You are here:መነሻ ገፅ»arts»news admin - Sendek NewsPaper
news admin

news admin

 

ከኢትዮጵያ ፌዴራላዊ ዴሞክራሲያዊ አንድነት (መድረክ)

የተሰጠ ጋዜጣዊ መግለጫ

ከዛሬ 26 ዓመት በፊት የአምባገነኑ የደርግ መንግስት ሲገረሰስ የኢትዮጵያ ሕዝብ የነበረው ተስፋና ምኞት ወደፊት አገራችንን ዘላቂ ሠላምና ሕገመንግስታዊ ዋስትና ያለው ዴሞክራሲ እንደሚሰፍን፣ ኢኮኖሚያዊና ማህበራዊ ዕድገት እንደሚገኝ፣ ሕዝቡ በነፃ ፍላጎቱ የህግ የበላይነት እና በራሱ ፈቃድ ላይ የተመሠረተ ፌዴራላዊ መንግስት በማቋቋም፣ የግለሰብና የቡድን መብቶችን እና የብሔር ብሔረሰቦችን እኩልነት በማረጋገጥ አንድነቱ የተጠበቀ ኢትዮጵያን በጋራ ለማየት ነበር።

ዛሬ አገሪቷ በምትተዳደረው ሕገ መንግስት አንቀጽ 32/1 መሠረት “ማንኛውም ኢትዮጵያዊ ወይም በሕጋዊ መንገድ ሀገሪቱ ውስጥ የሚገኝ የውጪ ዜጋ በመረጠው የሀገሪቱ አካባቢ የመዘዋወርና የመኖሪያ ቦታ የመመስረት እንዲሁም በፈለገው ጊዜ ከሀገር የመውጣት ነፃነት አለው”። ሕገመንግስታዊ ድንጋጌውን ለማስከበር ባለመቻሉ እንሆ ዜጎች ከአንዱ ክልል ወጥተው በሌላው ወይም በጎረቤት ክልል ውስጥ ለግድያ እና ለመፈናቀል ይዳረጋሉ።

ይህንን እንድናነሳ ያስገደደን ሰሞኑን እንደታየው በምሥራቁ አገራችን ክፍል፣ በኦሮሚያና በኢትዮጵያ ሱማሌ ክልላዊ መንግስታት መካከል በድንበር ጥያቄ ምክንያት በተነሣው ግጭት ዜጎች ለሞት፣ ከነበሩበት ቀዬ፣ ከቤት ንብረታቸው የመፈናቀል አሰቃቂ በደል ብቻ ሳይሆን የወደፊት አብሮነትን ተፈታታኝ ችግር ገጥሞናል። ማንነታቸው የማይታወቁ፣ የተደራጁና የታጠቁ ልዩ ኃይሎች ከቦታ ወደ ቦታ እየተዘዋወሩ ሕዝቡን እየገደሉ የሚያፈናቅሉ ኃይሎች መኖራቸው በሁለቱ መስተዳደር ኃላፊዎች ተገልጿል። ይህ ታጣቂ ኃይል ከማን ትዕዛዝ እንደሚቀበል በውል የሚታወቅ ነገር ባይኖርም ሁለቱም ክልሎች አንዱ በሌላው ላይ ከማሳበብ በስተቀር የእነኝህ ኃይሎች አዛዥ ማን እንደሆነ በግልጽ ያስታወቁት ነገር የለም። ይሁን እንጂ እነዚህ ልዩ ኃይል ተብየዎች እና ለዜጎች ሰብአዊ ህልውና ደንታ የሌላቸው በፌዴራል መንግስት ዕውቅና በኢትዮጵያ ሱማሌ ክልል መስተዳደር አደራጅቶ እና አሰልጥኖ እንዳሰማራቸው የአደባባይ ሚስጢር ነው።

መንግሥት የዜጎችን ደህንነት የመጠበቅ ኃላፊነትና ግዴታ እንዳለበት ይታወቃል፤ ይሁን እንጂ በዚህ በድንበር ጥያቄ ሰበብ ለዘመናት አብረው የኖሩ ክፉና ደጉን ያዩ ሕዝቦች “አንተ የዚህ ክልል ዜጋ አይደለህም ውጣ ወደ ክልልህ ሂድ” የሚባልበት ጉዳይ ሊኖር አይገባም። ሕገ መንግሥቱን አክብሮ የሚያስከብር መንግሥት እንዲህ ዓይነት ነገር ሲፈጸም የዜጎችን መብትና የአከባቢው ደህንነት የመጠበቅ ኃላፊነት ያለበት ያለምንም ጥርጥር የኢህአዴግ መንግሥትና ክልል መስተዳድሮች ነበር። ይህ ሣይሆን ቀርቶ ግን በድንበር ጥያቄ ምክንያት የተነሣ በሁሉም አገራችን ክፍሎች ለማለት በሚቻልበት ሁኔታ ግጭቶች እየተበራከቱ ነው፣ የብዙ ሰዎች ሕይወት በከንቱ አልፏል፣ ሕዝቦች በከፍተኛ ደረጃ ከቤት ንብረታቸው ተፈናቅለዋል።

በኢትዮጵያ ሱማሌ ክልል ይኖሩ የነበሩ 55,000 የኦሮሞ ተወላጆች ተፈናቅለው አሁን በምሥራቅ ሐረርጌ ተጠልለው የወገንን ዕርዳታ ፈላጊ እንደሆኑ ከደረሱን መረጃዎች ለማወቅ ተችሏል። ግጭቱ የሱማሌ ክልል ከኦሮሚያ ክልል ጋር በሚያዋስነው ከምሥራቅ ሐረርጌ እስከ ደቡብ ክፍል ሞያሌ ድረሰ ተስፋፍቶ በዜጎች ላይ ከፍተኛ ጉዳት በማድረስ ላይ ይገኛል።

ወደኋላ መለስ ብለን ብንመለከት ባለፈው 2009 ዓ.ም ዘመን አገራችን የተለያዩ አስከፊ ክስተቶችን አስተናግዳለች። የሕዝብ ብሶት ከገደብ አልፎ አደባባይ የወጣበትና የደረሰበትን ችግር ሠላማዊ በሆነ ሁኔታ መንግሥትን የጠየቀው ሕዝብ ተተኩሶበታል። ኢህአዴግ በ2007 ዓ.ም በተደረገው ሀገር አቀፍ ምርጫ የኢትዮጵያ ሕዝብ መቶ በመቶ መርጦኛል በማለት የሀገሪቷን የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ወንበሮቹን ሙሉ በሙሉ ተቆጣጥሮ ባለበት ወቅት ሕዝብ በዴሞክራሲ አለመኖር፣ የመልካም አስተዳደር ችግር፣ ሙስና በመንሰራፋቱ፣ ለሰብአዊ መብት መረጋገጥና በነፃነት መኖር፣ የሥርኣት ለውጥ ጥያቄ አንስቶ እንዲፈታለት ጠይቋል።

የኢህአዴግ መንግሥት ሕዝብ ያቀረባቸውን የመብት ጥያቄዎች ተገቢ መሆናቸው ተቀብሎ ምላሽ ባለመስጠቱ የተነሣ ለደረሰው ጉዳት መንግሥት የሚያምንና ኃላፊነቱንም እንደሚወስድ ክቡር ጠቅላይ ሚኒስትሩ ለኢትዮጵያ ሕዝብ ይፋ አድርገው ይቅርታ ጠይቀዋል። ሕዝቡም ኢህአዴግ ቆራጥ ሆኗል፣ የሕዝብን ጥያቄ ካለምንም ማመንታት በራሱ ወስኖ የቀረቡትን ብሶቶች ያስተካክላል፣ ዴሞክራሲያዊ አሠራርን ይከተላል ብሎ ይጠብቅ ነበር። ይሁን እንጂ ከሕዝብ ለቀረበለት ጥያቄ ወዲያውኑ አፋጣኝ መልስ የሚሰጥ መስሎ ራሴን በጥልቅ ተሀድሶ አድርጌያለሁ በማለት ራሱን እንደገና አደራጅቶ የካቢኔ ሹም ሽር ከላይ እስከ ታች ቀበሌ ድረስ አድርጎ ሕዝቡ የጠየቀውን መልስ እሰጣለሁ በማለት ቀድሞ ይዞት በነበረው ሁኔታ ቀጥሏል። ኢህአዴግ የአቋም ለውጥ ለማድረግ ባለመቻሉና ከሕዝብ ለተነሱ ጥያቄዎች መልስ መስጠት ባለመቻሉ የሕዝብ ቅሬታ ቀጥሎ በአገሪቷ ውስጥ በአንዳንድ አካባቢዎች ህዝባዊ ተቃውሞ አስከትሏል።

እንዲያውም ተፈጥሮ ያስከተላቸው ችግሮች ሳይጨመሩ የሕዝብን ብሶት ከሚያባብሱ እርምጃዎች አንዳንዶቹ መስከረም 22 ቀን 2009 ዓ.ም በቢሾፍቱ ሆራ አርሰዲ ላይ ታላቁ  የኦሮሞ ባህልና ኃይማኖታዊ የእሬቻ በዓል አከባበር ላይ የብዙ ወገኖች ህይወት ዘግናኝ አሳዛኝ በሆነ ሁኔታ ጠፍቷል።

የሕዝብ ቅሬታ ተባብሶ ከመንግሥት ቁጥጥር ውጪ ሆነ በማለትም የአስቸኳይ ጊዜ አዋጅ በማውጣት ከ20,000 በላይ ዜጎች እስር ቤት የታጎሩበትና ለ10 ወራት ያህል ከሕገ መንግስቱ ድንጋጌ ውጪ የዜጎች መብት በዚህ የአስቸኳይ ጊዜ አዋጅ የተገደበበት ጊዜ ነበር።

በአነስተኛ ግብር ከፋዮች ላይ የመክፈል አቅምን ያላገናዘበና ትኩረት ተሰጥቶት ከከፋዩ ህብረተሰብ ጋር በቂ ጥናትና ምክክር ሳይደረግበት የተወሰነው ግብር ቅሬታን ፈጥሯል። ክቡር ጠቅላይ ሚኒስትሩም ጥናቱ 40በመቶ ግድፈት ያለበት መሆኑን ገልጸውታል።

በየጊዜው የፍጆታ ዕቃዎችና የሸቀጣ ሸቀጥ መግዣ የዋጋ እየናረ በመምጣቱ ዋጋ ግሽበት ሊጨምር ችሏል። ይህም በሸምቶ አደሩ ኅብረተሰብ ላይ ቀላል የማይባል ችግር እንደፈጠረ ይታወቃል።

የ2009 ዓ.ም ዘመን በዚህ ሁኔታ ቢታለፍም ከቅርብ ጊዜያት ወዲህ ደግሞ በአዋሳኝ ድንበሮች አከባቢ በተነሣው ግጭት ሁሉም የአገራችን ክፍሎት በዜጎች ላይ የሚደርሰው ሞት፣ ስደት፣ ከቤት ንብረት መፈናቀል በርክቷል።

አሁን በተያዘው አዲሱ 2010 ዓመት መግቢያ ቀደም ብሎ ተጀምሮ የነበረው ግጭት አሁንም እየተካሄደ ነው። መስከረም 2 ቀን 2010 ዓ.ም አወዳይ ከተማ የ12 ኢትዮጵያዊያን ሱማሌዎች እና የ6 ኦሮሞዎች ሕይወት አሳዛኝ በሆነ ሁኔታ በተደራጁና በታጠቁ ኃይሎች ግድያ ተፈጽሞባቸዋል። ኢትዮጵያ ሱማሌ ብሔራዊ ክልላዊ መስተዳደር የ12ቱ ሟቾች ቀብር ሥነ ሥርዓት በተፈጸመበት ጊዜ ወዲያውኑ በክልሉ የ7 ቀናት ብሔራዊ ሃዘን እንዲሆን አውጀዋል። በግፍ ለተገደሉት ዜጎች የሐዘን ቀን ለምን ታወጀ ሳይሆን ሀዘኑንም ሆነ ደስታውን ሁሉንም ኢትዮጵያዊያን ባማከለ መልኩ መሆን ነበረበት። በደቡቡ የአገራችን ክፍል በኦሮሚያና በሲዳማ ብሔረሰቦች መካከል  ተመሳሳይ ግጭት ተነስቶ መጠነኛ ጉዳት ደርሷል። በጉጂ ኦሮሞና በቡርጂ ብሔረሰብ መካከል የተካሄደው ግጭት ከፍተኛ ጉዳት አድርሷል። መስከረም 2 ቀን 2010 ዓ.ም በተቀሰቀሰው ግጭት ከቡርጂ የአንድ ታዳጊ ሕፃን ጨምሮ 3 ሰዎች ሲሞቱ 5 ሰዎች ደግሞ የመቁሰል አደጋ ደርሶባቸዋል። ብዙ የእህል ክምር በዚሁ ሰበብ ሊቃጠል ችሏል። ከመስከረም 1 ቀን 2010 ዓ.ም ጀምሮ በገላና አባያና በቡሌ ሆራ ወረዳ በሚኖሩ የጉጂ ኦሮሞ እና በአማሮ ወረዳ ውስጥ በሚኖሩ የኮሬ ብሔረሰብ መካከል በተከሰተው ግጭት በኮሬ በኩል የሰባት ሰዎች ሕይወት ሲያልፍ የ14 ሰዎች ደግሞ በጽኑ ቆስለዋል። በጉጂ በኩል ደግሞ የ8 ሰዎች ሕይወት ሲያልፍ በርካቶች ቆስለዋል።  በዚሁ ግጭት እስከ 40,000 የሚደርስ ሕዝብ ከነበረበት ቤት ንብረቱ ተፈናቅሏል።

መስከረም 7 ቀን 2010 ዓ.ም በባሌ ዞን አዳራጋ ወረዳ ቢዩ ቀበሌ 16 ሰዎች በተደራጁና በታጠቁ ልዩ ኃይሎች ግድያ ሲፈጸምባቸው 4 ሰዎች ቆስለው ጊኒር ሆስፒታል በመታከም ላይ እንደሆኑ ታውቋል።

በዚህ በባሌ ዞን ከአንገቶና ሌንሳዎ ወረዳዎች በእነዚህ ማንነታቸው በውል በማይታወቁ ታጣቂዎች በተነሣው ግጭት 1700 የሚደርሱ አባወራዎች ከቤት ንብረታቸው ተፈናቅለዋል። እነዚህ ከነቤተሰባቸው ጭምር ወደ 5000 የሚደርሱ ሰዎች የመፈናቀል ዕጣ እና ሌሎች ችግሮች የድሃ ዜጎቻችን ሕይወት ወደ አዘቅት ከመወርወሩም በላይ ሠላምን ያደፈርሳል።  

ይህ ከድንበር ጥያቄ ጉዳይ ጋር ተያይዞ ለወደፊት በሌሎች ክልሎችም ተመሳሳይ ግጭት አይከሰትም የሚል እምነት የለንም። በትግራይ ብሔራዊ ክልላዊ መንግሥትና በአማራ ብሔራዊ ክልላዊ መንግስት መካከል የወልቃይት ጠገዴ የማንነት ጥያቄ ጉዳይ ብዙ ጊዜ ሁለቱ ክልሎችን ሲያወዛግብ እንደቆየ ይታወቃል። ይሁን እንጂ የሁለቱ ርዕሳነ መስተዳድሮች ስምምነት ተደርጓል ተብሎ በመንግሥት መገናኛ ብዙሃን ተገልጿል። ስምምነቱ የሕዝብ ፈቃደኝነት ጭምር ከሆነ ዘላቂ ሠላም የመፍጠሩ ጉዳይ ከተሳካ የመድረክ ምኞቱ መሆኑን በአጽንኦት ይገልጻል።

በየአካባቢው የሚከሰቱ ግጭቶች ላይ ላዩን ሲታይ ሕዝቦች በድንበር ጥያቄ ምክንያት የሚነሣ ነው ተብሎ ቢቀርብም እውነታው ግን ሕዝቡ ለዘመናት አብሮ የኖረ፣ ክፉና ደጉን የሚራ ሕዝብ እንጂ በዕለት ሁኔታ ተነሳስቶ በድንበር አሳቦ እስከመጠፋፋት እና ለከፋ አደጋ እንደማይደርስ እናውቃለን። ገዢው ፓርቲና መንግሥት የአስተዳደር መዋቅሩ ከላይ ጀምሮ እስከ መጨረሻው ጎጥ ድረስ ዘርግቶ ሕዝቡን 1 ለ 5 የስለላ መረቡን ዘርግቶ ባለበት ሁኔታ ከመንግሥት እውቅና ውጭ የሚፈጸም አንዳችም ክፉም ሆነ በጎ ነገር እንደማይኖር እርግጠኞች ነን።

በሁሉም አገሪቷ ክልሎች የገዢው ፓርቲና መንግስት ካቢኔዎችና ካድሬዎች አማካይነት ችግሮቹ እንዲባባሱ እንደሚያደርጉት እንገምታለን። ይህም የሕዝባችን የወደፊት አብሮነት ጥያቄ ውስጥ እንዲገባ ፍላጎት ያላቸው ወገኖች ጣልቃ በመግባት ሁኔታዎችን ወደ ሕዝቦች ዕልቂት እንዳያመራና የበለጠ እንዲባባስ የሚፈልጉ አካላት ያሉ መሆኑን ይጠቁማል። ለመሆኑ ለዘመናት በሠላም አብሮ የኖረው ሕዝብ አሁን ተነሥቶ በድንበር ግጭት ምክንያት ለዚህ ከፍተኛ ዕልቂትና መፈናቀል እንዴት ሊደርስ ቻለ? ለሚለው ጥያቄ ሀገሪቷን የሚያስተዳድረው ፓርቲና መንግሥት ራሱ ባወጣው ሕገ መንግሥት የማይገዛ መንግሥት መሆኑን አስምረንበት እንናገራለን። ይኼውም ሕዝብ ቀደም ሲል ያነሳቸው፣ የዴሞክራሲ፣ የመልካም አስተዳደር ችግሮች፣ የመብትና የስርዓት ለውጥ ጥያቄዎችን ላለመመለስና የሕዝቡን ሠላማዊ ትግል አቅጣጫ ለማስቀየር የታቀደ ዘዴ ሆኖ አግኝተናል።

ዜጎች ሉአላዊ ሀገርና መንግሥት በጋራ የሚመሰርቱት በግል የሚደርስባቸውን ጥቃት መንግሥት እንዲከላከልላቸው፣ የጋራ ኃይል ለመፍጠር፣ መሠረተ ልማትን እንዲሠራላቸው፣ ደህንነታቸውና ፀጥታን እንዲያስከብርላቸው ወዘተ… ብለው ነው። ነገር ግን የኢህአዴግ መንግሥት የኢኮኖሚ፣ የማህበራዊ አገልግሎቶች ማስፋፋት፣ የመሠረተ ልማት ውጥኖች ሁሉ በራሱ ችሮታ ያደረገ እያስመሰለ በየጊዜው በሚቆጣጠረው የብዙኃን መገናኛ መሣሪያ ሕዝብን  ለማሞኘት ይሞክራል። የሕዝብ መንግሥት የገዛ ሕዝቡን ያከብራል፣ ይታዘዛል፣ የሕዝቡ ተቀጣሪ ነው፣ አምባገነን መንግሥት ሕዝብን ይንቃሉ፣ የሚከሰቱ ችግሮችን በኃይል ለመፍታት ያምናሉ፣ ሁሉን ነገር ከሥልጣኑ አንፃር ለማየት ይጥራሉ።

ኢህአዴግ በባሕርዩ በህዝቦች ስቃይ የራሱን የስልጣን ዘመን ለማራዘም ሲል የማይጠቀማቸው ስልት የለም። መድረክ፤ ኢህአዴግ አዘወትሮ የሚጠቀምባቸዉን ስልቶች ጠንቅቆ ያውቃል። አሁን በየቦታው ዳር ድንበርን በማካለል ስልት ሕዝቦችን በካድሬዎች አማካይነት እያጋጨ፣ እያለያየ ለጊዜ ማራዘሚያ የሚጠቀምበት ስልት ነው። ስለዚህ ሁሉም ዜጎች ይህንን ጉዳይ ትኩረት ሰጥተው ችግሮቻቸውን ከሌላ ጣልቃ ገብነት ውጪ ራሳቸው ተቀራርበው ሊያጋጩዋቸው በሚችሉት ጉዳዮች ላይ በመግባባት ተወያይተው መፍታት እንደሚችሉ ለማስገንዘብ እንወዳለን። ለዚህም አፋጣኝ ጥሪ እናደርጋለን።

አምባገነኖች ሕዝብን ለመከፋፈል ቢሞክሩ እንኳን የአንዱ ብሔር ሕልውና ለሌላው ብሔር ህልውና አስፈላጊ ነው። በኢህአዴግ ጠባብ ፍላጎት የፌዴራል ስርዓቱ በዴሞክራሲያዊ አሰራር ባለመታጀቡም የፌዴራል ስርዓቱ አደረጃጀት ለግጭቶቹ መንስኤ ተደርጎም ሊወሰድ አይገባም።

መድረክ ከተመሠረተበት ጊዜ ጀምሮ በአገሪቷ ውስጥ እየተፈጠረ ያለው ፈርጀ ብዙ ችግሮች ኢህአዴግ በያዘው ሁኔታ መቀጠሉ አደጋ ያለው መሆኑን ከማስገንዘብ የቦዘነበት ጊዜ የለም። እነዚህ ችግሮች የሚፈቱበትን መንገድ ለማሳየት የዴሞክራሲ ምህዳሩ እንዲሰፋ፣ ኢህአዴግ ላወጣው ሕገመንግሥት ተገዢ እንዲሆን፣ ዜጎች በአገራቸው ጉዳይ ውስጥ ወሣኝ መሆናቸው ታውቆ በተለይም የአገራችን ጉዳይ ይገባናል የሚሉ ፓርቲዎች በክብ ጠረጰዛ ተቀራርበው ሠላማዊ በሆነ ሁኔታ ችግሮችን መፍታት እንዲችሉ ገለልተኛ በሆኑ ወገኖች ማዕከልነትና በታዛቢዎች አማካይነት የጋራ ድርድር ለማድረግ መድረክ ምንጊዜም ዝግጁ ሆኖ በመጠባበቅ ላይ ይገኛል።

በአጠቃላይ የጠቀስናቸው ችግሮች የኢህአዴግ መንግስት መዋቅሩን ከላይ እስከ ታች ድረስ ዘርግቶ በሚያስተዳድረው ሕዝብ ላይ የተፈጸሙ ጉዳዮች ስለሆኑ ተጠያቂው ራሱ መንግሥት ነው፣ ስለዚህ፡-     

1.በአገሪቷ ውስጥ በድንበር ጥያቄ ምክንያት እና በሕዝቦች መካከል በተከሰቱ ግጭቶች ሕይወታቸውን ላጡ ዜጎች ቤተሰቦች መቋቋሚያ እንዲከፈላቸው።

2.በመንግሥት አስተዳደር ድክመት ምክንያት የዜጎችን ደህንነት መጠበቅ ባለመቻሉ እንዲያውም የየአካባቢው ካድሬዎችና ካቢኔዎች አባባሽነት ምክንያት ለተፈጠረው የዜጎች ከቤት ንብረታቸው መፈናቀል ተጠያቂዎች ስለሆኑ መንግሥት በአስቸኳይ ተፈናቃዮቹ ወደነበሩበት ቀዬአቸው ተመልሰው የቀድሞ ሰላማዊ ኑሮአቸውን እንዲቀጥሉ እንዲያደርግ አጥብቀን እንጠይቃለን።

3.የፌዴራል እና የክልል መንግሥታት በጋራም ሆነ በተናጠል የአካባቢውን ፀጥታ፣ ሠላም የማስከበርና የዜጎችን ደህንነት የማስጠበቅ ኃላፊነትና ሕገመንግስታዊ ግዴታ አለባቸው። በመሆኑም ማንነታቸው ያልታወቀ ታጣቂ ኃይሎች በቡድን ተደራጅተው ምንም ትጥቅና የመከላከል ኃይል በሌላው ሕዝብ ላይ ዘምተው ይህን የከፋና ዘግናኝና አሳዛኝ በሆነ ሁኔታ የንፁሐን ዜጎች ህይወት ሲጠፋና ከነበሩበት ቀዬአቸው እንዲፈናቀሉ ሲደረግ ባለሥልጣኖቹ አስቀድመው አያውቁም ማለት አይቻልም። የከፋ ጉዳት ከመድረሱ በፊት እርምጃ መውሰድ ሲገባቸው ይህንኑ ባለማድረጋቸው ለጠፋው የዜጎች ሕይወትና ለደረሰው ውድመት በሕግ እንዲጠየቁ እናሳስባለን።

4.ይህን ኃላፊነት የጎደለውን ሰይጣናዊ ድርጊት ለዘመናት አብሮ ተከባብሮ በሠላም በመኖር ላይ ባለው ሕዝብ መካከል ግጭቶች እንዲባባሱ፣ የዜጎች ሕይወት እንዲጠፋ፣ ንብረት እንዲወድም፣ ሕዝብ እንዲፈናቀል ያደረጉ፣ ለዚህ በቀጥታ አመራር የሰጡ፣ የፈጸሙ፣ የተባበሩ ከፌዴራል መንግሥት ጀምሮ እስከ ታችኛው ቀበሌ አመራር ድረስ እጃቸው ያለበት፣ በመንግሥታዊ መዋቅር ውስጥ ያሉ ሁሉ ለጠፋው የሰው ሕይወትና ለደረሰው ውድመት ተጠያቂዎች ናቸው። ስለዚህ ጥፋቱን ገለልተኛ የሆነ አካል አጣርቶ ጥፋተኞች በሕግ እንዲጠየቁ እንዲደረግ እናሳስባለን።

በመጨረሻ ሕዝባችን ለወደፊቱ በዚህ ሰይጣናዊ ድርጊት የተነሳ በወገኖቻችን ላይ ለተፈጸመው የሞት አደጋ ጥልቅ የሆነ ሀዘናችንን እየገለጽን እንደዚህ ዓይነት የጥቃት እርምጃዎች እንዳይጋለጥ አብሮነትን የሚሸረሽሩ ወቅቱን እየጠበቀ የሚከሰተውን ግጭት ሕዝቡ አንድነቱን አጠናክሮ ነቅቶ በመጠበቅ ስርዓት በተሞላበት እና ሰላማዊ በሆነ ሁኔታ አንድነቱን አጠናክሮ አስፈላጊውን የዕርምት እርምጃ እንዲወስድ መድረክ አበክሮ ያሳስባል።

የኢትዮጵያ ፌዴራላዊ ዴሞክራሲያዊ አንድነት መድረክ

አዲስ አበባ፤ መስከረም 11/2010 ዓ.ም

 

ኢዴፓ

 

የኢትዮጵያውያን ዴሞክራሲያዊ ፓርቲ (ኢዴፓ) በ2008 ዓ.ም እና በ2009 ዓ.ም መጀመሪያ ላይ ሃገራችን ገጥሟት የነበረው አደጋ ከፍተኛ እንደነበረ የሚዘነጋ አይደለም። ፓርቲያችን በተደጋጋሚ እየተፈጠሩ ላሉ ችግሮች የተለያዩ መነሻ ምክንያቶች ቢኖሩትም ዋነኛው የችግሩ ምንጭ ግን የኢህአዴግ ቋንቋንና ብሄረሰባዊ ማንነትን ያማከለ የፌደራል ስርዓት ነው የሚል እምነት አለው። ቋንቋንና ብሄረሰባዊ ማንነትን ዋነኛ መስፈርቱ ያደረገው የፌደራል ስርዓት ኢዴፓ ደግሞ ደጋግሞ እንደገለጸው ከአንድነት፣ ከመቻቻልና ከመከባበር ይልቅ የጎሪጥ ለመተያየትና ለኔ ብቻ የሚል የጠባብነት ስሜትን የሚፈጥር ለልዩነት በር የሚከፍት ስርዓት እንደሆነ ሲገልጽ ቆይቷል። ነገር ግን መንግስት ለጉዳዩ ትኩረት ባለመስጠቱ ምክንያት ችግሮች ከመፈታት ይልቅ በየጊዜው እየተባባሱ ለመሄድ ተገደዋል። መንግስት በፌደራሉ ስርዓት ችግር ምክንያት የሚፈጠሩ ችግሮችን ፖለቲካዊ መፍትሄ ከመስጠት ይልቅ ግዜያዊ መፍትሄ ላይ ያተኮረ እርምጃ መውሰድ ላይ በማተኮሩ ውጥረቱ ከጊዜ ወደ ጊዜ እየተባባሰ የሃገራችንን ህልውና የሚፈታተን ደረጃ ላይ እየደረሰ ነው።


ሰሞኑን በኦሮሚያ ህዝብ ክልልና በኢትዮጵያ ሶማሌ ህዝብ ክልል አዋሳኝ በሆኑ ወረዳዎች ተከስቶ ወደ ከተሞች በዘለቀው ግጭት ምክንያት ዘግናኝ አደጋ ተከስቷል። የብዙ ዜጎች ህይወት አልፏል፣ ሃብት ንብረታቸው ወድሟል፣ ዜጎች ለዘመናት በአብሮነት፣ በመቻቻል ከኖሩበት ቀዬ ተፈናቅለው ለከፍተኛ የስነ-ልቦና፣ የሞራል ውድቀትና እንግልት ተጋልጠዋል። እንዲህ አይነቱ የጎሳ ግጭት አርብቶ አደር በሆኑ አካባቢዎች አልፎ አልፎ ከእንሰሳት የግጦሽና የውሃ እጥረት ጋር ተያይዞ ይከሰት የነበረ ቢሆንም ከቅርብ አመታት ወዲህ ግን መልኩን እየቀየረ በመምጣት ህዝባችንን ለከፍተኛ ግጭት ከማጋለጡም በላይ ለሃገራችን ህልውና ከፍተኛ ስጋት የሚፈጥር ደረጃ ላይ እየደረሰ ይገኛል። ባለፉት ቀናት በጭናክሰን፣ በባቢሌ፣ በሐረር፣ በድሬዳዋ፣ በበደኖና በሌሎች አካባቢዎች በሺዎች የሚቆጠሩ ህጻናትና አዛውንቶች ከፍተኛ እንግልት ላይ መሆናቸው እንደተጠበቀ ሆኖ ግጭቱ አድማሱን እያሰፋ እንዳይሄድ ኢዴፓ ከፍተኛ ስጋት አለው።


እንዲህ አይነቱ ሃገራዊ ስጋትና አደጋ ተባብሶ ግጭቱ ወደ ከፋ ደረጃ ከመድረሱ በፊት ከሁሉም በላይ መንግስት ትልቁን ድርሻ በመውሰድ ያለውን መንግስታዊ መዋቅርና አደረጃጀት፣ የፖሊስ፣ የመከላከያና የጸጥታ ሃይሉን ተጠቅሞ ህዝቡን ከአደጋ የመጠበቅ ሃላፊነት አለበት። ሆኖም አስቀድሞ የፌደራል መንግስቱና የክልሉ መንግስት ባለስልጣናት ግጭቱን ለመከላከልና ጉዳቱን ለማስቀረት ያደረጉት ጥረትም ሆነ ግጭቱ ከተከሰተ በኋላ የተሰጠው ምላሽ አዝጋሚ መሆን ጉዳቱን ከፍተኛ እንዳደረገውና ፓርቲያችን ተገንዝቧል። በመሆኑም


1ኛ- መንግስት ችግሩን ከምንጩ ለማድረቅ አሁን ያለውን የፌደራል ስርዓት የህዝቦችን አንድነትና መከባበር ያረጋገጠ ነው ከሚል ደረቅ ፕሮፖጋንዳ ተላቆ ለግጭት መነሻ እየሆነ ያለውን የፌደራል ስርዓቱን አወቃቀር ከቋንቋና ከብሄረሰባዊ ማንነት በተጨማሪ ሌሎች ለመከባበርና ለመቻቻል እንዲሁም ለጠንካራ ሃገራዊ አንድነት መሰረት የሚጥሉ መስፈርቶችን ያካተተ በማድረግ ፖለቲካዊ መፍትሄ ሊሰጠው ይገባል፣
2ኛ- መንግስትና የሁለቱም ክልሎች ባለስልጣናት ችግሩን አለባብሰውና የጥቂት ግለሰቦች ድርጊት አድረገው ነገሩን ከማቃለል ተቆጥበው በዘላቂነት ችግሩ የሚፈታበትን የመፍትሄ አቅጣጫ እንዲከተሉ፣


3ኛ- የክልሉ መንግስት እና የፌደራል መንግሰት የጸጥታ ሃይሎች ችግሩን ለመፍታት በሚል እየወሰዱ ያሉትን የጅምላ እስርና የሃይል እርምጃ በአስቸኳይ በማቆም ችግሩን በግዜያዊነት ለማስቆም ከሚያከናውኑት የእሳት ማጥፋት ስራ ጎን ለጎን ከዚህ ግጭት በስተጀርባ ያለውን ማንኛውንም የጥፋት እጅ አድነው መያዝ ይኖርባቸዋል፣


4ኛ- በግጭቱ ከቀያቸው የተፈናቀሉ ነዋሪዎች እርዳታ እና ወደ ቀድሞ ህይወታቸው የሚመለሱበት ድጋፍ መንግስት በአስቸኳይ እንዲያርግላቸው፣
5ኛ- በግጭቱ ምክንያት በሰውና በንብረት ላይ የደረሰውን ጉዳት የሚያጣራ ገለልተኛ አጣሪ አካል እንዲቋቋም እዴፓ እየተጠየቀ ከባለፉት ሁለት አመታት ወዲህ እዛም እዚሀም በተለያዩ ምክንያቶች እየተፈጠሩ ያሉ ግጭቶችና ተቃውሞዎች መስመራቸውን ስተው እንደ ሀገርና ህዝብ ዋጋ እንዳያስከፍሉን በቀጥታም ሆነ በተዘዋዋሪ ከጉዳዩ ጋር ግንኑኙት ያለን አካላት በተለይም መንግስት፣ ህዝቡ፣ የተቃዋሚ ፖለቲካ ሃይሎች፣ የመገናኛ ብዙሃን ባለሙያዎች፣ የሲቪክ ተቋማት፣ የዲፕሎማቲክ ማህበረሰቡ፣ የማህበራዊ ሚዲያ አክቲቪስቶች፣ በውጭ የሚገኙ ትውልደ ኢትዮጵያውያን፣ የእምነት ተቋማት፣ ሙሁራንና የሀገር ሽማግሌዎች የበኩላችሁን ግዴታ እንድትወጡ ኢዴፓ ጥሪውን ያስተላልፋል።


የኢዴፓ ስራ አስፈጻሚ ኮሚቴ
መስከረም 12 ቀን 2010 ዓ.ም
አዲስ አበባ

በኤፍሬም

 

ኦፕራይድ (www.opride.com) የተባለ ድረ ገጽ በኦገስት 2017 ባቀረበው አንድ ቃለ ምልልስ በጀርመን አገር በታተተመ የመጽሐፍ ቅዱስ ትርጉም ላይ ተሳትፈዋል የተባሉ አንድ ፓስተር አቅርቧል። በንቲ ኡጁሉ ቴሶ (Rev. Benti Ujulu Tesso) የተባሉት ፓስተር በመጽሐፍ ቅዱስ ላይ ያለው “ኢትዮጵያ” የሚለው ስም ቆዳቸው የጠቆሩ ሰዎች ሁሉ ስም በመሆኑና አነጋገሩና ትርጉሙም አዎንታዊ ሳይሆን አሉታዊ በመሆኑ “ኩሽ” ወደሚለው ትርጉም መመለሱን ጠቅሰዋል። ሙሉውን ቃለ ምልልስ ለማንበብ ከዚህ (ሊንክ https://goo.gl/UKkf3G ) መመልከት ይቻላል።


እ.አ.አ በ1976 የታተመ “ጉድ ኒውስ ባይብል” ኢትዮጵያ የሚለው ስም የዛሬዋን መልክዐ ምድራዊቷን ኢትዮጵያን ሳይሆን የዛሬዋን ሱዳንን የሚመለከት በመሆኑ ማስተካከያ ማድረግ አለብኝ በሚል መነሻ ገሚሱን ክፍል ሱዳን ብሎ ተክቶ አሳትሞ ነበር። ይህንን ጉዳይ የተረዳው ቅዱስ ሲኖዶስም ስለነገሩ ማብራሪያ በመጠየቅ ብዙ ከቆየ በኋላ ትርጉሙ ስሕተት መሆኑን ከአሳታሚዎቹ ጋር በመተማመን እና ድጋሚም በዚህ መልክ እንደማያሳትሙ በመወሰን ጉዳዩን ሊቋጭ ችሏል። ወረቀትና ምን የያዘውን አይለቅም አንደሚባለው በወቅቱ የታተሙት “ጉድ ኒውስ” ባይብሎች ግን በተገቢው መንገድ ከአንባቢያቸው እጅ (አብዛኛውም በታዳጊው ዓለም) በመግባት ሱዳን ሱዳን ሲሉ ኖረዋል።


ይህ ጉዳይ በቀላሉ መታለፍ እንደሌለበት የተረዳው ቅዱስ ሲኖዶስ ለአማንያኑ ባወጣም መግለጫ ላይ በዚህ ጉዳይ ላይ ማብራሪያ በመስጠት ዋና ዋና ጥያቄዎች ላይ ምላሽ ሰጥቷል። የፓስተር በንቲ ጥያቄም የከረመ ጥያቄ በአዲስ ጠያቂ ከመጠየቁ ውጪ ጥያቄውም መልሱም የከረመ ነው።


ይሁንና የፓስተር በንቲ ጥያቄ “ኢትዮጵያ” የሚለው ቃል እና ኢትዮጵያዊነት የሚለው መለያ የጥቃት ዓላማ በሆነበት በዚህ ዘመን የነሣ ጥያቄ በመሆኑ የተለየ ትኩረት ማግኘቱ የግድ ነው። ምላሸችን ግን ያው ነው። ከዚህ ቀደም ተደጋግሞ የተባለው ነው። ዝርዝሩን ከዚህ ላይ ተመልከት (https://goo.gl/NiEEAx)።

 

የጀርመን ኢቫንጄሊካል ቸርች ለምን ይህንን አደረገች? ብሎ መጠየቅ ተገቢ ጥያቄ ነው። ወደ ትልቅ ሴራ ትንተና ውስጥ ሳንገባ የጀርመን ቤተ ክርስቲያን በተለይም በኦሮሞ የቆየ አክራሪ የመገንጠል እንቅስቃሴ ውስጥ በቄሶቿ አማካይነት የነበራትን ሥፍራ በቅጡ የሚተነትን ጥናት ያስፈልገናል (ኖሮም እንደኹ አላውቅም)። የኦሮሞ ምሁር ናቸው የተባሉት ፓስተር በንቲ ስለ ጥናታቸው ያብራሩበት ድርጊት በርግጥ ሳይንሳዊ ጥናት ነው ወይስ ፖለቲካዊ ትንታኔ የሚለው በቅጡ መታየት አለበት።


ለማንኛውም ስለ ኢትዮጵያዊነት የኢትዮጵያ ቤተ ክርስቲያን ጥብቅና መቆሟ የሚገባ ቢሆንም ሌላውም ኢትዮጵያዊ እና ነገሩ የሚያገባው ማንኛውም ተቋም፣ ምሁር እና የእምነት አካል ስለ ጉዳዩ የራሱን የቤት ሥራ መሥራት ይኖርበታል። በዚህ ጉዳይ ከነገረ ሃይማኖት ምሁራን (ቲዮሎጂያን) ጋር “በአደባባይ” የውይይት መድረክ ለማዘጋጀት እንሞክራለን። እዝከዚያው ግን ቅዱስ ሲኖዶስ ከሁለት አሥርት በፊት ለ“ጉድ ኒውስ ባይብል” አሳታሚ የሰጠውን ምላሽ እንድታነቡ በመጋበዝ ላብቃ። (ሊንኩን ከዚህ ታገኛላችሁ - https://goo.gl/yk9uMM)


ይቆየን 

- የጦር መሣሪያ የታጠቀ የፖሊስ ኃይል እንዳይገኝ፤

- የማንኛውም የፖለቲካ ፓርቲ ዓርማ እንዳይውለበለብ ተወስኗል፤

 

ኢብሳ ነመራ

 

ኦሮሞዎች በየዓመቱ የሚያከብሩት የዘንድሮ የኢሬቻ በዓል መስከረም 21 በክልል አቀፍ ደረጃ በቢሾፍቱ ከተማ አርሰዲ ሃይቅ ወይም ሆረ አርሰዲ ላይ ይከበራል። ኢሬቻ ኦሮሞዎች ክረምት አልፎ ወደጸደይ ብርሃን የሚደረገውን ሽግግር የሚያከብሩበት አውደ ዓመት ነው። አሮጌው ዓመት አብቅቶ ለአዲሱ አቀባበል የሚደርገብት፣ የአዲስ ዓመት ብስራት ዕለት ነው። ኦሮሞዎች በዚህ ዕለት ክረምቱን አዝንቦ ምድሩን አረንጓዴ ላለበሰው፣ ወንዞችን በውሃ ለሞላው፣ ምንጮችን ላፈለቀ፣ ከብቶች እንዲረቡና እንዲፋፉ ላደረገ ምሉዕ በኩለሄ ዓምላክ (Waaqa) ምስጋና ያቀርባሉ። ኢሬቻ የምስጋና ቀን ነው።


የአዲስ ዓመትና የምስጋና ዕለት የሆነው ኤሬቻ የእርቅም በአል ነው ነው። የተጣሉ ሰዎች ሳይታረቁ ወደኢሬቻ አይሄዱም። ቂም ተይዞ ወደኢሬቻ አይኬድም። ኢሬቻ የተጣሉ የሚታረቁበት ቂም የሚሽርበት በዓል ነው። በሃዘን ወደኢሬቻ አይኬድም። ወደኢሬቻ የሚኬደው በዓመቱ ያጋጠመ ሃዘንን ለአሮጌው ዓመት ትቶ በተስፋና በደስታ ነው። ኤሬቻ የሚካሄድበት መልካ በሰውና በምሉዕ በኩለሄ ዓምላክ መሃከል ያለ ግንኙነት ብቻ የሚገለጽበት ስፍራ ነው።


የኢሬቻ መልካ ሁሉም የኦሮሞ ልጆች በመሃከላቸው ያለውን የጎሳ፣ የሃይማኖት፣ የአመለካካት ልዩንት ጥለው የአንድ አባት ልጆች መሆናቸውን የሚገልጹበት የአንድነት ስፍራ ነው። በኢሬቻ በዓል ላይ አምላክን ከማመሰገንና ደስታን ከመግለጽ ውጭ የግል ወይም ቡድናዊ ፍላጎት መግለጽ ነውር (admalee) ነው።


የኢሬቻ በዓል በአባ መልካዎች፣ ቃሉዎች፣ አባገዳዎች የሚመራ በአል ነው። ኢሬቻ የመንግስት በዓል አይደለም። ይህን መነሻ በማድረግ በቅርቡ የሁሉም የኦሮሚያ አካባቢዎች አባገዳዎች የጋራ ሸንጎ የሆነው የአባ ገዳዎች ህብረት በኦዳ ቡልቶም ሸንጎ ተቀምጦ የዘንድሮውን ኢሬቻ በምን አይነት አኳኋን እንደሚያከብሩ መክሮ አቋም መውሰዱ ተገልጿል። የአባገዳዎች ህብረት የዘንድሮ ኢሬቻ መስከረም 21 ቀን 2010 ዓ/ም እንደሚከበር አውጆ፣ በዓሉን ሰላማዊ በሆነ መልኩ ለማክበር አስፈላጊ ቅድመ ዝግጅት መጠናቀቁን አስታውቋል። ህብረቱ የዘንድሮውን የኢሬቻ በዓል አከባበር የሚያስተባብሩ 300 ወጣቶች (foollee) መመረጣቸውን አስታውቋል። የአባገራዎቹ ህብረት በበዓሉ ላይ የጦር መሳሪያ የታጠቀ ፖሊስ እንደማይገኝ መወስኖ፣ ይህንንም ለኦሮሚያ ክልላዊ መንግስት አስታውቆ ተቀባይነት ማግኘቱን አስታውቋል። የኢሬቻ በዓል በሚከበርበት ስፍራ ሀገሪቱንና ክልሉን የሚያስተዳድረውን ፓርቲ ጨምሮ የማንኛውም የፖለቲካ ፓርቲ ዓርማ እንዳይያዝና እንዳይውለበለብ መወሰኑንም አስታውቀዋል። ህብረቱ የኢሬቻ መልካ የፖለቲካ መድረክ ከመምሰል በፀዳ መልኩ የኦሮሞ ባህልን በማንፀባረቅ መከበር እንደሚኖርበት አሳስቧል።


የኦሮሚያ ክልላዊ መንግስት ፖሊስ ያለ ምንም ትጥቅ ከዳር በመሆን በዓሉን ለማክበር ከመጡት ጋር ተቀላቅለው ስርቆትና የመሳሰሉ ወንጀሎችን ለመፈፀም የሚንቀሳቀሱ አካላትን የመከላከል ስራ እንደሚሰራም ተገልጿል። በበዓሉ ላይ የሚሳተፉ ሰዎችን የመፈተሽ ስራ የሚሰሩት በአባ ገዳዎች የተመረጡት 300 ወጣቶች እንዲሆኑ ተወስኗል። በ2009 ዓ/ም በኢሬቻ በዓል ላይ ህይወታቸው ላለፉ ሰዎች በቆመው የመታሰቢያ ሀውልት ላይ ከተፃፈው ጽሁፍ ጋር ተያይዞ ቅሬታ በመቅረቡ ጽሁፉ ላይ ማስተካከያ እንዲደረግ መወሰኑም ተገልጿል።


እንግዲህ፣ ኢሬቻ የህዝብ በዓል በመሆኑ በአባገዳዎችና አባ መልካዎች እንዲመራ መደረጉ መልካም ነው። ኢሬቻ ቀደም ሲል እንደተገለጸው የምስጋና፣ የእርቅ፣ የሰላምና የደስታ፣ የአንድነት በዓል በመሆኑ ከዚህ መነፈስ ውጭ የሚከናወን ማንኛውም ድርጊት ለኦሮሞዎችና ለባህላቸው ካለ ንቀት የመነጨ ተደርጎ ነው የሚወሰደው።


ኢሬቻ ለክፍለ ዘመናት ሲከበር የቆየ በዓል ነው። ባለፉት ስርአቶች እንደማንኛውም የኢትዮጵያ ብሄሮች፣ ብሄረሰቦችና ህዝቦች ባህላዊ እሴቶች እውቅና ተነፍጎት፣ ያለባህሪው ክፉ ዓመል ተለጥፎበት ተደፍቆ ቆይቷል። ይህም ሆኖ በየአካባቢው መለካዎች ላይ ሲከናወን ቆይቷል፤ ደብዛውን ማጥፋት አልተቻለም። የኢሬቻ በአል አንሰራርቶ አደባባይ የወጣው ባለፉ ሁለት አስር ዓመታት ነው። ይህ በየአቅጣጫው ማንነቱን የሚገልጹ እሴቶቹን ለማጥፋት በመንግስት ደረጃ ዘመቻ ሲካሄድበት ለኖረው የኦሮሞ ህዝብ ታላቅ ድል ነው።


በዚህ መሰረት በተለይ ባለፉ አንድ ተኩል አስርት ዓመታት ኢሬቻ በቢሾፍቱ ሆራ አርሰዲ ላይ በክልል አቀፍ ደረጃ ሲከበር ቆይቷል። ከዚህ በተጨማሪ በሁሉም የኦሮሚያ አካባቢዎች በሚገኙ መልካዎች በተመሳሳይ ስሜት ሲከበር ቆይቷል። ይሁን እንጂ በተለይ ባለፈው ዓመት በክልል አቀፍ ደረጃ በቢሾፍቱ የተከበረው በዓል እንቅፋት ገጥሞታል።


ሁሉም ኢትዮጵያዊ እንደሚያስታውሰው፣ የእንቅፋቱ መነሻ ምክንያት የምስጋና፣ የእርቅ፣ የሰላም፣ የአንድነት በዓል የሆነው የሆራ አርሰዲ የኢሬቻ በዓል ከዚህ ውጭ የፖለቲካ መደረክ ለማድረግ የሞከሩ ተደራጅተው የገቡ ቡድኖች ያካሄዱት ህገወጥና ጸያፍ እንቅስቃሴ ነው። እነዚህ ቡድኖች ገሚሶቹ ውጭ ሃገር በሚንቀሳቀሱ ፌደራላዊ ሥርአቱን ለማፍረስ የሚፈልጉ ቡድኖች በማህበራዊ ሚዲያ ባካሄዱት ቅስቀሳ ያደራጇቸው ነበሩ። በሃገር ውስጥ ህጋዊ ሆነው በሚንቀሳቀሱ፣ አመቺ አጋጣሚ ያገኙ ሲመስላቸው ግን ወደህገወጥነት የመሄድ ዝንባሌ ባላቸው የፖለቲካ ፓርቲዎች የተደራጁም ቡድኖች እንደነበሩ የሚያመለክቱ መረጃዎች አሉ። በበዓሉ ታዳሚዎች መሃከል ሲውለበለቡ የነበሩ የፓለቲካ ፓርቲዎች ዓርማዎች ለዚህ አስረጂነት ሊጠቀሱ ይችላሉ። በዚህ በዓል ላይ የኦነግንና የኦፌኮን አርማ እያውለበለቡ በበዓሉ ታዳሚዎች መሃከል የሚንቀሳቀሱ ቡድኖች እንደነበሩ ተመልክተናል።


ይህ ብቻ አልነበረም። የእነዚህ ቡድኖች አባላት የበዓሉ ዋነኛ መገለጫ የሆነው ምርቃትና ምስጋና በአረጋውያንና በአባገዳዎች የሚቀርብበት መድረክ ላይ በመውጣት ከአባገዳዎች እጅ ማይክራፎን በመንጠቅ አዋኪ የተቃውሞ ቅስቀሳ ማካሄዳቸውን ተመልክተናል። ይህን ተከትሎ ከበዓሉ ታዳሚዎች መሃከል በተለይ በማህበራዊ ሚዲያ ሲሰራጭ በነበረው ቅስቀሳ የተደናገሩ የተወሰኑ ወጣቶች የተቃውሞ ቅስቀሳውን ተከትሎ በእጅ ምልክትና በጩኸት የበዓሉን መንፈስ ቀየሩት። በዚህ አኳኋን ኦሮሞዎች ለምሉዕ በኩለሄ አምላካ ምስጋና ለማቅረብ የታደሙበት በዓል ወደ የፖለቲካ ተቃውሞ ትዕይንትነት ተቀየረ። ይህ ጸያፍ ተግባር ነው።


ጸያፍ የሚያደርገው ተቃውሞ ማሰማቱ አይደለም። ዜጎች የፈቀዱትን አመለካካት የመያዝ፣ የማራመድ፣ አቤቱታዎችን የማሰማት፣ ተቃውሞዎችን በማንኛውም ሰላማዊ መንገድ የመግለጽ ህገመንግስታዊ መብት አላቸው። ድርጊቱን ጸያፍ የሚያደረገው ከልዩነት በላይ ያለ የኦሮሞዎች አንድነት በሚገለጽበት የምስጋና፣ የእርቅና የሰላም መግለጫ በሆነው የኢሬቻ መልካ ላይ መካሄዱ ነው።


ይህ ያለቦታው የተካሄደ ተቃውሞ ታዳሚዎችን አስደንግጦ ነበር። እናም መልኩን የቀየረው መልካ ላይ ላለመገኘት ከስፍራው መሸሽ ይጀምራሉ። ቦታው ለአደጋ ጊዜ መውጫነት አመቺ ስላልነበረ በተለይ በስፍራው አንድ አቅጣጫ የነበሩ ተዳሚዎች ወደኋላ ሲገፉ በስፍራው የነበረ ጥልቅ የውሃ መውረጃ ቦይ ውስጥ ወድቀው ተረጋገጡ፤ በተደረመሰ አፈር ታፈኑ። በዚህ ሁኔታ በዓሉ ላይ ለመሳተፍ በዓሉን በሚመጥን አኳኋን ደምቀው የወጡ ሃምሳ ያህለ ኮረዶች፣ ጉብሎች፣ ጎልማሶች ህይወታቸውን አጡ። ይህ እጅግ የሚያሳዝን አጋጣሚ ነበር።


በኢሬቻ በአል ላይ ህይወታቸውን ያጡ ዜጎች ጉዳይ መላውን የኢትዮጵያ ህዝብ ያሳዘነ፣ ሃዘኑ እስካሁንም ከልብ ያልወጣ ቢሆንም፣ ሁከቱን ለጠነሰሱት ጽንፈኞችና የኤርትራን መንግስት የትርምስ ስትራቴጂ ለማስፈጸም ለሚራወጡ ኃይሎች ግን ሲሳይ ነበር። በይፋ ይታይ የነበረውን የሟቾች ቁጥር በብዙ እጥፍ እያባዙ፣ የሞቱበትንም ምክንያት እያዛቡ ሲነዙ የነበረው ውዥንብር ለዚህ አስረጂነት ሊጠቀስ ይችላል።


ያም ሆነ ይህ፣ የባለፈ ዓመት አሳዛኝ አጋጣሚ መቼም መደገም አይኖርበትም። አባገዳዎች የኤረቻ በዓል አከባበርን አስመልከቶ በልዩ ሁኔታ የመከሩትና በመገናኛ ብዙሃን ቀርበው ስለበዓሉ ምንነትና ስለአከባበሩ ማብራሪያ የሰጡት፣ በአሉ ከዓላማው ውጭ እንዳይወጣ ያሳሰቡትና የጥንቃቄ እርምጃ የወሰዱት ለዚህ ነው። በአጠቃላይ የኢሬቻ በአል ከልዩነት በላይ ያለው የኦሮሞ አንድነት የሚገለጽበት የምስጋና፣ የእርቅና የሰላም በዓል ነው። በመሆኑም ኢሬቻ በዚህ መነፈስ እንዲከበር ሁሉም የበኩሉን ድርሻ ይወጣ። 

ዋጋ እየከፈሉ መማር

Thursday, 28 September 2017 14:35

 

ክረምት በመጣ ቁጥር የአብዛኛዎቻችን ስጋት እና ራስ ምታት የመንገድ ዳር ፍሳሽ ጉዳይ ነበር። ገና ዝናብ ሳይጀምር ብዙዎች ኧረ ምን ይሻላል እያሉ ሲጨነቁ ነበር። ሰሞኑን ደግሞ ክረምቱ ካለቀ በኋላ እንኳን እየጣለ ባለው ዝናብ ምክንያት የበርካቶች ቤት እና ንብረት ሲወድም እያየን እና እየሰማን ነው። በሁኔታው ሁላችንም ብናዝንም ቀደም ብሎ ብዙ የተባለበት ጉዳይ በመሆኑ የእጃችንን ነው ያገኘነው ያስብላል። በቀላል መንገድ ማስተካከል እና መከላከል የሚቻለውን ነገር በወቅቱ እና በሰርዓቱ ማከናወን ባለመቻላችን የሰው ህይወት ጭምር እየገበርን ነው ያለነው። ከጥፋት እና ዋጋ እየከፈሉ  መማር መቼም ልማዳችን ነው። ዝናቡ ክረምቱ ከወጣ በኋላም ስለሚቀጥል ተጠንቀቁ የሚለውን ማስጠንቀቂያ ለማስተላለፍ አፍ ያወጣው መንግስት አስቀድሞ ስራዎች እንዲሰሩ መመሪያ ቢሰጥ ኖሮ ይሄ ሁሉ ችግር ባልተፈጠረ ነበር። ተፈጥሮን መቆጣጠር በማይቻልበት ሁኔታ ውስጥ አማራጭ ነገሮችን አዘጋጅቶ ራስን መጠበቅ እንጂ ከተጠያቂነት ለማምለጥ መሞከሩ አያዋጣም። ይሄ ችግር የዘንድሮ ችግር ብቻ ሆኖ የሚቀር ሳይሆን በቀጣይ አመትም ሲነገር እና ጉድጉድ ሲባል ላለመስማታችን ምንም ዋስትና አይኖረንም። ይሄ ጉዳይ ብቻ ሳይሆን በርካታ መሰል ጥንቃቄን የሚጠይቁ ነገሮች ላይ አስቀድመን ማሰብና መስራት ልምድ ብናደርግ መልካም ነው።

 

አቶ አበራ - ከመሳለሚያ  

ቁጥሮች

Thursday, 28 September 2017 14:34

1 ሚሊዮን 1ሺህ 10 ሜትር ቶን      በ2010 ለውጪ ገበያ ለማቅረብ የታሰበው የግብርና ውጤቶች መጠን፤

 

1 ነጥብ 1 ቢሊዮን ዶላር              ወደ ውጪ ከሚላኩት ምርቶች የሚጠበቀው ገቢ፤

 

983 ሺህ 235 ሜትሪክ ቶን           ባለፈው በጀት አመት ለውጭ ለማቅረብ ታስቦ የነበረው ምርት፤

 

                                    ምንጭ ፡- ንግድ ሚኒስቴር

ወቅቱ በኢትዮጵያ ሕዝብ ዘንድ ትልቅ ግምት የሚሰጣቸው በዓላት የሚከናወኑበት ነው፡፡ የመስቀል በዓል እና የኢሬቻ በዓል በሚሊየን የሚቆጠሩ ኢትዮጵያዊያን አደባባይ በመውጣት በደስታ በጭፈራ ታጅበው አምላካቸውን በማመስገን የሚያከብሩት በዓላት ናቸው፡፡

ስለመስቀል ሲነገር ክርስቶስ የሰውን ልጅ ለማዳን መከራ የተቀበለበት፣ ቅድስት ነፍሱን ከቅዱስ ሥጋው የለየበት፣ ድንቅ ተአምራትን ያደረገበት፣ ከኽሉም በላይ ለአዳምና ለሔዋን ልጆቹ ነጻነትን ያወጀበት ነው፡፡ መስቀል የሠላምና የነጻነት ቀን የሚያደርገውም ይኽው ነው፡፡

በተመሳሳይ ሁኔታ የኢሬቻ በዓልም የምሥጋናና የእርቅ በዓል ነው፡፡

እናም በእነዚህ በዓላት በሠላም ተጀምረው እንዲጠናቀቁ ከመንግሥትም በላይ ከሕዝቡ ብዙ ይጠበቃል፡፡

መልካም በዓል ይሁንልን!¾

የኢትዮጵያ መንግሥት ራሱ ላወጣው ሕገመንግሥት የማይገዛ እና ለዜጎች ሰብዓዊ መብት መከበር ደንታ የሌለው ነው ሲል መድረክ ክስ አቀረበ። ኢዴፓ በበኩሉ፤ በኦሮሚያ እና በሶማሌ መካከል ለተፈጠረው ግጭት መንግሥት የተቀዛቀዘ ምላሽ ሰጥቷል ሲል ወቀሳ ሰንዝሯል።

 

የኢትዮጵያ ፌዴራላዊ ዴሞክራሲያዊ አንድነት (መድረክ) መስከረም 11 ቀን 2010 ዓ.ም ባወጣው መግለጫ በሕገመንግሥቱ አንቀጽ 32/1 መሠረት ማንኛውም ኢትዮጵያዊ ወይም በሕጋዊ መንገድ በሀገሪቱ ውስጥ የሚገኝ የውጪ ዜጋ በመረጠው የሀገሪቱ አካባቢ የመዘዋወርና የመኖሪያ ቦታ የመመስረት እንዲሁም በፈለገው ጊዜ ከሀገር የመውጣት ነፃነት እንዳለው አስታውሶ መንግሥት ይህንን የሕገመንግስት ድንጋጌ ማስከበር ባለመቻሉ እነሆ ዜጎች ከአንዱ ክልል ወጥተው በሌላው ወይም በጎረቤት ክልል ውስጥ ለግድያ እና ለመፈናቀል ይዳረጋሉ ሲል ከሷል።

 

የኦሮሚያ እና የሶማሊያን ግጭት እንደአንድ አብነት ያነሳው መግለጫው ማንነታቸው ያልታወቁ ኃይሎች ሕዝብን እየገደሉ፣ እያፈናቀሉ መሆኑን በሁለቱ የክልል ኃላፊዎች መገለፁንና ይህ ኃይል ከማን ትዕዛዝ እንደሚቀበል የሚታወቅ ነገር የለም ብሏል።

 

መንግሥት የዜጎቹን ደህንነት የመጠበቅ ኃላፊነትና ግዴታ እንዳለበትም መግለጫው አስታውሷል።

 

የኢትዮጵያዊያን ዴሞክራሲ ፓርቲ (ኢዴፓ) መስከረም 12 ቀን 2010 ዓ.ም ባወጣው መግለጫ እየተፈጠሩ ያሉ ግጭቶች የተለያዩ መነሻዎች ቢኖራቸውም ዋንኛ የችግሩ ምንጭ የኢህአዴግ ቋንቋን እና ብሔረሰባዊ ማንነትን ያማከለ የፌዴራል ሥርዓት ነው ብሏል። የፌዴራል ሥርዓቱ ከአንድነት፣ ከመቻቻልና ከመከባበር ይልቅ የጎሪጥ ለመተያየትና ለእኔ ብቻ የሚል የጠባብነት ስሜትን የሚፈጥር፣ ለልዩነት በር የሚከፍት ሥርዓት ነው ሲል አጣጥሎታል።

 

በኦሮሚያ እና በሶማሌ የድንበር አካባቢዎች የተፈጠረው ግጭት በመከላከልና ጉዳትን በማስቀረት ረገድ የክልል መንግሥታትም ሆነ የፌዴራል መንግሥት የሰጡት ምላሽ አዝጋሚ ነው በሚል ሁኔታውን ተችቷል። (ዝርዝሩን በገፅ 18 እና 19    ይመልከቱ)¾

 

·        ግሼን ደብረ ከርቤ እንዴት እና መቼ እንደደረሰ፤

·        የዓፄ ዘርዓ ያዕቆብ ዘመን የማይሽረው ሚና፤

በውብሸት ሙላት

የዚህ ጽሑፍ ምንጭ ‘’መጽሐፈ ጤፉት’’ ስለሆነች በቅድሚያ ስለመጽሐፏ ጥቂት ነጥቦችን ማንሳቱ ተገቢ ነው። ግሼን ደብረ ከርቤ ማርያም፣ለመስከረም 21 ንግሥ የሄደ ሰው ስለዚች መጽሐፍ ላይሰማ አይችልም። በዕለቱ በአደባባይ ስትነበብ፣ ስትተረክ፣ ስትተረጎም ትውላለች፤ በደብሩ ሊቃውንት። እኛም ስለዚች መጽሐፍ ከልጅነታችን ጀምረን ስትጠራ የሰማነውና የማናውቀው በአንስታይ ጾታ ስለሆነ የተለመደው አጠራር መጠቀም ተመርጧል።

የመጽሐፈ ጤፉት ስያሜ የመነጨው ከጽሑፉ ደቃቅነት ነው። ፊደላቱ እንደጤፍ ቅንጣት ቢያንሱ፣ ድቅቅ ቢሉ “መጽሐፈ ጤፉት” ተባለች። የመጽሐፏ ይዘት ወይም መጠን ግን ትንሽ አይደለም። ሙሉው የብራና መጽሐፍ ዳጎስ ያለ ነው።

መጽሐፈ ጤፉት በአንድ ጊዜ፣አልተጻፈችም። ይሁን እንጂ ብዙው ክፍሏ በአንዴ የተጻፈ ይመስላል። የመጽሐፈ ጤፉት ደራሲም ታላቁ ንጉሠ ነገሥት ዐፄ ዘርዓ ያዕቆብ መሆኑን ለማወቅ ብዙ አዳጋች አይደለም። የተጻፈበትን ሁኔታም፣የደራሲውንም ማንነት በተመለከተ መጽሐፉን ያነበበ ማንም ሰው ይሄንን በቀላሉ ይረዳዋል።

ለዚህ ጽሑፍ በምንጭነት ያገለገለው በመሪጌታ የማነ ብርሃን ተተርጉሞ፣በግሼን ደብረ ከርቤ ደብር ሰባካ ጉባኤ አማካይነት በ2006 ዓ.ም. የታተመው ነው። መጽሐፏ የተወሰኑ ቦታዎች የምትሸጥ ቢሆንም በሶፍት ኮፒም ትገኛለች።

በመጽሐፈ ጤፉት ላይ፣  መስቀሉ ኢየሱስ ክርስቶስ ከተሰቀለበት በኋላ ጠፍቶ እንዴት፣ የት እና መቼ እንደተገኘ ተገኘ ተገልጿል። ወደ ግብጽ መቼና እንዴት እንደተወሰደም ተተርኳል። ከግብጽ እንዴት ወደ ኢትዮጵያ እንደመጣ፣ ግሼን ደብረ ከርቤ እንዴት እንደደረሰ እና የነገሥታቱ በተለይምም የዓፄ ሰይፈ አርዓድ፣ የዓፄ ዳዊት ካልእ እና የዓፄ ዘርዓ ያዕቆብ ሚና ምን እንደነበር ተወስቷል።

ግሼን ከደረሰ በኋላ እንዴት እንተቀመጠ፣ የት እንደተቀመጠ፣ ለመስቀሉ ደኅንነትና ጉዳት እንዳይደርስበት ምን መደረግ እንደሚገባ ትዕዛዛት ተላልፈዋል። የደብሩና የአምባሰል አስተዳዳሪ (የዣንጥራሩ) ግንኙነት ምን መሆን እንዳለበትም ንጉሣዊ ድንጋጌዎች አሉት። በወቅቱ፣ ከአምስት መቶ በላይ የሚሆኑ የነገሥታቱ ቤተሰቦች በአምባው ላይ ይኖሩ ስለነበር እነሱንም የሚመለከት ሕግጋት ተሠርቷል።

ታሪኩንም ደንቡንም የጻፈው ዐፄ ዘርዓ ያዕቆብ ነው። ንጉሠ ነገሥቱ፣ መስቀሉ ከግብጽ እንዴት እንደመጣ፣ ግሼን እንዴት እንደደረሰ፣ ቤተ ክርስቲያናቱ ስለታነጹበት ሁኔታ፣ መስቀሉ እንዴት እንደተቀመጠ የሚያትቱን ክፍሎች እዚያው በደብሩ እያሉ የተጻፉ ይመስላል። የመስቀሉን የቀደመ ታሪክ እንዲሁም የደብሩን እና የዣንጥራሩን ግንኙነት ደግሞ ኋላ ከደብረ ብርሃን (ከዋና ከተማው) ሆኖ በሌላ ጊዜ የላካቸው ይመስላል።  እስኪ ስለመስቀሉ የሦስቱን ነገሥታት ሚና በቅድሚያ እንመለከት።

ዓፄ ሰይፈ አርዓድ (1328-1356)፤

ንጉሡ፣ ወደ ምስር (ግብጽ) ወርደው እንደነበር መጽሐፈ ጤፉት ላይ ተገልጿል። የሔዱትም በዘመቻ መልክ ነው። የወቅቱ የግብጽ ንጉሥ (መርዋን አልጋዲን) ከኢትዮጵያ ጋር በሃይማኖት አንድ በሆኑት በእስክንድርያ ሕዝበ ክርስቲያን ላይ አገዛዙን ከማጽናቱ ባለፈ የእስክንድርያውን ሊቀ ጳጳስ አቡነ ሚካኤልን (47ኛው ሊቀ ጳጳስ) ስላሰራቸው ለማስፈታት ወደ ግብጽ ዘምቷል።

የግእዙ ንባብ እንዲህ ይላል፤

“ወሶበ ሰምዓ ንጉሠ ኢትዮጵያ ሰይፈ አርዓድ  ከመ ኰንንዎ መኳንንተ ተንባላት ለዝንቱ አብ ሊቀ ጳጳሳት አባ ሚካኤል ወሞቅሕዎ። ቀንዓ ቅንዓተ መንፈሳዊተ በእንተ ዘዘኮነ እስክንድርያ ወኢትዮጵያ አሐተ ሃይማኖተ። ወወረደ ብሔረ ግብፅ ዘምስለ ብዙኃ ሠራዊት።”

ታሪከ ነገሥቱም ቢሆን ንጉሡ ወደ ግብፅ መውረዳቸውን ይገልጻል። ልዩነታቸው የታሰሩት ሊቀ ጳጳስ ስም ላይ ብቻ ነው። በታሪከ ነገሥቱ የሊቀ ጳጳሱ ስም አባ ማርቆስ ነው።

ዓፄ ሰይፈ አርዓድም ግብፅ ወርደው ለመርዋን አልጋዲን ጳጳሱን ከእስር እንዲፈታ ካልሆነ ግን በመካከላቸው ፍቅር እንደማይኖር ስለጻፈላቸው ከእስር ፈቷቸው። ንጉሡም ለሊቀ ጳጳሱ እጅ መንሻ ወርቅ ልከው ወደ አገራቸው ተመለሱ። ስለሆነም፣ በመጽሐፈ ጤፉት መሠረት በዐፄ ሰይፈ አርዓድ ዘመን መስቀሉ አልመጣም። ይሁን እንጂ፣ ታሪኩ ከላይ በቀረበው መልኩ ተካትቷል።

ዓፄ ሰይፈ አርዓድም በ1328 ዓ.ም. ነግሠው 28 ዓመታት ከገዙ በኋላ እንዳረፉ መጽሐፏ ገልጻለች። ቀጥሎም ልጃቸው ውድም አስፈሬ ለ10 ዓመታት ነግሷል።

ዳግማዊ ዓፄ ዳዊት (1366-1397)፤

መጽሐፈ ጤፉት፣ እንደመጽሐፍ የተጻፈችበት ምክንያትን እንዲህ በማለት ይጀምራል።

“… ንዌጥን  በረድኤተ እግዚአብሔር ሕያው ዘከመ ተረከበ መስቀለ እግዚእነ ኢየሱስ ክርስቶስ በመዋዕለ መንግሥቱ ለዳግማዊ ዳዊት…. ወዘከመ መጽአ ውስተ ብሔረ ኢትዮጵያ በመዋዕለ መንግሥተ ወልዱ ዘርዓ ያዕቆብ። ወቦአ ውስተ ደብረ ነገሥት አሀገረ አምባሰል።”

የአማርኛ ትርጉሙም እንዲህ ነው። “በዳግማዊ ዳዊት ዘመነ መንግሥት የጌታችንን የኢየሱስ ክርስቶስን መስቀል እንደተረከቡ፤ ልጃቸው ዓፄ ዘርዓ ያዕቆብ በነገሡበት ዘመንም ወደ ኢትዮጵያ መጥቶ አምባሰል ደብረ ነገሥት እንደገባ (እንደተቀመጠ) እንናገራለን።”

ከዚህ የምንረዳው ዓፄ ዳዊት መስቀሉን ከግብፆች ተረክቧል። ይኹን እንጂ፣ በዓጼ ዳዊት ዘመን ወደ ኢትዮጵያ አልገባም።

ታዲያ ዓፄ ዳዊት ተረክበውት ከነበረ፣ ዓፄ ዘርዓ ያዕቆብ  እስኪነግሥ (ቢያንስ ለ35 ዓመታት ያህል የት እንደነበር አሁንም በመጽሐፈ ጤፉት በዝርዝር ተተርኳል። ታሪኩም በአጭሩ እንዲህ ነው።

የምስሩ ንጉሥ፣ ዓፄ ሰይፈ አርዓድ መሞቱን ሲሰማ በድጋሜ ጳጳሱን አሰሯቸው። በዚህን ጊዜም ከምስር ሕዝበ ክርስቲያን በተጨማሪ የሮም፣ የቁስጥንጥንያ፣ የሶሪያና አርመን ክርስቲያኖች በግብፁ ንጉሥ ድርጊት ምክንያት መስቀሉን መሳለም እንዳልቻሉ እና የኢትዮጵያን ንጉሥ እንዲረዷቸው ጥያቄ አቀረቡ።

ይኼን የሰማው፣ ለሃይማኖቱ ቀናተኛ የሆነው ዳግማዊ ዳዊት ወደ ግብፅ ዘመተ። ንጉሡም ካርቱም በደረሰ ጊዜ የዓባይን ወንዝ ወደበርሃ እንዲፈስ በማድረግ አቅጣጫውን እንዲቀየር አደረገው።  ግዕዙ እንዲህ ይነበባል። “ወሶበ በጽሐ ኀበ ካርቱም ወጠነ ከመ ይሚጦ ለፈለገ ዓባይ ከመ ይክልኦሙ ማየ ፈለገ ዓባይ…”

የዓፄ ዳዊትን አድራጎት የሰማው የግብፁ ንጉሥ፣ የመርዋን አልጋዲን ልጅ አህመድ፣ ጳጳሱንም ሆነ ሌሎች እስረኞች ከእስር ለቀቃቸው። በመቀጠልም ጳጳሱንና የየአገራቱን ሕዝበ ክርስቲያን፣ ዓፄ ዳዊትን ዓባይ እንደቀድሞው እንዲፈስ እንዲሁም ወደ አገራቸው እንዲመለሱ ለእጅ መንሻ የሚሆን ወርቅ በመላክ ጭምር አስለመኑ።

 ዓፄ ዳዊት ግን ጉዞውን ሳያቆም  ወደ አስዋን ወረዱ። ወርቁንም ሳይቀበል መልሶ ላከ። የውሃውንም ፍሰት አላስተካክልም አለ። ይልቁንም “መስቀሉን ስጠኝ” በማለት መልዕክት ሰደደ። “ወንጉሠ ምስርሰ አህመድ ወመኳንንተ ተንባላት ተሐውኩ ብዙኃ በምክንያተ ዝንቱ።” ይላል ግዕዙ። “በዚህም ምክንያት የአሕዛቡ የምስር ንጉሥ አህመድና መኳንንቱ ፈጽመው ታወኩ።” የንጉሡን ቁርጠኝነት ሲያውቁ መስቀሉን፣ ሉቃስ የሣላቸውን ሰባት የእመቤታችንን (የማርያምን) ሥዕሎች ዮሐንስ ወንጌላዊ የሣለውን ሥዕል ጨምሮ ላከ።

ይህም የተደረገው መስከረም 10 ቀን ነው። ንጉሡም በዚህ ቀን ታላቅ በዓልን አደረገ። በዚህ ብቻ ሳይበቃም፣ ከመስከረም 17 ጀምሮ ለ7 ቀናት ታላቅ በዓልም ተደረገ። ከዚህ በኋላም፣ እነዚህን ቅርሶች በመያዝ ወደ ኢትዮጵያ በመምጣት ላይ ሳለ፣ ስናር የተባለ ቦታ ላይ ዓፄ ዳዊት በድንገት አረፈ። ያረፈው፣ ጥቅምት 9 ቀን ነው። ሰላሳ ዓመት፣ ከ6 ወራት፣ ከ9 ቀናት ገዝቶ ሞተ።

በመሆኑም፣ ዓፄ ዳዊት መስቀሉን የተረከበው በ1397 ዓ.ም. መስከረም 10 ቀን ሲሆን የሞተው ደግሞ በዚሁ ዓመት (ሱዳን ውስጥ) ስናር ላይ ነው። ከዚያም፣ጣና፣ ዳጋ እስጢፋኖስ ተቀበረ። (ዓፄ ዳዊት ያረፉበትን ዓመት በተመለከተ በርካታ መጽሐፍት ላይ ልዩነት እንዳለ ያጤኗል። በዚህ ጽሑፍ ላይ ግን እንዳለ የመጽሐፈ ጤፉት ነው የተገለጸው።) 

ታሪከ ነገሥቱ በበኩሉ ባዝራ (በቅሎ) ግምባራቸው ላይ ረግጣ እንደገደለቻቸው ይገልጻል። መጽሐፈ ጤፉት፣ በምን ምክንያት እንደሞቱ ባይናገርም፣ ሊሞቱ ሲሉ በዚሁ ስናር በተባለው ቦታ ጥቅምት 9 ቀን ለልጆቻቸው የመንግሥትን ሥርዓትና ወግ ጽፈው እንዳረፉ ይናገራል። ከመሞታቸው በፊት እንደሚሞቱ ያወቁት ምናልባት የባዝራዋ ጎድቷቸው ነገር ግን በቅጽበት ባለመሞታቸው ሊሆን ይችላል።

ይሁን እንጂ ንጉሡ ሲሞቱ ቅርሶች አብረው አልመጡም። ዘርዓ ያዕቆብ  እስኪነግሥ ድረስ እዚያው ስናር እንደቀሩ አሁንም መጽሐፈ ጤፉት ትነግረናለች። በዳዊትና በዘርዓ ያዕቆብ መካከልም ሌሎች ልጆቹ እንደነገሡም እንዲሁ ተተርኳል።

በመሆኑም፣ መስቀሉንም ሆነ ሌሎቹ ቅርሶችን ዓፄ ዳዊት ተረክቧቸው ነበር። ነገር ግን በንጉሡ ድንገተኛ ዕረፍት ምክንያት ስናር ላይ ቀሩ።

ዓፄ ዘርዓ ያዕቆብ (ከ1427 ጀምሮ)፤

ዓፄ ዳዊት በስናር አርፎ በዳጋ እስጢፋኖስ ሲቀበር መስቀሉ እና ሌሎቹ ቅርሶች እዚያው ስናር እንደቀሩ ተገለጿል። ዓፄ ዳዊት በሕይወት በነበረበት ወቅት “ይነብር መስቀልየ በዲበ መስቀል” የሚል ህልም ዐይቶ እንደነበር ተጽፏል። ትርጓሜውም “መስቀሌ በመስቀል ላይ ይቀመጣል፤” ነው።

ዓፄ ዘርዓ ያዕቆብም በ1427 ዓ.ም. ነገሠ። ኋላ ላይ እንደ አባታቱ ህልም ተገለጠለት። ይህ የኾነው ደግሞ በነገሠ በ15 ዓመቱ ነው። 1442 ዓ.ም. መሆኑ ነው። ህልሙም፣ “አንብር መስቀልየ በዲበ መስቀል” የሚል ነው። ትርጓሜውም “መስቀሌን በመስቀል ላይ አኑር/አስቀምጥ!” የሚል ነው። ለአባታቱ በትንቢትነት፣ወደ ፊት በሚፈጸም መልኩ የታየው ህልም፤ ለዘርዓ ያዕቆብ በትእዛዝነት ተገለጠ።

ንጉሡም ከሊቃውንቱ ጋር በመመካከር፣ ስለ ህልሙ ሲያወጣና ሲያወርድ አንድ ዓመት አለፈ። ከዚያም፣ሊቃውንቱና የመንግሥቱ አማካሪዎች ፍቹን ነገሩት። “ወእሙንቱኒ ይቤሉኒ እስመ መስቀለ ክርስቶስ አምኃሁ ለአቡከ ሀሎ በእደ መኰንነ ተንባላት ዘመካ መዲና” ብለው ለገሩኝ ሲሉ ራሳቸው ንጉሡ ተናግረዋል። ትርጓሜውም፣ “እነሱም ይኽማ ለአባትህ እጅ መንሻ ሆኖ የመጣው የክርስቶስ መስቀል በመካ መዲናው ሹም እጅ አለና አምጣ!” ሲልህ ነው ይሉታል።

ከዚያም ዓፄ ዘርዓ ያዕቆብም “ምታ ነጋሪት ክተት ሠራዊት” በማለት ወደ መካ መዲናው ሹም ዘመቻ ጀመሩ። የመካና መዲናው ሹም ስምም ‘ጋፍሔር’ ይባላል። በዚያን ዘመን የነበረው የምስሩ ንጉሥ ደግሞ ‘አሽረፍ’ ነበር። ከጽሑፉ መረዳት የሚቻለው ጋፍሔር፣ በንጉሥ አሽረፍ ሥር የነበረ ገዥ መሆኑን ነው።

ጋፍሔርም፣ የዘርዓ ያዕቆብን መምጣት ሲሰማ “የአባትህ ገንዝብ በእጄ አለና ተቀብለህ ወደ አገርህ በሰላም ተመለስ” የሚል መልዕክት ላከለት። ዘርዓ ያዕቆብም መስቀሉን፣ ሰፍነጉን፣ ከለሜዳውን፣ ሥዕሎቹን፣ የቅዱሳኑን አጽም እና ሌሎችንም በመቀበል ከነሠራዊቱ ወደ ኢትዮጵያ ተመለሰ።

ወደ ኢትዮጵያ ከተመለሰ በኋላ ለሦስት ዓመታት ያህል በየተራራው በመዞርና በማሳረፍ እንደ ህልሙ ለመፈጸም ንጉሡ ጥሯል። ከሦስት ዓመታት መንከራተትና ልፋት በኋላ እስከ ዓፄ ይኩኖ አምላክ ድረስ ደብረ ነጎድጓድ፣ ቀጥሎም ደብረ ነገሥት የተባለችው የአሁኗ ግሼን ደብረ ከርቤ አምባ ላይ ደረሰ። የተራራውን ግርጌ በመከተል ሦስት ጊዜም ዞራት።ድጋሜ ከመልአክ በህልም ትእዛዝ ከተቀበለ በኋላ ከወቅቱ ጳጳሳት ከአባ ሚካኤል እና ከአባ ገብርኤል ጋር በመሆን ወደ አምባው በ1446 ዓ.ም. መስከረም 21 ቀን ገቡ።

ከአምባው ላይ ቀደሞ በ514 ዓ.ም. በዓፄ ካሌብ ዘመን፣ በአባ ፈቃደ ሥላሴ፣ የናግራን መነኩሴ አማካይነት የተተከሉ የማርያምንና የእግዚእብሔር አብ ቤተ ክርስቲያናት ስለነበሩባቸው የእግዚአብሔር አብ ቤተክርስቲያንን ድጋሜ በማሳነጽ በመሠረቱ ሥር መስቀሉንና ሌሎቹን ቅርሶች አስቀመጣቸው።

የቤተ ክርስቲያኑ ግንባታም ሦስት ዓመታት ፈጅቷል። ቤተክርስቲያኑ የነበረበት ቦታ ርጥበት ያለበት ስለነበር ርጥበቱን የሚያጠፋ አፈር አድርገውበታል። ለመስቀሉ እና ለሌሎች ቅርሶች ማስቀመጫ ይሆን ዘንድ አርባ ክንድ ወርድ፣ ርዝመትና ከፍታ ያለው ጉድጓድ በማስቆፈር እና ዙሪያውን በመገንባት ርጥበቱም እንዲጠፋ በሰማንያ ስምንት ግመሎችና በመቶ አጋሰስ ከኢየሩሳሌም አፈር በማስመጣት  ለግንባታው ውሏል።

ከዚያም መስቀሉን፣ ሥዕላቱን፣ የቅዱሳኖቹን አጽም፣ ሰፍነጉን፣ ጅራፉን፣ ከለሜዳውን ወዘተ በምን ሁኔታ እንደተቀመጠ በዝርዝር ተገልጿል። የእነዚህ ቅርሶች ከቦታ ቦታ መንቀሳቀስ ለጉዳትም ለመቅሰፍትም ስለሚሆን ጊዜው እስኪደርስ ማንም እንዳያወጣቸው ትእዛዝ ተበጅቷል። በተለይ መስቀሉ በተለያዩ ሁኔታ ከተዘጋጁ ድርብርብ ሳጥን ውስጥ ሌላ የወርቅ እና የዕንቁ ሳጥን በማዘጋጀት በውስጡም በሰንሰለት በማሰር በአየር ላይ ብቻ እንዲረብ (እንዲጠለጠል) መደረጉን ተጽፏል።

መስቀሉም ሲመጣ፣ እንደሰው እንዲቆም አድርገው የውጮቹ ጠቢባን ሰገባ እና እግር እንዳዘጋጁለትም ተገልጿል። በመጨረሻም፣ የጉድጓዱ አፍ ተዘግቶ በላዩ ላይ ድጋሜ የእግዚአብሔር አብ ቤተክርስቲያን ታነጸ። የማርያምን ቤተክርስቲያንም እህቱ ዕሌኒ (ሚስቱ አይደለችም) በድጋሜ አሳንጻው አብረው በ1449 ዓ.ም. መስከረም 21 ቀን ተመረቁ። ቅዳሴ ቤታቸው በድጋሜ ተከበረ።

ሲጠቃለል፣ መስቀሉንና ሌሎች ቅርሶችን ዓፄ ዳዊት በ1397 ዓ.ም. መስከረም 10 ቀን ተረክቧል። ነገር ግን፣ ስናር ላይ ሲደርስ ስላረፈ እነዚህ ቅርሶችም እዚያው ለ46 ዓመታት ይህል በአሕዛብ እጅ ሰንብተዋል። ኋላ ላይ በ1443 ዓ.ም. ዓፄ ዘርዓ ያዕቆብ ከነበሩበት ቦታ በመስመጣት በ1446 መስከረም 21 ቀን አምባሰል፣ደብረ ነገሥት (ደብረ ከርቤ ብለው የሰየሟት) ደርሷል። ንጉሡም አብሮ በመሔድ፣ቤተክርሰቲያኑንም አሳንጿል። ሥርዓቱንም አብጅቷል።

መስቀሉ መስከረም 21 ቀን ግሼን ደብረ ከርቤ ደረሰ። ቤተ ክርስቲያናቱ ከእንደገና ታንጸው፣ መስቀሉም በክብር ተቀምጦ ክበረ በዓሉ የተከናወነው መስከረም 21 ቀን ነው። መስከረም 21 ቀን ምን ጊዜም ግሼን ትከበራለች። ዓፄ ዘርዓ ያዕቆብን ክፍሉን ከጻድቃኑ ጋር ያድርግል።

"ዮ ማስቀላ"

Thursday, 28 September 2017 14:22

 

ወንድማገኝ አንጀሎ ሲሳይ

 

ቁጪ ኦይሳ ደሬ!!!
ሳሮ ሳሮ አይመላ ሎኦ፤
ዳፊን ዱጾንታይ ወርቃ ወደሮ፤
ቁጪ ደሬ አሲ አይመላ ሎኦ::

 

የብሔረሰቦች፣ የቱባ ባህሎችና፣ የአኩሪ ታሪኮች ሀገር የሆነቸው ኢትዮጵያችን ካሏት 13 ወራቶቿ ውስጥ በመስከረም ወሯ በተለየ መልኩ ትወለዳለች፣ ትወደሳለች፣ ትዋባለች፣ ትደምቃለችም። ለውልደትና ድመቀቷ ደግሞ የዘመን መለወጫና የመስቀል በዓላቶቿ ያሏቸው ሚና የጎላ ነው። እንደ ኢትዮጵያችን ተጨባጭ ሁኔታ በሀገራችን የሚከበሩ በዓላት ሃይማኖታዊ፣ ባህላዊ፣ ታሪካዊና፣ መንግስታዊ ይዘት ያላቸው ናቸው። ኃይማኖታዊ፣ ባህላዊና ታሪካዊ ይዘት ካሏቸው በዓላቶች ውስጥ ደግሞ የመስቀል በዓል አንዱ ነው።


መስቀል ለህዝበ ክርስቲያኑ ኢየስስ ክርስቶስ ስለ ሰው ልጆች ኃጢዓት ሲል የተሰቀለበት፣ ደሙ የፈሰሰበት፣ ስጋው የተቆረሰበት፣ ሰላምን ያወጀበት፣ ድህነትን የፈጸመበት፣ ኦሪትን ያሻገረበት፣ አዲስ ኪዳንን ያወጀበት፣ ዳግመኛ ለፍርድ እንጂ ስለሰው ልጆች ኃጢአት ሲል ሊሰቀል እንደማይመጣ ቃሉን ያጸናበት፣ ሰዎች ዳግመኛ ስለ ኃጢዓታቸው ምክንያት እንዳይኖራቸው ያደረገበት በመሆኑ ምልክታቸው፣ ትምክህትና አርማቸው ነው። እናም ይህ መስቀል ለዘመናት ጠፍቶና ተደብቆ ነበርና ንግስት ዕለኒ ባስደመረችው ደመራ አማካኝት በመገኘቱ የተገኘበትን እለት መነሻ በማድረግ ብሎም መስቀል ለክርስቲያኑ ካለው ትርጉም አንጻር በየዓመቱ መስከረም 17 በመላ ሀገራችን በደመቀ ሁኔታ ይከበራል። ቀኑም ሆነ መስቀሉ የሚከበሩ እንጂ የሚመለኩም አይደሉም።


የመስቀል በዓል ከኃይማኖታዊ ይዘቱ በተጨማሪ በሰው ልጆች ማህበራዊ ህይወት ውስጥም ጎልቶ የገባ በመሆኑ ባህላዊ ይዘትንም የያዘበት ሁኔታ አለ። ለአብነትም በሰሜኑ የኢትዮጵያችን ክፍል ሴቶች በግንባራቸው ላይ በመነቀስ ብሎም በደቡብ ኢትዮጵያ በአከባባር ደረጃ ባህላዊ ይዘቱ የሰፋ መሆኑን መጥቀስ ይቻላል። በደቡብ የሀገራችን ክፍል ለአብነትም በጉራጌ ብሎም በጋሞ (በዶርዜ - በመሀል ከተማ/በአዲስ አበባ ይበልጥ በዚህ ስሙ ስለሚታወቅ ነው) አካባቢዎች በሰፋ መልኩ ለዘመናት ሲከበር እንደነበረ ታሪክ (ሳይቆራርጥና ሳይሸራረፍ አስቀድሞ የነበረ እንደሆነ በሚያሳይ መልኩ) ይነግረናል፤ መረጃዎችም ያሳዩናል።


የመስቀል በዓል (ወይም ማስቃላ) ልክ እንደ የጉራጌ ብሔረሰብ ሁላ በጋሞ ብሔረሰብም ከጥንት ጀምሮ እስከ ዛሬ ድረስ ከሌሎች በዓላት በተለየና በደመቀ መልኩ/ሁኔታ እየተከበረ ይገኛል። በዓሉ ከሌሎች በዓላት የሚለይበት አያሌ ምክንያቶች ቢኖሩትም የአንድ ቀን በዓል ብቻ አለመሆኑ ማለትም ከዋናው የመስቀል በዓል ቀን ወይም ከመስከረም 17 አንድ ሳምንት ቀድሞ የሚጀመርና ከመስከረም 17 አንድ ሳምንት በኋላ/ዘግይቶ የሚጠናቀቅ በአጠቃላይ 15 ቀናቶችን እንዲሁም በዝግጅቱ ደግሞ ዓመት የሚፈጅ መሆኑ በዋናነት የሚጠቀስበት መለያው እንዲሆን አስችሎታል።


በእነዚህ የበዓሉ ጊዜአቶች ውስጥ የተበታተነ ይሰበሰብበታል፤ እርቆችም፣ ጋብቻዎችም፣ መልካም ምኞቶችና ምርቃቶችም ይከናወኑበታል። አሮጌ የተባሉ ነገሮች ሁላ በአዲስም ይተኩበታል። ለዚህም በበዓሉ ዕለት የሚደመረው የደመራ ብርሃን እንደመሸጋገሪያ ድልድይ ከመታሰቡም በላይ ተስፋም ይፈነጠቅበታል። በዓሉን ከቤተሰብ፣ ከዘመድና ወዳጆቻቸው ጋር ለማክበር በማለት ከተለያዩ የሀገራችን ክፍሎች ወደ አካባቢው የሚጎርፈው የብሔረሰቡ ተወላጆች ቁጥር የትየሌሌ በመሆኑ የትራንስፖርት ችግር በዋናነት በዚሁ ወቅት ሲከሰትም ይታያል።


ይህ የመስቀል በዓል ከዚህ በፊት ሁሉም የአካባቢው ደሬዎች በተሰባሰቡበት ለአብነትም በዲታና በቦንኬ ወረዳዎች እጅጉን ሳቢና ማራኪ በሆነ መልኩ እንደተከበረ የሚታወቅ ሲሆን በዚህ ዓመትም (በ2010 ዓ.ም) የጋሞዎቹ ምድር በሆነቸው በደሬ ቁጫም በደማቅ ሁኔታ በትላንትናው ዕለት ተከብሯል። በዕለቱም የደሬ ቁጫ ሕዝብ እንግዶቹን በአግባቡ ተቀብሎ በአግባቡም ሸኝቷል:: በክብረ በዓሉ ወቅትም በተለኮሰው ችቦ አማካኝነት አብሮነት፣ አንድነትና ፍቅር ባማረ መልኩ ተገልጿል፣ ታይቷል፣ ተሰብኳልም።


ምንም እንኳን በዓሉ በዚህ መልኩ መከበሩ መልካም ቢሆንም ለቀጣይ ከዚህ በተሻለ መልኩ ሊያድግ፣ ሊበለጽግ እንዲሁም ከአካባቢያዊና ሀገራዊ እይታ በዘለለ ዓለም አቀፋዊ ዕውቅናን ሊያገኝ ስለሚገባው በዚሁ ዙሪያ ላይ አያሌ ስራዎች ከወዲሁ ተጠናክረው ሊሰሩ ይገባል እላለሁ። ይህም የአንድ ጊዜ ወይም አጋጣሚ ሳይሆን ጤናማ እይታንና ጠንካራ መንፈስን ተላብሶ ወጥና ዘላቂ በሆነ መልኩ ከትውልድ ወደ ትውልድ እንዲሸጋገር አስተማማኝ መሠረትን የሚጥል ይሆናል። በሌላ በኩል ደግሞ በዓሉ በተለያዩ አቀራረቦች በአንድ ቦታ (በማዕከል) እንዲሁም ከአንዱ አካባቢ ወደ ሌላ አካባቢ (ከአንዱ ደሬ ወደ ሌላ ደሬ) እየተዘዋወረ መከበር መቻሉ የትውልዱን ግንዛቤ አስፍቶ የሚያሳድግ ከመሆኑም በላይ ለትውልዱ ከራሱ ደሬ አልፎ የሌላውንም ደሬ እንዲያውቅ፣ አውቆም አብሮነቱን እንዲያጠናክር ዕድልን ይፈጥርለታል። እናም የተጀመረው ሊጠናከር ይገባል። ጥሩም ጅማሮ ነው።


በዓሉም እንደሌሎቹ የኢትዮጵያችን ይበልጥ ደግሞ እንደ ደቡብ ኢትዮጵያ ሕዝቦች ለብሔረሰቡ ተወላጆች ሲወርድና ሲዋረድ የመጣ የማንነታቸው ጉዳይ ነውና ምንም እንኳን በሲምፖዚየም መልክ የተጀመረ የሚበረታታ እንቅስቃሴ ቢኖርም ከላይ የጠቀስኳቸው ሀሳቦችን ጨምሮ ከአሳታፊነት፣ ከምንም ነገር በላይ ታሪካዊና ባህላዊ ይዘቱን ሊያጎላ፣ ባህላዊ አልባሱን ሊያስተዋውቅና፣ ቋንቋውን ሊያሳድግ ከሚችልበት አግባብ አኳያ ብዙ ሊሰራበትና ሊተዋወቅ ይገባል እላለሁ።

Page 3 of 180

Sendek Newspaper

Bole sub city behind Atlas hotel

Contact us