You are here:መነሻ ገፅ»arts»news admin - Sendek NewsPaper
news admin

news admin

ጥቂት ስለ ሐዋሳ

Wednesday, 26 July 2017 13:44

 

ከበቃሉ ተገኘ

የደቡብ ከተማዎች ሁሉ በኩር የሆነችው ሐዋሳ የፍቅር፣ የሠላምና አንድነት እንዲሁም የመቻቻል ተምሣሌት ሕብራዊት ከተማ እየተባለች በነዋሪዎቿ በእንግዶቿም ሣይቀር ዘወትር የሚዘመርላት ያለ ምክንያት አይደለም። ይህ ምርጥ አባባልም የተቸራት እንደ ፀበል ፃዲቅ በነፃ ሣይሆን የሥራዋ ውጤት ስለሆነ ነው።

ከወንዶ ገነት ጀምሮ ዙሪያዋን ከአጀቧትና በተፈጥሮ ፀጋ ከታደሉት ክረምት ከበጋ ልምላሜ ከማይለያቸው አካባቢዎች ዘወትር በገፍ የሚቀርብላት አትክልትና ፍራፍሬ በተጨማሪ የሐዋሳ ሐይቅ የማህፀን ፍሬ የሆነው ዓሳዋ እንደ አቤል መስዋዕት እጅግ ያማረና ለጤናም ተስማሚ ነው። ምን ይሄ ብቻ፤ ቅልቅል የሚያክል የአቦካዶ ፍሬ ከጓሮ ቆርጠው አልያም ከበርዎ አጠገብ በቅናሽ ዋጋ ገዝተው ወይም በአቅራቢያዎ ከሚገኝ ጭማቂ ቤት ጎራ ብለው ጦጣ በማይዘለው ብርጭቆ የአቦካዶ ጭማቂ እየጠጡ ሣይሆን እየገመጡ የፀሐዩን ሙቀትና ተለዋዋጭ ባህሪ የሚያሳየውን ወበቅ ከሐይቁ በሚነሳው መልካምና ነፋሻ አየር እየገሰፁ ነፍስዎን ያቀዘቅዛሉ።

ታዲያ ከተማዋ በፈጣን ልማት ላይ ስለሆነች ነዋሪዎቿ ለልማት ሲሯሯጡ ሲያዩ ለረጅም ሰዓት እንዲቀመጡ ሕሊናዎ አይፈቅድልዎትምና ወደተሰማሩበት ሥራ ይገሰግሳሉ።

ሐዋሳ ከተማ ላይ የተጀመረ የአስፋልት ሥራና መንግሥታዊ ሕንፃ በጥቂት ጊዜ ውስጥ አልቆ ያገኙታል። በተለይም በአሁኑ ሰዓት ሐዋሳ ከድሮው በበለጠ ልማት ላይ ናት። ድሮ ያልነበረና የማያውቁት የኑግ ልጥልጥ የመሰለ አስፋልት በአጭር ጊዜ ውስጥ አልቆና ሥራ ጀምሮ ሲያገኙት ኢትዮጵያ ውስጥ ነው ያለሁት? ወይስ ከኢትዮጵያ ውጪ? ብለው ማሰብዎ አይቀርም።

ዳሩ ምን ያደርጋል የከተሞች ውበት ነፍሰ ገዳይ የሆነው የቀበሌ ቤት ውቢቷ ሐዋሳንም እንደ ጉንዳን ወሯት ለአይን ማራኪ በሆነው አስፋልት ዳር ሥጋው አልቆ በአጥንቱ ቆሞ ሲያዩ ኢትዮጵያ ውስጥ መሆንዎን ያረጋግጣሉ።

አልፎ አልፎ በሐዋሳ የሚከሰተው ርዕደ መሬት እነዚህን የራሳቸውን ዕድሜ ጨርሰው በዘመናዊ ቤቶች ዕድሜ የሚኖሩትን አስቀያሚ የቀበሌ ቤቶች ከዘመናዊ ቤቶች ነጥሎ መሬት ከፍቶ እንዲውጣቸው የጸለዩት ፀሎት በውስጡ የሚኖሩትን ምስኪን ወገኖችዎን ሲያስቡ አባት ሆይ የምፀልየውን ፀሎት አላውቅምና ይቅር በለኝ በሚል ፀሎት መልሰው ይሽሩታል። ሐዋሳ ላይ በዚህ ብቻ አይደለም የሚደነቁ በመንግስታዊ መ/ቤቶች ሕጋዊ ጉዳይ ይዘው ከቀረቡ በፍጥነት ይስተናገዳሉ። ይዘው የቀረቡት ጉዳይ አግባብነት የሌለው ከሆነ መጽሐፍ ቅዱስ እንደሚለው በሰፊው ሣይሆን በጠባቡ በር እንዲገቡ ተመክረው በክብር ይሰናበታሉ።

አንዳንድ የቢሮ ኃላፊዎች ከጥልቅ ተሃድሶ ስልጠና በኋላም እንኳን የመጀመሪያ ጠባያቸውን ሊያሻሽሉ ቀርቶ ጭራሽ ብሶባቸው ሲያዩ ከተቀቀለ ባቄላ ውስጥ ጥሬ ባቄላ መኖሩን ሲያስታውሱ ከጥልቅ አግራሞትዎ በፍጥነት ይወጣሉ።

የእርስዎ ጉዳይ ከፍ ያለና ከታች ያለው ንዑስ መ/ቤት ሊያስተናግድዎ ካልቻለ ወይም በመስተንግዶው ካልተደሰቱ አቢይና የከተማው አስተዳደር ቁንጮ ወደሆነው ከንቲባ ጽ/ቤት መገስገስዎ አይቀሬ ነው።

እውነት ለመናገር በዚህ መ/ቤት በአሀኑ ሰዓት መልካም አስተዳደር አለ። ብዙ ባለጉዳዮች የሐምሌን ደመና የመሰለ ፊት ይዘው ወደ ከንቲባው ቢሮ ገብተው እንደ መስከረም አደይ ፈክተው ሲወጡ በአይኔ በብረቱ አይቻለሁ። የታላቋና ስመ ገናናዋ ሐዋሳ ከተማ ከንቲባ ክቡር አቶ ቴዎድሮስ ገቢባ ይባላሉ። በነገሬ ላይ ቴዎድሮስ በመባል የሚጠሩ በርካታ ጀግኖችን አውቃለሁ። ለጊዜው ሶስቱን ብቻ ልጥቀስ።

1.  የኢትዮጵያ ቀኝ ክንፍ የሆነችው በሥልጣኔም ሆነ በሥልጣን ቀዳማዊት ለክብሩ እንጂ ለሆዱ የማይሞት ቢርበው እንኳን ጠግቤአለሁ በቃኝ የሚል የማይስገበገብ፣ የኩሩ ሕዝብ መፍለቂያ ከሆነችው ጎንደር ውስጥ ከትንሿ መንደር ቋራ ላይ እንደማንኛውም ኢትዮጵያዊ ከደሃ ቤተሰብ የተወለደው ነገር ግን ጭንቅላቱ ውስጥ በገንዘብ የማይለካ እምቅ ሀብት የነበረው ኢትዮጵያዊ ጀግና አፄ ቴዎድሮስ አንዱ ነው።

እንደ ቅርጫሥጋ የተከፋፈለችውን ኢትዮጵያ አንድ ለማድረግ ብሎም ኋላ ቀርነትንና ድንቁርናን አስወግዶ ዕድገትና ብልፅግናን ለማምጣት ሲል መቅደላ ኮረብታ ላይ የተሰዋው ሰማዕት አፄ ቴዎድሮስ የጀግኖች መሪዎች አብነት እንዲሁም አርአያና ምሣሌ በመሆኑ የጀግኖች ጀግና ቢባል ያንሰዋል እንጂ አይበዛበትም።

2.  ቅዱስ ቴዎድሮስ ሮም ከተማ ውስጥ የተወለደው ቴዎድሮስ ገና በአፍላነቱ አለማችን ለሠው ልጆች እንደተፈጠረች ለሰው ልጅ የተፈጠረችው አለምም በሰው ልጅ እንደተበላሸች አለምን መልሶ ለማስተካከልና ለማሳመር የሰውን አስተሳሰብ በወንጌል ትምህርት ማስተካከል አስፈላጊና ጠቃሚ መሆኑን ተገነዘበ። ምክንያቱም በፈጣሪ ያላመነ ሕጉንም ያልተከተለ ሰው አውሬ ነውና ከአውሬ ጥፋት እንጂ ልማት አይጠበቅም። አውሬዎች ለዛሬ እንጂ ለነገ አያስቡም። አውሬዎች ከራሳቸው ውጪ ለሌላ ማሰብም አይችሉም። በዚህ ምክንያት ቅዱስ ቴዎድሮስ ዘመናዊ መጓጓዣ ባልነበረበት በዚያ ዘመን በባዶ እግሩና አንዳንዴም በፈረስ ሀገር ለሀገር እየዞረ ወንጌልን በማስተማር በክፉ ሥራቸውና አስተሳሰባቸው ከሰውነት ወደ አውሬነት የተለወጡትን ሰዎች ከፍተኛ ባለስልጣናት ሣይቀር ከአውሬነት ወደ ሰውነት መልሷል። ይሁንና በመጨረሻ ወንጌልን ያልተቀበሉ በክርስቶስም ያላመኑ አውሬዎች በልተውት በሰማዕትነት አርፏል። ስለሆነም ቴዎድሮስ የቤተክርስቲያን ባለውለታና የአለማችን ጀግና ነው።

1.የሐዋሳ ከተማ ከንቲባ ክቡር አቶ ቴዎድሮስ ገቢባ

እንደሚታወቀው አንድን ከተማ በልማት ለማሳደግና ለእይታ ማራኪ፣ ለኑሮም ተስማሚ ለማድረግ ከንቲባ ጽ/ቤቱ ጉልህ ድርሻ አለው። በሀገራችን ያሉ ከተሞች ዕድገታቸው አፍአዊ ብቻ ሣይሆን ውስጣዊም እንዲሆን ተግተው የሚሰሩ በዘመናዊ መኪና አስፋልት ሰንጥቀው ሲሄዱ በትራንስፖርት እጦት ከአስፋልት ዳር ቆሞ በፀሐይ ሐሩር የሚቀልጠውን ወገናቸውን በጎሪጥ አይቶ ማለፍ ሳይሆን በወገን ፍቅር ልባቸው የሚቀልጥ ይህንና ሌላውንም ችግር ለመቅረፍ ተግተው የሚሰሩ ጀግና ከንቲባዎች ሀገራችን ያስፈልጓታል። በዚህ ረገድ ሐዋሳ ዕድለኛ ናት። በአሁን ሰዓት የምርጥ ከንቲባ ባለቤት ናትና።

ልማታዊ ጀግንነትና ቅንነት ከፊታቸው የሚነበበው መልከ መልካሙና ቁመተ ሎጋው አቶ ቴዎድሮስ ራሳቸውን ለራሳቸውና ለቤተሰባቸው ሣይሆን ለከተማውና ለከተማው ሕዝብ የሠጡ ናቸው ቢባል አልተጋነነም። ፀሐይ የሞቀው ሀቅ ነውና።

አብዛኛውን ጊዜ ስብሰባ ስለሚበዛ ብዙ ባለጉዳዮች የየቢሮ ኃላፊዎችን ሲያማርሩ ቢደመጥም እርሳቸው ግን ስብሰባ በሚኖርበት ቀን እንኳን ከስብሰባው ሰዓት በፊትና ከስብሰባው በኋላ ደከመኝ ሰለቸኝ ሳይሉ ቢሮ እየገቡ ባለጉዳዮችን ያስተናግዳሉ። አንዳንድ ጊዜ ጽ/ቤታቸው ከመደበኛ ገበያ ዝቅ፣ ከጉልት ገበያ ከፍ በሚል ሁኔታ ባለጉዳይ ተጨናንቆ ቢታይም በአጭር ሰዓት ያንን ሁሉ ሕዝብ አስተናግደው ሲሸኙ የመሰላቸት መንፈስ አይታይባቸውም። እጃቸውም ሆነ አእምሯቸው ንፁህ በመሆኑ የሚሰጉበት ምንም ነገር ስለሌለ ለደወለላቸው ሁሉ ስልክ ያነሳሉ። በትዕግስት ያዳምጣሉ፤ በትህትና ይናገራሉ። ቅንነትና መልካምነት በተፈጥሮ የሚታደሉት ፀጋ እንጂ በሥልጠና የማይገኝ መሆኑ ግልፅ ቢሆንም፤ ለከንቲባነት የታጩ ሁሉ በቅድሚያ ከአቶ ቴዎድሮስ ትምህርት ቢወስዱና ልምድ ቢቀስሙ መልካም ነው። የእርሳቸውን ጀግንነትና የእኔን ስንፍና ሳይ ግርም ይለኛል። ታዲያ እኔም እንደ ቴዎድሮሶች ጀግና እንድሆን ባለኝ መጠሪያ ስም ላይ ደርቤ ቴዎድሮስ ልባል ይሆን? ቴዎድሮስ ሆይ ሺህ አመት ንገስ ከማለት ውጪ ሌላ ምን ማለት እንችላለን?

በሐዋሳ ከተማ በመልካም ስራቸው ምስጋና ሊቸራቸው የሚገባ በርካታ የቢሮ ኃላፊዎች ቢኖሩም ለጊዜው ግን ሁለቱን ልጥቀስ።

 

 

2.የኮንስትራክሽን መምሪያው አቶ እዮብ ብርሀኑ

እኚህ ሰው በተፈጥሮአቸው ብሩህ አእምሮ ያላቸው ሲሆን ሲበዛ ቅን ናቸው። ቀደም ሲል የከተማዋ ህንፃ ሹም ሆነው የሰሩ ሲሆን በስራ ወዳድነታቸውና ብቃታቸው የኮንስትራክሽን መምሪያ ኃላፊ ሆነው ተሹመዋል። ሁላችንም ደስ ብሎን ይደልዎ (ይገባዋል) ብለናል። አቶ እዮብ የተመደቡበት የኃላፊነት ስራ በህገወጥ ግንባታ ምክንያት ከህብረተሰቡ ጋር የሚያጋጭ ቢሆንም መንግስትና ህዝብን አቻችለው ስለሚሰሩ፤ እሳት ለብሶ እሳት ጎርሶ ለጦርነት ከቢሮአቸው የመጣን ባለጉዳይ አለዝበውና አቀዝቅዘው ይመልሳሉ። ማንም ሰው ከገቢው ይልቅ ወጪው እየበዛ በመቸገሩ ህጋዊ ወዳልሆነ ተግባር እየገባ ባለበት ዘመን እሳቸው ግን ደመወዜ ይበቃኛል የሚሉ ሙስናን የተፀየፉ ኩሩና ጨዋ ኢትዮጵያዊ ናቸው።

የመንገድ ባለፀጋ የህንፃ ደሀዋን ሐዋሳ በነዳጅ ገቢ የበለፀጉ የአረብ ሀገራት እንደ እነ ዱባይና እንደሌሎቹ ለጊዜው የሰማይ ጠቀስ ፎቆች ባለቤት ማድረግ ባይቻልም ከእህቶቿ ከእነ ናዝሬትና ከእነ ባህርዳር ተርታ ለማሰለፍ እየጣሩና እየለፉ ይገኛሉ። ማንኛውም የከተማ ነዋሪ ህንፃ ከመስራት ውጪ ሌላ ህገወጥ ግንባታ እንዳያካሂድ በመከታተልና በመቆጣጠር በተከላካይነት እንዲሰሩ የመደቧቸው ደቀመዛሙርቶቻቸው ከድምፅ የፈጠኑና አራት አይና ናቸው። አራት አይን ስል ሁለቱ አይኖች የእነሱ ሲሆኑ ሁለቱ አይኖች ደግሞ ህገወጥ ግንባታ የሚያካሂደው ግለሰብ ጎረቤት ናቸው። ጎረቤቱ በስልክም ሆነ በአካል ጥቆማ የሚያቀርበው መንግስት በህገወጥ ግንባታ ምክንያት የከተማው ገፅታ እንዳይበላሽ በሚያደርገው ትግል ከመንግስት ጎን ተሰልፎ መንግስትን ለማገዝ ሳይሆን ጎረቤቴ እኔን ቀድሞ ለምን ቤቱን ያድሳል በሚል መንፈስ መሆኑ ግልፅ ነው።

እንደአለመታደል ሆኖ ብዙ ኢትዮጵያዊያን ይህ አይነት አመለካከት ከደማችን ጋር ስለተዋሀደ በበረኪና ቢያጥቡን በኦሞ ቢዘፈዝፉን አይለቀንም። ሐዋሳ ቀደም ሲል ለጥቂት ባለሀብቶች ለመንግስት መ/ቤቶችና ለትምህርት ተቋማት ካላት ውስን መሬት ላይ በለጋስነት እየገመደለችና እየገመሰች ሰጥታ አሁን ግን እጅ እያጠራት ነው። የከተማ ክልሏን ለማስፋት ብትፈልግም እንደ ክቡር ዘበኛ ዙሪያዋን የቆሙት ተራሮች የይለፍ ፍቃድ አልሰጧትም። የመሬት ባለፀጋው ኦሮሚያ ክልል ከቶጋ እስከ ጥቁር ውሃ ያለውን የተንጣለለ ሜዳ ለሐዋሳ በመስጠት የለጋስነትና የመልካም ጉርብትና አርአያ ቢሆን እንዴት መልካም ነበር።

ያም ሆነ ይህ ሰው እየበዛ ልማቱ እየሰፋ መሬት ደግሞ እየጠበበ ስለሚሄድ ሐዋሳ የመንገድ ባለፀጋ እንደሆነች ሁሉ ህንፃ በህንፃ ትሆናለች። በኢትዮጵያ ከተሞች የሚኖሩ ነዋሪዎችን ከቻላችሁ ህንፃ ስሩ ካልሆነ በአሮጌ ቤታችሁ ውስጥ ቁጭ በሉ እንጂ እናድሳለን ብላችሁ ቤታችሁን ትነኩና ዋ የሚለው የህንፃ ህግ አዋጅ ህብረተሰቡን ህንፃ እንዲሰራ ያነሳሳዋል? ከዚህ ይልቅ ልዩ ልዩ ማበረታቻ ለምሳሌ የህንፃውን ዲዛይን እና ፕላን ለሚሰሩ ባለሙያዎች መንግስት ዳጎስ ያለ ደመወዝ ቢከፍልና ወደ ግንባታ ለሚገቡ ልማታዊያን ፕላኑ አለቀልኝ፣ ፀደቀልኝ በማለት ሳይጉላሉ በአስቸኳይ አልቆና ፀድቆ በነፃ ቢሰጣቸው እንዲሁም በረጅም ጊዜ ተከፍሎ የሚያልቅ የባንክ ብድር የሚያገኙበት መንገድ ቢመቻችላቸው ከዚህም ጋር ሕንፃው ተሰርቶ ካለቀ በኋላም የመብራትና የውሃ ፍጆታው ከፍ ስለሚል መብራትና ውሃ በበቂ ሁኔታ የሚያገኙበት መንገድና ወዘተ… ቢመቻች የተሻለ ይሆን ነበር የሚሉ ወገኖች አሉ። ይሁንና አቶ እዮብ መንግስት ያወጣውን ህግ በተገቢው መንገድ ማስፈፀም እንጂ ብቻቸውን ህጉን ሊያሻሽሉ ስለማይችሉ በተመደቡበት ኃላፊነት በብቃትና በጥራት እየሰሩ ስለሆነ ሊመሰገኑ ይገባል።

 

 

3.በሐዋሳ ከተማ የመናኻሪያ ክ/ከተማ አስተዳደር አቶ መኩሪያ ማኒሳ

እኚህ ሰው በሚደነቅ የአስተዳደር ችሎታቸው ሌላ ኢትዮጵያዊ ለዛ ያልተለያቸው ዘርና ጎሳ እንደ ልጓም የማይስባቸው በቢሮአቸው ሁሉንም ኢትዮጵያዊ ያለ አድልዎ በቀና መንፈስ የሚያስተዳድሩ የሐዋሳ የቁርጥ ቀን ልጅ እና ምርጥ ኢትዮጵያዊ ናቸው።

የመናኻሪያ ክፍለ ከተማ ከሌሎች ክፍለ ከተሞች ይልቅ የንግድ እንቅስቃሴ የሚበዛበት በመሆኑ በአስተዳደር ሥራቸው ላይ ጫና ቢፈጥርም በእውቀትና በቅንነት መንግስትንና ህብረተሰቡን እንደ ነብስና ሥጋ አዋህደውና አስማምተው ስለሚሰሩ ምንም አይነት ኮሽታ የለም ማለት ባይቻልም ኮሽታውንም ግን በጥሩ አመራርና በመልካም አስተዳደር ፀጥ ረጭ ያደረጉታል። እንደሚታወቀው ብዙዎቹ ቅርቡን አርቀው ቀላሉን አክብደው ስለሚያዩና በራስ መተማመን ስለሚያንሳቸው እራሳቸው መፈፀም የሚችሉትን ጉዳይ ይህ እኔን አይመለከትም በማለት እንደ ጲላጦስ ሂዱ ወደ ሃና ሂዱ ወደ ቀያፋ በማለት ባለ ጉዳይን የሚያንከራትቱ የመንግስትና የህዝብ ማፈሪያ ባለስልጣናት በሞሉበት ዘመን እንደ ስሙ ህዝብንና መንግስትን የሚያኮራ አስተዳዳሪ ማግኘት ኩራት ብቻ ሳይሆን መታደልም ነው።

የሐዋሳ ባለስልጣናት ሁሉም ማለት ይቻላል። መጽሀፍ ቅዱስ ስለሚያነቡና እንደ ቅዱስ ጳውሎስ ሀገራችን በሰማይ ነው ብለው ስለሚያምኑ ዘረኝነትና ጎጠኝነት እንዲሁም ጠባብነት ፈጽሞ የለባቸውም። ስለሆነም ሐዋሳ የኢትዮጵያዊያን ሁሉ ከተማ ናት። ዘረኝነት የጥበብ ሳይሆን የድንቁርና መጀመሪያ የደካማነት መጨረሻ መሆኑን የጥበብ ሰዎች ሁሉ ያውቁታል። ኢትዮጵያ ከሰሜን እስከ ደቡብ ከምስራቅ እስከ ምዕራብ የሁሉም ኢትዮጲያዊያን ናት። ሁሉም ክልሎች የኢትዮጵያ ብልቶች ናቸው። አንዱ ብልት ሌላውን ብልት አታስፈልገኝም ሊለው አይችልም አንዱ ብልት ቢታመም ብልቶች በሙሉ ይታመማሉና የኢትዮጵያ ብልቶች ከሆኑት ክልሎች ውስጥ አንዱ ታሞ እንደነበርና ሁሉም ክልሎች በጠና ታመው እንደነበር የቅርብ ጊዜ ትዝታችን ነው። ጥቂት የዋህ ወገኖቻችን እንደ ሾላ ፍሬ መንግስትን በድንጋይ ካላወረድን ብለው በፈጠሩት ግርግር እና ኢትዮጵያ በጠና ታማ እንደነበር ይታወሳል።

ባሏን ጎዳው ብላ እንትኗን በሰንጢ እንዲሉ መንግስትን ጎዳን ብለው የወገናቸውንና የእራሳቸውን ንብረት በእሳት አጋይተው እንደነበር እስካሁን ድረስ በየመንገዱ የሚታየው የመኪናዎቻችን ቅሬተ አካል ምስክር ነው። ስለዚህ እኛ ኢትዮጵያውያን አንድነትን እንደ ዝናር ታጥቀን ፍቅርና መዋደድን ተጫምተን የሰላምን ቁር እራሳችን ላይ ደፍተን በሁሉም ነገር ከፊት የነበረችውን አሁን ግን ኋላ የቀረችውን ኢትዮጵያን እናልማ። ይህን ካደረግን ኢትዮጵያ ሀገራችን በበረከት ትሞላለች የጠሏትና የናቋት ሁሉ ከእግሯ ስር ወድቀው ማሪን ይላሉ በኢኮኖሚ የበለፀጉ ሀገራት ሳይቀር ወደ ተስፋይቱ ሀገር ኢትዮጵያ ለመግባት ደጅ ይጠናሉ። በየአረብ ሀገራቱ በስደት የተበተኑ የኢትዮጵያ ልጆች አንፈልጋችሁም ውጡልን ሳይሆን እንፈልጋችኋለን ኑልን ይባላሉ። ስለ ሐዋሳ ያለኝን ዕውነታ በተከታዮቹ የስንኝ ቋጠሮ ልደምድም እና ልሰናበታችሁ።

ውቢቷ ሲዳማ ለምለሚቷ ምድር

የልበ ቀናዎች የደጋጎች ሀገር

ሲዳማ ባንች ላይ እንኮራለን ሁሌ

የገነት ቅርንጫፍ የገነት ምሳሌ

ይህ ሀሰት ከሆነ ይምጣ ምስክሬ

የተንዠረገገው የአቡካዶው ፍሬ

የሲዳማን በዓል ፍቼ ጨምበላላ

እንደ ጎንደር አክሱም እንደ ላሊበላ

ዩኔስኮ አፀደቀው በቃለ መሀላ

ዩኔስኮ ታላቁ የዓለማችን ዕውቁ

መዝገቦታልና በቀለመ ወርቁ

በዓሉን እናክብር ሁላችን በጋራ

በስመ ገናናው በታቦር ተራራ።

“ቅብጥብጧ”

Wednesday, 26 July 2017 13:33

 

በማዕረጉ በዛብህ

ሩስያ እንደነ ሌብ (ሊዮ) ቶልስቶይ፣ ፍዮዶር ደስተየቭስኪ፣ ኢቫን ተርገነቭ፣ ኒኮላይ ጎጎል፣ አንቶን ቼኮቭርና እንዲሁም የኛው አልግዛንደር ፑሽኪን ያሉና ሌሎችም እጅግ የተደነቁ ጥንታውያን ደራሲዎች በየዘመናቸው እጅግ ተናፋቂ የስነጽሁፍ ችቦ ያበሩባት ሥራቸው በመላው ዓለም የተደነቀ የስነ ጥበብ ሰዎች የፈለቁባት አገር ነች። በአንድ ወቅት የኢትዮጵያ ደራስያን ማኅበር ልዑካን ቡድን የዚያን ጊዜዋን ሶቪየት ኅብረት ሲጎበኝ የቡድኑ አባል በመሆን፣ የስነጽሁፍ ፍቅር እንደመስቀል ዳመና እሳት የሚንቀለቀልባትና ውቢትዋን ሞስኮን ጎብኝቻለሁ። ከሩስያ ደራስያን ማኅበር መሪዎችና አባሎች ጋር በነበረን የጥቂት ቀናት ግንኙነት የተገነዘብኩት ትልቅ ቁም ነገር ሥነጽሁፍ በሕብረተሰቡ ሕይወት ውስጥ የሕልውና ፍልስፍና በር ከፋችና አስደሳች የኑሮ አንቀሳቃሽ ሞተር መሆኑን ነው። ወደ አምልኮ በተጠጋ አድናቆት የሚወራው ከላይ ስለ ጠቀስኳቸውና ስለሌሎችም የጽሁፍ ሰዎች ነው። ከለጋስ መስተንግዷቸው በላይ ስለ ስነጽሁፍና ስለስነጽሁፍ ሰዎች የሚደረገው ውይይትና ጭውውት ውስጣዊ ስሜትን የሚኮረኩር የናፍቆት አባዜ የሚያሳድር ነገር ነው። ምነው ስነጽሁፍ በኛም አገር ይህንን የልዕልና ሕዝባዊ ፍቅር ደረጃ ልትደርስ በቻለች ያስብላል።

በአገራችን ለታላቁ ባለ ቅኔና ደራሲ ተውኔት ሎሪየት ፀጋዬ ገብረመድህን ቀዌሳ ምስጋና ይግባውና በሱ አነሳሽነት የምዕራቡ ዓለም ስመጥር ደራሲ ተውኔት የዊልያም ሸክስፒየርን ሥራዎች ለመተርጎም ከተደረገ መጠነኛ ጥረት ሌላ፣ በዓለም አቀፍ ደረጃ የተደነቁ የሌሎች አገሮች ደራስያንን ሥራ በአማርኛም ሆነ በሌሎቹ ቋንቋዎቻችን ባለመተርጎማቸው የዓለም አቀፍ ስነጽሁፍ ባህልን በሰፊው ማጣጣም የቻልን አይመስለኝም።

ሰሞኑን ለስነጽሁፍ ወዳጆች ከተበረከቱት አዳዲስ ያገር ውስጥ መጻሕፍት መካከል በአጭር ልቦለድ ድርሰቶቹና በጸሐፊ ተውኔትነቱ በዓለም የተደነቀው የሩስያው የአንቶን ፓቪሌቪች ቼኮቭ “ቅብጥብጧ” የተባለችው 256 ገጽ መጽሐፍ በአማርኛ ተተርጉማ ለንባብ በቅታለች። ተርጓሚዋ ጽኑ የስነ ጽሁፍ ፍቅር ያላትና የሩስያኛ ቋንቋን በከፍተኛ ደረጃ በመተርጎም የምትታወቀው አንጋፋ ጋዜጠኛ ትዕግሥት ፀዳለ-ኀሩይ ነች። በመሆኑም የታላላቁ የሩስያ ደራስያን ዘመን አይሽሬ ሥራዎች ወደ አማርኛና ሌሎች የኢትዮጵያ ቋንቋዎች የሚተተረጎሙበት ጊዜ እንዲደርስ የስነጽሁፍ አማልክት ፈቅደው ይሆን የሚያሰኝ ነው። ወ/ሮ ትዕግሥት “ወርቃማው ዘመን” ስለምትለው የሩስያ ደራስያን ሥራዎች በናፍቆት ትዝታ ካነሳች በኋላ በተለይ ስለ አንቶን ቼኮቭ ድርሰቶችና የሕይወት ታሪክ በጣፈጠ አማርኛ እያስነበበችን ነው። ለአንዳንዶቻችን ለዓለማቀፋዊ ስነጽሁፍ ንባብ ያለንን አምሮት ለመቀስቀስ ጥረት እያደረገች ይመስላል። ቅብጥብጧ የቼኮብን 22 አጫጭር ልቦለድ ወጎች የያዘች የመጀመሪያዋ የአማርኛ ትርጉም መጽሐፍ ስትሆን የመጽሐፉዋን የአንዷ አጭርልቦለድ ታሪክም የጋራ ርዕስ ነች።

በዝች አጭር ጽሁፍ የምሞክረው ስለ ትርጉሙ ደረጃ ወይም ጥራት አስተያየት ለመስጠት አይደለም፣ ምክንያቱም ሩስያውኛውን ቋንቋ ልክ እንዱ ቪየትናሚዝኛውና እንደቻይኒዝኛው አላውቀውም። ስለመጽሐፉ ይዘት ደራሲው ቼኮቭ ነውና አያሌ የሚደነቁ ነገሮች ቢኖርም እኔን ይበልጥ ያስገረመኝ ትርጉሙ የቀረበበት የአማርኛው ቋንቋ ዕድገት፣ ውበትና ጣዕም ነው። አንዳንድ ምሳሌዎች ለማቅረብ እንዲያመቸኝ ቅብጥብጧ ስለ ተባለችው አጭር ልቦለድ አንዳንድ ነገሮችን አነሳሳለሁ። በዝች አጭር ልቦለድ ወግ ጎልተው የሚታዩ ገጸባህርያት የህክምና ባለሙያ የሆነው ዶ/ር ስቲፓኖቪች ዲሞብ (ዲማ) እና ባለቤቱ አልጋ ኢቫኖቭና ናቸው። ሁለቱ የወደፊት ፍቅረኞች የተዋወቁት ዶ/ር ዲሞቭ የኢቫኖቭናን አባት ህክምና በሚከታተልበት ጊዜ ሲሆን ሰውየው ከሞቱ ከጥቂት ጊዜ በኋላ ነው የተጋቡት። ዲሞቭ በኋላ እንደምንረዳው እጅግ ተደናቂ የሆነ የሳይንስ ሰውና፣ የተከበረ ሃኪም ሲሆን በተፈጥሮው ዕወቁኝ፣ አድንቁኝ የሚል ጠባይ የሌለው ትሁት ሰው ነው። ባለቤቱ ኦልጋ በተቃራኒው ከታወቁ የስነጥበብ ሰዎች ጋር መተዋወቅ የምትወድና፣ እነሱን እቤቷ ለመጋበዝ እንደ መሯሯጥ የምትወደው ሌላ ነገር የሌላት ሴት ነች።

“ኦለጋ ኢቫኖቭና ትዘፍናለች፣ ፒያኖ ትጫወታለች. . .

. . . ከአማተር አርቲስቶች ጋር ትተውናለች። ይህ ሁሉ ደግሞ እንዲሁ የተገኘ አይደለም ተሰጥኦ ቢኖራት ነው”. . . ታዋቂ ሰዎችን ታመልካቸዋለች። በየሌሊቱ በሕልሟ ሳይቀር ታልማቸዋለች፣ እንደውሃ ይጠሟታል፣ ሆኖም ግን ምንም አድርጋ ከጥሟ ለመርካት አልቻለችም” ይላል ቼኮቭ አድናቆት ይሁን ሂስ ባልለየለት አረፍተ ነገር (ገጽ33)። እነዚህ ባልና ሚስት፣ ሴትየዋ ያላትን የለት ተለት ኑሮና ደስታ በስነጥበብ የታወቁ አርቲስቶችን ለመተዋወቅና ለማስተናገድ ጧት ማታ ስትዳክር ትሁቱ ባለቤቷ ዶ/ር ዲሞቭ ደግሞ የባለቤቱን እንግዶች በመጡ ቁጥር ሳይሰለች “እባካችሁ ጌቶቼ እህል ቅመሱ” ሲል በመቀበል ይታወቃሉ።

ዶ/ር ዲሞቭ ከሞተ በኋላ ጓደኛው ዶ/ር ኮሮስቴሌቭ እንደገለፀው እጅግ በጣም የሚደነቅ ባለሙያና ልዩ ሰው ነበር። “ሞተ! የሞተውም ራሱን መስዋዕት በማድረጉ ነው፣ አቤት ለሳይንስ ምን ዓይነት ጉዳት ነው!” አለ ኮሮስቴሌቭ። በመቀጠል “ሁላችንም ተሰብስበን ከእሱ ጋር ብንወዳደር አንዳችንም ከአጠገቡ አንደርስም. . . በጠራራ ፀሐይ ብርሃን ፋኖስ ተይዞ ቢፈለግ እንኳ የማይገኝ ሊቅ ነበር!. . . “ምን ዓይነት ግብረገብነት ነበረው!. . . ደግ፣ ንጹሕ፣ ሁሉን የሚወድ ልብ ያለው፣ ሰው አይደለም - መስትዋት እንጂ! ሳይንስን አገልግሎ ለሳይንስ ሲልም ሞተ” ሲል ነበር ኮሮስቴሌቭ ስለ ዴሞቭ ጨምሮ የመሰከረው።

ዲሞቭ፣ ኮሮስቴሌቭ እንደሚለው ትልቅ ባለሙያ፣ ሁሉ ነገር የተሳካለት ምርጥ ሰው ሲሆን ባለቤቱ ኦልጋ ኢቫኖቭና ግን ብዙ ችግር አለባት። ሕይወቷ በታወቁ የስነጥበብ ሰዎች ታዋቂነት አምልኮ በሽታ ተመዝብሯል። ስለሆነም የኔ ነው የምትለው የራስዋ ሕይወት የላትም። አንዳንድ ጊዜ የምትወደውና የምታስብለት የሚመስላት ባለቤቷ ዲሞቭ ከርሷ ጋር ይኖራል እንጂ እርሷ ከርሱ ጋር አትኖርም። ለማልቀስ ብዙ ሰብዓዊ ችግር ማግኘት የለባትም፣ ዝም ብላ በያአጋጣሚው ታለቅሳለች። ቅብጥብጥ ነች። የ25 ዓመት ወጣት፣ ቆንጆ ሰዓሊ፣ ከሆነው ከርያቦቭስኪይ ጋር የመሠረተችው ጸያፍ የፍቅር ግንኙነት ከደስታና ከሰላም ይልቅ ለጭንቀትና በየደቂቃው ለመከፋት ዳርጓታል። ባዲሱ ሰዓሊ ፍቅር እየተቃጠለች “ለእሱ (ለባለቤትዋ) ለተራውና ለተለመደው ዓይነት ሰው እስከዛሬ ድረስ ያገኘው ደስታ በቂ ነው። በቃ ያሉትን ይበሉ፣ ቢያሻቸው ያውግዙኝ፣ ይርገሙኝ፣ እኔ ደግሞ ለእልሁ ሁሉንም አደርገዋለሁ. . . አደርገውና እሞታለሁ. . . በሕይወት ውስጥ ሁሉንም መሞከር አስፈላጊ ነው!” የምትል “ጀግና” ሆናለች።

ምስኪኑ ዲማም እየተታለለ መሆኑ እየገባው ከመሄዱ የተነሣ “የህሊና ቁስል ያለበት ይመስል የባለቤቱን ዓይን በቀጥታ ፊት ለፊት ማየት አቃተው” ብዙ ሳይኖርም ከአንድ በሽተኛ “ሕፃን የጉሮሮ ተላላፊ በሽታን ሕዋስ በቱቦ መጥጦ” በሽታው ስተላለፈበት በጠና ታሞ ሞተ። ባለቤቱ ቅብጥብጧ ኢሻናቫና በባልዋ ላይ የምታካሄደው አመንዝራና ማጋጣነት በድብብቆሽ መጋረጃ ሊሸፈን ቢሞከርም ቅሉ በብዙ ባልና ሚስቶች የጋብቻ ሕይወት ውስጥ ያለ የሰው ተፈጥሯዊ እውነታ መሆኑን ነው ቼኮቭ ያሳየን።

ቀደም ብዬ እንደጠቀስኩት ይህች አስተያየት ጽሁፍ የመጽሐፏን ጥራትና ደረጃ ከትርጉሙ አንጻር ለመገምገም ባይሆንም ስለትርጉም ስራው ጥያቄ  ማንሳት አስፈላጊ ሆኖ ይታየኛል። ወይዘሮ ትዕግሥት ትርጉሙን በተመለከተ “ለአንቶን ቼኮቭ ታማኝ በመሆን ከፃፈው ሳልቀንስም ሆነ ሳልጨምር ቃል በቃል ትርጉም የሚቻለኝን ሁሉ አድርጊያለሁ” ብላለች በመግቢያዋ ላይ። በዚህ ጉዳይ ላይ አንድ ነጥብ ላነሳ እወዳለሁ። እንደሚታወቀው በትርጉም ሥራ ሁለት ዓይነት የታወቁ ዘዴዎች አሉ። አንደኛው ወ/ሮ ትዕግስት እንዳለችው የቃል በቃል ትርጉም ሲሆን ሁለተኛው ደግሞ የሚተረጉመውን ጽሁፍ ወይም ንግግር ወስዶ ቁም ነገሩን በጥልቀት ከመረመሩት ከተረዱ በኋላ Adaptation በተባለው ጥበብ በራስ ባህላዊ የስነ ጽሁፍ ወይም የንግግር ስልትና ቋንቋ መተርጎም ነው። በተለይ ለልቦለዳዊ ስነጽሑፎች የሚመረጠው ይኸው የትርጉም ዘዴ ይመስለኛል። እኔ የሩስያኛን ቋንቋ ባለማወቄ በዚህ ጉዳይ ላይ ለመከራከር የሚያበቃኝ አቋም ባይኖረኝም ትርጉሙ ይበልጥ Adaptation ነው ብዬ እንዳስብ ያደረጉኝን አንዳንድ ምሳሌዎች አነሳለሁ።

በገጽ 36 ዶ/ር ጂሞቭ (ዲማ) . .. “ሁለቱን ጣቶችን ቆርጫቸው ኖሯል። ልብ ያልኩት ቤት ከገባሁ በኋላ ነበር” ይላል። “ልብ ያልኩት” የሚለው አነጋገር ልብ አለ ከሚለው የመጣ ሲሆን ትርጉሙም አስተዋለ፣ አተኩሮ ተመለከተ ማለት ነው። ልብ አለ የሚለውን አነጋገር አስተዋለ ወይም አተኩሮ ተመለከተ ሲል የሚተረጎመው አማርኛ መዝገበ ቃላት፣ የኢትዮጵያ ቋንቋዎች ጥናትና ምርምር ማዕከል፣ (1993) ነው። የአካሎቻችን ዋና አዛዥ አዕምሮ ሲሆን የአዕምሮን ሥራ ብዙውን ጊዜ ለልባችን የምንሰጥ እኛ ኢትዮጵያውያን ነን።  ለምሳሌ ሳይኮሎጂ የተባለውን ሳይንሳዊ ቃል ስነ-አዕምሮ ወይም ስነ-ሕሊና ብለን በመተርጎም ፈንታ ስነ-ልቦና በማለት በሰፊው ሲነገር፣ ሲጻፍና ሲነበብ ይሰማል። እንግዲህ ጥያቄው “ልብ አለ” የሚለው አነጋገር በመጽሐፉዋ ውስጥ በተቀመጠው ትርጉም መሠረት በሩስያዊኛ ቋንቋ ቃል-በቃል አለ ወይስ በዘወርዋራ እሳቤ በአዳኘቴሽን ዘዴ ተተርጉሞ ነው የሚል ነው።

ዲማ አሁንም በዚያው ገጽ “የኔ ሆድ አሁንስ አልቀናህ አለኝ” ይላል “የኔ ሆድ” ና “አልቀናህ አለኝ” የሚሉት አነጋግሮችስ የቃል በቃል ትርጉሞች ናቸው ወይስ ለሩስያዊኛ አነጋገር ይቀርባሉ ተብለው የተወሰዱ ናቸው? ትርጉማቸው ይቀራረባል ተብለው የተወሰዱ ከሆኑ የአዳኘቴሽን ትርጉም ውጤት ነው የሚሆኑት። አንድ ሌላ ምሳሌ ልጥቀስ። በገጽ 113 አሊኺን የተባለው የዩኒቨርሲቲ ምሩቅ አባቱ ለትምህርት ያወጣለትን ገንዘብ ለመክፈል ወደ ግብርና እንደገባ ሲናገር “አንድ ቁራሽ መሬት ጦም አላሳደርኩም” ይላል። ይህ አነጋገር ለኔ ፍፁም ኢትዮጵያዊ ምናልባትም ፍፁም አማርኛዊ ሆኖ ነው የሚሰማኝ። አሁንም የሚነሳው ጥያቄው ከላይ እንደተነሳው ስለሆነ ክርክሩን አልደግመውም። ይህን ነጥብ ያነሳሁት ስለ ትርጉም ሥራ እግረ መንገዳችንን ትንሽ እንድንነጋገር ነው እንጂ የመጽሐፉ ትርጉም የተዋጣለት መሆኑን ማስተባበል የሚቻል አይመስለኝም። ውብ ከመሆኑ የተነሳም “ቼኮቭ በአማርኛ ጽፎት ይሆን እንዴ?” የሚል አስተያየት ቢነሳም አያስገርምም።

ሌላው ስለመፅሐፉ ቅርጽ የማነሳው ነጥብ አለ። የመጽሐፉ ዲዛይን (ቅርጽ) ከፊት ሽፋኑ ይዘት ጀምሮ ከተለመደው ያገራችን መጻሕፍት ሕትመት ገጽታ ለየት ያለ ይመስላል። የሴት ወይዘሮዋ (የቅብጥብጧ) የተሽቀረቀረው ውብና ባህላዊ አለባበስ ፎቶግራፍና በገጹ ላይ የሰፈሩት የተለያዩ ቀለሞች አንድነትና ኅብረት የመጽሐፉን ውጫዊ ዕይታ ልዩ ውበት የሰጠውና አንባቢን እንዲስብ የሚያደርግ ይመስላል። ወደ ውስጥ ሲገባ ከወጎቹ የሕይወት እውነታን አንፀባራቂነትና ከቋንቋው ውበትና ጣፋጭነት ሌላ “በግርጌ ማስታወሻዎቹ፣” “በቼኮቭ አባባሎችና” “ማብራሪያ” በተባሉት ክፍሎች የተሰጡት ተጨማሪ መረጃዎች መጽሐፏን ትምህርታዊ አድርገዋታል ማለት ይቻላል። መጽሐፏን ያነበብነውንም ስለሩስያ እንዳገር፣ ስለሕዝቧ ታሪክ፣ ባህል፣ ወግና አኗኗር መጠነኛ ዕውቀት ሳናገኝ አልቀረንም።

በመፅሐፏ ጥሩነት ሳልዘናጋ አንድ ያልተቀበልኩትን ነጥብ በማንሳት አስተያየቱን እደመድማለሁ። በየገጹ ራስጌ ላይ ከደራሲው አንቶን ፓቪሎቪቶ ቼኮብ ስም ቀጥሎ “በትዕግሥት ፀዳለ-ኀሩይ” ይላል። ይህም ራሱ ጥሩ ትሩፋት ቢሆንም ከፊቱ “ትርጉም” በትዕግሥት ፀዳለ-ኅሩይ ባለማለቱ የደራሲውን የፈጠራ ችሎታና ተደናቂነት የሚሻማ ይመስላል። በተረፈ ቅብጥብጧ የተሳካ የረጅም ሥራ መቅድም ሆና ስለምትታየኝ የቼኮቭም ሆኑ የሌሎች ተደናቂ የሩስያ ድርሰቶች ትርጉም እንዲቀጥል ያለኝን ምኞት እገልጻለሁ።

   

ንባብ ለሕይወት

Wednesday, 26 July 2017 13:22

 

በጥበቡ በለጠ

 

ስለ ንባብ ምን ተባለ

-    “የኔ ምርጥ ጓደኛ ብዬ የምቀርበው ሰው ያላነበብኩትን መፀሐፍ “እንካ አንብብ” ብሎ የሚሰጠኝ ነው።” አብርሃም ሊንከን።

-    “ዘወትር ባነበብኩኝ ቁጥር ውስጤ የነበረውና ያለው ትልቁ የመቻል አቅም ይቀሰቀሳል።” ማልኮም ኤክሥ።

-    “ለአንድ ሰው መፅሐፍ ስትሸጥ የሸጥከው ብዙ ወረቀቶችን፣ የተፃፈበትን ቀለምና ጥራዙን አይደለም። ለርሱ የሸጥክለት ዋናው ነገር ሙሉ የሆነ አዲስ ህይወትን ነው።” ክርስቶፈር ሞርሌይ

-    “በዚህ ዘመን በየትኛውም ሁኔታ በጣም ግዜ የለኝም፣ እረፍት የለኝም ብለህ የምታስብ ቢሆን እንኳን ለማንበብ የግድ ግዜ መስጠት አለብህ። ይህን አላደረክም ማለት ግን በገዛ ፍላጎትህ ራስህን አላዋቂ እያደረከው ነው ማለት ነው።” ኮንፊሽየሥ

-    “መፅሐፍትን በሚገባ ማንበብ ማለት በድሮ ዘመን ይኖር ከነበረ በጣም አስተዋይ ሰው ጋር መወያየት ማለት ነው።” ሬኔ ዴካርቴሥ

-    “ማስቲካ ለማምረት ከምናወጣው ወጪ በላይ ለመፅሐፍቶች ብዙ ወጪን ባናወጣ ኖሮ ይህች ሀገራችን እንዲህ የሠለጠነችና የዘመነች አትሆንም ነበር።” አልበርት ሀባርድ (አሜሪካዊ)

-    “ከየትኛውም ነገር በላይ ትልቁንና ከፍተኛውን ደስታ የማገኘው ሳነብ ነው።” የፋሽን ዲዛይነሯ ቢልብላሥ

-    “መፅሐፍን ከማቃጠል የባሰ በርካታ ወንጀሎች አሉ። ከነዚህ መሃል መፅሐፍትን አለማንበብ አንዱ ትልቁ ወንጀል ነው።” ጆሴፍ ብሮድስኪ

-    “አላዋቂነትንና ችኩልነትን የምንዋጋበት ብቸኛው ወሳኝ መሣሪያ ማንበብ ነው።” ሌኖርድ ቤይንሥ ጆንሰን

-    “ዛሬ ያነበበ ነገ መሪ ይሆናል።” ማርጋሪት ፉለር

-    “መፅሐፍን የማያነብ ሠው ማንበብን ከነጭርሱ ከማይችል ሠው በምንም አይሻልም።” ማርክትዌይን

-    “አንድ መፅሐፍ ባነበብን ቁጥር እዚህ ምድር ላይ በሆነ ቦታ ለኛ አንድ በር እየተከፈተልን ነው።” ቬራናዛሪያን

-    “ማንበብ ከምንገምተው በላይ ዘላቂ የሆነ ደስታን ነው የሚሰጠን።” ላውራቡሽ

-    “አንድ ሠው ምን አይነት ማንነት እንዳለው ያነበባቸውን መፀሀፎች አይቶ መናገር ይቻላል።” ራልፍ ዋልዶ ኤመርሠን

-    “አንድ ባህል ወደ ቀጣይ ትውልድ እንዳይተላለፍ ከተፈለገ መፀሀፎችን ማቃጠል አያስፈልግም። ይልቅ ሠዎቹ መፅሐፍ ማንበብን እንዲያቆሙ ማድረግ በቂ  ነው።” ራይ ብራድበሪ

-    “ለማንበብ ግዜ የለኝም ካልን ለማውራትና ለመፃፍ እንዴት ግዜ እናገኛለን?” ስቴቨን ኪንግ

-    “ህፃናት እንደሚያደርጉት ለመገረም ብለው መፅሐፍን አያንብቡ። ለመማርም ሆነ ህልመኛ ለመሆንም ፈልገው አያንብቡ። ይልቅ ለመኖር ሲሉ ነው ማንበብ ያለብዎት።” ጉስታቮ ፍላውበርት

-    “ከመናገርህ በፊት አስብ። ከማሠብህ በፊት አንብብ።” ፍራን ሌቦውትዝ

-    “አንተ ያላነበብከውን መፅሐፍ አንብብ ብለህ ለልጅህ አትስጠው።” ጆርጅ በርናንድ ሾው

-    “በአሁኑ ሰአት እየተቃጠሉ ካሉ መፅሐፍት በላይ የሚያሳስበኝ በአሁኑ ሰዓት እያልተነበቡ ያሉ መፀሀፎች ናቸው።” ጁዲ ብሉሜ

-    “ልጆቼ ወደፊት ሲያድጉ ማንበብ የሚወዱና ለእናታችን ትልቅ መፅሐፍ መደርደሬ እንስራላት ብለው የሚጨነቁ ቢሆኑ ደስታዬ ወደር አይኖረውም።” አና ክዊድሰን (የኒዮርክ ታይምስ ፀሃፊ)

-    “ከውሻ ውጪ የሠው ልጅ ታማኝ ወዳጅ መፅሐፍት ናቸው። ከውሻ ጋር ወዳጅ ስንሆን ግን የማንበብ እድላችን በጣም ያነሠ ነው።” ጉርቾ ማርክሥ

-    “መፅሐፍ ማለት በኪሳችን ይዘነው የምንዞረው በመልካም ፍሬዎች የተሞላ እርሻ ነው።” ቻይናውያን

-    “መፅሐፍ የሚያነቡ ሠዎች ብቸኝነት አያጠቃቸውም።” አጋታ ክርስቲ

-    “መፅሐፍ ማንበብ ነፍስን ያክማል።” በቴክሳስ ላይብረሪ መግቢያ ላይ የተፃፈ

-    “መፅሐፍ የሌለበት መምሪያ ቤት ማለት መስኮት የሌለበት ቤት ማለት ነው።” ሎነሬች ማን

-    “ከየትኛውም መዝናኛ በላይ እንደማንበብ ዋጋው ርካሽ ሆኖ በቀላሉ የሚያዝናና ነገር የለም። ደግሞም በማንበብ እንደሚገኘው ዘለቄታዊ ደስታ ሌሎች መዝናኛዎች ዘላቂ ደስታን አይሠጡም።” ሌዲ ሞንታኑ

-    “እኔ ዘወትር የማስበው በቀጣይ ስለማነበው መፅሐፍ ብቻ ነው።” ሮኦልድ ዳህል

 

 

የሀገር ውስጥ ሰዎች አባባል ስለንባብ

-    “ማንበብ የአአምሮ ምግብ ነው፤ ዋናው የአእምሮ ምግብ!”  ደራሲ ስዩም ገ/ህይወት

-    “ማንበብ ህይወትን የምንቀይርበት ትልቅ መሳሪያ ነው። ያለ ንባብ ህይወትን በአግባቡ መምራት አይቻልም።” አሰልጣኝ ሰውነት ቢሻው

-    “ማንበብ የእውቀት ብርሃን ነው። ስለዚህ ባነበብን ቁጥር ውስጣችንም ሆነ በዙሪያችን ያለው ውጫዊ ነገር በሙሉ በብርሃን የተሞላ ይሆናል።” ሰአሊ አንዷለም ሞገስ

-    “ሰው ምግብ ሳይበላ እንደማይውለው እኔም ሳላነብ አልውልም። ምክንያቱም ማንበቤ እኔን ከምንም ነገር በላይ ተጠቃሚ አድርጎኛል።” ሀይለልዑል ካሳ (የባንክ ባለሙያ)

-    “ንባብ ያልታከለበት ግንዛቤ ግልብ ያደርጋል።” ደራሲ በአሉ ግርማ

-    “መፅሐፍትን ማንበብ ታሪክህን በሚገባ እንድታውቅ ያደርግሀል። ታሪክህን ስታውቅ ደግሞ ራስህን ታውቃለህ።” አምባሳደር ዘውዴ ረታ

-    “በዚህች ጥንታዊ ሀገር መፅሐፍትን መፃፍ ብቻ ሳይሆን ማንበብ፣ ማስነበብ፣ ማስፃፍ፣ ሲነበቡ መስማት ጭምር የተከበረ ነገር ነበር።” ዲያቆን ዳንኤል ክብረት

-    “ማንበብ በሁሉም ነገር ምልዑ ሆነን እንድንንቀሳቀስና ከግዜው ጋር አብረን እንድንራመድ ያስችለናል።” ፍቅር ተገኑ (የፀጉር ውበት ባለሙያ)

-    “ማንበብ እኮ ሁሉን ነገሮች ያንተ እንዲሆኑ ያደርጋል። ስታነብ ትዝናናለህ። ማንበብህን ተከትሎ ደግሞ ስለሁሉም ነገር ማወቅና መረዳት ትጀምራለህ።” ድምፃዊ ፀሃዬ ዮሀንስ

-    “ማንበብ ያልኖርነውን ትላንት ዛሬ ላይ መኖር እንድንችል ያደርጋል። ከዛ ካልኖርንበት ዘመን እንኳን ጓደኞች እንዲኖሩን፤ የነርሱንም ያህል ዘመኑን የኖርነው ያህል እንዲሰማን ያስችላል።”  ገጣሚናጋዜጠኛ ዳዊት አለሙ

-    “መፅሐፍ ያጣ አእምሮ፤ ውሃ ያጣ ተክል ማለት ነው። ሰው ራሱን አውቆና ችሎ እንዲኖር መፅሐፍ ማንበብ በእጅጉ ይጠቅማል።” መምህርንጉሴ ታደሰ መምህር

-    “ማንበብ ከባይተዋርነት ያድናል። ባነበብን ቁጥር በአለም ላይ ስላሉ ነገሮች ስንሰማም ሆነ ስናይ አዲስ አይሆንብንም። ወዳጆችን ለማፍራትም አንቸገርም። ማንበብ የሙሉነት መስፈርት ነውና።” ገጣሚና ጋዜጠኛ ፍርድያውቃል ንጉሴ

-    “ማንበብ አእምሮን አያስርብም። የሚያነብ ሰው ዘወትር ንቁና በአስተሳሰቡ የበለፀገ ነው።” ጋዜጠኛ ገነነ መኩሪያ (ሊብሮ)

-    “እውቀቴን ሁሉ ያገኘሁት በማንበብ ነው። በአጭሩ ማንበብ አዋቂ ብቻ ሳይሆን ሙሉ ሰው ያደርጋል።” ደራሲ ጳውሎስ ኞኞ

-    “ማንበብ ፍፁም ደስተኛ ያደርጋል። እስከዛሬ ባላነብ ኖሮ ምን ይውጠኝ ነበር? እያልኩ ዘወትር አስባለሁ።” ህዝቅያዝ ተፈራ (የህግ ባለሙያ)

-    “ማንበብ በጣም ያዝናናል። በየትኛውም ግዜ የሚወጡ መፅሐፍትን ማንበብ የሃሳብ ሀብታም ያደርጋል።” ተዋናይ ዋስይሁን በላይ

-    “እኔ ማታ ማታ አነባለሁ። ሁሌ አንብቤ ሳድር በጣም ደስተኛ ከመሆኔም በላይ የደንበኞቼን ባህርይ እንድረዳ ረድቶኛል።” ካሳሁን ፈየራ (የታክሲ ረዳት)

-    “ማንበብ በየትኛውም ነገር ላይ ተፈላጊውን ተፅዕኖ መፍጠር እንድትችል ያደርግሃል። ከሰዎች ጋርም በቀላሉ እንድትግባባ መንገዱን ይጠርግልሃል።” እድሉ ደረጀ (የቀድሞው የኢትዮጵያ ብሔራዊ ቡድን ተጫዋች)¾

እኔና ሃያሲው

Wednesday, 26 July 2017 13:19

 

በበኃይሉ ገ/እግዚአብሔር

 

ከዚህ በታች የቀረበው ግጥም ርዕስ ከንፈር መጠጣ ነው፤ በኢትዮጵያ ስነጽሑፍ ውስጥ የመጀመሪያው አጭር እና የማይጻፍ ርዕስ ያለው ግጥም ይህ ይመስለኛል።

እምጭ (ከንፈር መጠጣ)

እመጫቷ

እጆቿን ዘርግታ፣

ልጆቿን አስጥታ፣

ከጠዋት እስከ ማታ፣

ትላለች፤

‹‹ወገኖቼ ስለ ልደታ!››

(ሰኔ 1 ቀን 2006 ዓ.ም፤ ጠዋት 2፡00 ሰዓት ላይ አንዲት መንገድ ዳር ከልጆቿ ጋር ቁጭ ብላ የምትለምን ሴት አይቼ የጻፍኩት ግጥም)

ግጥም መጻፍ እወዳለሁ። ‹‹ግጥም ሙያ አይደለም፤ እጣ ፈንታ እንጂ!›› እንዲል ፈረንጅ ከልጅነቴ ጀምሮ አብሮኝ ያደገ ጥበብ ነው ግጥም። በተለይ ሲርበኝ ግጥም መጻፍ ደስ ይለኛል። እንደውም ከምግብ ይልቅ ሰውነት የሚሆነኝ እንጀራ ሳይሆን ግጥም መጻፍ ነው ብል ማጋነን አይሆንም።

በቅርቡ እናቴን እንዲህ አልኳት፤ ‹‹አንቺ እናቴ! እንጀራ በበርበሬ አማረኝ!›› እናቴም እንደ ማፈርም፣ እንደ መሳቀቅም ብላ፣ ‹‹ልጄ ሆይ! ዘንድሮ ተረት የሆነው ድኅነት ሳይሆን በርበሬ አይደለምን?›› አለችኝ፤ አዘንኩ። እንደ ልጅ ሳይሆን እንደ ገጣሚ በጣም አዘንኩ። ወዲያው፣

‹‹ዋ! በርበሬ፤

አንተ በርበሬ፤

የእኛ ወዳጅ እስከ ዛሬ፤

ለምን ሆንክብን በሬ!?›› ብዬ ስንኞችን ከአእምሮዬ ጓዳ አውጥቼ ግጥም አሰናኘሁ። …በጥቅሉ ድህነት ወይም ረሃብ የኔ የግጥም ምንጮቼ ናቸው።

ከቀናት መካከል ባንዱ፤ ለአንዱ ሃያሲ የግጥም ሥራዎቼን ሰጠሁት፡ ‹‹አደከምከኝ!›› አለ መጀመሪያውኑ በደከመ ድምፅ። ‹‹ምን አደከመህ?›› አልኩት ውስጥን በሚመረምር የገጣሚ ዐይን እያየሁት። ‹‹ካንተ ጋር ግጥማቸውን እንዳይላቸው የጎበኙኝ ሰዎች በዙና ደከምኩ›› አለ በመታከት። ይባስ ብሎ፣ ‹‹ገጣሚያን በጣም በዙ። ይህ ከሆነ ገጣሚነት የተሰጥኦ ጉዳይ መሆኑ ቀረ ማለት ነው›› ብሎ ታላቅ ትካዜ ውስጥ ገባ። ተበሳጨሁ። ‹‹አንተ ሃያሲ ስለምን ትሆናለህ ከይሲ? ምድር በገጣሚያን ብትሞላ ጉዳቱ ምንድር ነው?›› ስልም ጠየቅኩት፤ መልስ ግን አልነበረውምና ዝም  አለ።

በሌላኛው ዕለት ደግሞ ወደ ሌላኛው ሃያሲ ዘንድ አቀናሁና ግጥሞቼን ሰጠሁት። ሃያሲው በጥሞና እንዳነበበው ሲነግረኝ ደስ አለኝ። ‹‹ርዕስ አወጣጥ ትችልበታለህ!›› አለኝ። በሆዴ፣ ‹‹ኧረ መግጠምም እችላለሁ›› እያልኩ ደስታዬን ተደሰትኩ።

ከግጥሞቼ መካከል ከፍተኛ ምናባዊነት የሚስተዋልበትን አንድ ግጥም አነሳና፣ ‹‹እዚህ ጋር ‹ልክ እንደ በረሸሽ ከውስጥ እንደሚሸሽ› ብለሃል፤ ለመሆኑ ‹በረሸሽ› የሚለው ቃል ትርጉም ምንድር ነው?›› አለኝ። ሳቄ መጣ። እውነቴን ነው የምለው ሳቄ መጣ። ከሃያሲ የማልጠብቀው ጥያቄ ነውና ከውስጠቴ የሚመጣውን ሳቅ መገደብ አልተቻለኝም። እንደገጣሚ የአስተውሎት ሳቅ ስቄ ስጨርስ፣ ‹‹ግጥሙ የሚለው ልክ እንደበረሸሽ ከውስጥ እንደሚሸሽ ነው አይደል?›› ስል ጠየቅኩት ሃያሲውን፤ ‹‹አዎን!›› አለ። ‹‹በቃ በረሸሽ ማለት በግጥሙ ውስጥ እንደተጠቀሰው ከውስጥ የሚሸሽ ነገር ማለት ነው›› ብዬ መለስኩ እየሳቅኩ። ወዲያው ይህን ከማለቴ አንድ ግጥም መጣልኝ።

‹‹ሳቄ መጣ

ከውስጠት የወጣ፤

ሳቄን ሳቅ ቢጠራው

ሳቄን ሳቅ አነቀው›› አልኩ።

የሃያሲው ትችት በዚህ አላቆመም፤ አንድ ወደ ጎን ባለብዙ ሐረግ ስንኝ፣ ወደታች በጣም ረዥም ግጥሜን አነሳና፣ ‹‹አሁን ይሄ ግጥም ፀጋዬ ቤት ነው ወይስ ፀጋዬ ኮንዶሚኒየም!?›› ብሎ ወረፈኝ። ተናደድኩ፤ በጣም ተናደድኩ ‹‹ቆይ የራሴን ቤት መፍጠር አልችልም!›› አልኩ እንባ እያነቀኝ። 

‹‹የሰቡ የአማርኛ ቃላትን መጠቀም ትወዳለህ። እሺ መጉነጥነጥ ምንድነው?›› አለኝ። አሁንም ተበሳጨሁ። ‹‹ደራሲ ቃላት ይመርጣል፤ ገጣሚ ቃላት ይፈጥራል ሲባል አልሰማህም!›› አልኩ ተቆጥቼ። ሃያሲው እየተበሳጨ ጥያቄውን ወደ ሌላ  አደረገ።

‹‹ውዴ ሆይ እስኪ እንንሸራሸር›› በሚል ርዕስ በጻፍከው ግጥም ውስጥ፣ ‹በቀለበት መንገድ እንጓዝ ተቃቅፈን› የሚል ስንኝ አንብቤያለሁ፤ ከግርጌው ላይ ደግሞ ‹1982› የሚል ዓመተ ምህረት ተጽፏል።››

‹‹አዎ! ግጥሙን የጻፍኩበት ዓ.ም ነው›› አልኩት አንድም ሳያስቀር በማንበቡ እየተደነቅኩ።

‹‹የቀለበት መንገዱ ግን ያን ጊዜ አልነበረም። ታዲያ አንተ ዓመተ ምሕረቱን ከየት አመጣኸው?›› አለኝ።

‹‹ምንድነው የሚለው ይኼ ሰውዬ?›› የሚያወራው ሁሉ ግጥሜ ሳይገባው ነውና በጣም ተናደድኩ። ‹‹ያልከው ሁሉ ትክክል ነው። የገጣሚ አገር ግን አዲስ አበባ ብቻ አይደለችም። ገጣሚ የትም ነው አገሩ። በግጥሙ ውስጥ የተጠቀሰው የቀለበት መንገድ በምናብ የፈጠርኩት እንጂ ይሄ ዲዛይኑ ላይ ቀለበት፤ ካለቀ በኋላ ማጭድ የሚመስለውን የአዲስ አበባ መንገድ አይደለም።›› ሃያሲው ይህ ንግግሬ የገባው አልመሰለኝም። በቸልታ እራሱን ነቅንቆ ወደ ሌላ ጥያቄ አመራ።

ከግጥሞቼ መካከል ‹‹እቃዬ ወደቀ›› በሚል ርዕስ የጻፍኩትን ቅኔ ለበስ ባለአራት ስንኝ ግጥም በሃያሲ ዐይኑ ትክ ብሎ እያየ፤ ‹‹እና ምን ይሁን?›› አለኝ። ‹‹ምኑ?›› አልኩት። ‹‹እቃው ስለወደቀ ምን ይፈጠር ብለኽ ነው ይህን የጻፍከው?›› አለኝ። በዚህ ጊዜ ፈገግ አልኩ እንደ ገጣሚ። ግጥሙን እስኪ አንብበው አለኝ። እንደሚከተለው አነበብኩለት። ያውም በቃሌ፤

እቃዬ ወደቀ

እጄ ላይ የነበረው እቃ፣

ተዘናግቼ ወሬዬን ስደቃ፤

ላንቃዬን ሳንቃቃ፣

ወደቀ በቃ።

‹‹ሰው የሰጠኝ ያማረ ብዕር ነበር። በጣም የምወደው። አንድ ቀን በእጄ ይዤው ከጓደኛዬ ጋር ሳወራ ወድቆ ተሰበረብኝ። ከዚያ ወዲያው ይህቺን ልብ የምትነካ ግጥም ጻፍ አደረግኳት!›› አልኩት ፈገግታዬን ሳልቀንስ። ከዚያም ሃያሲው በመርማሪው ዐይኑ እያየኝ፣ ‹‹ግጥም የቀውሶች ቋንቋ አይደለም!›› አለና ግጥሞቼን አፍንጫዬ ላይ ወርውሮልኝ ሄደ። በወቅቱ እንደ ሰው ተከፋሁ፤ እንደገጣሚ ግን በሃያሲው ድርጊት ደስ ተሰኘሁ። ሃያሲው ግጥሞቼ ገብተውት አስተያየት ቢሰጠኝ ኖሮ መልካም ቢሆንም ሂስ መቀበል የእንደኔ ዓይነቱ በሳል ገጣሚ ግዴታ ነውና ተቀበልኩ። አዎ! ሂስ ያሳድጋልና።

አለቃ ባሳዝነው፣ ‹‹አንዳንድ ቃላትና ፍቺዎቻቸው›› በሚለው አዲሱ መጽሐፋቸው ‹‹ሂስ›› የሚለውን ቃል እንዲህ ይፈቱታል። ‹‹ሂስስ… ሂ…ስስ፤ ሂድስ፤ ሄዛ፣ ሂድ ወደዛ፤ ሂ…ስ!››

 

ካቴድራሉ ምን አጠፋ?

Wednesday, 26 July 2017 13:04

 

ከመንበረ ጸባኦት ቅድስት ሥላሴ ካቴድራል

ቤተክርስቲያን ማለት ስሙ እንደሚያመለክተው የክርስቲያን ቤት የሕዝበ ክርስቲያን መሰብሰቢያ የምዕመናን አንድነት ወይም ኅብረት ማለት እንደሆነ ከአጠራሩ የምንረዳው ሐቅ እንደሆነ ለማንም የተሠወረ አይደለም።

ከጥንት ሲያያዝ በመጣው ትውፊት መሠረት ካህኑ በክህነቱ ቀዳሽ፣ ምእመኑም በምእመንነቱ ለቅዳሴ ለውዳሴ አስፈላጊ የሆኑትን ንዋየ ቅድሳት እንደባለቤት ሁኖ እያሟላ ቤተ ክርስቲያን ስትገለገል ቆይታለች፤ አሁንም እየተገለገለች ትገኛለች፤ ለወደፊቱም እንደዚሁ።

ወደ ከተማችን አዲስ አበባ ስንመጣም ካህኑ ራሱን የሚረዳበት የገቢ ምንጭ ስለሌለው ምእመኑ የባለቤትነት  መብቱን እንደያዘ በተቻለ መጠን አሥራት በኩራቱን እያወጣ የቤተ ክርስቲያኗ አገልጋዮች ቀጥሮ እሱ እንደባለቤት ሆኖ ቤተ ክርስቲያኒቱን እያገለገለ ይገኛል።

ታድያ ከስሙ እንደምንረዳው ቤተ ክርስቲያን የሕዝብ እንጂ ልዩ ባለይዞታ /ባለቤት/ እንደሌላት እየታወቀ አንዳንድ ጸሐፍያን ነን ባዮች በተለያዩ ድረገጾች የልብ ወለድ መነባንብ ማለትም በዓለ ወልድ የማን ነው? ካቴድራሉስ? በማለት ሕዝብን ሲያደናግሩ ይስተዋላሉ።

ይሁንና ከሙዳዩ ምጽዋት የሚገኘው ገቢ የአገልጋዩን ደመወዝ ሊሸፍን ባለመቻሉ ሌላ የገቢ ምንጭ ማፈላለግ አማራጭ የሌለው ጉዳይ ነው። ከዚህ በመነሳትም የመንበረ ጸባኦት ቅድስት ሥላሴ ካቴድራል ጽ/ቤት ባለችው ከደርግ አፍ የተረፈች ይዞታ ላይ ቆርጦ ለት/ቤትና ለልዩ ልዩ አገልግሎት የሚውልና የሚከራይ ሁለገብ አዳራሽ ሠርቶ ከኪራይ በሚኘው ገቢ ከ 3ዐዐ በላይ ሠራተኞችን የሚያስተዳድርና እንዲሁም ካቴድራሉ አገር አቀፍ እንደመሆኑ መጠን የሀገር መሪዎችና ታዋቂ ግለቦች በሞት ሲለዩ የሚቀበሩበት በመሆኑ እና የሕዝብ ብዛት በጨመረ ቁጥርም የቀብር ቦታ ስለሚጠብ ለሕዝቡና ለሠራተኛው ጥቅም ሲባል ረጅም ዕድሜ ያላቸውን ቀብሮች (ዓጽም) ወደ ሌላ ቦታ በማሰባሰብ ፉካዎችን ገንብቶ በገቢው ሠራተኛውን የሚደጉም መሆኑ ይታወቃል።

ከቀብሩ የወጣው አጽምም በአዲስ መልክ ባሠራው ሙዝየም ሥር ባለው ቦታ እና ፉካ በክብር ተቀምጦ ይገኛል። ከነዚህም መካከል የቀኝ ጌታ ዮፍታሔ ዓጽም ተጠቃሽ ነበር። ከዚህም በተጨማሪ በበዓለ ወልድ ቤተ ክርስቲያን ቅጥር ግቢ ውስጥ አርፈው ከሚገኙት ታዋቂ ግለሰቦች መቃብር የተነሳ ቦታው በመጣበቡና በመጨናነቁ ምክንያት በበዓል ጊዜ ግቢው በሐውልትና በብረት አጥር ብዛት ስለተጨናነቀ ምዕመናን እንደልብ የአምልኮ ሥርዓታቸውን መግለፅ ከማይችሉበት ደረጃ ተደርሶ ነበር። ታቦተ ሕጉ ወጥቶ በሚዞርበት እና በሚከበርበት ወቅት ሐውልቱና የብረት አጥሩ አላንቀሳቀስ በማለቱ አጽሙ እንዳለ ሆኖ የብረት አጥሩና ሐውልቱ ተነሥቶ በቀብሩ ላይ መጠለያ እንዲሠራበት እና የእያንዳንዱ ፎቶ እና ታሪክ ዓጽሙ ካለበት ፊት ለፊት እንዲጻፍ ወይም እንዲለጠፍ ተደርጎ ሕዝቡ ለጸሎትና ለማስቀደሻ እንዲገለገልበት ለማድረግ ከሕዝብ ጋር በመመካከር እና የሕዝቡን ይሁንታ በመቀበል ሥራ የተጀመረ መሆኑ ግልፅ ነው። ቢሆንም አንዳንድ ግለሰቦች ይህን ከፍተት በመጠቀም የካቴድራሉን መልካም ገጽታ ጥላሽት ለመቀባትና ለማጥቆር እንዲሁም መልካም ዝናውን ለማደፍረስና ስም ለማጥፋት በብዙ ሲደከሙ ይታያሉ። ማጠንጠኛቸውም በበዓለ ወልድ ቤተ ክርስቲያን ዙርያና አጥር ግቢ ከተነሣው እና በመነሳት ላይ ባለው በመቶዎች የሚቆጠር ቀብር እና ሐውልት መካከል እነሱ የሚያውቋቸውንና ለቢዝነሳቸው ማወፈርያ ዋጋ ያወጡልናል ያሏቸውን ግለቦች ስም እየጠሩ የካቴድራሉን አስተዳደር እና ሠራተኛውን ሲያብጠለጥሉ ይገኛሉ።

በእነርሱ እምነት እነርሱ የሚያውቋቸውን እና በየመጣጥፋቸው ሁሉ ስማቸውን የሚጠሯቸው  ብቻ እንጂ ሌላው ከቀብሩ የተነሳው ሰው ለሀገሩም ሆነ ለወገኑ ሥራ የሠራ አይመስላቸውም። ይሁንና ሐቁ ጠፍቷቸው ሳይሆን ለእነሱ ካልመሰላቸው ሥራ መሥራትም ሆነ ታሪክ መሥራት ስለማይዋጥላቸው ነው። ቤተ ክርስቲያን የሕዝብ ሀብት እንደመሆኗ መጠን ካቴድራሉ የሕዝቡን ችግር አይቶና ተመልክቶ ቦታውን ለሕዝብ አገልግሎት በሚመች መልኩ ለማስተካከል ሲባል የሚመለከታቸውን የቀብሩ ቤተሰቦች ዘመኑ ባፈራቸው መገናኛ ብዙሃን ተጠርተው ስለጉዳዩ ውይይት በማድረግ ሐሳባቸውን እንዲገልፁ መደረጉና በጉዳዩ ላይ ስምምነታቸውን ከገለፁ በኋላ የአጽም ማንሳቱ መርሐ ግብር እንዲከናወን መደረጉ ጥፋቱ እና ስህተቱ የት ላይ ነው?

ጉዳዩ ወዲህ ነው። ሕዝብና ሕዝብ ሲያጋጭና ሲያተራመስ እጃቸው የሚሞላላቸው የሕዝብ እና የቤተ ክርስቲያን ተቆርቋሪ ነን ባዮች፤ ምእመናኑ በካቴድራሉ ልማት እና ለቤተ ክርስቲያኑ የሚደረገውን እንቅስቃሴ አይቶና ተገንዝቦ የአጽም ማንሳቱን ሥራ ደግፎ መርሐ ግብሩ በሠላም እንዲከናወን ፈቃደኛ ከመሆኑም ባሻገር ለሚደረገው የካቴድራሉ ልማትና የማስፋፊያ መርሐ ግብር ልዩ ልዩ አስተዋጽኦ በማድረጉ አልተደሰቱም። በዚህም ምክንያት የካቴድራሉ ሕግና ሥርዓትን የተከተለ አሠራር ውስጣቸውን ስላቃጠላቸውና ስለከነከናቸው በሕልምም ሆነ በገሀድ የሚመኙትና የሚፈልጉት የሕዝብ ትርምስ ባለመከሰቱ አዛኝ እና ተቆርቋሪ በመምሰል ለቢዝነሳቸው ማሳኪያ እና ማበልፀጊያ ሲሉ የሙታኑ ቤተሰቦች እንዲቀርቡ ወይንም እንዲመጡ አዋጅ መነገር አልተሰራበትም እያሉ የቤተ ክርስቲያን ቀኖና አዋቂ ለመምሰል እያማሰኑ ነው።

ስለቀኝ ጌታ ዮፍታሔ አጽም ፍልሰት ጉዳይ፣

የበዓለ ወልድ ቤተ ክርስቲያን ጥንታዊና ዕድሜ ጠገብ እንደመሆኑ መጠን ጫካ ስለዋጠውና ማንኛውም የበዓለ ወልድ ተስፈኛ የኔቢጤ ሁሉ እንደመጸዳጃ ቤት የሚጠቀምበት ሁኔታ እያየለ በመምጣቱ ችግሩን መቅረፍ የግድ ብሏል። ችግሩን ለመቅረፍም ዕድሜ ጠገብ የሆኑ አጽሞችን ማፍለስ ወይንም ባሉበት ሐውልታቸው እንዲነሳ ማድረግ ተገቢነቱ ታመነበት። ከነዚህ መካነመቃብሮች መካከል አንዱ የቀኝ ጌታ ዮፍታሔ መቃብር ሲሆን ከዛሬ 8 ዓመት በፊት ዓጽሙን በክብር አንስቶ አዲስ ባሠራው ሙዝየም ውስጥ በክብር አሳርፎት ነበር። አሁን ቤተሰቦቻቸው ከ8 ዓመታት ቆይታ በኋላ በክብር ከተቀመጠበት ሙዝየም አንስተው ሲወስዱ የካቴድራሉን ካህናትና አስተዳደር እያነሱ ማራገብና የስም ማጥፋት ዘመቻ መክፈት ለፖለቲካ ፍጆታ የሚያገለግል መስሏቸው ካልሆነ በቀር እነቆርጦ ቀጥል የሚጽፉት መነባንብ የታሪክም ሆነ የእምነት መሠረት ያለው አይደለም።

ሲጀመር የቀኝ ጌታ ዮፍታሔ ዓጽም ከነበረበት ቦታ በክብር ተነሥቶ ለ8 ዓመታት ያህል ሙዝየም ቤት ሥር በክብር ተቀምጦ ነበር እንጂ እነራስ ገዝ እንደሚሉት አልባሌ ቦታ ላይ አልነበረም፣ አልተቀመጠም። የካቴድራሉ ካህናትም አባቶቻቸውንና የሀገር ባለውለታዎችን ጠንቅቀው የሚያውቁና የሚያከበሩ በመሆናቸው ዓጽማቸውን ለ8 ዓመታት ያህል በክብር በሙዝየም ውስጥ እንዲቀመጥ ማድረጋቸው ሊያስመሰግናቸው እንጂ ሊያስወቅሳቸው አይገባም ነበር።

በመሆኑም ካቴድራሉ የአባቶችንና የሀገር ባለውለታዎችን ክብር አሳምሮ የሚገነዘብ ስለሆነ መምህር ሳይኖራቸውና ከመምህራን ሥር ቁጭ ብለው ሳይማሩ መምህር ነን ከሚሉ የደጀ ሰላም ቀበኞች የሚወሰደው ግንዛቤ እና ትምህርት አይኖርም።

የመልአከ ብርሃን አድማሱ ዓጽመ ፍልሰት በተመለከተ፣

እነቆርጦ ቀጥል እንደሚሉት ወደ የመን ወይም ወደሮም እንዲሄዱ ሳይሆን በዓጽማቸው ላይ ተጭኖ  የነበረውን የድንጋይ ክምር እና የብረት አጥር ብቻ ተነሥቶ ዓጽሙ ያለበት ቦታ ለሕዝበ ክርስቲያኑ መጸለያ እና ማስቀደሻ እንዲሆን ከማመቻቸት በቀር አስከሬኑ አልተነሳም፤ ከቦታውም አልወጣም፤ ዓጽሙም በነበረበት ቦታ ላይ እንደ ተቀመጠ ይገኛል።

ከዚህ ጽሑፍ ላይ ጎልቶ የሚታየው ነጥብ አጥንትንና ጉልጥምትን በተመለከተ እና እንዲሁም የጎጥና የተራራዎች ጉዳይ የሚመለከት ነው። ይህም የሚያሳየው ካጥንታቸውና ከጉልጥምታቸው ውስጥ የተዋሐደው ጠባብ አመለካከት የሚያንፀባርቅ እንጂ የካቴድራሉን ስህተት አያመለክትም። ምክንያቱም ካቴድራሉ እነርሱ እንደሚሉት የቀብሩን ምንነት በመለየት ሳይሆን በበዓለ ወልድ ውስጥ ቦታውን አጣቦ የሚገኘውን ቀብር ሁሉ ዓፅሙን /አስከሬኑን/ ሳይነካ እንዳለ ከመሬት በመተው ከቅጥር ግቢ ውስጥ ከሚገኙ መቃብራት ላይ የነበረውን የብረት አጥር እና የዕብነ በረድ ክምር ብቻ እንዲነሳ ሲያደረግ ከ6ዐ በላይ ቁጥር ያለው ቀብር ሲሆን የሰው እኩልነትና አንድነት የማይዋጥላቸው በሕዝብ ስም የሚነግዱ የቢዝነስ እና የእምነት ኮንትሮባንዲስቶች ከግቢው ከተነሱት አያሌ የሀገርና የቤተ ክርስቲያኗ ባለውለታዎች መካከል ስለአንድና ሁለት ሰዎች ቀብር ብቻ ሲጮሁ ስለሚደመጡ ነው።

ይህም ከምን የተነሳ እንደሆነ የሕዝበ ክርስቲያኑ አስተዋይ አእምሮና ትክክለኛ ሚዛን የሚስተው አይሆንም። በእውነት ስለ ታሪክ እና ስለ ሕዝብ የሚቆረቆሩ ቢሆን ኖሮ ለምን ስለነ ቀኛዝማች መንገሻ እና ሌሎች ታዋቂ የሀገር ባለውለታዎች አይጽፉም ነበር። ዳሩ ግን የእነሱ ተልዕኮ አንድና አንድ ብቻ በመሆኑ የሞኝ ልቅሶ ሆነና ስለ ሀገር፣ስለ ሥነ ጥበብ፣ ስለ ታሪክ ወዘተ የተቆረቆሩ እና የተጨነቁ በመምሰል ቢዝነሳቸውን በምን መልኩ እንደሚያካብቱ በማሰብና በማሰላሰል ብቻ የሕዝቡን ቀልብ ለመሳብ የሚያደርጉት የብልጣብልጥነት ዘዴና ስልት ለመጠቀም ታስቦ የሚቀርብ ልብ ወለድ ነው።

አሁን በተያዘው ጉዳይ ርዕሳችን አይደለም እንጂ የእኛው የአራት ኪሎ ሐራዎች ሊቅ የጸጋ ዘአብና የእግዚእ ኃረያ ልጅ ስለሆኑት አቡነ ተክለ ሃይማኖት የልደት ቦታም ሊያስተምሩን እየዳዳቸው ነው። ይሁን እና የሕዝበ ክርስቲያኑ ተስፋ ስለ ጻድቁ ጸሎትና ምልጃ በተመለከተ እንጂ ስለሀገራቸው የሚገደው ነገር ስለሌለ ይህ ጉዳይ አያከራክረንም። የሚያስገርመው ግን እያስመሰሉ መናገር የአዋቂነት ምልክት የሚመስላቸው ቆርጦ ቀጥሎች ምንም እንኳ የቤተ ክህነት ተወካዮች በፍለጋው የተሳተፉ ቢሆኑም የብፁዕ ወቅዱስ አቡነ ቴዎፍሎስ አጽም ከተቀበረበት ሲወጣ ፈላጊና አፈላላጊ የነበሩት የሥጋ ዘመዶቻቸው ጭምር መሆናቸው እየታወቀ እንዳልነበሩ ተደርጎ የተፃፈው የማጣቀሻ ጽሑፍ ምናልባት የየዋሆችን እና ከ 2ሺ ዓ.ም ወዲህ ለተወለዱ ሕፃናት ማታለያ ካልሆነ በቀር በወቅቱ ለነበርነው እና ሁኔታውን በቅርብ ሁነው ሲከታተሉ ለነበሩ ግን ከትዝብት በቀር የሚያተርፈው ቁም ነገር አይኖርም።

ሲጠቃለልም ቤተ ክርስቲያን የሕዝቡ የሥርዓተ አምልኮ መፈጸሚያ እንደ መሆኗ መጠን ለሕዝቡ አገልግሎት ምቹ ለማድረግ እንጂ የግሉን ቤት የሠራበት አካል የለም። በመሆኑም በዓለ ወልድ የማን ነው? የሚያሰኝ ተግባር አልተፈጸመበትም፤ መልሱም የሕዝቡ ሊሆን ይገባል። ሊቀ ሥልጣናቱም ቢሆኑ ቀብሩ እንዲነሳ ሲሉ ሕዝቡን ያነጋገሩት ለሕዝብ አገልግሎት የሚውል የሕዝብ መጠለያ ለማሠራት እንጂ ተልባ ሊዘሩበት አልነበረም።

አስተያየት ጸሐፊዎችም ቢሆኑ ስለ ቤተ ክርስቲያኗ ሥርዓት እና ታሪክ ተቆርቁረው ሳይሆን ሕዝቡ ከካቴድራሉ አስተዳደር ጋር ለምን ተስማምቶ ዓጽሙ እንዲነሳ ፈቀደ ለምንስ ትርምስ አልተፈጠረም በማለት የባሕር ማዶ ተስፈኞች የሚዘምሩትን መዝሙር ለማድመቅ እንጂ ስለ መልአከ ብርሃን አድማሱ ቀብር በመቆርቆር የሚቀርብ ተቃውሞ አይደለም። ስለሆነም እንኳን ክህነት እምነት ሳይኖራቸው በመምሰል በቤተ ክርስቲያን አባቶች እና በቤተ ክህነት ሠራተኞች ላይ ዓይናቸውን ተክለው ባለማቋረጥ አተኩረው የሚመለከቱ የብፁዓን አባቶች ቀንደኛ ጠላቶች እስከመቼ ድረስ የዘለፋ ብዕራቸውን ቀስረው በቤተ ክርስቲያን ላይ እንዳሾሉ ይኖራሉ የሚለውን ጥያቄ የሁሉም የቤተ ክርስቲያን ተቆርቋሪ ሊሆን ይገባል። ምንም እንኳ የቤተ ክርስቲያናችን ሥርዓት የሚፈቀደው ባይሆንም እንደነዚህ ያሉትን በቤተ ክርስቲያንና በመሪዎቿ ላይ ለሚነግዱ ኢሎፍላውያን ግን የቤተ ክርስቲያኗ ምሁራን ብዕራቸውን ሊያነሱ ይገባል እንላለን።

 

በሀገራችን የኤሌክትሪክ ኃይል መቆራረጥ ከጀመረ ዓመታት ተቆጥረዋል። ለችግሩ በርካታ ምክንያቶች ሲጠቀሱ ቆይተዋል። ቀደም ባሉት ጊዜያት በቂ የሆነ የኤሌክትሪክ ኃይልን ሊያመርቱ የማይችሉ መሰረተ ልማቶች ካለመስፋፋታቸው ጋር በተያያዘ እያደገ የመጣውን ፍላጎት ሊመለስ የማይችል ውስን አቅርቦት በመኖሩ የኃይልን መቆራረጡ መፈጠሩ ሲገለፅ ቆይቷል። ይህንንም ተከትሎ የኤሌክትሪክ ኃይል አቅርቦቱ በፈረቃ እንዲቀርብ ሲደረግ ቆይቷል። ከዚያ በኋላ ህዝቡ ተስፋ ያደርግ የነበረው የግድቦችን መጠናቀቅና ዕጥረቱን የሚፈታበትን ሁኔታ ነበር። ከዚያ በኋላ ጊቤ ሁለትና ሶስት እንደዚሁም የአዳማ ነፋስ ኃይል ማመንጫዎች ወደ ስራ ቢገቡም ችግሩ አልተፈታም።

 

ችግሩ እየቀጠለ ባለበት በኃይል መቆራረጡ የሚሰጠው ምክንያት መልኩን ቀየረ። የኃይልን አቅርቦት ሳይሆን የመነጨውን ኃይል ለተጠቃሚው የሚያደርስ በቂ ማከፋፈያና መስመር ባለመኖሩ የኃይልን መቆራረጡ አጋጥሟል የሚል ምክንያት በተደጋጋሚ ሲሰጥ ቆይቷል። ችግሩ በምን መልኩ እንደተፈታ ግልፅ ባይሆንም የኃይልን መቆራረጡ በከፍተኛ ደረጃ መሻሻልን አሳይቶ ነበር። ሆኖም ከክረምቱ መግቢያ ጀምሮ የቀደመው የኃይልን መቆራርጥ እንደገና በሰፊው መታየት ጀምሯል። በአሁኑ ሰዓት ለምን ይህ ችግር እንደተከሰተ በሚመለከተው አካል በኩል እየተሰጠ ያለ በቂ ምክንያትም የለም።

 

የኃይልን መቆራረጡ የሀገሪቱን ምርታማነት እየጎዳ ነው። የጀኔሬተር ፍላጎቱ በመጨመሩ ለዚሁ የሚወጣው የውጭ ምንዛሪ ከፍተኛ ሆኗል። ከተሽከርካሪ ባለፈ የጄኔሬተር የነዳጅ ወጪም ሌላኛው የኢኮኖሚው ጫና ነው። ከጄኔሬተሮች የሚወጣው በካይ ድምፅና የተቃጠለ ጋዝም ቢሆን በቀላሉ የሚታይ አይደለም። አምራች ድርጅቶች በጀኔሬተር ተጠቅመው በሚያመርቱበት ወቅት የማምረቻ ወጪያቸው እንዲንር በማድረግ ተወዳዳሪነታቸውን የሚያዳክም መሆኑ እሙን ነው። ከኤሌክትሪክ ኃይል መቆራረጥ ጋር በተያያዘ በሚፈጠረው የአገልግሎትና ምርት መቀዛቀዝ መንግስት በግብር መልክ ሊያገኝ የሚገባውን ገቢ እንዲያጣ የሚያደርገውም ጭምር ነው።

 

ይህ በአጠቃላይ ሲታይ በሀገሪቱ ዓመታዊ የምርት መጠን (GDP) ከፍተኛ አሉታዊ ተፅዕኖን በማሳደር ኢኮኖሚያዊ እድገቱን የሚገታው መሆኑን ነው። የኢንዱስትሪ ምርታማነት ያለበቂ የኃይል አቅርቦት ፈፅሞ ሊታሰብ የማይችል ነው። ኢትዮጵያን የአፍሪካ የማኑፋክቸሪግ ማዕከል ለማድረግ ሲታሰብ ለዓመታት ከዘለቀው የኃይልን አቅርቦት ችግር ሳይላቀቁ ከሆነ፣ ራዕዩ፤ ከራዕይነት ሊዘል አይችልም። መሰረተ ልማት ከነስሙ የልማቱ መሰረት በመሆኑ የኤሌክትሪክ ኃይል መሰረተ ልማት ችግር ከመሰረቱ ሳይፈታ ስለሌላው የኢኮኖሚ እድገት ማሰብ አይቻልም።

እንኳን ደስ አላችሁ!

Wednesday, 19 July 2017 13:58

 

አቶ አማረ አረጋዊ ላለፉት ሁለት አሥርት ዓመታት በላይ በአገሪቷ የሚዲያ ዘርፍ ላበረከቱት አስተዋጽኦ በኢትዮጵያ የመገናኛ ብዙሃን ም/ቤት እና በዋቢ አሳታሚዎች ማኅበር ስለተሰጠዎት ዕውቅና እንኳን ደስ አለዎት። ቀጣዩ የሥራ ዘመንዎ የተሳካ እንዲሆን መልካም ምኞታችንን እንገልፃለን። 

በተመሳሳይ ሁኔታም ዛሬ በሕይወት የሌሉት አቶ ክፍሌ ወዳጆ በኢትዮጵያ የሚዲያ ኢንዱስትሪ ሕገ መንግስታዊ ጥበቃ እንዲደረግለት ላበረከቱት አስተዋጽኦ ስለተሰጣቸው እውቅና ለቤተሰቦቻቸውና ወዳጆቻቸው እንኳን ደስ አላችሁ እንላለን።

 

የሰንደቅ ጋዜጣ ዝግጅት ክፍል

 

በአማራ ክልል በቅርቡ በአንዳንድ ከተሞች ተከስቶ የነበረው ሕዝባዊ ተቃውሞ በቱሪዝምና በልማት ሥራዎች ላይ አሉታዊ ተጽዕኖ አሳርፎ እንደነበር አቶ ገዱ አንዳርጋቸው የክልሉ ፕሬዚደንት አመኑ።

 

ፕሬዚደንቱ ትናንት በተካሄደው የአማራ ብሔራዊ ክልላዊ መንግሥት ም/ቤት ጉባዔ ላይ በሰጡት የማጠቃለያ ንግግር እንዳስቀመጡት በክልሉ በነበረው አለመረጋጋት በተለይም በቱሪዝም ዘርፍ ላይ 53 በመቶ የገቢ ማሽቆልቆል እንዲያሳይ ምክንያት ሆኗል ያሉ ሲሆን፤ በልማት ሥዎች ላይ በደፈናው አሉታዊ ተጽዕኖ ማሳደሩን ከመናገር ባለፈ ስለደረሰው ጉዳት በዝርዝር የገለፁት ነገር ስለመኖሩ የዜና ምንጫችን የዘገበው ነገር የለም። በአንጻሩ ግን ችግሩ በኢንቨስትመንትና በግብርናው ዘርፍ ላይ የጐላ ተጽዕኖ አለማድረሱን በአዎንታ አስቀምጠውታል።


አቶ ገዱ አያይዘውም በዚህ ዓመት የተከሰተው ሁሉን አውዳሚ ተምች በቀን ከ2ዐዐ እስከ 250 ኪሎሜትር የሚጓዝ ፈጣን ፀረ ሰብል ተባይ ነው ካሉ በኋላ አርሶ አደሩ በቡድን በመደራጀት ተባዩን መከላከል እንዳለበት መክረዋል። የእስካሁኑ የመከላከል ተግባር ውጤት አስመዝግቧልም ብለዋል።


ፕሬዚደንቱ አክለውም ጣና ሐይቅ የክልሉን ቅርስ አቅፎ የያዘ እና ኢኮኖሚያዊ ፋይዳ ያለው ሐይቅ ነው። ይሁን እንጂ እንቦጭ በተባለ መጤ አረም በመወረሩ ሐይቁ አደጋ ላይ ነው። በዙሪያው ያሉ አርሶአደሮችም አረሙን ለማፅዳት በርካታ ስራዎች እየሰሩ ቢሆንም የአረሙ ባህሪ አስቸጋሪ በመሆኑ ሙሉ በሙሉ ለማስወገድ አስቸጋሪ ሆኗል። በመሆኑም ሁሉም የሚመለከታቸው አካላት ትኩረት በመስጠት ሊረባረቡ ይገባል። አንዳንድ ሀይሎች የአርሶ አደሩን ስነ-ልቦና በመጉዳት ስራውን ለማደናቀፍ የሚንቀሳቀሱ ወገኖችም ከእኩይ ተግባራቸው እንዲታቀቡ አስጠንቅቀዋል።


ጉባዔው ከሐምሌ 7 እስከ 11 ቀን 2009 ዓ.ም መካሄዱ የሚታወቅ ነው። 

 

ኮ/ል ካሣ ገብረ ማርያም (1923-1971)

በተረፈ ወርቁ

እንደ መንደርደሪያ፡-

በኢትዮጵያ ፖለቲካ ታሪክ ውስጥ ጉልህ ስፍራ የነበራቸው በተለያየ የሥራ ኃላፊነት ላይ፣ በሲቪልና በሚሊታሪ ከፍተኛ ሥልጣን ላይ የነበሩ ሰዎች እያወጧቸው ያሉት መጽሐፎች ከጊዜ ወደ ጊዜ እየተበራከቱ መምጣታቸው መልካም ዜና ነው። አብዛኛው የትናንትናው ትውልድ ታሪክና ረጅም የትግል ጉዞውና መሥዋዕትነቱ በወጉ ባልተቀመረበትና በስፋት ባልቀረበበት ኹኔታ እንዲህ ዓይነቶቹ መጽሐፎች መታተም ያላቸው ፋይዳ ከፍተኛ እንደሆነ አያጠራጥርም። በዚህ ረገድም የትናንትና ታሪካችን የተሟላና ሙሉ ቅርጽ የያዘ እንዲሆን ለሚደረገው ጥረት ጥሩ አበርክቶት እንደኾነ በግሌ አምናለሁ።

‹‹ታሪክ ትውልድ መሸጋገሪያ ድልድይ ነው!›› እንዲሉ በተጨማሪም የዛሬው ትውልድ የትናንትናው ትውልድ፣ ጀግኖች አባቶቹና እናቶቹ ስለ አገራቸውና ወገናቸው የነበራቸውን ፍቅርና ተቆርቋሪነት፣ የከፈሉትን ግዙፍ መሥዋዕትነት፣ ያለፉባቸውን ውጣ ውረዶችና ጠመዝማዛ መንገዶች፣ ብርታታቸውንና ድካማቸውን፣ ቁጭታቸውንና ብሶታቸውን፣ ድልና ሽንፈታቸውን፣ ከብረት የጠነከረ ወኔያቸውን፣ ጀግንነታቸውንና ብርቱ ተጋድሎአቸውን፣ ርእያቸውንና ተስፋቸውን … እንደ መስታወት የሚያሳዩ በመሆናቸው የእንዲህ ዓይነቶቹ የታሪክ መጻሕፍት መውጣት መበራከት ይበል የሚያሰኝ ነው።

በዚህም መሠረት ሀገራችን ያለፈችበትን ፖለቲካዊ፣ ኢኮኖሚያዊ፣ ማኅበረሰባዊ ውስብስብ የታሪክ ሂደቶችን በማስቃኘት ረገድ ፋይዳቸውና ጠቀሜታቸው ከፍ ያሉ የታሪክ መጻሕፍት በየጊዜው እየወጡ ነው። በዚህ ረገድም በቅርቡ በሒልተን ሆቴል የኮ/ል ካሣ ገ/ማርያምን የሕይወት ታሪክ የያዘ መጽሐፍ በልጃቸው በዶ/ር ስንታየሁ ካሣ ተጽፎ ለምርቃት በቅቷል።

ይኸው ማጣቃሻዎችን /References እና መጠቁሞችን/ Index ጨምሮ በ423 ገጾች የተቀነበበው መጽሐፍ የመጀመሪያው እትም በሀገረ በአሜሪካ ሎሳንጀለስ በወርኻ ኅዳር ታትሞ ለንባብ የበቃ ሲሆን ሁለተኛው ሕትመት ደግሞ በሀገራችን ኢትዮጵያ በኢንተርናሽናል ሊደር ሺፕ ኢንስቲትዩት የሕትመት ሥራ አማካኝነት በወርኻ ግንቦት የታተመ እንደሆነ መጽሐፉ ውስጥ የተካተቱ መረጃዎች ያሳያሉ። በእርግጥ ከመጽሐፉ የምረቃ ቀን ድረስ ይህ መጽሐፍ በኢትዮጵያ ገና ለሽያጭ አልቀረበም።

በዚህች አጭር ጽሑፍ በኮ/ል ካሣ ገ/ማርያም ሕይወት ታሪክ መጽሐፍ ላይና በሒልተን ሆቴል በነበረው የመጽሐፉ የምረቃ ሥነ ሥርዓት ላይ ከመጽሐፉ ደራሲ ከሆኑት ከዶ/ር ስንታየሁ ካሣ ጀምሮ በዝግጅቱ ላይ የታደሙ የቀድሞ የደርግ መንግሥት ከፍተኛ ባለ ሥልጣናትና ከፍተኛ ወታደራዊ መኮንኖች ያነሷቸውን ሐሳቦችና አስተያቶች መሠረት በማድረግ ጥቂት ነገሮችን ለማለት ወደድኹ።

$11.የዘጠኝ ዓመት ምጥና ውጣ ውረድ ፍሬ፡-

በሙያቸው የሕክምና ባለ ሙያ የሆኑትና በሀገራችን በተለያዩ ከተማዎች ሙያዊ አገልግሎታቸውን ያበረከቱት ዶ/ር ስንታየሁ ላለፉት በርካታ ዓመታት ደግሞ ኑሮአቸውንም ሆነ ሥራቸውን በአሜሪካ አገር ያደረጉ ጠንካራ ሴት ናቸው። ዶ/ር ስንታየሁ ይህን የአባታቸውን የሕይወት ታሪክ መጽሐፍ ለመጻፍ ዘጠኝ ዓመታት የወሰደባቸው እንደሆነ ነው በምርቃቱ ሥነ ሥርዓት ላይ የተናገሩት። በዚህ ዘጠኝ ዓመታት ውስጥ እጅግ አድካሚ በሆነው፣ ጽናትን፣ ብርቱ ትዕግሥትንና ወኔን በሚጠይቀው ሂደት የአባታቸውን የሕይወት ታሪክ መጽሐፍ ለመጻፍ ዶክተር ስንታየሁ ጉዳዩ ይመለከታቸዋል በሚል በሀገር ውስጥም ሆነ በውጭ ሀገር ያላንኳኩት በር፣ ያላገኟቸው ሰዎች የሉም ማለት ይቻላል።

በዚህ የሥራ ሂደትም ዶ/ር ስንታየሁ ኑሮአቸውን በዚምባቡዌ ካደረጉትና የሀገራችን ፕሬዝዳንት ከነበሩት ከኮ/ል ጓድ መንግሥቱ ኃ/ማርያም ጀምሮ፣ የቀድሞ የኢ.ፌ.ዲ.ሪ. ፕሬዝዳንት መ/አ ግርማ ወ/ጊዮርጊስን ጨምሮ በሀገር ውስጥና በውጭ ሀገር ከመቶ የሚልቁ በርካታ ሰዎችን በአካል፣ በስልክ፣ በኢሜይልና በደብዳቤ ቃለ መጠይቅ አድርገዋል፤ እንዲሁም በዘመኑ በከፍተኛ የሥልጣን ደረጃ ላይ ከነበሩ ከእነዚህ ሰዎች ጋር በዛን ዘመን በነበረችው ኢትዮጵያችን የታሪክ ጉዞ ሂደት ላይም በርካታ የሆኑ ጠቃሚ ሐሳቦችንና መረጃዎችን ተለዋውጠዋል።

ዶ/ር ስንታየሁ በሀገራችን መረጃዎችን ለማግኘት ያለውን አድካሚና እጅግ አታካች የሆነ ሂደት በድል ተወጥተውና መከላከያ ሚ/ር መስሪያ ቤት ድረስ ዘልቀው በመግባት የአባታቸውን የግል ማኅደር በመመርመር የተሟላ ሊባል በሚችል ደረጃ የአባታቸውን የኮ/ል ካሣሁን ገ/ማርያምን የሕይወት ታሪክ መጽሐፍ ለንባብ አብቅተዋል። ዶ/ር ስንታየሁ በሙያቸው የሕክምና ሰው ቢሆኑም እንደ አንድ የታሪክ ባለ ሙያ ሰው በተቻላቸው አቅም ሁሉ አባታቸውን በተመለከተ የአስራ ሁለተኛ ክፍል ብሔራዊ የመልቀቂያ ፈተና እስከወሰዱበት ጊዜ ድረስ - ከአባታቸው ጋር የነበራቸውን ጥብቅ የሆነ ቤተሰባዊ ግንኙነት፣ ከቤተሰብ ከወዳጅ ዘመድና ከአባታቸው ጓደኞች ጋር ያሳለፉትን የልጅነት ጣፋጭ ጊዜያቸውን፣ በልባቸው ጽላት ለዘላለም የታተመውን የአባታቸውን፣ የሀገራቸውን ኢትዮጵያ ብርቱ ናፍቆትና ትዝታ ቀለል ባለና ለዛ ባለው ቋንቋ በመጽሐፋቸው ውስጥ በሚገባ ተርከውልናል።

በታሪክ አጻጸፍ ሥነ ዘዴ /Methodology ሁለተኛ የታሪክ መረጃዎችን /Secondary Sources መሠረት አድርጎ ለመጻፍ ብዙ ልፋትና ድካም ያለው ሲሆን ከፍተኛ ጥንቃቄም የሚያሻው ነው። የዶ/ር ስንታየሁን በመረጃና በማጣቀሻዎች የታጨቀ መጽሐፍ ላገላበጠ ዶክተሩ የአባታቸውን ታሪክ እውነተኛና ሚዛናዊ ለማድረግ ያደረጉት ጥረት ተሳክቶላቸዋል ማለት የሚቻል ይመስለኛል። የ፳ኛው ክፍለ ዘመን መባቻ ዕውቅ ሀገራችን ምሁር የነበሩት ‹ፖለቲካል ኢኮኖሚስቱ› ነጋድራስ ገ/ሕይወት ባይከዳኝ የሀገራችንን ታሪክና የኢኮኖሚ ሁኔታ በተነተኑበት ድንቅ መጽሐፋቸው፡- ‹‹ታሪክ ለመጻፍ ከወገንተኝነት የጸዳ፣ ስሜታዊነት እንደፈለገ የማይነዳው፣ እውነተኝነትን/ሐቅን መሠረት ያደረገ፣ ሙያዊ ሥነ-ምግባርና ፍሪሃ እግዚአብሔር የተላበሰ ማንነት፤›› በእጅጉ አስፈላጊ መሆኑን ያሰምሩበታል።

በዚህ ረገድ የኮ/ል ካሣ ገ/ማርያም የሕይወት ታሪክ መጽሐፍ ጸሐፊ የሆኑት ዶ/ር ስንታየሁ በአካዳሚያው ዓለምና እንዲሁም ለረጅም ዓመታት በቆዩበት የሕክምና ሙያ የጥናትና ምርምር ሥራቸው ባካበቱት ከፍተኛ የሆነ ሙያዊ ሥነ ምግባርና ብቃት መጽሐፋቸውን ሚዛናዊ፣ በበቂና በበርካታ መረጃዎች የተደገፈ ለማድረግ ያደረጉትን ጥረት በሚገባ አግዞታል ለማለት እደፍራለሁ። ጸሐፊዋ መጽሐፋቸውን በእውነተኛ/በሐቀኛ በሆኑ መረጃዎች ላይ የተደገፈ እንዲሆን በማድረግ ረገድ የዘጠኝ ዓመታት ብርቱ ምጥ፣ ጥረትንና ትዕግሥትን ጠይቋቸዋል። በምስል፣ በድምፅ፣ በድምፅ ወምስል የሚገኙ መረጃዎችን፣ ታሪካዊ ፋይዳቸው ከፍ ያሉ በርካታ ወታደራዊ፣ ምሥጢራዊ ሰነዶችንና መዛግብትን በመፈተሽ፣ የአባታቸውን የግል ማኅደር በመመርመር የአባታቸውን ታሪክ የተሟላ ለማድረግ ከፍተኛ የሆነ ጥረትን አድርገዋል። ዶ/ር ስንታየሁ ለዚህ ጥረታቸውና ልፋታቸው በዕለቱ ከፍተኛ ክብርና ምስጋና ተችሯቸዋል።

$12.የአንድ እናት ልጆችን በናፍቆት ስስት፣ በቁጭት እንባ ያራጨ ገጠመኝ፡-

በግሌ እጅጉን ያስገረመኝና ዶ/ር ስንታየሁ በሒልተን ሆቴል በመጽሐፉ የምረቃ ዕለት ባደረጉት ንግግራቸው ብርቱ የናፍቆትና የትዝታ ስሜት በተጫነው ድምፀት የተረኩትንና በመጽሐፋቸው ውስጥም ያካተቱትን አሳዛኝም የሚያስቆጭም የሆነ አንድ ገጠመኛቸውን እዚህ ላይ ለማንሳት እወዳለኹ። ዶ/ር ስንታየሁ የአባታቸውን የሕይወት ታሪክ መጽሐፍ ለማሰናዳት በደከሙባቸው ዘጠኝ ዓመታት ውስጥ ከአባታቸው ከኮ/ል ካሣሁን/ከደርግ ሠራዊት በተቃራኒ ጎራ ተሰልፈው ሲፋለሙ ከነበሩ የቀድሞ የሻቢያ/የኤርትራ ነጻ አውጪ ግንባር ሰዎች ጋር ሳይቀር ለመገናኘት ዕድሉን አግኝተው ነበር።

ታዲያ በአንድ ወቅት ለዚሁ መጽሐፋቸው መረጃዎችን ሲያሰባስቡ በጠቋሚ ሰዎች አማካኝነት በትጥቅ ትግሉ ዘመን የሻቢያ ሠራዊትን በሕክምና ሙያ ስታገለግል ከነበረች ነርስና ኑሮዋን በሀገረ አሜሪካ ካደረገች ሴት ጋር ይገናኛሉ። ዶ/ር ስንታየሁ ከዚህች የቀድሞ የሻቢያ ታጋይ ጋር በነበራቸው ቆይታም በኤርትራ ክፍለ ሀገር በተደረገው ጦርነት ወቅት፣ ከጦሩ አዛዥ ጋር በተፈጠረ አለመግባባት የተነሣ ‹በሮራ ፀሊም› የጦር ግንባር የገዛ ሽጉጣቸውን ጠጥተው ስለሞቱት ስለ አባታቸው ስለ ኮ/ል ካሣሁን ገ/ማርያም አንድ የታሪክ መጽሐፍ እየጻፉ እንደሆነና ስለ አባታቸውና በዘመኑ በደርግና በሻዕቢያ ሠራዊት መካከል ስለነበረው የእርስ በርስ ጦርነት የምታውቀውን መረጃ እንዲሰጧት ጥያቄያቸውን ያቀርቡላታል።

ቀድሞ የሻዕቢያ ሠራዊት የሕክምና ባለሙያና ታንከኛ ታጋይ ሴት የዶ/ር ስንታየሁን ንግግር እያዳመጠች ያን አስከፊ ጦርነት፣ የእርስ በርስ እልቂት ትእይንት በትዝታ ወደ ኋላ ተጉዛ እያሰታወሰች በእንባ ትታጠብ ጀመረ። ይህች ሴት በእንባና ሳግ ውስጥ ሆናም ለዶ/ር ስንታየሁ እንዲህ አለቻቸው።

‹‹… የሚገርምሽ እኔ በሻዕቢያ ሠራዊት ጎን ተሰልፌ ለኤርትራ ነጻነት ስፋለም ከፍተኛ ወታደራዊ መኮንን የነበረው ወላጅ አባቴ ደግሞ በናቅፋ ግንባር ተራሮች ሕይወታቸው ከተሠዉ የደርግ ኮሎኔሎች መካከል አንዱ ነበር። በዛ ደም እንደ ጎርፍ በጎረፈበት፣ የሰው ልጅ ክቡር አካል በካባድ መሳሪያ እየተመታ እንደ ዶሮ ብልት በተገነጣጠለበትና እየተበጣጠሰ የትም በወደቀበት፣ የአንድ እናት ምድር ልጆች፣ የአንድ ማኅፀን አብራክ ክፋይ ልጆች- አባትና ልጅ፣ ወንድምና ወንድም፣ እህትና እህት በተቃራኒ ጎራ ተሠልፈው የኤርትራ ምድር- የናቅፋ ተራሮች በደም አበላ በታጠቡበት፣ ምድሪቱ ገሃነም፣ የደም ምድር-‹አኬልዳማ› በሆነችበት በአሳዛኙ በናቅፋ ግንባር ነው ውድ አባቴን ያጣሁት … ባይገርምሽ ኢሕአዴግ አዲስ አበባን ሲቆጣጠር ታንክ እየነዳሁ አዲስ አበባ ከገባሁት የሻዕቢያ ታጋዮች መካከል እኔ አንዷ ነበርኩ …።››

ከዚህ በኋላ አባቶቻቸውን በኤርትራ ተራሮች በመሥዋዕትነት ለዘላለም ያጧቸው በዶ/ር ስንታየሁና በዚህች የቀድሞ ሻዕቢያ ታጋይ በነበረች ሴት መካከል ንግግር ሳይሆን ቁጭትና ናፍቆት፣ ሰቀቀንና ትዝታ እንደ እሳት እየፈጃቸው በጉንጮቻቸው ላይ የሚወርደው እንባ ነበር ቋንቋቸው፣ መግባቢያቸው የሆነው። ሁለቱ የአንድ አፈር፣ የአንድ እናት ልጆች የአባቶቻቸውን አሳዛኝ ሕልፈት ወደ ኋላ ተጉዘው እያሰቡ በእንባ መታጠብ ጀመሩ። ዶ/ር ስንታየሁ ይህን ገጠመኛቸውን ሲተርኩ በሒልተን ሆቴል አዳራሽ በመጽሐፍ ምረቃ ውስጥ ታድመን የነበርን የቀድሞ የደርግ መንግሥት ከፍተኛ ወታደራዊ ሹማምንትና በርካታ እንግዶች በኀዝን፣ በቁጭት ድባብ ውስጥ ነበር የከተተን።

3. የአንድነት፣ የዕርቅና የሰላም ያለህ ናፍቆትና ሰቀቀን የታከለበት ጩኸት፡-

ዶ/ር ስንታየሁ የአባታቸውን የኮ/ል ካሣ ገ/ማርያም የሕይወት ታሪክ መጽሐፋቸው ውስጥ ለሀገራቸው ኢትዮጵያና ለሰው ልጆች ሁሉ ፍቅር፣ ሰላም፣ አንድነትና አብሮነት ያላቸውን በጎ ምኞትና መልካም ርእይ ለመግለጽ የሞከሩበትንና በንኡስ ርእስነት በአጭሩ ለማየት የሚሞክረውን አስተያየቴን በአፍሪካዊው ጀግና በኔልሰን ማንዴላ ዕውቅ ንግግር መግቢያነት ለመጀመር ወደድኹ። እንዲህ ይነበባል፤ "The path of those who preach love, and not hatred, is not easy. They often have to wear a crown of thorns." ~Nelson Mandela from a Message to the Global Convention on Peace and Non-violence, New Delhi, India, 31 January 2004.

የኮ/ል ካሣ ገ/ማርያም የሕይወት ታሪክ መጽሐፍ ጸሐፊ ዶ/ር ስንታየሁ የጠላትነት፣ ቂም በቀል ቁርሾ ታሪክ ለማናችንም አይጠቅመንም፤ ይልቅስ ለሰላም፣ ለፍቅር፣ ለአንድነት እጅ ለእጅ እንያያዝ የሚለውን ተማሕጽኖን፣ ልመናን ያስቀደም የሚመስል ብርቱ ቁጭት የታከለበት ገጠመኛቸውን በመጽሐፋቸው ውስጥ በተለያዩ ስፍራዎች ውስጥ ለማካተት ሞክረዋል።

ይህን የዶ/ር ስንታየሁን የሰላም፣ የአንድነትና የዕርቅ ያለህ የተማጽኖ ድምፃቸውን፣ ጩኸታቸውን ለማንሳት የተገደድኩበት ምክንያት ሰላም የሰው ልጆች ሁሉ አንገብጋቢ ጥያቄ በመሆኑና በመጽሐፉ ምረቃ ዕለት በነበረው የአስተያየት፣ ጥያቄና መልስ ወቅት አንድ የቀድሞ የደርግ መንግሥት ከፍተኛ ባለ ሥልጣን የነበሩ ሰው በአንድ የጦር መሪ ላይ ያነሡት የወቀሳ ሐሳብ ነው።

እኚሁ የቀድሞ የደርግ መንግሥት ከፍተኛ ባለ ሥልጣን የአንድ ከፍተኛ ወታደራዊ መኮንን አዛዥ ስምን ለይተው በመጥቀስ በኤርትራ በሮራ ፀሊም ግዳጅ ላይ ለነበረው ሠራዊትና ለኮ/ል ካሣሁን ህልፈት ተጠያቂው እኚህ ሰው ናቸው በማለት በምሬትና በቁጭት ስሜት ያነሡት ሐሳብ እስካሁንም ድረስ የዛ ትውልድ አባላቶች የሆኑ አንዳንድ ሰዎች እንደ ደቡብ አፍሪካዊው ኔልሰን ማንዴላ፣ እንደ አፍሪካ አሜሪካዊው የጥቁሮች መብት ታጋይ ዶ/ር ማርቲን ሉተር፣ እንደ ህንዳዊው የነጻነት አባት ማኅተመ ጋንዲ ሰላምን፣ ይቅርታንና ዕቅርን የሚሰብክ ቅን ልቦንና፣ በጎ ሕሊናን ያልታደሉ መሆናቸውን ያሳየ ነው።

አስገራሚው ነገር የእኚህ ቀድሞ የደርግ ባለ ሥልጣን ወቀሳ ከአዳራሹ ወጥተን የሻይ ቡና ሥነ ሥርዓት ላይ በነበርንበት ጊዜ ከአንድ ሌላ ከፍተኛ ደርግ መኮንን ከሆኑ ብርጋዴር ጄኔራል ጋር ኃይል ቃል የታከለበት መከራከሪያ አርእስተ ጉዳይ ሆኖ ነበር። ብርጋዴር ጄኔራሉ ‹ዕጣ ፈንታና መሥዋዕትነት› በሚል ርእስ በጻፉት መጽሐፋቸው ውስጥ በወቀሳ ስለተነሡት ወታደራዊ አዛዥ ምስክርነት የሰጡበት አንቀጽ፤ ‹የአንድ አካባቢ ተወላጅ ስለሆናችሁ ነው፣ ስለ እርሱ የጻፍከው፤› በሚል ትርጓሜ በዘመናችን የተንሰራፋው የዘረኝነት/የጎሰኝነት ልዩነትና ጥላቻ - ‹እነርሱና እኛ› በሚል የትናንትና ታሪካችንን የቂም በቀልና የጥላቻ ጃኖ አልብሶ ወዴት እየወሰደን እንደሆነ የታዘብኩበት አሳዛኝ ገጠመኜ ነው።

በዕለቱ ካጋጠመኝ ከዚህ ትዝብቴ ስመለስም ዶ/ር ስንታየሁ የአባታቸውን ታሪክ መጽሐፍ ለመጻፍ መረጃዎችን ለመሰብሰብ በተጓዙበት ወቅት ያጋጠሟቸውን ሰዎች፣ የነገሯቸውን አስደናቂ ታሪኮችና ገጠመኞች የተረኩበት ምዕራፍ ለኢትዮጵያ አንድነት፣ በኢትዮጵያና በኤርትራ ሕዝቦች መካከል- እንዲሁም በአፍሪካና በመላው ዓለም ያሉ ሕዝቦች በሰላም፣ በፍቅርና በወንድማማችነት መንፈስ ተከባበሮ መኖር ያላቸውን በጎ ምኞታቸውንና ጥልቅ ፍላጎታቸውን ያሳዩበት ነው ማለት ይቻላል።

ከዚሁ በጎ ምኞታቸው ጋር ተያይዞም በአንድ ወቅት ዶ/ር ስንታየሁ በሀገራችን ባለ የጦር አካዳሚ የተመረቁና በኋላ ግን የሻዕቢያ ሠራዊት አባል የሆኑ መኮንን አግኝተው ያደረጉትን ጭውውት እንዲህ ተርከውታል። ሁለት ኤርትራ የተወለዱ አብሮ አደጎች አንዱ ከደርግ ሌላኛው ከሻዕቢያ ሠራዊት ጋር ተሠልፈዋል። እናም አንደኛው በትውልድ ከተማው ሆኖ በሠርግ ሲያገባ ሌላኛው በጦር ሜዳ የነበረው ጓደኛው ወሬው ይደርሰዋል። ‹‹እንዴት አብሮ አደግ ጓደኛዬ ሠርግ ደግሶ ሲያገባ አልጠራኝም!›› ብሎ ይናደዳል። ጓደኞቹም፤ ‹‹እንዴ ጤነኛ አይደለህም እንዴ?! እንዴት አድርጎ ነው ሊጠራህ የሚችለው? እንደው ቢጠራህስ እንዴት አድርገህ ነው በጠላት ወረዳ ውስጥ የሠርጉ ታዳሚ የምትሆነው?! በማለት ይጠይቁታል። ይህ ወታደርም በወታደራዊ ግዳጅ ላይ ለነበሩት ጓዶቹ እንዲህ ሲል መለሰላቸው፡- ‹‹ቀላል ነው ለሠርጉ ቀን የሰላም ነጭ መሀረብ እያውለበለብኩ መግባት እችል ነበር።››

ዶ/ር ስንታየሁ እነዚህንና ሌላ ተመሳሳይ ገጠመኞቻቸውን በማንሳት ለሀገራቸውና ለሕዝባቸው ያላቸውን በጎ የሰላም ምኞት፣ የአንድነት፣ የሰላምና የዕርቅ ያለህ ድምፃቸውን፣ ጩኸታቸውን የጀግና አባታቸውን የኮ/ል ካሣ ገ/ማርያምን የሕይወት ታሪክ በጻፉበት መጽሐፍ ከፍ አድርገው አሰምተዋል። ዶ/ር ስንታየሁ በዚሁ መጽሐፋቸው ውስጥ ሀገራችን ኢትዮጵያ፣ አህጉራችን አፍሪካና መላውን ዓለም በፍቅር፣ በይቅርታ ገመድ የሚያስተሳስሩ ሰላምንና ዕርቅን የሚሰብኩ ማንዴላዎች እንደሚያስፈልጉን በምሳሌዎች ጭምር አስደግፈው በቁጭት ለማንሳት ሞክረዋል።

$14./ል ካሣሁን ገ/ማርያም ማንነት በጨረፍታ፡-

ኮ/ል ካሣሁን ገ/ማርያም በሀገር ውስጥና በውጭ ሀገር ከፍተኛ የሆነ ወታደራዊ ሥልጠናን የወሰዱ፣ በሚሊታሪ ሳይንስ ዕውቀት የበሰሉ፣ ከፍተኛ የሆነ ወታደራዊ ዲስፕሊን የተላበሱ መኮንን መሆናቸውን በዕለቱ በመጽሐፉ ምረቃ ላይ ከነበሩት የሥራ ባልደረቦቻቸውና ከሚያውቋቸው ሰዎች ምስክርነታቸውን ሲሰጡ ተሰምተዋል። እንደ እነ ሜ/ር ጄኔራል ካሣዬ ጨመዳ፣ እንደ እነ ብርጋዴር ጄኔራል ዋሲሁን ንጋቱና ኮ/ል ፍስሐ ደስታ ያሉ የቀድሞ ከፍተኛ ባለ ሥልጣናት፣ የጦር መኮንኖችና አዛዦች የቁጭት ስሜት የተቀላቀለበት አስተያየታቸው የዛሬው ትውልድ ከእነዚህ ባለ ታሪኮች ከጥንካሬያቸው፣ ከጽናታቸው፣ ከብረት ከጠነከረ ወኔያቸው፣ ከትዕግሥታቸው፣ ከሥሕተታቸውና ከድካማቸው መማር የሚችልበት ዕድል አሁንም ገና እንደሆነ ያሳየ ነበር።

ዶ/ር ስንታየሁ በመጽሐፋቸው ውስጥ ከቀድሞ የኢሕዲሪ ፕሬዝዳንት ከኮ/ል ጓድ መንግሥቱ ኃ/ማርያም ጀምሮ እስከ የኢፌዲሪ ፕሬዝዳንት ከነበሩት መ/አ ግርማ ወ/ጊዮርጊስ፣ በሀገር ውስጥና በውጭ ሀገር የሚገኙ በርካታ የደርግ መንግሥት ከፍተኛ ሹማምንትና ባለሥልጣናት በወቅቱ የአብዮት ዋዜማ፣ መባቻና ማግሥት ሂደት ውስጥ ስለነበረችው ሀገራችን ኢትዮጵያና ስለ ኮ/ል ካሣ ገ/ማርያም የሚያውቁትን፣ ያዩትና የሰሙትን ምስክርነታቸውን ሰጥተዋል።

ለአብነት ለመጥቀስ ያህልም በመጽሐፉ ምረቃ ዕለት በደርግ ዘመን የኢትዮጵያ አየር መንገድ ዋና ስራ አስኪያጅ የነበሩትና ለዚሁ መጽሐፍ ምረቃ ሲሉ ከሀገረ ካናዳ የመጡት ኮ/ል ስምረት መድኀኔ፤ ኮ/ል ካሣ ገ/ማርያም በሀገራችን የበረራ ድኅንነት/አንቲ ሃይጃክ ሥልጠናን በዋና መሪነት በማቋቋምና የሥራ ባልደረቦቻቸውን በማስተባበር በተለያዩ ጊዜያት በሀገር ውስጥ በውጭ ሀገር የኢትዮጵያ አየር መንገድ የጠለፋ ሙከራዎችን ያከሸፉባቸውን አስገራሚ የሆኑ ኦፕሬሽኖችን አስታውሰዋል።

በሀገር ውስጥ፣ በካርቱም፣ በፍራንክ ፈርት፣ በየመን፣ በካራቺ፣ በሮም፣ በስፔን፣ ማድሪድ፣ በሊቢያ፣ ቤንጋዚና በግብጽ፣ ካይሮ የበረራ ደኅንነት ሆነው በከፍተኛ ብቃት የተወጧቸውን ኃላፊነቶችና የመሯቸውን ውጤታማ ኦፕሬሽኖች ዶ/ር ስንታየሁ በመጽሐፋቸው ውስጥ በሚገባ ጠቅሰውታል። ኮ/ል ካሣ በሆለታ ገነት ጦር ትምህርት ቤት፣ በሐረር የጦር አካዳሚ፣ በውጭ ሀገር በአሜሪካ፣ በዩጎዝላቪያ ከፍተኛ ትምህርታቸውን የተከታተሉ ሲሆን በሆለታ ገነት ጦር ትምህርት ቤት በአዛዥነት፣ በሐረር የጦር አካዳሚ ደግሞ በአስተማሪነት፣ በበረራ ድኅንነት ሙያና በተለያዩ ወታደራዊ ግዳጆች ሀገራቸውን አገልግለዋል።

ኮ/ል ካሣ ገ/ማርያም በሀገር ውስጥና በውጭ ሀገር በተለያዩ ሥራ ኃላፊነቶችና ግዳጆች ለሀገራቸው ኢትዮጵያ ታላቅ የሆነ መሥዋዕትነትን ከፍለዋል። እኚህ ጀግና በመጨረሻም በሰሜን ግንባር ጦርነቶች በወታደራዊ ግዳጅ ላይ እያሉ በኤርትራ ሮራ ፀሊም በ1971 ዓ.ም. የገዛ ሽጉጣቸውን ጠጥተው የተሠዉ ኢትዮጵያዊ ጀግና መኮንን ናቸው። እስከ ዛሬ ድረስ እምብዛም ያልተነገረላቸውን የእኚህን ጀግና ታሪክ ሙሉ ገጽታ ለማግኘት በልጃቸው በዶ/ር ስንታየሁ ካሣ የተጻፈውን ‹‹ታሪክ የምትመሰክርልን …›› ካሣ ገብረ ማርያም- 1923-1971የሚለውን መጽሐፍ ማንበብ አስፈላጊ ነው።

በመጨረሻም ዶ/ር ስንታየሁና የዚህ መጽሐፍ ምረቃ አዘጋጅ ኮሚቴ በዚህ ታላቅ ታሪካዊ ዝግጅት ላይ በሀገራችን የሚገኙ ከኤሌክትሮኒስም ሆነ ከሕትመት መገናኛ ብዙኃኖች/ሚዲያዎች ሽፋን እንዲሰጡ ምንም ባለሙያ አለመጋበዛቸው ዝግጅታቸውን በከፊል ቢሆን ጎዶሎ አድርጎታል ማለት የሚቻል ይመስለኛል። ይህን የበርካታ የቀድሞ የደርግ ከፍተኛ ባለሥልጣናትና ሹማምንቶች ጥሪ ተደረገላቸው እንግዶች የተገኙበትንና ደስ የሚሉ ጠቃሚ ሐሳቦችና አስተያየቶች በተንሸራሸሩበት መድረክ፣ የብዙዎች የታሪክ ምስክርነት፣ የቀደሙት ትውልዶች ለሀገራቸው ኢትዮጵያና ለአሁኑ ትውልድ ያላቸውን መልካም ርእይና በጎ ምኞት የገለጹበትን ይህን ታሪካዊ ክስተት በሒልተን ሆቴል ጣር ስር ለጥቂትና ለተመረጡ እንግዶች ብቻ መገደብ፣ መወሰን በእውነቱ የሚገባ አልነበረም።

በኮ/ል ካሣ የሕይወት ታሪክ መጽሐፍና የምረቃ ዝግጅት ላይ ያደረግሁትን አጭር ዳሰሳ በኮ/ል ካሣ ገ/ማርያም ምርጥ አባባል ለመቋጨት እወዳለኹ። “ታሪክ እኛንም በሕሊና መነጽሯ እየተመለከተች ነው፤ የምትመሰክርልን እንጂ የማትመሰክርብን እንዲሆን እመኛለሁ።” አበቃሁ!

ሰላም!

በዳንኤል ክብረት

Danelkibret (http://www.danielkibret.com)

የቅድስት ሥላሴ ካቴድራል የመልአከ ብርሃናት አድማሱ ጀንበሬንና የቀኝ ጌታ ዮፍታሔ ንጉሤን ዐጽም በተመለከተ የሰጠውን ማብራሪያ ተመለከትኩት። ካቴድራሉ ሐሳቡን ለማስረዳት መትጋቱን አደንቃለሁ። የካቴድራሉ ሐሳብ ከቤተ ክርስቲያኒቱ ትውፊት የራቀ በመሆኑ ግን ተገርሜያለሁ።


ቀኝ ጌታ ዮፍታሔ ንጉሤና መልአከ ብርሃናት አድማሱ ጀንበሬን በተመለከተ ካቴድራሉ ያየበት መነጽር ነው ስሕተቱን ያመጣው። ካቴድራሉ አገልጋዮቹን የሚያያቸው በቤተሰብና በጎጥ ደረጃ ነው። ቤተ ክርስቲያን ግን አገልጋዮቿን የምታያቸው በሀገርና ከዚያም ሲያልፍ በዓለም አቀፍ ደረጃ ነው። አባ ጊዮርጊስ የወሎ ቦረና፣ ቅዱስ ያሬድ የትግራይ አኩስም፣ አቡነ ተክለ ሃይማኖት የሸዋ ጽላልሽ፣ አቡነ አረጋዊ የሮም ተወላጆች እንጂ ሀብቶች አይደሉም። የቤተ ክርስቲያን ናቸው። ካቴድራላችን ግን የቤተሰቦቻቸውና የተወላጆቻቸው አድርጎ ያያቸዋል። ስሕተቱ የመጣው ቤተ ክርስቲያንንና ሀገርን ሲያገለግሉ የኖሩ ሊቃውንትን ዐጽም በቤተ ክርስቲያኒቱ ሥርዓት መሠረት ከማፍለስ ይልቅ ‹ቤተሰቦቻቸው ተገኝተው ያፍልሱ› ብሎ ዐዋጅ ከመንገሩ ላይ ነው። የካቴድራሉ ካህናትና ዲያቆናት ለመልአከ ብርሃን አድማሱና ለቀኝ ጌታ ዮፍታሔ ቤተሰቦቻቸው አይደሉምን? በዚህ ዓይነት እጨጌ ዕንባቆም ወደ የመን፣ አቡነ አረጋዊ ወደ ሮም፣ አቡነ ገብረ መንፈስ ቅዱስም ወደ ግብጽ የሥጋ ቤተሰቦቻቸውን ፍለጋ ይሂዱን? ይህ የካቴድራላችን እንጂ የቤተ ክርስቲያናችን ሥርዓት አይደለም።


‹ቅንጣቱ ከምሉዑ ውጭ አይሆንም› የሚል ፍልስፍና አለ። አንድ ነገር የነገሩ ማኅበረሰብ ከሆነው ውጭ ሊሆን አይችልም ማለት ነው። የቤተ ዘመድና የተወላጅነት አሠራር የቤተ ክህነት ሰዎችን እየተዋሐደን ስለመጣ ሊቃውንትንና ቅዱሳንንም ከጎጥና ከቤተሰብ ውጭ ልናያቸው አልቻልንም።


ቀኝ ጌታ ዮፍታሔ ንጉሤ ያረፉት ሰኔ 30 ቀን 1939 ዓ.ም. ነው። የዛሬ 70 ዓመት። ሊቀ ሥለጣናቱ በመግለጫቸው እንደነገሩን የቀኝ ጌታ ዮፍታሔ ዐጽም ተነሥቶ ሌላ ቦታ የተቀመጠው ‹የቀኝ ጌታ ዮፍታሔ ንጉሤ ቤተሰቦች በወቅቱ ባለመምጣታቸው› ነው። ከሰባ ዓመት በኋላ ትውልድ እንጂ ቤተሰብ እንዴት ይገኛል? በምን ሂሳብ ነው ቤተ ክርስቲያኒቱን አምነው የዛሬ 70 ዓመት የተቀበሩትን ክርስቲያኖች ዐጽም በክብር የማፍለስ ኃላፊነት የልጅ ልጆቻቸው የሚሆነው? አሠራሩ ችግር እንዳለበት የሚያሳየው ካቴድራሉ ባስነገረው ዐዋጅ መሠረት የሚመጣ ጠፍቶ ‹ስምንት ዓመት ዐጽሙ ተነሥቶ ሌላ ቦታ መቆየቱ› ነው። የዛሬ ስምንት ዓመት ካቴድራሉ የሊቁን ዐጽም ሲያነሣ ምን በዓል አዘጋጅቶ ነበር? ለመሆኑ የእኒህን በቤተ ክርስቲያን በምርግትና ያገለገሉ፣ የቤተ ክርስቲያኒቱን ስም በዓለም ዐቀፍ መድረክ ያስጠሩ፣ ቤተ ክርስቲያን እንኳን ልጄ ሆንክ ብላ የምትኮራባቸውን ሊቅ ዐጽም እያነሣ መሆኑን ተገንዝቦ ነበር? ለመሆኑ የሀገሪቱ የኪነ ጥበብ ሰዎች ሳይቀር መጋበዝ እንደነበረባቸው ካቴድራሉ ያውቃል? አድባር እኮ ነው እየነቀላችሁ ያላችሁት? ታድያ እናንተ እኒህን የመሰሉ ሊቅ ዐጽም አንሥታችሁ በማይገባ ቦታ ስታስቀምጡ የሀገሩ ሰዎችማ ምን ያድርጓችሁ? ኃላፊነቱን መውሰድ የነበረባቸው ሀገርና ቤተ ክርስቲያን፣ እንደ ልኳንዳ ቤት ሥጋ ቆጥረው ኃላፊነቱን ለልጅ ልጆቹ ሲሰጡ ምን ያድርጓችሁ? ‹ተወላጆቹ› በ19/10/2009 በጻፉላችሁ ደብዳቤ ዐጽሙን ወደ ደብረ ኤልያስ (ጎጃም) የወሰዱት ሌላ አማራጭ በማጣታቸው መሆኑን ገልጠውታል። ምን ያድርጉ?


የቀኝ ጌታ ዮፍታሔ ጉዳይ የእኛው የራሳችን የካቴድራሉ አባቶች፣ ከዚያም አልፎ የጠቅላላዋ ቤተ ክርስቲያን፣ ተሻግሮም ሀገራችን የኢትዮጵያ ጉዳይ እንጂ የአጥንትና ጉልጥምት ጉዳይ አይደለም ብላችሁ አትመልሱም ነበር? የዮፍታሔ ታሪክ የዚህች ሀገር ታሪክ ነው። የኢትዮጵያ ኪነ ጥበብ ታሪክ በሚሰጥበት ትምህርት ቤት ሁሉ ይሰጣል። የነገው ታሪክ ላይ ግን እንዲህ የሚል ትምህርት ጨምራችሁበታል ‹ካቴድራሉ ዐጽሙን አንሥቶ ለክብሩ በማይመጥን ቦታ ስላስቀመጠው፣ በተቀበሩ በ70 ዓመት እንደገና ዐጽሙ ፈልሶ፣ ዓባይን ተሻገረ›።


ለመሆኑ መልአከ ብርሃን አድማሱ ጀንበሬ የማን ናቸው? የቤተሰቦቻቸው ናቸው? ያስተማሩትና የጻፉት ለቤተሰቦቻቸው ነው? የተጋደሉት ለቤተ ክርስቲያን አይደለም? ካቴድራሉ ምን ቢደፍር ነው ለቤተሰቦቻቸው ኃላፊነቱን ሰጥቶ ማስታወቂያ የሚያወጣው? ለመሆኑ በካቴድራሉ ቤተ መጻሕፍት ያሉት የቤተ ክርስቲያኒቱ መጻሕፍት ይህንን ነው የሚናገሩት?


በገድለ ተክለ ሃይማኖት መጨረሻ ላይ ‹መጽሐፈ ፍልሰቱ ለአቡነ ተክለ ሃይማኖት› የሚል መጽሐፍ አለ። የተጻፈው በ1418 ዓ.ም. በሰባተኛው የደብረ ሊባኖስ አበ ምኔት በእጨጌ ዮሐንስ ከማ ነው። የአቡነ ተክለ ሃይማኖት ዐጽም ካረፉ ከ57 ዓመት በኋላ ከደብረ አስቦ ወደ ዔላም ሲፈልስ የነበረውን ሥርዓት ይናገራል። አራተኛው እጨጌ አቡነ ሕዝቅያስ ለፍልሰተ ዐጽሙ ደቀ መዝሙሮቻቸውን ጠሩ እንጂ በጽላልሽ የሚገኙ ዘመዶቻቸውን አልጠሩም። ካቴድራሉ ግን የእኒህን ሊቅና ጻድቅ ዐጽም ለማንሣት ከቤተ ክርስቲያኒቱ ትውፊት ውጭ ‹ወንድማቸው መጡ፣ ልጃቸው መጣ› በሚል ጠባብ ምልከታ ጉዳዩን ወደ ዘመድ አዝማድ አወረደው?


የሦስተኛው የደብረ ሊባኖስ አበ ምኔት የአቡነ ፊልጶስ ዐጽም ከደቡብ ጎንደር ደብረ ሐቃሊት ገዳም በ1481 ዓም ፈልሷል። ይህንን ታሪክም በወቅቱ የዓይን ምስክር የነበረውና ‹መጽሐፈ ፍልሰቱ ለአቡነ ፊልጶስ› የተሰኘውን መጽሐፍ በእጨጌ ጴጥሮስ ዘመን (1489-1516) የጻፈው ፍሬ ቅዱስ በሚገባ ይተርከዋል። ፍሬ ቅዱስ እንደሚነግረን ዐጽሙን ያፈለሱት ደቀ መዝሙሮቻቸውና መላው ክርስቲያኖች እንጂ ዘመዶቻቸው አይደሉም። የፈለሰውም ወደ ትውልድ ቦታቸው አይደለም፤ ወደ ገዳማቸው እንጂ። እንዲያውም በሚያስደንቅ ሁኔታ በንጉሥ ሰይፈ አርእድ ተሰደው በሄዱበት ሀገር ያረፉትን የአቡነ ፊልጶስን ዐጽም ለመጀመሪያ ጊዜ በ1411 ዓ.ም. ለማፍለስ የሞከረው በርናባስ የተባለ ከአገው አውራጃዎች በአንዷ ፍርቃ በምትባለው የሚኖር ክርስቲያን ነው። ‹ቤተሰባቸው› አይደለም። ለአባ ፊልጶስ የሥጋ ዘመዱ አይደለም፤ የመንፈስ ልጁ እንጂ። የመልአከ ብርሃን አድማሱ ጉዳይ የእኛ የመንፈስ ልጆቻቸው፣ የቀለም ልጆቻቸው፣ የሃይማኖት ልጆቻቸው ጉዳይ እንጂ የሥጋ ዘመዶቻቸው ጉዳይ አይደለም። የሚመለከተው ቅዱስ ሲኖዶስንና ካቴድራሉን ነው።


መጋቢት 27 ቀን 1551 ዓ.ም. ከአዳሎች መሪ ከመሐመድ ኑር ጋር ገጥሞ ንጉሥ ገላውዴዎስ ተሸንፎ ተሠዋ። አብሮት የነበረው የደብረ ሊባኖሱ አበ ምኔት እጨጌ ዮሐንስም ተሠዋ። አንድ ምእመንም የእርሱንና የአባ መቃርዮስን ሥጋ ወስዶ በትንሽ መቃብር ቀበራቸው። በኋላም ሀገር ሲረጋጋ የመንፈስ ልጁ አባ ቴዎሎጎስ ወደሚያስተዳድረው ደብር አመጣው። የአባ ዮሐንስ ደቀ መዝሙር የሚሆን አባ መብዐ ድንግልም ከዚያ አፍልሶ ወደ ደብረ ሊባኖስ በክብር አመጣው። በዚህ ሥራ ውስጥ ቤተ ክርስቲያን እንጂ ቤተ ዘመድ የለበትም። ለሊቃውንትና ለቅዱሳን ቤተዘመዶቻቸው የመንፈስ ልጆቻቸው፣ ቤታቸውም ቤተ ክርስቲያን ናትና።


ሩቅ ሳንሄድ ሁለት የቅርብ ዘመን ታሪክ ልጥቀስ።
የአሁኑ የምሥራቅ ሸዋ ሀገረ ስብከት ሊቀ ጳጳስ ብጹዕ አቡነ ጎርጎርዮስና የዝዋይ ሐመረ ብርሃን ቅዱስ ገብርኤል ገዳም የሠሩትን ተጠቃሽ ሥራ መጥቀሱ ይገባል። በብጹዕነታቸው መሪነትና በአባ ማርቆስ ተፈራ አስተባባሪነት ትልቁ የዝዋይ ገብርኤል ቤተ ክርስቲያን ሲታነጽ የነፍስ ኄር የብጹዕ አቡነ ጎርጎርዮስ (ካልዕ) ዐጽም ከትንሿ ቤተ ክርስቲያን ፈልሶ ወደ ትልቁ ደብር ገብቷል። ያን ጊዜ ግን ብጹዕ አቡነ ጎርጎርዮስ(የአሁኑ) የነፍስ ኄር አቡነ ጎርጎርዮስን ዘመዶች ከወሎ አልጠሩም። ጉዳዩ የዘመድ ጉዳይ ሳይሆን የቤተ ክርስቲያን ነውና። የአቡነ ጎርጎርዮስ ካልዕ ትምህርት፣ መጻሕፍትና አገልግሎት ለቤተ ክርስቲያን የተሰጠ ነውና። ብጹዕ አቡነ ጎርጎርዮስ ልክ እንደ እጨጌ ሕዝቅያስ የጠሩት በመላው ዓለም የሚገኙ የቀለምና የመንፈስ ልጆቻቸውን ነው። የሰበሰቡት ጳጳሳትንና ካህናትን ነው። እንደ ካቴድራሉ ‹ዐጽም አንሡልን› ብለው ዐዋጅ አልነገሩም። በጸሎትና በቅዳሴ፣ በዝማሬና በማዕጠንት፣ እንደ ጥንቱ ሥርዓት በክብር እንዲፈልስና እንዲያርፍ አደረጉ እንጂ። ጎርጎርዮስ ጎርጎርዮስን እንዳከበሩ፣ አክባሪ ይላክላቸው።


በደርግ ዘመን በሰማዕትነት አልፎ ዐጽማቸው የትም ተጥሎ የነበሩትን የታላቁን አባት ብጹዕ ወቅዱስ አቡነ ቴዎፍሎስ ዐጽም ማፍለስ ቤተ ክርስቲያናችን ‹ቤተሰቦቻቸውን› በዐዋጅ አልጠራችም። በብጹዕ ወቅዱስ አቡነ ጳውሎስ መሪነት ራስ ቅዱስ ሲኖዶሱ በክብር አፍልሶ ወደ ጎፋ ገብርኤል ቤተ ክርስቲያን አፈለሰው እንጂ። ይህ የሆነው ግን አቡነ ቴዎፍሎስ ዘመድ ሳይኖራቸው ቀርቶ አይደለም።
ካቴድራላችን ይህንን ትውፊት እንዴት ዘንግቶት ነው ጉዳዩን አውርዶ የቤተሰብና የተወላጅ ያደረገው? እንዴው ስንቱን ነገር አውርደንና ወርደን እንችለዋለን? ይህንን በዘመድ መሥራት መቼ ነው የምንተወው?


‘ሆኖም በአሁኑ ወቅት፣ የልጃቸው ባለቤት የሆኑ ግለሰብ ቀርበው በማመልከታቸው፣ ካቴድራሉ፥ የመልአከ ብርሃን አድማሱን ዐፅም ሌላ ቦታ ሰጥቶ ለማፍለስና ለማሳረፍ እየተዘጋጀ እንዳለ አስተዳዳሪው አስታውቀዋል’ ይላል ጋዜጣው። ባያመለክቱስ ኖሮ ምን ልታደርጓቸው ነበር? እንደ ቀኝ ጌታ ዮፍታሔ አንድ ቦታ ከትታችሁ የተናደደ ወገን ሲመጣ ወንዝ ልታሻግሩ? ለመሆኑስ ከልጃቸው ባለቤት ይልቅ ለመልአከ ብርሃን አድማሱ እናንተ አትቀርቧቸውም? ለመሆኑስ ይህን ከማን ነው የተማራችሁት?


አሁንም ሦስት አካላት እንዲያስቡበት አደራ እላለሁ። ሲኖዶሱ፣ ካቴድራሉና ምእመናኑ። ሲኖዶሱ ቢያንስ ቢያንስ ነግ በኔ ብሎ ጉዳዩን በቤተ ክርስቲያኒቱ ደረጃ መመልከት አለበት። ሊቅ አይውጣላችሁ ተብለን ተረግመን ካልሆነ በቀር። ካቴድራሉም አሁን እንዳደረገውና እንደሚያደርገው ‹የልጅ ሚስት፣ የልጅ ባል› የሚባለውን ጨዋታ ትቶ ጉዳዩን የቤተ ክርስቲያኒቱ ያድርገው። ያ ካልሆነ ደግሞ እኛ ምእመናን መንግሥትንም ሆነ ቤተ ክርስቲያንን ጠይቀን ለክብራቸው የሚመጥን ሥራ እንሥራ። ቢያንስ ከታሪክ ተወቃሽነትና ከርግማን እንድናለን።¾

Page 3 of 172

Sendek Newspaper

Bole sub city behind Atlas hotel

Contact us