። በፍ/ቤት የገተራቸውን ለመሸንቆጥ፣ ወይም ኰማሪቷን በመፈለግ፣ አልያም ጠላቴ ነው ብለው ለሚያስቡት ሰው.... ብቻ ብዙ ምክንያቶች ይኖራሉ።

ዛሬ ደግሞ ግጥሞች በመፃህፍት መልክ እየታተሙ በመውጣት እስከ ቅርብ ጊዜ ያልታየውን የዚህን ዘርፍ እንቅስቃሴ የትየለሌ እያደረሱት ነው። አነሰም በዛ ግጥም ይፃፋል ይታተማል። በየግጥም ምሽቱና ግጥም በማለዳ በተሰኙ መድረኮችም ግጥም ይነበባል።

በዚሁ ዘመን የሚታዩ ግጥሞች ባህሪዎቻቸው ደግሞ ካለፉት ዘመናት የተለየ ነው። ይህም አጫጭር ግጥሞች በስፋት የሚታዩበት ሁኔታ ይስተዋላል። ለምን አጠሩ? ይሄ ራሱን የቻለ ሰፊ ጥናትና ትንታኔ የሚጠይቅ ነው። ለጨዋታ ያህል ግን ሲነሳ ደግሞ የግጥሙ ርዕሰ ጉዳይ ራሱ ለእጥረትና ለርዝመቱ እንደ አንድ አብይ ምክንያት ይቆጠራል የሚሉም አሉ። ለምሳሌ አባይ፣ አዋሽ ብለን ብንጀምር መቆሚያችን የት ነው? እንደ ወንዙ ርዝማኔ እና ስፋት የግጥሙም ሀሳብ ይረዝማል ይሰፋል።

ታላላቅ ርዕሰ ጉዳዮች ታላላቅ ገለፃና ሰፊ ሃሳብ ጋር ይንሸራሸራሉ በማለት ሲገልፁ፣ እነዚህ ሰዎች ደግሞ አጭሩን ግጥም የሀሳብ እጥረት አለበት እስከ ማለት አፋቸውን ሞልተው ይናገራሉ።

በሌላኛው ፅንፍ ያለው ተከራካሪ ደግሞ ግጥም ረዝሞ ሲንዛዛ ሳይሆን ትልልቅ ሃሳቦችን ሰብስቦ በአጭሩ የሚያቀርብ ነው። ግጥም ማለት አጭር ሲሆን ነው ብለው በተለይም ለአሁን ዘመን የግጥም አብዮት ውዳሴ ይሰጣሉ።

ከሁለቱም ሀሳቦች ሣይሆኑ መሀል ላይ ሆነው ከማንም ጋር የማይቀያየሙት አስተያየት ሰጭዎች ደግሞ ግጥም ስላጠረም ስለረዘመም አይደለም የብቃትና የጥራት ደረጃው የሚለካው ባይ ናቸው። ረጅሙ ግጥም ወይ ውብ አልያም አስቀያሚም ሊሆን ይችላል። አጭሩም እንደዚያው ነው ባይ ናቸው።

በርግጥ ግጥም ተሰጥኦንም የቋንቋ ሀብታምነትንም ይጠይቃል። ገጣሚው ስለሚፅፍበት ቋንቋ ምን ያህል ቃላቱን፣ ስርዓቱን፣ ቀለሙን ወዘተ. ያውቃል? የሚሉት ነገሮች መነሳት አለባቸው።

መነሻ መሠረቱን የቋንቋው እውቀት ላይ አድርጐ የተነሳ ገጣሚ መንገዱ ሁሌ ቀና እየሆነለትእንደሚሄድ ይነገራል። ስራውንም ያቀላጥፍለታል ተብሎ ይታመናል። ገጣሚነት ከዚህ ሌላ እውቀት ነው። ሰፊ ንባብ፣ ማንኛውንም ነገር ለማወቅ “መቆፈርን” የሚጠይቅ፣ ማህበረሰቡን በጥልቀት ማወቅ፣ ባህልን፣ ወግን፣ ፖለቲካን፣ ኢኮኖሚን... በሰፊው ለመገንዘብ የሚችልና ሁሉም ነገር እጁ ላይ እንዲኖር ማድረግ መቻል አለበት። ከእንዲህ አይነት ሰው ነው ጥልቅና ሰፋ ያለ ሀሳብ ያለው ግጥም ማግኘት የሚቻለው።

ገጣሚያን ስራቸው የተቃና እንዲሆንላቸው በማሰብ አያሌ የቋንቋ ሰዎች በተለያዩ ዘመናት ጥናቶች አቅርበዋል። መንግሥቱ ለማ፣ ዓለማየሁ ሞገስ፣ ዜና ማርቆስ እንዳለው፣ ሰይፉ መታፈሪያ ፍሬው፣ ዮሐንስ አድማሱ፣ ከዚህ ከዘመንተኞቹ ደግሞ ሳሙኤል አዳል፣ አበራ ለማ፣ ብርሃኑ ገበየሁ ይጠቀሳሉ። ግጥም ላይ ብዙ ነገር ተናግረዋል ፅፈዋል።

በተለይም የአንድ ገጣሚን ልዩ ብቃት የሚወስኑት በማለት የሚያስቀምጧቸው የቃላት አጠቃቀምን (Diction)፣ የዘይቤ አጠቃቀምን (Figurative Language)፣ የግጥሙ ዜማዊነትና (Rhythm)፣ አሰኛኘት (Versification) የመሳሰሉት በገጣሚው ዘንድ በሰፊው ከታወቁ 'አውቆ ገጣሚ' የሚያሰኙት ነጥቦች እንደሆኑ ይገልፃሉ። ወር በገባ የመጀመሪያ ረቡእ ግጥሞቻቸውን ይዘው የሚቀርቡት ፖየቲክ ጃዞች የዚህ መልካም ግጥም አርአያዎች ናቸው። የግጥም አብዮት እያካሄዱ የሚገኙ ናቸው።

የቃላት ምርጫ ሲባል ተደጋግሞ እንደሚነገረው እምቅና ሃይለኛ ቃላት በግጥም ውስጥ ይግቡ የሚለው ሀሳብ ዛሬ ዛሬ ውድቅ እየሆነ መጥቷል። ምክንያቱም ቃላት በተገቢው ቦታቸው ላይ እስከ ገቡ ድረስ ኃይለኛና እምቅ ናቸው። ጉዳዩ ትክክለኛውን ቦታቸውን አውቆ መርጦ የማስገባቱ ስራ ላይ ገጣሚው መጠንቀቅ ያለበት።

በርግጥ አንዳንድ ገጣሚዎች ቃላትን ይፈጥራሉ። ለቦታው ለሁኔታው የሚያመቻቸውን ገለፃ ለመጠቀም ሲሉ እንደ ሎሬት ፀጋዬ ገ/መድህን ያሉ ሰዎች በተለይም ጥምር ቃላትን (Compound Word) ይመሰርታሉ። ፀጋዬ ከአማርኛና ከኦሮምኛ እያደረገ ያጣመራቸው ቃላት ለቋንቋው እድገት ያበረከተው አስተዋፅኦ ወደር አይገኝለትም። እናም ገጣሚ ቃላት ተጠቃሚ ብቻ ሣይሆን ፈጣሪም ነው።

ገጣሚያን የቃላትንም እማሬያዊእና ፍካሬያዊ ፍቺ (Denotative and Connotative) ማወቅ ይጠበቅባቸዋል። ለምሳሌ ‘ውሻ'  የሚለው ቃል በብዙ ቦታዎች ላይ ሲገባ ብዙ አይነት ፍቺ ይኖረዋል። ይህም አንደኛው የቤት እንስሳ የሆነውን የሰው ልጅ በጣም የሚቀርበውን እንስሳ ማለታችን ሲሆን፤ ሁለተኛው ወይም ፍካሬያዊው ፍቺ ደግሞ ስድብ ነው። ልክስክስ እንደማለት ነው። በሌላ መልክ ደግሞ እናቶቻችን “የኔ ውሻ” ይሉናል። ይህም ‘የኔ ፍቅር' ማለታቸው ነው። ስለዚህ የዘመኑ ገጣሚዎች ይህን ክፍልም መመርመር ይጠበቅባቸዋል።

ከዚህ ሌላ ግጥምን ዘመን ዘለልና አይረሴ ከሚያደርጉት ባህርያት አንዱ ዘይቤያዊ አጠቃቀም ነው። በአማርኛም ሆነ በእንግሊዝኛ ቋንቋ በርካታ ዘይቤያዊ አጠቃቀሞች አሉ። ገጣሚያን እነዚህን የዘይቤ አይነቶች ቢያውቋቸው ስራዎቻቸው የበለጠ ማራኪነት እንዲኖራቸው ማድረግ ይችላሉ። ምክንያቱም ዘይቤዎች በሰው ልጅ አእምሮ ውስጥ ምስል በመከሰት የአይረሴነትን ሁኔታ ይፈጥራሉና።

ግጥም ከሰው ልጅ አእምሮ የራቀን ነገር ወይም ረቂቅ ነገርን ማሳያ ስለሆነ ዘይቤ ደግሞ ለዚህ አይነቱ ነገር ከፍተኛውን ሚና ይጫወታል። ረቂቁን አጉልቶ ማሳየት፣ በሀሳብ አድማስን ዘልቆ መሄድን ሁሉ የሚፈጥርልን ነው።

ከነዚህ የዘይቤ አይነቶች ውስጥ ጥቂቶቹን ዳሰስ አድርገን እንለፍ።

1.ተነፃፃሪ ዘይቤ (Simile)

ይህ የዘይቤ አይነት አንድን ነገር ከሌላ ነገር ጋር በማነፃፀር በማወዳደር የሚያቀርብ ነው። አንዳንዶች አነፃፃሪ ዘይቤ ይሉታል። ይህን ዘይቤ በስፋት ተጠቅሞበት የተዋጣለት ገጣሚ ፀጋዬ ገ/መድህን ነው።

እንደ ፍካሬ ኢየሱስ ቃል፣ እንደ ሙታን የግዞት ህግ፣ ተውተብትቦ ተጥለፍልፎ፣ ተቆላልፎ እንደ ዛር ድግ አነፃፃሪው ቃል እንደ የሚለው ነው።

2.ተለዋጭ ዘይቤ (Metaphor)

ይህ ዘይቤ ገጣሚው አንድን መልዕክት ከሌላ ነገር ጋር በሚያነፃፅርበት ጊዜ፣ ‘እንደ'፣ ‘ይመስላል'፣ ‘ያህል' የሚሉትን ማነፃፀሪያዎች ትቶ አንዱን ካንዱ ጋር ሲያመሳስል የተፈለገውን ምስል ማምጣት እንዲችል የሚያደርገው ነው። አንድ ያልታወቀ ገጣሚ እንዲህ ብሏል፡-

እግረ-ኰሸሸላ፣ ወገበ ግራር

ጨርቄን ጨረሰችው፣ ባንድ ቀን አዳር።

3.ሞረሽ፣ ማነሔ፣ እንቶኔ (Apostrophe)

ይሄ የዘይቤ አይነት የማይናገርን፣ የማይሰማን ግዑዝ አካል ማናገር ነው። ለምሳሌ የግርማ ታደሰ ተናገር አንተ ሀውልት የሚለው ግጥም፣ ተጠቃሽ ነው።

 

4.  ኩሸት (Hyperbole) 

የዚህ የዘይቤ ተፈጥሮ ከመጠን በላይ አጋኖ መናገርን ያሳያል። አንድ ገጣሚ እንዲህ ሲል አስቀምጧል።

እንቁ ወርቅና አልማዝ ተነጥፏል ለግርሽ

የህይወት ምንጭ ነው ገፅሽ ጉተናሽ

አንጋጠው ያዩሻል ጐረቤቶችሽ።

 

5.ምፀት (Irony)

ይሄ ዘይቤ የቀጥታ ትርጉም የለውም። ፍቺው የተነገረውን ነገር በተቃራራኒው ማሰብ ነው። የፀጋዬ ገ/መድህን “እንዳይነግርህ አንዳች እውነት” የሚለውን ግጥም ማንበብ ይጠቅማል።

ደንስ ጐበዝ ደንስ ጀግና

ክራቫትክን አውልቅና

ሀሳብክን ልቀቀውና

ኮትህን ሸሚዝክን ጣልና

ርገጥ፣ ጨፍር፣ ደንስ ጀግና

6.አያዎ (Paradox)

ይህ ዘይቤ አንድን ነገር ተፅፎ ወይም ተነግሮ ስናነብ ወይም ስንሰማ ልክ ነው ብለን ተቀብለን፣ እንደገና ደግሞ እንዴት ሊሆን ይችላል በማለት ሀሳባችንን ስንቀይር ስናወላውል የምንታይበት ነው። ኢብሳ ጉተማ እንዲህ ብሏል።

ገና ያልተነካች፣ ድንግል መሬትን

ማን ህጓን ይወስዳል፣ ሰዎች ከሌለን?

 

7.ድምፅ ቀድ (Onomatopoeia)

ይህ ዘይቤ በተለይም ከተፈጥሮ ድምፆችና ድርጊቶች ኮርጀን የምንጠቀምበት ነው። ለምሳሌ በሩ ኳ! ኳ! ኳ! አለ። የበር ድምፅን ነው። ከ.... ከከ.... ከከ ብሎ ሳቀ። እነዚህ ከተፈጥሮ ድምፆች የምንኮርጃቸው ናቸው። በዚህ የሚጠቀሱት የሀገራችን ገጣሚ መታፈሪያ ፍሬው ናቸው።

8.  ተምሳሌታዊ (Symbolic) 

ተምሳሌታዊ ዘይቤ ነገሮችን በውክልና ስንገልፃቸው ነው። ለምሳሌ ወንዝን እንደ ትውልድ እንደ ህዝብ መቁጠር፣ ባንዲራን ለሀገር፣ ተራራን ለስልጣን፣ እባብን ለተንኮል ወዘተ. አድርጐ መጠቀምን ያሳያል። በርግጥ ተምሳሌታዊ ዘይቤ ሁለት አይነት ነው። አንደኛው አለማቀፋዊ (Universal Symbolism) የሚባል አለ። በሁሉም ሀገር ተመሳሳይ የሆነ ነው። ለምሳሌ ባንዲራ። ሁለተኛ አካባቢያዊ (Local Symbolism)  የሚባለው ነው። በተወሰነ ቦታ እና አካባቢ ላይ ብቻ የሚታመንበት ነው። ለምሳሌ በህንድ ሀገር እባብ የጥሩነት መግለጫ ሲሆን፣ ኢትዮጵያ ውስጥ ደግሞ የመሠሪነትና የተንኮል መሆኑን ልብ ማለት ይጠቅማል።

9.ሰውኛ (Personification)

ይህ ዘይቤ ህይወት የሌላቸውን ነገሮች እንደሰው አድርጐ ማቅረብን ያሳያል።

ከድሀውም ድሀ - ከቱጃሩም ቱጃር

እንደሁሉም ሆና - ሁሉንም የምትኖር

በየጉራንጉሩ - በየበራፉ ላይ

ኪዮስክ ትንሿ ቤት - የአፍንጫ ስር ተባይ።

የዚህ ግጥም ደራሲ አስራት ዳምጠው ነው። ስራውን ያስተዋውቀን ገጣሚ አበራ ለማ ኪዮስክ ድሀም፣ ቱጃርም ሰው ሆና መቅረቧን ገልጿል።

ባጠቃለይ በዘመናችን በሚያስደስት መልኩ የግጥም ስራዎቻቸውን ይዘው የሚቀርቡ ወጣቶችን ከግጥሞቻቸው ጐን ለጐን ጠለቅ እያሉ በተለይም የአማርኛ ቋንቋ የአገጣጠም ስልቶች፣ ቀለሞችን፣ ዜማዎችን፣ የጥንቶቹ ምን ገጠሙ? የኛ ከእነሱ በምን ይለያል የሚሉትንና የመሳሰሉትን ጉዳዮች ቢያጠኑ ጥሩ ነው እላለሁ። ዛሬ የተያያዙት ጐዳና የፈካ እንዲሆን በሁሉም አቅጣጫ ቆፋሪዎች ይሁኑ።

 

በያሬድ አውግቸው

ኢህአዴግ የሃሳብ ብዙህነትን የሚያስተናግድ ስርዓት አስፈላጊነት ላይ  ቁርጠኝነት  እንዳለው ሲነግረን የአንድ ጎረምሳ እድሜ አስቆጥሮአል። ሆኖም ተጨባጩ ነባራዊ ሁኔታ እንደሚያሳየን ይህ  ብዙ  የሚባልለት  ብዙሀነት በኢህአዴግ ድርጅታዊ  ህገ ደንቦችና አሰራሮች ሲታፈንና ሲጨቆን ይታያል። ካለቦታቸው በመተግበር የዲሞክራሲ ህልማችንን ካጨነገፉ የፓርቲው የአመራር ፍልስፍናዎች መካከል ደግሞ  “ዴሞክራሲዊ ማእከላዊነት” በመባል የሚታወቀው የአመራር ፍልስፍና አንዱ ነው። ይህ የእምነትን ያክል ጥልቀትና ስፋት የደደረውና ከሶሻሊስታዊ ርዕዮተ ዓለም የተቀዳው የአመራር ባህል  ፓርቲውንና  ሃገራችንን  ህይወት  አልባ አድርጎአቸዋል።

እስቲ አንዳንድ ማሳያዎችን እንይ። እንደ ብሄራዊ ፕላን ኮሚሽን የቅርብ ግዜ   ጥናታዊ ሪፖርት  ከሆነ ህግ አውጪ  የሆነው የተወካዮች ምክር ቤት በአስፈጻሚው አካል ተጽህኖ ስር  ወድቆ ይገኛል። በተገለጸው ጥልቀትና መጠን ተጽህኖ ስር የወደቀ ህግ አውጪ  ደግሞ በአስፈጻሚው የሚቀርቡ  ረቂቅ ህጎች፤ ተቋማዊ አደረጃጀቶች እና  ህገወጥ አሰራሮችን ፈትሾ እርማት እንዲደረግባቸው አምርሮ ይሰራል ተብሎ አይጠበቅም። የአለማችን ሀገራት ተሞክሮ እንደሚያሳየንም ህግ ተርጓሚና ህግ አውጪ ተቋማት አስፈጻሚውን ወደ መስመር የማያስገቡ ከሆነ በስልጣን መባለግ፤ አድርባይነት፤ መሞዳሞድ፤ ደንታቢስነት እና የሃብት ብክነት  የአስፈጻሚው መገለጫ ባህርያት መሆናቸው አይቀሬ ነው። ከምስራቅ አውሮፓ ሃገራት ተሞክሮ እንደምናየው ከልክ ያለፈ ዲሞክራሲያዊ ማእከላዊነት መገለጫ  የሆነባቸው ገዢ ፓርቲዎች ከላይ የተገለጹ  ባህርያት ወደ ውድቀት መርቶአቸዋል።

ሌላው የሃገራችን ከልክ ያለፈ ዲሞክራሲያዊ ማእከላዊነት ጣጣ ደግሞ የመንግስት ሃላፊዎች የተመደቡባቸውን ተቋማት በሙሉ አቅማቸው እንዳይመሩ ማድረጉ ነው። ሃላፊዎቹ በሃገሪቱ ፖሊሲዎችና መመሪያዎች ተመርኩዘው ወደ  ውሳኔ መድረስ ሲገባቸው የዲሞክራሲ ማእከላዊነት ባህልን ላለመጋፋት ሲሉ ደህንነታቸውን በሚያስጠብቀውና ምናልባትም እንደ ሃገር አክሳሪ መንገዶችን ብቻ እንዲመርጡ  አድርጎአቸዋል።  ይህ ልምድ ለየት ያለ ውሳኔ ለመወሰን የበላይ አካል መመሪያ ጥበቃ  በሚያንጋጥጥ የበታች አመራር የተሞላ የሲቪል ሰርቪስ መዋቅር እንዲኖረን ዋናውን  ሚና እየተጫወተ ይገኛል። ለምሳሌነት መረጃ በመስጠት በኩል የአገራችን ተቋማት ሃላፊዎች ውስጥ ያሉ ችግሮችን ማንሳት ይቻላል። በመጀመሪያ የበታች አመራሮች ቁንጮ የፓርቲና የሃገር አመራሮች ለቃለመጠይቅ ከሚመርጡዋቸው የተወሰኑ  ሚዲያዎች ውጪ  መግለጫ መስጠት ዋጋ ያስከፍላል ብለው  ስለሚያምኑ በራቸውን   ይዘጋሉ። በመቀጠል መግለጫ የሚሰጡባቸው ጉዳዮችም ቀደም ብሎ በከፍተኛ  በሃላፊዎቹ  ይፋ የወጡ ጉዳዮች ላይ  ብቻ እንዲያጠነጥን ይጠነቀቃሉ። እነዚህ  የገደል ማሚቶ መሰል መግለጫዎች የሃገራችን የመንግስት ተቋማት መገለጫዎች ሆነው ቀጥለዋል። 

ሌላውና በገዥው ፓርቲ ውስጥ ከሚንሸራሸሩ የፖለቲካ ባህሎችና ፍልስፍናዎች  መካከል በጭፍን በሚያምን አመራር ሃገሪቱ እንድትሞላ ያደረጋት ደግሞ “ከእኔ የፖለቲካ ፍልስፍና ውጪ  የሆነ አመለካከትም ሆነ ድርጊት ለሃገሪቱ አጥፊ ነው” መሰል  አመለካከት ሲልም ይፋ የወጣ ተግባር ነው። ይህ  አስተሳሰብ ወደ ዲሞክራሲ እየተጓዝኩ ነው ከሚል ፓርቲ የሚጠበቅ አልነበረም። ሂውማን ራይት ዎች፤ ትራንስፓረንሲ ኢንተርናሽናል፤ ለጋዜጠኞች መብት ተሟጋች ድርጅቶች እና  መሰል ተቋማትን  የሊበራል ዲሞክራሲ ርእዮተ አለም መሳሪያዎች ናቸው  ብሎ የመፈረጅ ባህል በምሳሌነት ይጠቀሳል። የሚገርመው ለሃገራችን ግንባር ቀደም እርዳታና ብድር አቅራቢ ሃገራት እነዚህ ተቋማት አላማውን ያራምዱለታል የሚባለው የሊበራል ዲሞክራሲ ጎራ መሆኑ ነው። እንግሊዝና ዩ ኤስ አሜሪካን በምሳሌነት መጥቀስ ይቻላል። እዚህ ላይ መገለጽ ያለበት በፓርቲው ውስጥ የሰፈነው የጠነከረ የዲሞክራሲዊ ማእከላዊነት አስተሳሰብ በዚህ ምክንያታዊነት ገዥ በሆነበት ዘመን እንኳን ፓርቲው እራሱን ብቻ አንዲያዳምጥ ጠፍሮ ይዞታል። በእኔ እምነት ድርጅቱ ለውስጣዊ ትግል እራሱን ክፍት ቢያደርግ ወደ ዘመኑ አስተሳሰብ  እየተገፋም ቢሆን ይቀላቀል ነበር የሚል ጽኑ እምነት አለኝ።

በአጠቃላይ የዲሞክራሲዊ ማእከላዊነት መዘዝ በፓርቲ መዋቅር ላይ ብቻ የሚቆም አይደለም። በመንግስት ሶስቱም ክንፎች፤ በመንግስት በጀት በሚተዳደሩ የዲሞክራሲ ተቋማት እና  በሲቪክ ማህበራት ዙሪያ በሚወጡ ህጎች ላይ መንጸባረቁ  አይቀሬ ነው። አስተሳሰቡ ግትርና ለለውጥ እድል የማይሰጥ በመሆኑ ህብረተሰቡን በቀላሉ ከሚቀርጹት በተቃራኒ ጎራ ካሉ ጉልበታም አስተሳሰቦችና ፍልስፍናዎች ጋር  ታግሎ የመዝለቅ እድሉ እጅግ የመነመነ ነው። ስለዚህ ገዥው ፓርቲ በአዲስ ተካሁባቸው ከሚላቸው አመራሮች ጋር ግትር የሆኑና ለመሻሻል እድል የማይሰጡ አስተሳሰቦች  እና የፖለቲካ  ፍልስፍናዎችን ጡረታ ሊያወጣ ይገባል እላለሁ።¾


Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 94

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 100

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 94

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 100

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 94

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 100

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 94

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 100

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 94

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 100

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 94

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 100

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 94

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 100

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 94

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 100

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 94

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 100

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 94

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 100

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 94

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 100

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 94

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 100

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 94

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 100

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 94

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 100

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 94

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 100

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 94

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 100

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 94

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 100

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 94

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 100

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 94

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 100

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 94

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 100
Page 2 of 166

Sendek Newspaper

Bole sub city behind Atlas hotel

Contact us