You are here:መነሻ ገፅ»arts»news admin - Sendek NewsPaper
news admin

news admin

ቁጥሮች

Wednesday, 31 January 2018 12:58

 

የመድሃኒት ፈንድ እና አቅርቦት ኤጀንሲ

13 ነጥብ 5 ቢሊዮን ብር               የኤጀንሲው ዓመታዊ መድሃኒት የማሰራጨት አቅም፤

4 ነጥብ 8 ቢሊዮን ብር                ባለፉት ስድስት ወራት ውስጥ ግዢ የተፈፀመባቸው መድሃኒቶች ወጪ፤

6 ነጥብ 5 ቢሊዮን ብር                በተጠቀሰው ጊዜ ውስጥ ኤጀንሲው ያሰራጫቸው መድሃኒቶች ዋጋ፤

    ምንጭ - የመድሐኒት ፈንድ እና አቅርቦት ኤጀንሲ


በውጭ ሀገር የሥራ ስምሪት ላይ በመንግሥት ተጥሎ የነበረው እገዳ ከትላንት ጥር 22 ቀን 2010 ዓ.ም ጀምሮ እንዲነሳ የሚኒስትሮች ምክርቤት መወሰኑ ተሰምቷል። እርምጃው እጅግ ዘግይቷል ከመባሉ ውጪ በአዎንታ ሊታይ የሚገባው ነው። ይህም ሆኖ ከአራት ዓመታት በላይ የውጭ ሀገር ጉዞ ሲታገድ ዓላማው ምን ነበር፣ ምንን ለማሳካት ታስቦ ነበር የሚለውን ማንሳት ተገቢ ይሆናል።


የዜጎች የመዘዋወርና በመረጡት አካባቢና ሀገር የመኖር መብት ሕገመንግሥታዊ ነው። መንግሥት ሲፈልግ የሚሰጠው ወይም ሲፈልግ የሚነሳውም አይደለም። እናም ከአራት ዓመታት በፊት የውጭ ሀገር ሥራ ስምሪት ለመታገድ መነሻ የሆነው ዋንኛ ምክንያት ዜጎች በመካከለኛው ምስራቅ ሀገራት የሚደርስባቸው የመብት ረገጣ እያየለ መምጣት ጋር የተያያዘ ነው። ተገቢውን ክፍያ አለማግኘት፣ የሰብዓዊ መብት መጣስ እና የመሳሰሉ ችግሮች መንግሥት ጉዳዩን ቆም ብሎ እንዲያስብና ዜጎችን ተጠቃሚ በሚያደርግ መልኩ ሕጉን እንዲከልስ ማስገደዱ አሁንም በአዎንታ መውሰድ የሚቻል ነው።


ነገር ግን ከፈረሱ ጋሪው እንዲሉ ሕጉ ገና ሳይረቀቅ የውጭ ሥራ ስምሪት ላይ እገዳ መጣሉ በተዘዋዋሪ ለሕገወጥ አዘዋዋሪዎች በርን ወለል አድርጎ የመክፈት ያህል ነበር። በሕገወጥ መንገድ መሄድ ያልቻሉ ወገኖችም መስራት እየቻሉ ከእነቤተሰባቸው ችግር ላይ እንዲወድቁም ያደረገ፣ በዘርፉ የተሰማሩ ወገኖችም ሠራተኞቻቸውን በትነው ድርጅቶቻቸውን እንዲዘጉ ያስገደደ አሳዛኝና አንድ ጎንዮሽን ብቻ የተመለከተ ውሳኔ ነበር። እንደሀገር ሲታይ ደግሞ የውጭ ምንዛሪ ገቢ ላይ አሉታዊ ጫና ማሳረፉ ሊስተባበል የሚችል አይደለም። ከእገዳው በፊት የሚመለከታቸው ወገኖች በጉዳዩ ላይ ሳይመክሩበት፣ ሃሳባቸው ሳይጠየቁ መከናወኑ ትልቁ ስህተት ነበር ብሎ መውሰድ ይቻላል።


ዛሬስ፤ እርግጥ ነው፤ የቀድሞ አዋጅ ተሻሽሎአል። በአዋጁ መሠረት ግን መንግሥት ከተቀባይ ሀገራት ጋር ማድረግ ያለበት የሁለትዮሽ የሥራ ስምሪት ስምምነት ገና በጅምር ላይ ያለ ነው። ከሀገራት ጋር ስምምነት ማድረጉ የመጀመሪያውና ትልቁ ፋይዳ ዜጎች መብትና ጥቅማቸውን በተረጋገጠ መልኩ የሥራ ስምሪት እንዲያደርጉ ለመርዳት ነበር። እናም ይህ ሒደት ግልጽ ባልሆነ ምክንያት እንደታሰበው አለመሄዱ የሚታወቅ ነው። አዲሱ አዋጅ ከደነገጋቸው ጉዳዮች ሌላኛው የስራ ሥምሪት ተጠቃሚዎች ከጉዞ በፊት በቂ ሥልጠና እንዲወስዱ የማድረግ ጉዳይ ነው። ይህም በሠራተኛና ማህበራዊ ጉዳይ ሚኒስቴርና በሚመለከታቸው አካላት በኩል በቂ የሆነ ዝግጅት የተደረገበት አለመሆኑ ግልጽ ነው። በቂ የሆነ የዝግጅት ሥራ ባልተከናወነበት በዚህ ወቅት ታግዶ የቆየው የውጭ ሀገር ስምሪት መነሳቱ ብቻውን ከመነሻ የታሰበው እንዳልተሳካ አመላካች ነው።


እናም መንግሥት ከዚህ ግብታዊ ውሳኔ ብዙ ትምህርት እንደወሰደበት እናምናለን። አሁንም አዋጁን ለማስተግበር ወይንም የዜጎችን ተጠቃሚነትና መብት ለማስከበር ሁለንተናዊ ጥረት ይደረግ ዘንድ ማስታወስ እንወዳለን። 


በወር አንድ ጊዜ የሚካሄደው ድር እና ማግ የኪነ ጥበብ ድግስ ሁለተኛው ፕሮግራም ነገ እንደሚካሄድ አዘጋጆቹ ለሰንደቅ ጋዜጣ በላኩት መግለጫ አስታውቀዋል።
መገናኛ አካባቢ (ከገቢዎችና ጉምሩክ ባለሥልጣን ዋና መስሪያ ቤት ጀርባ) በሚገኘው አፋረንሲስ ሆቴል የሚካሄደውን የኪነ ጥበብ ድግስ አርቲስት አዜብ ወርቁ የምትመራው ሲሆን፤ ደራሲና ሀያሲ አለማየሁ ገላጋይ፣ ሰዓሊ በቀለ መኮንን፣ መጋቢ ሀዲስ እሸቱ ዓለማየሁ እና ገጣሚ ባዩልኝ አያሌው እንዲሁም አርቲሰት ሰለሞን ቦጋለ የዝግጅቱ አድማቂዎች ናቸው።
መሶብ የባህል ባንድ ዝግጅቱን የሚያደምቁት ይሆናል ያሉት አዘጋጆቹ፤ ከሳን ፍራንሲስኮ በልዩ ግብዣ ዶክተር መንበረ አክሊሉ (በደግነታው ያልተዘመረላቸው ኢትዮጵያዊት) ታዳሚ ይሆናሉ። ዝግጅቱን መታደም የሚሹ የጥበብ ቤተሰቦች በሩ በፍቅር ተከፍቶ የሚጠብቃቸው መሆኑንና በነጻ መታደም የሚችሉ እንደሆነ አዘጋጆቹ በሰንደቅ ጋዜጣ በኩል አስተላልፈዋል።


ሰዓሊ ገዝሙ መኩሪያ “ኢንቫይሮመንትን እንጠብቅ!” በሚል ርዕስ የተዘጋጀው የሥዕልና ቅርጻ ቅርጽ ዓውደ ርዕይ በጣሊያን የባህል ማዕከል በመታየት ላይ ነው። ባሳለፍነው ሐሙስ ዕለት የተከፈተው ይኽው ዓውደ ርዕይ እስከ የካቲት 1 ቀን 2010 ዓ.ም ድረስ ለሕዝብ ዕይታ ክፍት ሆኖ እንደሚቆይ አዘጋጁ ገልጿል።


ሰዓሊ ገዝሙ በወጣትነት ዕድሜው በ1963 ዓ.ም በአሜሪካ መንግሥትና በትምህርት ሚኒስቴር አስተባባሪነት በተካሄደ የሥዕል ውድድር አሸናፊ በመሆን ከቀዳማዊ ኃይለስላሴ እጅ ሽልማት የወሰደ ሲሆን፤ በ1965 ዓ.ም በፊንላድ ሀገር በተካሄደ ዓለም አቀፍ የሥዕል ውድድር በማሸነፍ ተሸላሚ ለመሆን በቅቷል። ሰዓሊው ከዚያ በኋላም የተለያዩ ሥራዎቹን በግልና በቡድን ያቀረበ ሲሆን በሥራዎቹም ሀገራዊና ዓለማቀፋዊ ሽልማቶችን ለማግኘት በቅቷል።


ሰዓሊ ገዝሙ ሰሞኑን በጣሊያን ባህል ማዕከል እያሳየ ባለው ዓውደ ርዕይ የተፈጥሮ መመናመን ለሰዎች ሕይወት አስቸጋሪ መሆኑንና ይህ እንዲሻሻል ምኞቱን ጭምር ያንጸባረቀበት ሥራዎች አቅርቧል።

 

 

በይርጋ አበበ

 

የቴአትሩ ርዕስ የመስቀል ወፍ
ደራሲ በርናብድ ስሌድ
ተርጓሚ (ውርስ ትርጉም) አንዷለም ውብሸት (አቡቲ)
አዘጋጅ ማንያዘዋል እንደሻው
ረዳት አዘጋጅ ሜሮን ሲሳይ
ተዋንያን አላዛር ሳሙኤል፣ ህሊና ሲሳይ፣ መስከረም አበራ እና ዓለም ሰገድ አሰፋ
አስተባባሪ ኤፍሬም ልሳኑ
የቴአትሩ ዘውግ ትራጄይ ኮሜዲ

ከአስር በላይ ፊልሞችን እና የመድረክ ቴአትሮችን በማዘጋጀት የሚታወቅ ቢሆንም ከሁሉም ዝግጅቶቹ ጀርባ ስሙ ነግሶ ይወጣል እንጂ በሁሉም አልተወነባቸውም። በቅርቡ በእንግሊዝኛ ታትሞ ለንባብ የበቃውን ‹‹እንግዳ›› የተባለውን ቴአትር ጨምሮ የሼክስፒር ድርሰት የሆኑትን ጁሊየስ ቄሳር እና ሃምሌትን በቴአትር ተዘጋጅተው ለህዝብ የቀረቡት በእሱ የዝግጅት ሙያ ነው። ማክቤልን እና ንጉስ አርማህንም አዘጋጅቶ ለመድረክ አብቅቷል። ዴዝዴሞና፣ አባትዬው፣ ሰናይት እና ሌሎች ፊልሞችንም ዳይሬክተር የሆነባቸው ፊልሞች ናቸው። ይህን ሁሉ አዘጋጅቶ ለህዝብ ያቀረበው ማንያዘዋል እንደሻው ነው።


ማንያዘዋል እንደሻው በየሳምንቱ እሁድ አመሻሹ ላይ በአዲስ አበባ ባህልና ቴአትር አዳራሽ (በተለምዶ አዲስ አበባ ማዘጋጃ ቤት) ለእይታ የበቃ አዲስ ቴአትር ይዞ መጥቷል። በአሜሪካዊው በርናብድ ስሌድ ተደርሶ በአንዷለም ውብሸት በውርስ ትርጉም የቀረበ ቴአትር ነው የመስቀል ወፍ። በ1960ዎቹ በአሜሪካዊው ግዙፍ የፊልም ኢንዱስትሪ (ሆሊውድ) ተዋንያን ፊልም የተሰራበትን ድርሰት ወደ አማርኛ ተመልሶ የተዘጋጀው የመስቀል ወፍ ቴአትር በሁለት ሰዎች ድብቅ የፍቅር ህይወት ላይ የሚያተኩር ሲሆን በአራት ትዕይንት የቀረበ ነው። በቴአትሩ ላይ የሚያተኩር የዳሰሳ ዘገባ ከዚህ በታች አቅርበናል።

ቴአትር፣ ቴአትር ቤቶችና ተመልካቾች በአዲስ አበባ


ከአምስት እስከ ሰባት ሚሊዮን ህዝብ ይኖርባታል ተብላ የምትገመተው አዲስ አበባ በአስር ሺዎች የሚቆጠሩ የመጠጥ ቤቶችና የጫት መሸጫ ቤቶች ቢኖሯትም የመዝናኛ ማዕከላት ቁጥር አሁንም አነስተኛ ነው። አዲስ አበባ አንጋፋዎቹን አገር ፍቅር እና ብሔራዊ ቴአትር ቤትን ጨምሮ ከአምስት ያልበለጡ ቴአትር ቤቶች ብቻ ነው ያላት። ይህ ለምን ሆነ? ሰፊ ጥናትና በባለጉዳዮቹ (በባለቤቶቹ) ምላሽ የሚሰጠው ጥያቄ ነው። ሆኖም በከተማዋ የሚኖረው የህዝብ ቁጥር ከፍተኛ መሆኑን ስናስብ እንዲሁም የአርቲስቶች ቁጥር ብዙ መሆኑ ከግምት ሲገባ የቴአትር ቤቶች ቁጥር አነስተኛ መሆኑ ግን ሊታሰብበት የሚገባ ጉዳይ መሆኑ አጠያያቂ አይደለም።


የቴአትር ቤቶች እጥረት መኖሩን ከላይ ከገለጽን በከተማዋ የቴአትር ተመልካቾችን ሁኔታ ደግሞ ለማየት ስንሞክር ጉራማይሌ መልስ እናገኛለን። ከቅርብ ጊዜ ወዲህ ከተለምዷዊ የትራጄዲ እና መደበኛ ይዘት ካለው ዘውግ ይልቅ ወደ ኮሜዲ የሚያደሉ ይዘት ያላቸው የጥበብ ስራዎች (ፊልም፣ ድራማ እና ቴአትር) ለህዝቡ የቀረቡለት አማራጮች የሆኑ መስላል። ይህ መሆኑ ደግሞ ተመልካቹ ለአንድ ወቅት በብዛት ወደ ቴአትር ቤቶች ሲጎርፍ ቢታይም እየቆየ ደግሞ ከቴአትር ቤት በራፍ መራቅ ጀመረ።


የመግቢያ ዋጋው አነስተኛ መሆኑ የቴአትሩን ዋና ባለቤቶች (አርቲስቶቹን) ማስከፋቱ የሚነገርለት የኢትዮጵያ ቴአትር ካለፉት ሁለት ዓመታት ወዲህ ደግሞ በየቴአትር ቤቶቹ በራፍ የህዝብ መንጋ ተሰልፎ መታየቱ እየተለመደ መጥቷል። ተመልካቹ በሚፈልገውና እሱን በሚመጥነው ልክ ቴአትሮች እየተሰሩ ነው ወይ? ሁሉም ስራዎች ከደረጃ በታች ናቸው ብሎ መደምደም ባይቻልም ቁጥራቸው ቀላል የማይባሉ የመድረክ ስራዎች ገበያ ተኮር ስለሆኑ ተመልካችን ማሰልቸታቸው አይቀርም። ሆኖም ለኢትዮጵያ ተመልካች ብቻ ሳይሆን የሚሰሩበት አማርኛ ቋንቋ በሌሎች ዓለም አቀፍ ቋንቋዎች ቢሰሩ ዓለም አቀፍ ታዳሚን ማስደሰት የሚችሉ ስራዎችና ብቃት ያላቸው አርቲስቶች መኖራቸው አይካድም። እንደ ወጋየሁ ንጋቱ፣ አበራ ጆሮ እና ደበበ እሸቱን ያፈራው የአገራችን የጥበብ ኢንዱስትሪ በዚህ ዘመንም እንደ ግሩም ዘነበ (እያዩ ፈንገስ)፣ ሽመልስ አበራ ጆሮ፣ አበበ ተምትም፣ ዓለማየሁ ታደሰ እና ሱራፌል ተካን የመሳሰሉ አርቲስቶች፤ እንዲሁም እንደ ስናፍቅሽ ተስፋዬ፣ ባዩሽ አለማየሁ፣ ህንጸተ ታደሰ እና የመሳሰሉትን ኮከብ አርቲስቶችን ማፍራት የቻለ ሙያ ነው። በዚህ ስሌት ስንለካው የአዲስ አበባ ቴአትር እና ተመልካች ደረጃቸው ተቀራራቢ ሆኖ እናገኘዋለን። ቴአትሮቹን በቂ ህዝብ እየተመለከታቸው ነው ወይ? የሚለው ደግሞ ሌላ ጥያቄ ነው። በአዲስ አበባ የቴአትር፣ ቴአትር ቤቶች እና የቴአትር ተመልካቾች ግንኙነት ከዚህ በላይ ባለው መልኩ ነው ብለን ካሰብን ማንያዘዋል እንደሻው ይዞልን የመጣው ‹‹የመስቀል ወፍ›› ምን ይመስላል? የሚለውን ደግሞ ከዚህ በታች እናየዋለን።

 

በገና ማግስት የመጣችው የመስቀል ወፍ

“ማን ያውቃል የመስቀል ወፍ እና የአደይ አበባ፤
ቀጠሮ እንዳላቸው መስከረም ሲጠባ

 

ተብሎ ቢቀኝም ማንያዘዋል እንደሻው ግን “በገና ጨዋታ፤ አይቆጡም ጌታ” በሚባልበት ወቅት የመስቀል ወፍ ይዞ ብቅ ብሏል። በዚህ መሰረትም ቴአትሩ ለምን በዚህ ወቅት መጣ ተብሎ ጥያቄ ሊነሳ ይችላል። ለዚህ መልስ የሚሰጠው አዘጋጁ ማንያዘዋል እንደሻው፤ ቴአትሩን አዘጋጅቶ ለማጠናቀቅ ስድስት ወራት እንደፈጀበት ይናገራል። ዝግጅቱ ይህን ያህል ጊዜ እንዴት ሊወስድ ቻለ ለሚለው ጥያቄ መልስ ሲሰጥም “ወጣ ገባ እያልኩ ስለሰራሁት ነው” ሲል መልሳል። ይህም ማለት የገና በዓል ማግስት በልዩ ፕሮግራም ተጀምሮ ባሳለፍነው ሳምንት ለአራተኛ ጊዜ ለዕይታ የበቃው የመስቀል ወፍ፤ ለዝግጅት የወሰደው ጊዜ ባይበዛ ኖሮ የመስቀል ወፍ ቴአትርን ከአደይ አበባ ጋር አብረን እናገኛት ነበር ብሎ ማሰብ ይቻላል።


ሁለት ባለትዳር ወጣቶች በድንገት ከለትዳር አጋሮቻቸው ተለይተው ለስራ ወደ አንዱ የአገራችን ክፍል (ባህር ዳር) ሄደው ይገናኛሉ። በመጀመሪያ ግንኙነታቸውም የወይን ጠጅ ብርጭቆ ሰውነታቸውን አሙቆት አዕምሯቸውን ሲቆጣጠረው ሳምሶን ከያዘው ክፍል አብረው ያድራሉ። ያ የመጀመሪያ ቀን ውስልትናቸው ለ30 ዓመታት በዓመት አንድ ጊዜ በተመሳሳይ ቀን እና ቦታ እየተገናኙ የሚከውኑት ድብቅ የፍቅር ጊዜያቸውን ያሳየናል የመስቀል ወፍ። ልክ እንደ አምልኮተ ፈጣሪ፤ ቀጠሮ ቀን ሳያዛንፉ እና ቦታ ሳይስቱ በየዓመቱ እየተገናኙ የዓመት ቆይታቸውን ሪፖርት አድምጠው የቀጣዩን ዓመት እቅዳቸውን አሰምተው ወደ ተለመደ ተግባራቸው ያቀናሉ።

 

የመስቀል ወፍ በተዋንያኑ ልኬት


አንጋፋው ተዋናይ አላዛር ሳሙኤል ጨምሮ አራቱም ተዋንያን ለቴአትሩ ተወዳጅነት ያሳዩት የትወና ብቃት ቢያስወድሳቸው እንጂ የሚያስተቻቸው አይደለም። ወጣቶቹ መስከረም አበራ እና ዓለምሰገድ አሰፋም ሆኑ አናጋፋዎቹ አላዛር ሳሙኤል እና ህሊና ሲሳይ የቴአትሩ ልዩ ድምቀት ያጎናጸፉ የመድረክ ፈርጦች ሆነው አይቻቸዋለሁ። ቴአትሩ ሲጀመር ከይዘትም ከቀልድም (ኮሜዲም) አንዱንም ያልያዘ መስሎ ቢታይም ጥቂት እንደተጓዙ ግን ከትዕይንት ትዕይንት የሚደረገው ሽግግር ሳይታወቅና ተመልካች ሳይሰለቸው እንዲታይ ያደርጋሉ።


ከዚህ በተጨማሪ ደግሞ አርቲስቶቹ መድረክ ላይ እንዲሰሩት የታዘዙትን ሁሉ ለመስራት የሚያስችል ተጨማሪ ችሎታ (ክህሎት) የታደሉ መሆናቸው ደግሞ በተመልካች እንዲወደድ አድርገውታል። ለአብነት ያህልም ቴአትሩ ላይ ከአንድም ሁለት ሶስቴ እና ከዚያም በላይ ተዋንያኑ እንዲዘፍኑ የሚጠይቅ ክፍል አለ። የጥላሁን ገሰሰንም ሆነ የመሀሙድ አህመድ፣ አስቴር አወቀ እና ማንነቱን የዘነጋሁት ድምጻዊን ዘፈን ተዋንያኑ ለተመልካች ጆሮ በሚመች መልኩ ነበር የዘፈኗቸው። ይህን ችሎታቸውን ለተመለከተ የቴአትሩ ታዳሚ ቤቱ ሲገባ ቴአትሩን በጥሩ ትዝታ እንዲያስታውስ የሚያደርግ ይሆናል።


ከዚህ በተጨማሪ ደግሞ ከተዋንያኑ አንዱ (ወጣቱ ሳሚ) ከወጣቷ ራሄል ጋር በነበረው የመጀመሪያዎቹ አስር ዓመታት ከሚያደርጓቸው ውይይቶች ተነስቶ ነብሰ ጡር ሆና የቀረበችውን ራሄልን ሲያገኛት እንደለመደው ወደ አልጋ ሊጋዛት ሲል የማይሆን ይሆንበታል። ስሜቱ ደግሞ ይፈታተነዋል። በዚህ የተነሳም ለወሲብ የተነሳ ስሜቱን ለማለዘብ ሰውነቱን በስፖርት ለማድከም ወስኖ መድረኩ ላይ ፑሽአፕ ይሰራል። ይህን ክፍል እንዲሰራ ሲመረጥ ስፖርት የመስራት ልምድ እና ብቃት እንዳለው በሚያመለክት መልኩ ነበር ስፖርቱን ለተመልካች ያቀረበው። እነዚህ ሁለት ተሰጥኦዎች የአርቲስቶቹን ሁሉንቻይነት አመላካች ሲሆኑ፤ የቴአትሩን ተመልክችም ቴአትሩን በደስታ እንዲመለከት የሚያደርጉ ቅመሞች ሆነው አግኝቻቸዋለሁ።


ሌላው የአዘጋጁ እና የቴአትሩ ባለቤቶች (አርቲስቶችን ጨምሮ የቴአትሩ ክሩ) ልዩ ብቃት የሚገለጸው የተጠቀሙት የአርቲስቶች ቁጥር ነው። ቴአትሩ በሁለት ሰዎች ተጀምሮ በሁለት ሰዎች የሚያልቅ ቢሆንም በዚህ መሃል የዕድሜ ልዩነት ስለሚከሰት ይህን የዕድሜ ዥረት በሚገልጽ መልኩ አርቲስቶቹን በሜካፕ (ገጽ ቅብ) ተጠቅመው እንዲሰሩ ማድረግ የሚቻል ቢሆንም አዘጋጁ ማንያዘዋል እንደሻው ግን ልቦናው ያዘዘው የዕድሜ ልዩነቱን የሚገልጹ አራት አርቲስቶችን መጠቀም ሆኗል። ለምን እንዲህ አደረክ? ተብሎ ከሰንደቅ ጋዜጣ የተጠየቀው አዘጋጁ ‹‹በገጽ ቅብ የሚያልቀውን ጊዜ ስንመለከት ሁለቱን ወጣት ተዋንያን ሁለት ጎልማሳ ተዋንያን እንዲተኳቸው ማድረጉ ጥሩ ሆኖ ስላገኘነው ነው›› ብሏል። ይህ ደግሞ የአዘጋጁን ብቃት እና የአርቲስቶቹን ክህሎት አመላካች ችሎታ በመሆኑ ቴአትሩ ሲጠናቀቅ ከተመልካች የቀረበላቸው አድናቆት የበረታ እንዲሆን አድርጎታል።

ዘመኑን ያልዋጀ ቴአትር?


የመስቀል ወፍ ቴአትር ላይ ከተመለከትኳቸው ሰህተቶች/ድክመቶች መካከል አንዱ ዘመኑን የማይወክሉ ምልልሶች ማየቴ ነው። በ1966 ዓ.ም ተጀምሮ በ2006 ዓ.ም ፍጻሜ የሚገኘው የቴአትሩ መቼት ተዋያኑ የሚመላለሷቸው አብዛኞቹ የቃላት ልውውጦችና የጊዜ መጠቁሞች ወቅቱን የሚገልጹ አይደሉም።


ከዚህ በተጨማሪ ደግሞ ተዋንያኑ በየዓመቱ እየተገናኙ በዓቸውን የሚከብሩ ቢሆንም የቴአትሩ ትኩረት ግን የአስር ዓመት ሪፖርት ብቻ ነበር የሚመስለው። ለአብነት ያህልም ጎልማሳው ሳምሰን የበኩር ልጁ እና ባለቤቱ መሞታውን ለራሄል ሲነግራት የአስር ዓመት ሪፖርት እንጂ በአንድ ዓመት ውስጥ የተከወነ ድርጊት አይመስልም ነበር። በተለይ ከ1996 ዓ.ም በኋላ ባላቸው ግንኙነቶች ዘመኑ የፈጠራቸውን የግንኙነት አውታሮች መጠቀም ሲኖርባቸው እነሱ ግን በዓመቱ ያገኙትን በረከትም ሆነ የወረደባቸውን መቅሰፍት የሚነጋገሩት በግንኙነታቸው ቀን ብቻ ነው። ለዚህም የድብቅ ፍቅረኛዋ ልጅ እና ባለቤቱ መሞታቸውን የሰማችው ራሔልም ሆነች የራሔል ባለቤት መታመሙን የሰማው ሳምሶን ድንጋጤያቸውን መቆጣጠር ሲሳናቸው ይታያሉ።
ከእነዚህ ጥቃቅን ስህተቶች በስተቀር በመድረክ ስራ፣ በዝግጅት፣ በትወና እና በድምጽ ግብአት የተስተካከለ ቴአትር ሆኖ አግኝቼዋለሁ።

 

በይርጋ አበበ

 

በፌዴራል ከፍተኛ ፍርድ ቤት ልደታ ምድብ 19ኛ ችሎት በእነ ጉርሜሳ አያኖ መዝገብ የተከሰሱት የኦፌኮ አባላትና አመራሮች የፊታችን ሰኞ ለውሳኔ ችሎት ይቀርባሉ።


አቶ በቀለ ገርባን ጨምሮ ስምንቱ የኦፌኮ አመራሮችና አባላት አቶ ኃይለማሪያም ደሳለኝና አቶ ለማ መገርሳን ጨምሮ ከፍተኛ የፌዴራልና የኦሮሚያ ክልል የመንግሥት ባለሥልጣናትን ለመከላከያ ምስክሮች ያቀረቧቸው ቢሆንም ፍርድ ቤቱ አልተቀበላቸውም ነበር። ይህን ተከትሎም ጥር 10 ቀን 2010 ዓ.ም በዋለው ችሎት ተከሳሾቹ ለውሳኔ ጥር 28 ቀን 2010 ዓ.ም ፍርድ ቤት የሚቀርቡ ይሆናል።


በእነ አቶ ጉርሜሳ አያኖ መዝገብ ክስ የተመሰረተባቸው የፓርቲው አመራሮች እና አባላት ብዛት 22 የነበረ ሲሆን ዘጠኙ ተከሳሾች በቅርቡ መንግስት ባሳለፈው ምህረት ክሳቸው ተቋርጦ ከእስር ተፈተዋል። አምስቱ ደግሞ ቀደም ብሎ ከተከሰሱበት ወንጀል ነጻ ተብለው የተለቀቁ ናቸው።


በእነ አቶ በቀለ ገርባ ጉዳይ አስተያየታቸውን ለሰንደቅ ጋዜጣ የሰጡት የኦሮሞ ፌዴራሊስት ኮንግረስ ምክትል ሊቀመንበር አቶ ሙላቱ ገመቹ፤ “አባሎቻችንና አመራሮቻችን የታሰሩት በፖለቲካ እንጂ ወንጄል ፈጽመው ስላልሆነ ጠቅላይ ሚኒስትር ኃይለማሪያም ደሳለኝ በተናሩት መሰረት ክሳቸው ተቋርጦ ከእስር እንዲፈቱ እንጠይቃለን” ብለዋል።


የፊታችን ሰኞ ለውሳኔ ችሎት ከሚቀርቡት ስምንቱ የኦፌኮ አመራሮችና አባላት መካከል አቶ በቀለ ገርባ የፓርቲው ተቀዳሚ ምክትል ሊቀመንበር ሲሆኑ፤ አቶ ደጀኔ ጣፋ ምክትል ፀሐፊ፣ አቶ አዲሱ ቡላላ የወጣቶች ክፍል ኃላፊ እና አቶ ጉርሜሳ አያኖ አባል መሆናቸውን የፓርቲው ምክትል ሊመንበር አቶ ሙላቱ ገመቹ ለሰንደቅ ጋዜጣ ተናግረዋል።

 

በጥበቡ በለጠ

 

ኢትዮጵያ ዓለም አሸባሪ ነው ብሎት ያገለለውን ሰው፣ በርካቶች የተገኘበት ቦታ ሊገድሉት የሚያስሱትን ሰው፣ ኢትዮጵያ ግን በውስጥዋ ደብቃ አኑራዋለች። ማኖር ብቻ አይደለም። የኔ ዜጋ ነው ብላ ፓስፖርት ሰጥታ፣ ከአገር ወደ አገር ኢትዮጵያዊ ሆኖ እንዲዘዋወር አድርጋለች። ኢትዮጵያ ዜጋዋ ያልሆነውን ሰው የኔ ዜጋ ነው ብላ ፓስፖርት የሰጠችው ሰው የቀድሞን የደቡብ አፍሪካ ፕሬዚዳንት ኔልሰን ማንዴላን ነው። ውድ አንባቢያን ሆይ፣ ለዛሬ ይዤላችሁ የቀረብኩት ኢትዮጵያዊ ወግ ኤልሰን ማንዴላን ኢትዮጵያ ገና በወጣትነቱ ዘመን እንዴት አድርጋ አወቀችው? ለምንስ ኢትዮጵያዊ አደረገችው በሚሉትና በሌሎችም ርዕሰ ጉዳዮች ጥቂት ቆይታ እናደርጋለን።


ኔልሰን ማንዴላ፣ በዚህች ፕላኔት ላይ ልዩ ሰው ሆነው ይጠራሉ። ምክንያቱም 27 ዓመት ሙሉ በአፓርታይድ ስርዓት ታስረው ሲፈቱ እና ቀጥሎም ወደ ምርጫ ገብተው የደቡብ አፍሪካ የመጀመሪያው ጥቁር ፕሬዚዳንት ሲሆኑ ወደ ቂም በቀል አልገቡም። 27 ዓመታት ያሰሯቸውን ነጮች ይቅር ብለዋቸዋል። ከዚህ በኋላ ደቡብ አፍሪካ የጥቁሮችም፣ የነጮችም ሀገር ናት ብለው ተናገሩ።


ከዚያም ደቡብ አፍሪካ ውስጥ ብሔራዊ እርቅ አምጥተው ሀገሪቷን ወደ ሠላም አመጧት። ቂምን፣ መገዳደልን፣ መሻኮትን ያስቀሩት የደቡብ አፍሪካው የቀድሞው ፕሬዝዳንት ኔልሰን ማንዴላ ይቅርታን የት ተማሩ? በውስጣቸውስ እንዴት አደረ? የሚሉ ጥያቄዎች ሊነሱ ይችላሉ። አንዳንድ ሰዎች ሲናገሩ ማንዴላ ብዙ ነገሮችን የተማሩት ኢትዮጵያ ውስጥ በኖሩበት ወቅት ነው ይላሉ።
እኚህ የኖቤል ሽልማት አሸናፊ የሆኑ ታላቁ ማንዴላ ገና ወጣት ታጋይ እያሉ ኢትዮጵያ ውስጥ እንዴት መጡ? እንዴትስ ተሸሸጉ? እንዴት ፓስፖርት ተሰጣቸው? ማነው ገና በጥዋቱ ማንዴላ ወደፊት ታላቅ ሰው ይሆናል ብሎ የተነበየው? በነዚህና በሌሎችም ጉዳዮች ጥቂት ላውጋችሁ።


ANC የአፍሪካ ብሔራዊ ኮንግረንስ የተሰኘው የፖለቲካ ፓርቲ መሪ የነበሩት ማንዴላ በወጣትነት ዘመናቸው በ1950ዎቹ መጀመሪያ ላይ ግርማዊ ቀዳማዊ ኃይለስላሴ ከሌሎች የደህንነት እና የመረጃ ሰዎች ጋር በመሆን ማንዴላን በድብቅ ወደ ኢትዮጵያ አስገቡ። ከዚያም አባታዊ ምክርና ማበረታቻ አድርገው ማንዴላ በኢትዮጵያ ውስጥ ወታደራዊ ትምህርት እንዲማሩና የደቡብ አፍሪካን የአፓርታይድ ስርዓት ለመታገል የሚያስችላቸውን ብቃት እንዲያገኙ ማንዴላን መጠለያ ሰጧቸው።


ከዚያም አዲስ አበባ ከተማ ውስጥ በሚገኘው በኮልፌ ፖሊስ ማሰልጠኛ ተቋም ውስጥ ገቡ። ከዚያም ማንዴላን ብቻ የሚጠብቁ የደህንነት ሰዎችን አስቀመጡ። ለነዚህ የደህንነት ሰዎች ትዕዛዝ ተሰጠ። ይህን ሰው ማንዴላን ከሁሉም በላይ በጥንቃቄ ጠብቁት። ሚስጢራዊ እንግዳችን፣ ሚስጢራዊ ቤተኛችን ነው እየተባለ በስርዓት ይጠበቁ ነበር።


ታዲያ በዚያን ወቅት እነ አሜሪካ እና ሌሎች የነጭ አክራሪዎች ማንዴላን ለመግደል በየቦታው እያነፈነፉ ነበር። ኢትዮጵያ በወቅቱ የአሜሪካ መንግስት ወዳጅ ሆና ሳለ፣ ግን ከአሜሪካ ግድያ ሸሽጋ ማንዴላን በቤቷ አስቀምጣ ታኖራለች።


ዓለም ዛሬ እንደ ብርቅ ሰው እያደነቀ ታሪካቸውን የሚያወጋላቸውን ኔልሰን ማንዴላን ሸሽጋ ያኖረችው ኢትዮጵያ ናት። ቀዳማዊ ኃይለሥላሴ የማንዴላን ብክለት፣ የማንዴላን የወደፊት ታላቅነት እንዴት ሊያውቁ ቻሉ? እንዴትስ ከዓለም ሁሉ ደብቀውት አኖሩት የሚለው ጥያቄ ወደፊት ሲብራራም፣ ግን ማንዴላ ከ1954 ዓ.ም እስከ 1981 ዓ.ም ፓስፖርታቸው የሚያሳየው የኢትዮጵያ ዜጋ መሆናቸውን ነው። ማንዴላ ኢትዮጵያዊ ነበሩ።


ኔልሰን ማንዴላ አፓርታይድን በሚታገሉበት ወቅት ከአንዱ ሀገር ወደ ሌላው ሀገር የሚዘዋወሩበት ፓስፖርት የኢትዮጵያ ነበር። ኢትዮጵያ በ1954 ዓ.ም ለማንዴላ ፓስፖርት አዘጋጅታ ሰጥታ ነበር።


ኢትዮጵያ ለኔልሰን ማንዴላ ዜጋዬ ነው ብላ እንዴት ፓስፖርትን ያህል ነገርን ሰጠች? ፓስፖርቱ ላይ የተገለፀው ምንድን ነው? የሚሉ ጥያቄዎች ሊነሱ ይችላሉ። በፓስፖርቱ ላይ የተገለፀው የማንዴላ ፎቶዋቸው እንዳለ ሆኖ ስማቸው ግን ተቀይሯል። ኢትዮጵያ የማንዴላን ስም ስም ቀይራ David Motsamayi በሚል መጠሪያ የራሷን ስም አውጥታለታለች። ይህ ዴቪድ የተባለው ኢትዮጵያዊ ኔልሰን ማንዴላ ነው። በፓስፖርቱ ላይ እንደተገለፀው ስራው ጋዜጠኛ ነው ይላል።


ቁመቱ - 1.78
የዓይኑ ቀለም - ቡናማ
የጠጉሩ ቀለም - ጥቁር


እያለች ኢትዮጵያ ለማንዴላ ፓስፖርት አዘጋጅታ፣ የኔ ዜጋ ነው ብላ ከሀገር ሀገር እንዲዘዋወር አድርጋለች። ደቡብ አፍሪካ ለ300 ዓመታት ያህል በነጮች የበላይነት ስትገዛ የኖረች እና ጥቁር ዜጎቿ ደግሞ በባርነት መከራቸውን ሲያዩ መኖራቸው ይታወቃል። ከዚህ አስከፊ ህይወት ደቡብ አፍሪካውያንን ለማውጣት ኔልሰን ማንዴላ እና ጓደኞቻቸው ራሳቸውን መስዋዕት እያደረጉ ከፍተኛ ትግል ጀመሩ። ይህን ትግላቸውን በመደገፍ የደቡብ አፍሪካን ዘረኛ የአፓርታይድ ስርዓት ለመጣል ያስችላት ዘንድ ለነፃ አውጪ መሪው ለኔልሰን ማንዴላ እንደ ልብ እንዲዘዋወር ፓስፖርት ሰጣቸው።


ኔልሰን ማንዴላ ከእስር እስከሚፈቱ ድረስ የነበራቸው ፓስፖርት David Motsamayi በሚል ስም ኢትዮጵያ የሰጠቻቸው መንቀሳቀሻ ነው። ማንዴላ የደቡብ አፍሪካን ፓስፖርት ያገኙት ከ27 ዓመታት እስር በኋላ ነጻ በተለቀቁ በስምንተኛው ቀን ነበር። እስከዚያው ቀን ድረስ ግን ፓስፖርታቸው ላይ ያለው ዜግነት ኢትዮጵያዊ ነበር። በነገራችን ላይ ማንዴላን 27 ዓመታት ያሳሰራቸውም ከኢትዮጵያ ጋር የነበራቸው ግንኙነት ነው። ምክንያቱ እንዲህ ነው።


ፓርቲያቸው ANC ለስብሰባ ጥሪ ያደርግላቸዋል። ማንዴላም ኢትዮጵያ ውስጥ ያላቸውን ትምህርት አቋርጠው ወደ ደቡብ አፍሪካ ይጓዛሉ። በዚህ ወቅት ፓስፖርታቸው የኢትዮጵያ ነው። ከዚህ ሌላ ኢትዮጵያ ለማንዴላ ሽጉጥና ጥይቶችም ሰጥታቸዋለች።


ደቡብ አፍሪካ እንደደረሱ በደህንነት ሃይሎች ልዩ ክትትል ማንዴላ ተያዙ። ከዚያም ፍርድ ቤት ቀረቡ። ክሳቸውም ሁለት ነገር ነው። አንደኛው የደቡብ አፍሪካን መንግስት በኃይል ለመጣል ወታደራዊ ስልጠና ኢትዮጵያ ውስጥ መውሰዳቸው ነው። ሁለተኛው ክስ ሀሰተኛ የመጓጓዣ ሰነድ ፓስፖርት መያዛቸው ነው። እነዚህ ሁለቱም ጉዳዮች ከኢትዮጵያ ጋር የተያያዙ ናቸው።
ኔልሰን ማንዴላ A Long walk to freedom /ረጅም ጉዞ ለነፃነት/ ብለው መፅሐፍ ያሳተሙበት ታሪክ ሰውየው ከኢትዮጵያ ጋር እጅግ የጠበቁ ቁርኝት ነበራቸው።


በ1955 ዓ.ም ኢትዮጵያ ውስጥ ሳሉ የአፍሪካ ህብረት ስብሰባ ላይ ተገኝተው የወደፊቷ አፍሪካ የዕርቅ እና የአንድነት እንድትሆን ቀዳማዊ ኃይለሥላሴ ንግግር ሲያደርጉ ማንዴላ ሰምተዋል። እናንተ የአፍሪካ መሪዎች አሁን ስልጣን ስትይዙ በዘመኑ ቅኝ ግዛት የበደሏቸውን ገዢዎች አትበቀሉ። ይቅር በሏቸው እያሉ ንግግር አድርገው ነበር። በአንዳንዶች አባባል ኔልሰን ማንዴላ የዛሬ 55 ዓመት የአፍሪካ ሕብረት ጉባኤ ላይ ተገኝተው የሰሙት የእርቅና የሠላም ጥሪ በኋላ ላይ ራሳቸው በነጭ የደቡብ አፍሪካ አገዛዞች ላይ ይቅርታን እንዲያደርጉ በጎ ተፅዕኖ ሳያሳድር እንዳልቀረ ይገመታል።


ዓለም ማንዴላ የሠላም፣ የእርቅ፣ የአንድነት ተምሳሌት ናቸው በማለት ይጠሯቸዋል። እኚህን የአፍሪካ የፍቅር ተምሳሌት ከሞትና ከአደጋ ሸሸጋ ያኖረችው ኢትዮጵያ ናት።
ኢትዮጵያ እንደ ኔልሰን ማንዴላን የመሳሰሉ ታላላቅ ሰዎችን ጠብቃ፣ አስተምራ፣ በጨለማው ዘመን መጠለያ ሰጥታ ያኖረች የአፍሪካ ሕብረት እናትም አባትም ነች።

 

በይርጋ አበበ

 

ጊዜው እንደ አውሮፓዊያኑ የዘመን ስሌት 1992 ሲሆን ቦታው ደግሞ ሆሳዕና ከተማ ነው። የስምንት ዓመት ብላቴና ወደ ትምህርት ቤት ስትጓዝ አንድ ነገር ትመለከታለች። በእድሜ እኩያዋ የሚሆን ተባዕት የአንደኛ ደረጃ ተማሪ ወደ ቀለም ቀንዱ ተቋም ሲያቀና እንቅፋት የእግሩን አውራ እጣት ያነግለዋል። እንቅፋቱ የበረታ ኖሮ የብላቴናው ጥፍር ከእጣቱ ተነቅሎ ሲወድቅ ቆማ የምትመለከተው ህጻን ልጅ ቀኑን ሙሉ ሃሳቧ በዚያ ክስተት ላይ ሆነ። የቀለም ትምህርቷን ትታም የህይወት ትምህርት ስትማር ውላ ተመለሰች። ‹‹ኢትዮጵያዊያን ህጻናት ለምን ድሃ ይሆናሉ? ለምን አይኖራቸውም?›› እና የመሳሰሉትን መልስ አልባ ጥያቄዎች ስታወጣና ስታወርድ ውላ ወደ ቤቷ ተመለሰች። እናም እንዲህ ስትል በልቧ ተመኘች ‹‹አንድ ከረጢት ሙሉ ብር ባገኝ ለልጆች ጫማ እገዛላቸዋለሁ፤ እንቅፋት ሲመታቸውም ጉዳት እንዳይደርስባቸው ይመክትላቸዋል›› ስትል አሰበች።


የልጅነት ሚጢጢ ልብ ትልቅ ምኞት እንጂ ትልቅ ብር ያገኛል ተብሎ አይጠበቅምና ብሩን ሳታገኝ ዓመታትን አሳለፈች። ከምትማርበት የካቶሊክ ሚሽን ትምህርት ቤት ወጥታም ወደ ጣሊያን አገር ሄደች። ከ17 ዓመታት የባዕድ አገር ቆይታ በኋላ ወደ አገሯ ተመልሳ በልጅነት ልቧ የተመኘችውን የበጎ አድራጎት ስራ ለመስራት አሰበች። (ከረጢት ሙሉ ብር አግኝታ ይሆን? ያሰኛል) መልካምነትን ለመስራት ስትንቀሳቀስም ጫማ የሌላቸውን ብላቴናዎች ፍለጋ ጀመረች። መቼም ኢትዮጵያ ውስጥ የጫማ መግዣ እንጂ ጫማ የማያደርግ ብላቴና ማግኘት ቀላል ስለሆነ ብዙም ሳትደክም በአዲስ አበባ ውስጥ ልዩ ስሙ ሣሪስ ተብሎ ከሚጠራው ሰፈር 40 ልጆች በአዳም ጫማ እንደሚገዙ ከቀበሌው ጽ/ቤት ተነገራት። ከ40ዎቹ ልጆች መካከልም 16 ልጆችን ብቻ በመያዝ የመልካምነት ሥራዋን ጀመረች ‹‹ጆይፉል ላይፍ ፋውንዴሽን››ን ጀመረች። ከ8 ዓመት በኋላ በይፋ ይህን ያደረገችው የያኔዋ ብላቴና የአሁኗ ወጣት ሰብለወንጌል (ሰብሪና) ኦርጂኖ ትባላለች። ስለ ድርጅቱ እንቅስቃሴ እና የስራ ሂደት የሚዳስሰውን ልዩ ዘገባ ከዚህ በታች አቅርበነዋል።

 

የደስተኛ ህይወት ፋውንዴሽን ምስረታ


ጆይ ፉል ላይፍ ፋውንዴሽን በኢትዮጵያ የበጎ አድራትና ማህበራት ማደራጃ ኤጄንሲ ‹‹የኢትዮጵያ በጎ አድራጎት ድርጅት ኤጄንሲ ቁጥር 2627›› ስም የተመዘገበ ሲሆን አብዛኛው የገቢ ምንጩ የሚገኘው ከድርጅቱ መስራች ሰብለወንጌል ኦርጂኖ ኪስ ነው። እ.ኤ.አ በ2004 ለእግራቸው ጫማ የሌላቸውና የምግብ እርዳታ የሚፈልጉ 16 ህጻናትን በመርዳት የጀመረው ጆይፉል ፋውንዴሽን በአሁኑ ወቅት 103 ህጻናትን ይደግፋል። ህጻናቱ ከፋውንዴሽኑ ድጋፉን የሚያገኙት በአንድ ቅጥር ግቢ ውስጥ ተሰብስበው ሳይሆን በወላጆቻቸው እቅፍ ውስጥ ሲሆን ሙሉ ትጥቅ እና የሰለጠነ አሰልጣኝ ያለው የእግር ኳስ ክለብም አቋቁሟል።


የጆይፉል ላይፍ ፋውንዴሽን መስራች ሰብለወንጌል ኦርጂኖ በአሁኑ ሰዓት ከ100 በላይ የአገሯን ህጻናት መታደግ የሚችል ፕሮጅክት ከመክፈቷ በፊት አጀማመሯ በ30 ብር ጫማ ነበር። ‹‹ምኞቴም ሆነ የመኖሬ ትርጉም ድህነትን በቻልኩት መጠን ለማጥፋት መስራት ነው። ለዚህም የራሴ የምለው ኑሮ እና ሕይወት ሳይኖረኝ ለአገሬ ችግረኛ ህጻናት ህይወት መስተካከል ስል ዕድሜዬን ሙሉ ኖሬያለሁ፣ እየኖርኩም ነው እኖራለሁም›› ስትል ትናገራለች።


ወደ ትምህርት ቤት ስትሄድ መንገድ ላይ አንድ ብላቴና የአውራ እጣቱ ጥፍር በእንቅፋት ምክንያት ተመንግሎ ሲወድቅ የተመለከተችው ሰብለወንጌል፤ የግለኝነት አስተሳሰብም ከዚያ ጊዜ ጀምሮ ከውስጧ ተመንግሎ እንደወደቀ ትገልጻለች። ለዚህ እቅዷ መሳካት ስትልም ከቤተሰብ የሚሰጣትን ስብርባሪ ሳንቲም አጠራቅማ 30 ብር ሲደርስላት አንድ ጫማ ገዝታ ለአንዲት እህቷ ማበርከት ጀመረች። በዚህ ስራዋ ግን መግፋት እንደማትችል ከቤተሰብ የገጠማት ፈተና ቀላል አልነበረም። ከቤተሰብ ተቃውሞ የገጠማት ቤተሰቦቿ ድሃን መርዳት ስለሚጠሉ ሳይሆን ልጃቸው በአግባቡ ተምራ እድገቷን ጠብቃ ወደ ፈለገችው የህይወት መንገድ እንድትሄድ በማሰብ ነው። የያኔዋ ብላቴና ግን ይህ የቤተሰቦቿ እቅድ ሊገባት ስላልቻለ ከቤት ተጣልታ ወጥታ ከካቶሊክ በጎ ፈቃደኛ ሴቶች ጋር አብራ መኖር ጀመረች። ለአራት ዓመታት አካባቢም የካቶሊክ ሴቶችን ህይወት (ገዳም ሊባል በሚችል መንገድ ለግል ህይወት መኖር ትተው ለበጎነት መሰጠት ላይ ያተኮሩ ናቸው) መምራት ቻለች። ይህ ድርጊቷ ደግሞ ከቤተሰቦቿ ከባድ ተቃውሞ አስነስቶባት በተለይ አባቷ ፊትሽን እንዳላይሽ እንዳሏት ትናገራለች።


በዚህ መሃል ግን አንድ ዕድል መጣላት። ወደ ጣሊያን አገር ሄዳ የምትማርበትና የምትሰራበት ዕድል ስታገኝ እድሉን ተጠቅማ ጣሊያን ገባች። ‹‹ጣሊያን ገብቼ ለሶስት ዓመታት አንድ ጫማ እና አንድ ልብስ ብቻ እየለበስኩ ገንዘብ አጠራቀምኩ። ያጠራቀምኩትን ገንዘብ ይዤ ወደ አገሬ ገባሁና ሣሪስ አካባቢ አንድ ቤት ገዛሁ። ከሣሪስ አካባቢ አንድ ቀበሌ ሄጄ የችግረኛ ቤተሰብ ልጆችን እንዲሰጠኝ ስጠይቀው 40 ልጆችን ሰጠኝ። ነገር ግን በወቅቱ የነበረኝ አቅም 10 ልጆችን ብቻ መርዳት የሚያስችል ቢሆንም በወቅቱ ከቀበሌው ከተሰጡኝ ልጆች መካከል የባሰ ችግር የነበረባቸውን 16 ልጆች መርጬ መርዳት ጀመርኩ። ከአንድ ዓመት በኋላ ወደ ኢትዮጵያ ስመለስ የልጆቹ ህይወት ተስተካክሎ ስመለከት ድጋፍ ማድረጉን ጨመርኩ። ለዚህም እንደገና ሌላ ቤት ገዛሁና አንዱን ቤት ለጽ/ቤት እንዲሆን ሳደርግ የመጀመሪያውን ቤት ደግሞ ተከራይቶ የኪራዩ ገቢ ለድጋፍ እንዲሆን አደርኩ›› ስትል የፋውንዴሽኑን ጅማሬ ትናገራለች።

ደስተኛ ህይወት ሲባል?


‹‹የሰውን ልጅ ኑሮ ደስተኛ እንዳይሆን ከሚደርጉት በርካታ ምክንያቶች መካከል አንዱ ድህነት ነው። ድህነት ደግሞ ሌሎች ተደራራቢ እና ዘርፈ ብዙ ችግሮችን በሰው ልጆች ላይ ጥሎ የሚያልፍ የሰው ልጆች ፈታኝ የህይወት ክፍል ነው›› ብሎ ለመደምደም ሰፊ ጥናት የሚጠይቅ ቢሆንም የድህነት በጎ ገጽታ ይኖራል ብሎ መናገር ግን ይከብዳል። በድህነት አስከፊነት ዙሪያ የአገራችን አዝማሪዎች ደጋግመው አዚመዋል። ለአብነት ያህልም ዘፋኙ ጥላሁን ገሰሰ ‹‹ከሌለህ የለህም›› እንዳለውም ሆነ ሌላው ዘፋኝ ኤፍሬም ታምሩ ‹‹ኪስህ ነው የቅርብ ወዳጅህ›› እንዳለው ማለት ነው።


እንደ ኢትዮጵያ ባሉ ድሃ አገራት ውስጥ የሚኖሩ ድሃ ዜጎች ደግሞ የችግራቸው ጥልቀት መጠን የለውም። ለዚህም ሳይሆን አይቀርም በየጎዳናው የወደቁ የአገሪቱን ዜጎች ሰቆቃ የምናየው፤ ወይም ደግሞ ድህነት በፈጠረው ቀውስ የተነሳ ሰቆቃ በርትቶባቸው እጃቸውን ለምጽዋት የሚዘረጉ ዜጎች ቁጥር የበዛው። ለእንጄራ ፍለጋ ውቅያኖስንና ጫካ አቋርጠው ወደ ባዕድ አገር የሚፈልሱ ዜጎች ቁጥር ከዕለት ወደ ዕለት የሚበዛውም በዚህ ምክንያት መሆኑ አያጠያይቅም።


ከዚህ ሁሉ የከፋው ደግሞ የድህነቱ መጠን የበረታባቸው የህጻናት ቁጥር በአገሪቱ በሁሉም አቅጣጫዎች የመኖራቸው ምስጢሩ የድሃ አገር ድሃ ዜጎች መሆናቸው ነው። እነዚህን በችግር የተከበቡ የአገሪቱ ዜጎች ደስተኛ ህይወት እንዲኖራቸው ማድረግ ቀላል ይሆናል ተብሎ አይጠበቅም። የበጎ አድራጎት መስራቿ ሰብለወንጌል ኦርጂኖ ግን ‹‹እነዚህን ዜጎች ደስተኛ ህይወት እንዲመሩ ማድረግ ቀላል ነው። ለዚህ ደግሞ በመጀመሪያ ከንጹህ ልቦና በመነጨ መንፈስ በጎነትን ማድረግ ከተቻለ የዜጎችን ኑሮ መቀየር ይቻላል፣ ይህ ደግሞ ደስተኛ ይሆናሉ›› በማለት ደስተኛ ሆኖ ሰውን መርዳት ከተቻለ የችግረኛ ቤተሰቦች ህይወት ሊቀረፍ እንደሚችል ትናገራለች።


እንደ ሰብለወንጌል እምነት ችግርን መቅረፍ የሚቻለው ሁሉም የአቅሙን አስተዋጽኦ ሲያደርግ ብቻ ነው። ለዚህ ደግሞ እሷ የግል ህይወቷን ሳይቀር ትታ ሙሉ ዘመኗን ለበጎ አድራጎት ስራ እንዳዋለችው ሁሉ ሌሎችም የአቅማቸውን ማድረግ ከቻሉ በአገራችን ስር የሰደደው ድህነትና የህጻናት ጉስቁልና ሊቀረፍ ይችላል።


በዚህ ላይ አንድ ገጠመኝ ማንሳት ተገቢ ሳይሆን አይቀርም። ከሦስት ዓመታት በላይ አንድ ልብስ እና አንድ ጫማ ብቻ በማድረግ ገንዘብ ስታጠራቅም ቆይታለች። ከሦስት ዓመት በኋላ ልብስ መቀየሯን የተመለከቱ ወዳጆቿ እንደ ዜና ይቀባበሉት ነበር። ስልክ ሲደዋወሉ “ምን አዲስ ነገር አለ?” ሲባባሉ የሁሉም መልስ “ሰብሪና አዲስ ልብስ እና ጫማ ገዛች” ይሉ ነበር። ይህን ሁሉ መስዋዕትነት የከፈለችው ሰዎችን ደስተኛ ለማድረግ ነው። ሰዎች ደግሞ ደስተኛ የሚሆኑት ችግራቸው ሲቀረፍ መሆኑን ቀደም ሲል አይተናል።

ዳግማዊት ማዘር ትሬዛ?


የሰብለወንጌል ኦርጂኖ የደግነት ስራ በአገር ውስጥ የችግረኛ ቤተሰብ ልጆችን በመርዳት ብቻ የተገደበ አይደለም። የበጎነት ተግባሩ ውቅያኖስን ተሻግሮ በጣሊያን አገርም የኢትዮጵያ፣ ኤርትራ፣ ሱዳን እና ሶማሊያ ስደተኞችን ጉዳይ በመከታተል ለስደተኞቹ አጋርነቱን አሳይቷል። ይህን በተመለከተ ሰብለወንጌል ስትናገር ‹‹በስደተኞቹ ስም የጣሊያን መንግስት ከአውሮፓ ህብረት ገንዘብ ይቀበላል። ያንን ገንዘብ ተቀብሎ ተገቢውን ድጋፍና አስፈላጊውን እርዳታ እንዲሰጣቸው የማድረጉን ስራ እንሰራለን። ምክንያቱም ብዙ ጊዜ ስደተኞቹ የሚያስፈልጋቸውን ገንዘብ በጊዜውና በተመጣጣኝ መልኩ ስለማይደርሳቸው ተደራራቢ ችግር ያጋጥማቸዋል። ይህን ስመለከት ቆሜ ማየት ስለሌለብኝ በጆይላይፍ ፋውንዴሽን ስም ለስደተኞቹ ድጋፍ እናደርጋለን›› ብላለች።


እ.ኤ.አ በ2012 የተመሰረተው ጆይላይፍ ፋውንዴሽን በቦርድ የሚተዳደር ሲሆን በውስጡም ስድስት የቢሮ ሰራተኞችን የያዘ የበጎ አድራጎት ድርጅት ነው። ይህ የበጎ አድራጎት ድርጅት በጣሊያን ስደተኞችን ሕጋዊ ሰነድ እንዲያገኙ ከመርዳትና በአገር ውስጥም ችግረኛ ህጻናትን ከመደገፍ በዘለለም የተለያዩ ትምህርት ቤቶችን መስራት፣ መጠገን እና ንጹህ የመጠጥ ውሃ እንዲያገኙ መስራት ላይ ያተኮረ ድርጅት ነው። ይህን ሁሉ የምታደርገው ወጣቷ ሰብለወንጌል ኦርጆኖ ስትሆን የድርጅቱን ከ70 በመቶ በላይ የገንዘብ ድጋፍ ከመቀነቷ ፈትታ የምታበረክተውም እሷ ናት። ይህን የተመለከቱት መንፈሳዊ ትምህርት አስተማሪው ዶክተር ዘካሪያስ ዓምደብርሃን ‹‹ኢትዮጵያዊቷ ማዘር ትሬዛ›› ሲሉ ይጠሯታል። እኛም ይህን ሁሉ በጎነት የምታደርገውን ወጣት ኢትዮጵያዊት የበጎነት ስራዋን ስንመለከት በዶክተር ዘካሪያስ ስያሜ መስማማታችን አልቀረም።


ነገር ግን ‹‹ጋን በጠጠር ይደገፋል›› እንዲሉ ይህች እንስት የግል ህይወቷን ሁሉ ትታ እያደረገች ያለውን መልካምነት ዕድሉ እና አቅሙ ያላቸው ሁሉ (መንግስት፣ የዲፕሎማት ተቋማት፣ ግዙፍ በጀት የሚያንቀሳቅሱ የበጎ አድራጎት ድርጅቶች፣ ታላላቅ የንግድ ድርጅቶች፣ የመገናኛ ብዙሃን እና አቅም ያላቸው ግለሰቦች) ከጎኗ ቢሆኑ የችግራችን መጠን ሊቀንስ እንደሚችል እናምናለን። 

 

በሳምሶን ደሣለኝ

 

ከጥር 3 ቀን 2010 ዓ.ም ጀምሮ በመቐለ ከተማ ሲካሄድ የነበረው 7ኛው የህወሓት ድርጅታዊ ኮንፈረንስ መጠናቀቁን ተከትሎ ድርጅቱ እርምጃዎች እየወሰደ ይመስላል። በተለይ የኤፈርት ዋና ሥራ አስፈፃሚ ወ/ሮ አዜብ መስፍንን በቦርድ ውሳኔ መነሳታቸው ለአደባባይ በቅቷል።


እንደሚታወሰው ወ/ሮ አዜብ መስፍን ከህወሓት ማዕከላዊ ኮሚቴ “ስብሰባ ረግጠው” መውጣታቸው ተነግሮ፤ መታገዳቸው ታውቋል። ሆኖም ለማዕከላዊ ኮሚቴው ከስብሰባው ለምን እንደወጡ ተናግረው፣ በውይይቱ ተሳታፊ ነበሩ።


ሌላው አቶ ብርሃነ ኪ/ማሪያም (ብርሃነ ማረት) እና ወ/ሮ አረጋሽ በየነ ከማዕከላዊ ኮሚቴ መነሳታቸው የሚታወቅ ሲሆን፣ ለመነሳታቸው በዋናነት በድርጅቱ ከፍተኛ ባለስልጣን እንደተነገረው፣ በኔትዎርክ የተያያዙ ናቸው የሚል ነው። ሆኖም ሰዎቹ ከየትኛው የድርጅቱ ሰርቨር ጋር እንደተያያዙ የተነገረ ነገር አልነበረም። ኔትዎርኩም በተጨባጭ ያደረሳቸው ችግሮች እና አደጋዎች በግልፅነት አልተቀመጡም። ተጨማሪ ግምገማዎችም በኔትዎርክ በተወነጀሉ ሰዎች ላይ መደረጉን ምንጮች ገልጸዋል።


በተያያዘም በትግራይ ክልል ምክር ቤት እና በሕዝባዊ ኮንፈረንሶች የህብረተሰቡ ተወካዮች ከኃላፊነት ስለሚነሱት ሰዎች ማብራሪያ እንዲሰጣቸው በተደጋጋሚ ጥያቄ ቀርቧል። አሁንም በተለያዩ ወገኖች ይህ ጥያቄ ምላሽ እንዲሠጠው እየተጠየቀ ይገኛል። ከዚህ በፊት ከነበረው በተለየ እና አሁን በሀገር ውስጥ ካለው ተጨባጭ ችግሮች አንፃር ከኃላፊነት የሚነሱት ሰዎች ለችግሮቹ መፈጠር የነበራቸውን ድርሻ በግልፅ እንዲቀመጥ የሚፈልጉ ባለድርሻ አካላት በርካታ ናቸው።


በሌሎች ወገኖች የሚቀርበው ቅሬታ ደግሞ የአጀንዳዎች ቅደም ተከተል ናቸው። ይህም ሲባል፣ በ“ኔትዎርክ” እና በ“በከፍተኛ ሙስና” ውስጥ በመዘፈቅ በሚጠረጠሩት መካከል የትኛው አጀንዳ መቅደም ነበረበት፤ በሌላ ወገን “አጀንዳ መቀያየር የሚያመጣው የተለየ ትርጉም የለውም” የሚሉም አሉ።


ከጥቂት ወራት በፊት ወ/ሮ አዜብ መስፍን በዛሚ ሬዲዮ ላይ ቀርበው በአደባባይ፣ “በእኔም፣ በቤተሰቤም የተመዘገበ ወይም የተመዘበረ ሃብት የለም በማለት” ማንኛውም ወገን ድርጅታቸውን (ህወሓት) ጨምሮ ካለ በይፋ እንዲያጣራ ጋብዘዋል። አያይዘውም፣ ሆን ተብሎ ቤተሰባቸውን “በሙስና” ስም የሚያጠለሹ ሰዎች መኖራቸውን ተናግረዋል። ወደ እሳቸው ጣታቸውን የሚቀስሩ ሰዎች፣ የሙስና ጥያቄዎች ወደ እራሳቸው እንዳይመጣ የሚከላከሉ ይሆናሉ ሲሉ ሸንቆጥ ማድረጋቸውም የሚጠቀስ ነው።


ወ/ሮ አዜብ መስፍን በአደባባይ ቀርበው ለመናገር የወሰዱትን ድፍረት እና ቁርጠኝነት፣ በሌሎች በኢሕአዴግ ከፍተኛ አመራሮችም በአደባባይ ቀርበው “እኔ” ከኪራይ ሰብሳቢ ፖለቲካ ኢኮኖሚ ውጪ ነኝ ብለው ቢያረጋግጡ ብዙ ነገሮችን ያቀሉ ነበር። ማረጋገጥ የማይችለውን፣ በሕግ የበላይነት ሥር ማዋል ይቻል ነበር። ቢያንስ በአደባባይ የተነገረን ጉዳይ፣ ለማረጋገጥ ፍላጎት የሌለው ወገን መመልከት ግን በጣም አስገራሚ ነው።


በአደባባይ ፍርድን የተጠየቁትን ወ/ሮ አዜብ መስፍንን ከድርጅቱ ከፍተኛ ተቋም ከኤፈርት ማንሳት እና በ“ማዕከላዊው ኮሚቴ የውስጥ ደንብ” ከጉባኤው ማገድ ግልጽነት የጎደለው እርምጃ አድርጎ ቢወሰድ ችግሩ ማን ላይ ነው? ምክንያቱም ለአደባባይ በቀረበ ጉዳይ “እውነት” ወይም “ሃሰት” የማለት የማስረዳት ሸክሙ የወደቀው በድርጅቱና ያገባኛል በሚለው ባለድርሻ አካል ላይ ነው። ከዚህ በላይ ግን ድርጅቱ ወ/ሮ አዜብ መስፍን የገመገመበትን መነሻና ውጤቱን ለሕዝብ ይፋ ማድረግ ሲገባው፤ ሾላ በድፍኑ ዓይነት አድርጐ ማለፉ የእርምጃውን ግልጽነት ጥያቄ ውስጥ ጥሏል፡፡
የሕወሓት ጉባኤም በቀጣይ ሲካሄድ ቢያንስ ወ/ሮ አዜብ መስፍን የሄዱበትን ያህል ርቀት ከፍተኛ የድርጅቱ አባሎች እንዲራመዱት መጠየቅ አለበት? ጉባኤው፤ የሚሰጠው ውሳኔም ቢያንስ ከአዲስ ኔትዎርክ ተፅዕኖ ነፃ መሆኑ ማረጋገጥ እና ለተሰውቱ ሰማዕታት ታማኝ መሆን ይጠበቅበታል። ጉባኤው፤ አስጊ ናቸው ከተባሉት ኔትዎርኮች የድርጅቱ ሰርቨር ነፃ መሆኑን ማረጋገጥ ታሪካዊ ተልዕኮ ይኖረዋል ተብሎ ይጠበቃል።

 

ድርጅቱ፤ የትግራይን ሕዝብ ከሻዕቢያ ፕሮፓጋንዳ መጠበቅ ይችል ይሆን?


ሀገሪቷ አሁን ከገባችበት የፖለቲካ ቀውስ ውስጥ በየትኛውም የቀውስ ተግባር ለመግለፅ ሁለት ሀረጎች በማሰሪያነት ይቀመጣሉ። አንደኛው፣ የፀጥታ ኃይሎች በሚወስዱት እርምጃ ተጠያቂው ሲቀመጥ “የአጋዚ ጦር” ሲባል፤ ሁለተኛው ከፖለቲካ ኢኮኖሚ ጋር የሚነሱ የልሂቃን ጥያቄዎች መገለጫቸው “የትግራይ ሕዝብ የበላይነት” በሚል የሚገለጹ ናቸው። እነዚህ ሁለት ሀረጎች ጥልቅ ትንተናዎች (root cause analysis) አላቸው። እንደው ለማለት ብቻ የተሰነጉ ሳይሆኑ፣ በተጠና ሁኔታ በትንተናዎች መካከል እየተወተፉ ትንተናው እና አመለካከቱ ከፍተኛ ሕዝባዊ መሰረት እንዲኖረው የተደረጉ፤ እያስከፈሉት ያለው ዋጋም በቁስ የቆመ ሳይሆን ሰብዓዊ ሕይወትንም የቀጠፈ ነው።


የሕወሓት አንዳንድ አመራሮች እና በድርጅቱ ሥም፣ በሕዝቡ ሥም እያስፈራሩ፣ ለዘረፋ የተሰለፉ ኃይሎች ከላይ ለሰፈሩት ሁለት ሀረጎች ተቀባይነት እንዲኖራቸው የተጫወቱት ሚና በቀላሉ የሚታይ አይደለም። አሁንም በተቻለ ፍጥነት መታረም ያለበት ጉዳይ ነው።


ዋናው “የአጋዚ ጦር” እና “የትግራይ ሕዝብ የበላይነት” የሚለውን ትንተናና አመለካከት አስራጊው ኃይል፣ የሻዕቢያ አገዛዝ መሆኑ ይህ ጸሃፊ ያምናል። ሻዕቢያ በተለይ በውጭ በሚገኙ መገናኛ ብዙሃን “የአጋዚ ጦር” እና “የትግራይ ሕዝብ የበላይነት” በሚሉ ሀረጎች የኢትዮጵያን ማንኛውንም ችግር እንዲተነተን፣ እንዲገለጽ ከፍተኛ ዶላር በመበተን ይሰራል። ለሚዲያ ተቋሞች ከፍተኛ ክፍያ ይፈጽማል።


በተጨማሪም በኢትዮጵያ መንግስት ላይ ኃይል ላነሱ በይፋ ግዛቱን በመፍቀድ ከገንዘብ እስከ ወታደራዊ ቁሳቁስ ድረስ እገዛ ያደርጋል። ነፍጥ ያነሱ ኃይሎች ዲፕሎማሲያዊ ድጋፍ እንዲያገኙ ከሶስተኛ ወገኖች ጋር ይደራደራል፤ ድጋፍ ያመጣል።


ሻዕቢያ፣ ህወሓት እና የትግራይ ሕዝብን ከኢትዮጵያ ሕዝብ ለመነጠል የሚሰራው ዋነኛ ምክንያት ኢትዮጵያ በሻዕቢያ አገዛዝ ላይ የምትከተለው የውጭ ግንኙነት ፖሊሲ ነው። በተለይ የሻዕቢያ መንግስት ከዓለም ከአቀፉ ሕብረተሰብ እንዲገለል እና አሸባሪዎች በመደገፍ በጥቁር መዝገብ እንዲገባ በኢትዮጵያ መንግስት የሚደረገውን እንቅስቃሴ፤ “የህወሓት ተግባር ነው” የሚል ከፍተኛ እምነት ያለው አገዛዝ መሆኑን ለማወቅ የፕሬዝደነት ኢሳያስ አፈወርቂን ቃለ ምልልሶች ማዳመጥና መረዳት በቂ ነው።


ሻዕቢያ በኤርትራ ሕዝብ የደረሰበትን የቅቡልነት ጥያቄ፣ በሕወሓት የመጣ ነው ብሎ ይወስዳል። በተለይ በኤርትራ ሕዝብ የደረሰውን የኢኮኖሚና የማሕበራዊ ቀውሶች ሕወሓትን ተጠያቂ በማድረግ፣ የትግራይ ሕዝብ ተመሳሳይ ቀውስ ውስጥ ለመጣል ሳይታክት የሚሰራ ቡድን ነው። በተወሰነ ደረጃ የተሳኩ ሥራዎችን ሰርቷል ብሎ መውሰድም ይቻላል።


የኢትዮጵያ መንግስት ሻዕቢያን ያገለለ የውጭ ግንኙነት ፖሊሲ ሲከተል ውጤቱን ተከትሎ፤ ሻዕቢያ ምን አይነት አሉታዊ የፕሮፖጋዳ ስልቶችን መጠቀም እንደሚችል የተነተነው ነገር የለም። አለ ከተባለም፣ ውጤታማ ትንተና አይደለም። “የምንም ሰላም፤ የምንም ጦርነት” የሚለው ፖሊሲ የኤርትራን ሕዝብ ለችግር እና ለብተና ከማጋለጥ ውጪ፣ የሻዕቢያ አገዛዝ ትርጉም ባለው መልኩ ማዳከም አልቻለም። በጣም አስገራሚ ውጤት ደግሞ፣ በኤርትራ እና በትግራይ ድንበር ዙሪያ የሚኖሩ ኢትዮጵያዊያን ከኢኮኖሚ እንቅስቃሴ ውጪ ሲወጡ፤ የሻዕቢያ አገዛዝ ግን በአዲስ መልኩ የመካከለኛው ምስራቅ ፔትሮ ዶላር ተጠቃሚ በመሆን ወደ ጨዋታው ሜዳ መመለሱ ነው።


ስዚህም “የምንም ሰላም፤ የምንም ጦርነት” በሚል የውጭ ግንኙነት ፖሊሲ የትግራይ ሕዝብ ሁለት አደጋዎች ተጋርጠውበታል። አንደኛው፣ በድንበር ዙሪያ የሚኖሩ ሕዝቦች ከኢትዮጵያ ኢኮኖሚ እንቅስቀሴ ውጪ ተደርገዋል። ሁለተኛው፣ የትግራይ ሕዝብ እንደሕዝብ በተቀናጀ የሚዲያ ፕሮፖጋዳ ተጠቂ ሰለባ ሆኗል። እነዚህን መሬት የረገጡ እውነታዎችን፣ የሕወሓት ሥራ አስፈፃሚ እና ጉባኤው ምላሽ መስጠት ይችሉ ይሆን? ድርጅቱ እንደሚለው በትግራይ ሕዝብ ስም የሚነግዱ ሃይሎችን በመዋጋት ብቻ፣ እንደ ሕዝብ የፕሮፖጋንዳ ቀለበት ውስጥ የገባውን የትግራይ ሕዝብ ንፅህናን መመለስ ይችል ይሆን? ወይንስ እንደአንድ የመንግስት አካል ከሌሎች ድርጅቶች ጋር በመወያየትና በመተማመን በሻዕቢያ ላይ አዲስ የፖሊሲ ለውጥ እንዲደረግ ድርጅቱ ይሰራ ይሆን? 

ቄሮ ማነው?

Wednesday, 24 January 2018 14:44

 

ኢብሳ ነመራ

ቄሮየሚለው የኦሮሚኛ ቃል ለብዙዎች እንግዳ ነው። ኦሮሚኛ ተናጋሪዎች ጭምር ዘወትር የሚጠቀሙበት ቃል አይደለም። ከቅርብ ጊዜ ወዲህ ግን ኦሮሚያ ውስጥ የተለመደ ቃል ሆኗል፣ የተቀረውም ሕዝብ ዘወትር የሚሰማው ቃል ለመሆን በቅቷል። ቄሮ በጥቅሉ ወጣት ማለት ቢሆንም ወጣት የሚለውን ለመግለጽ ከቄሮ ይልቅ በመደበኛነት ጥቅም ላይ የሚውለው ደርገጌሳ (dargaggeessa) የሚለው ቃል ነው።

ሰሞኑን በኦሮሚያ ብሮድካስቲንግ ኔትዎርክ (OBN) ቴሌቪዥን አባገዳዎች የቄሮ ምንነትን አስመልክተው ማብራሪያ ሰጥተው ነበር። በአባገዳዎቹ ማብራሪያ መሰረት ቄሮ በሚባለው ቃል የሚወከሉት እድሜያቸው 24 እስከ 32 የሆኑ ኩሳ (kuusaa) ወይም ቆንዳለ (qondaala) የሚባለው የገዳ የእድሜ ክልል ያሉ ወጣቶች ሆነው ትዳር ያልመሰረቱት ናቸው። ስለዚህ ከገዳ ሥርዓት አኳያ ሲታይ ቄሮ 24 እስከ 32 ባለው የእድሜ ክልል የሚገኙ ያላገቡ ወጣቶች ማለት ይሆናል።

እንደ አባገዳዎቹ ማብራሪያ ቄሮዎች በተለይ በአርብቶ አደሩ ማኅበረሰብ ውስጥ ትልቅ ድርሻ አላቸው። ሣርና ውሃ ፍለጋ ከብቶች ራቅ ወዳለ ቦታ ሲሰማሩ ይህን ተግባር በዋናነት የሚያከናውኑት ቄሮዎች ናቸው። የቄሮዎች እንቅስቃሴና ተግባር የሚወሰነው በአባ ገዳዎችና በሃገር ሽማገሌዎች ነው። ቄሮዎች ከአባገዳዎችና የሃገር ሽማግሌዎች ውሳኔና ትዕዛዝ ውጭ መንቀሳቀስ አይችሉም።

የቄሮ ምንነትና ተግባር ከገዳ ሥርዓት አኳያ ከላይ የተገለጸውን ቢመስልም፣ ቄሮ በአጠቃላይ ወጣት ማለት ነው የሚሉም አሉ። ያም ሆነ ይህ፣ በገዳ ሥርዓት በአባገዳዎችና በሀገር ሽማግሌዎች ውሳኔና ትዕዛዝ ብቻ የሚመራው ቄሮ አዛዥ ነን የሚሉ የማኅበራዊ ሚዲያ አርበኞች ተፈጥረዋል። እነዚህ የማኅበራዊ ሚዲያ አርበኞች ቄሮ እያሉ ለሚጠሩትና በአካል ለማያውቁት፣ እርሱም ለማያውቃቸው የኅብረተሰብ ክፍል ትዕዛዝ እያስተላለፉ ህዝቡን ግራ ሲያጋቡት ከርመዋል። ይህ ቄሮ የተሰኘ በማኅበራዊ ሚዲያ የሚመራ ቡድን እንቅስቃሴ የተሰማው በተለይ ከባለፈው ሰኔ ወር ጀምሮ ነበር። እርግጥ ከእንቅስቃሴው ባህሪ አኳያ ሲታይ በወጉ የተደራጀም አይደለም። ስሜት ኮርኳሪ ጉዳይ ሲያጋጥም ድንገት ቦግ ብሎ የሚጠፋ አይነት ነው።

በመሰረቱ በገዳ ሥርዓት ውስጥ ቄሮ ቤቴ፤ ሚስቴ፤ ልጆቼ ብሎ ሃሳቡ ሳይከፈል የማኅበረሰቡን የልማትና የሠላም ማስከበር ኃላፊነት ወስዶ የሚወጣ ኃይል ነው። ቄሮ ከአባገዳዎች ትዕዛዝ ውጭ እንደፈለገ የሚፈነጭና በራሱም ማኅበረሰብ ውስጥ ሆነ በአጎራባች ማኅበረሰብ ውስጥ ሁከትና ግርግር የሚፈጥር ኃይል ማለት አይደለም። ከቅርብ ጊዜ ወዲህ የምንመለከተው የቄሮ እንቅስቃሴ የሚባል ግርግር ግን በገዳ ሥርዓት ካለው ቄሮ በባህሪው የተለየ የሥርዓተ አልበኞች እንቅስቃሴ ነው። የነጋዴዎች የገቢ ግብር ትመና የተከናወነ ሰሞን የተጀመረው ይህ የማኅበራዊ ሚዲያ ቄሮ እንቅስቃሴ ሕዝቡ ላይ ሥጋት ፈጥሮ ነበር።

የት እንዳሉ የማይታወቁ፣ ማንነቱንና ዓላማውን ከማያውቁት ሰው በማኅበራዊ ሚዲያ የሚደርሳቸውን ትዕዛዝ ተከትለው ድንጋይ እየወረወሩ ህዝብ የሚያውኩ ራሳቸውን ቄሮ ብለው የሚጠሩ ለጋ ወጣቶች በወጉ ያልተደራጁ ቢሆኑም፣ በህቡዕ የሚያንቀሳቅሳቸው መሪ ያላቸው መሆኑን የሚያመለክቱ አንዳንድ መረጃዎች አሉ። ወጣቶቹ በምግባር የልማትና የሰላም ኃይል ከመሆን ይልቅ የግርግር፣ የውድመትና የስጋት መልዕክተኞች እንደሆኑ፤ በዚህ ምግባር የሚገለጹት ወጣቶች ቄሮ የሚለው መጠሪያ አይገልጻቸውም፤ መጠሪያው አይመጥናቸውም። በመሆኑም በይፋ ቄሮ ተብለው ሊጠሩ ወይም በቄሮነት ሊፈረጁ አይገባም። በህቡዕ የሚንቀሳቀሱ የወንጀል ቡድን ሊገልፃቸው ይችላል።

የቄሮን ስያሜ ለብሰው የውድመትና የስጋት ምንጭ የሆኑ ለጋ ወጣቶች እዚህ ውስጥ የገቡት ተደናገረው ነው። እንደሚታወቀው በመላ ሃገሪቱ በኦሮሚያም ጭምር ስር የሰደደ የመልካም አስተዳደርና የፍትህ እጦት ችግር፣ የስራ አጥነት ችግር አለ። ይህ ችግር ተከማችቶ ኮርኳሪ አጋጣሚ ሲያገኝ በሕዝባዊ ተቃውሞነት አደባባይ መውጣቱም ይታወቃል። በአብዛኛው ወጣቶች የተሳተፉበትና 2008 . መግቢያ ገደማ ተቀስቅሶ የነበረው ተቃውሞ ተጨባጭ ምክንያት ነበረው። ይህን የክልሉና የፌዴራል መንግስት ተቀብለው፣ መሠረታዊው የችግር ምንጭ የመንግስት አፈጻጸም ችግር መሆኑን አምነው ለህዝብ ጥያቄ ምላሽ ለመስጠት ቃል ገብተዋል።

በዚህ መሰረት ገዢው ፓርቲ ኢህአዴግ በተለይ ኦሮሚያን የሚያስተዳድረው ኦህዴድ/ኢህአዴግ ለሕዝቡ የመልካም አስተዳደርና የፍትህ ጥያቄ እንዲሁም የወጣቶች የስራ እድል ጥያቄ ተገቢውን ምላሽ ለመስጠት በሚያስችል ሁኔታ ራሳቸውን ለማደስ እንቅስቃሴ ጀምረዋል። በኦሮሚያ ከርዕሰ መስተዳደርና ከክልሉ ካቢኔ ጀምሮ እስከወረዳ ያሉ የስራ ኃላፊዎችን በአዲስ እንዲተኩ ተደርጓል፤ ይህ እርምጃ የመታደስ እንቅስቃሴ ውጤት ነው።

ይህ እርምጃ ከተወሰደ በኋላ ለህዝቡ ጥያቄ ምላሽ መስጠት የሚያስችሉ እርምጃዎች ተወስደዋል። በእነዚህ እርምጃዎች ተጨባጭ መሻሻል ታይቷል። በቀጣይ መሰረታዊ የህዝብ የመልካም አስተዳደር፣ የፍትህ፣ የልማት፣ የስራ እድል ፈጠራ ወዘተ ጥያቄዎች በአብዛኛው ምላሽ ሊያገኙ ይችላሉ የሚል ተስፋም ተፈጥሯል። ይሁን እንጂ እነዚህ ተጨባጭ ውጤቶችና ተስፋዎች የሚፈለገውን እና መሆን ያለበትን ሰላም አላመጡም። ከዚህ ጋር ተያይዞ አልፎ አልፎ የተለያዩ ሰበቦች በመፍጠር በሰላማዊ መንገድ ሊቀርቡ የሚችሉና ይህን ማድረግ የማያስችል መድረክ ሊመቻችላቸው የሚችሉ ጥያቄዎችን ያለወጉ በመጠምዘዝ እዚህም እዚያም ሁከት ሲፈጠር ቆይቷል። በተለይ በኦሮሚያ ክልል የሚካሄዱ ሕዝባዊ በዓላማትን ኢሬቻን ጨምሮ የሁከት አውድማ ለማድረግ ጥረቶች ሲደረጉ ቆይተዋል።

እነዚህ ሁከቶች የሚጠነሰሱት ውጭ ሃገር መሆኑ በስፋት ይታመናል። ወደሃገር ቤት የሚተላለፉት ማንም ኃላፊነት በማይወስድባቸውና ተጠያቂነት በሌለባቸው ማኅበራዊ ሚዲያዎች ነው። ይህን በማኅበራዊ ሚዲያ የደረሰ መልዕክት የሚቀበሉ የሁከት አስፈጻሚዎች መኖራቸው ባይካድም፤ በሁከቱና ግርግር ውስጥ የሚሳተፉት ግን ከሁከቱ ጀርባ ያለውን እኩይ ዓላማ የማያውቁ ወጣቶች ናቸው። ቀደም ሲል እንደተገለጸው ከቅርብ ጊዜ ወዲህ ቄሮ የሚል ስያሜ የተለጠፈባቸው በአብዛኛው እነዚህ ከሁከቱ ጀርባ ያለውን እኩይ ዓላማ የማያውቁ፣ ለጋ ወጣቶች ናቸው። የሁከቱን ዓላማና የሚያስከትለውን አደገኛ ውጤት አውቀው፣ ለጋ ወጣቶቹን የሚመሩ ግለሰቦች ግን አሉ።

በሌላ በኩል፤ ምንም የማያውቁ ወጣቶች የሚያካሂዱትን ሁከት በመከላከል ሰላም እንዲሰፍን በማድረግ ረገድ በገዳ ሥርዓት መሠረት የሚንቀሳቀሱ ፎሌ የተሰኙ ወጣቶችንም አይተናል። በገዳ መዋቅር ውስጥ ፎሌ የሚባሉት እድሜያቸውን 16 እስከ 24 ዓመት የሆኑ ጉብሎች ናቸው። እነዚህ በገዳ መዋቅር ውስጥ ቄሮዎችንም ወደማያካትተው ኩሳ ወይም ቆንዳለ ለመሸጋገር የታጩ ወጣቶች በተለይ ዘንድሮ የተከበረው የኢሬቻ በዓል ላይ የሁከት መልዕክተኞቹን እንቅስቃሴ ደፍቀው ሰላምን በማስከበር በገዳ ሥርዓት መሰረት የሚጠበቅባቸውን ኃላፊነት ተወጥተዋል። ይህ የፎሌዎች እንቅስቃሴ እንዳይጠለፍ አባገዳዎች ልዩ ጥንቃቄ ሊያደርጉ ይገባል።

እንግዲህ፣ በአሁኑ ወቅት የገዳ መዋቅር ተረስቶ በነበረባቸው የኦሮሚያ አካባቢዎች በሙሉ እንዲያንሰራራ እየተደረገ ነው። እናም ነገ አባገዳዎች የሚሆኑ ፎሌዎችን በማደራጀት የሰላምና የልማት ኃላፊነትን መወጣት በሚያስችላቸው ስነምግባር ታንጸው የሚያድጉበት ሁኔታ ይመቻቻል። ይህ ደግሞ በፎሌም ይሁን በቄሮ ሽፋን የሚካሄዱ የውድመትና የስጋት ልዑካን እንቅስቃሴዎችን መከላከል፣ ጥያቄዎች ሰላማዊ በሆነ መንገድ ማቅረብ የሚችሉበትን ሁኔታ ማደላደል የሚያስችል እድል ይፈጥራል። በአጠቃላይ ቄሮ የልማትና የሰላም ኃይል እንጂ የውድመትና የስጋት ልዑክ አለመሆኑ ሊታወቅ ይገባል።¾

Page 5 of 200

Sendek Newspaper

Bole sub city behind Atlas hotel

Contact us