You are here:መነሻ ገፅ»arts»news admin - Sendek NewsPaper
news admin

news admin

ክቡር የኢፌዲሪ ጠቅላይ ሚኒስትር አቶ ኃይለማርያም ደሳለኝ ሰሞኑን ለጋዜጠኞች በሰጡት መግለጫ በዋንኛነት በኦሮሚያ እና በሶማሌ ክልሎች አጎራባች አካባቢዎች የተከሰቱ የሠላም መደፍረስ ችግሮች በቁጥጥር ስር መዋላቸውን ተናግረዋል። እርግጥ ነው፤ በአሁኑ ሰዓት ሞትና መፈናቀል የሚያስከትሉ ግጭቶች ረገብ የማለት አዝማማያ ማሳየታቸው የሚታይ እውነት ነው። ይህ ማለት ግን ችግሮቹ ተፈተዋል፣ ተወግደዋል ማለት አይደለም። 

በአካባቢው ከኮንትሮባንድ ወይም ከጫት ንግድ ወይንም ከሌላ የፖለቲካ ፍላጎት የተነሳ ንጹሀን ሰዎች በግፍ ጭምር ሞተዋል። በመቶ ሺዎች የሚቆጠሩ ወገኖች ተፈናቅለዋል። የሌላ አካባቢ ተወላጅ የዩኒቨርሲቲ ተማሪዎችና መምህራን ዋስትና በማጣታቸው ወደየክልላቸው ተዛውረው የመማር ማስተማሩን ሒደት ለመከታተል ተገደዋል። በተጨማሪም በኦሮሚያ አንዳንድ አካባቢዎች ተከታታይ የተቃውሞ ስልፎች መካሄድ ተከትሎ የንብረት ማውደምና የብሔር ጥቃቶች ታይተዋል። ይህ ሁሉ እርምጃ የተረጋጋ መንግሥትና ሀገር አለ በሚባልበት ኢትዮጵያችን የተፈጸመና በመፈጸም ላይ ያለ አሳዛኝ ክስተት ነው።


በኢትዮጵያ ሕገመንግስት ሰዎች በመረጡት አካባቢ የመኖር፣ የመዘዋወር፣ የመማር፣ የመሥራት… መብታቸው የተጠበቀ ነው። በተግባር ግን እየሆነ ያለው ኢ- ሕገመንግሥታዊ አካሄድ ነው። “የዚያ ወይም የዚህ ክልል ሰው ይውጣልን” የሚሉ ያልተለመዱና አብሮ የመኖርን፣ የመዛመድን ሰንሰለት የሚበጥሱ ድምጾች በአንዳንድ አካባቢዎች እየተሰሙ ነው። ሰዎች በብሔራቸው ምክንያት ብቻ የመፈናቀል፣ የመኖር ዋስትና የማጣት ችግሮች እየገጠማቸው ነው። ይህ የፌዴራሊዝም ሥርዓቱ ችግር ነው ወይንስ አይደለም የሚል ጉንጭ አልፋ ክርክርን አቁሞ መሬት ላይ ያለውን እውነት መፈተሽና የማያዳግም መፍትሄ ለመስጠት መንቀሳቀስ የመንግሥት ተቀዳሚ ተግባርና ኃላፊነት ነው።


አዎ! ክቡር ጠቅላይ ሚኒስትሩ እንዳሉት ነገሮች በቁጥጥር ስር ውለዋል የሚለው አስተሳሰብ ችግሮችን ዳግም ለመመርመርና ለማየት የሚጋርድ ወይንም የሚያዘናጋ እንዳይሆን መጠንቀቅ ይገባል። እንዳለፉት አይነት አሰቃቂ ግጭቶች ዳግም እንዳይነሱ በቅድሚያ በየደረጃው ሕዝቡን ማወያየትና የመፍትሔው አካል ማድረግ ይገባል። የተፈናቀሉ ወገኖችን ወደተፈናቀሉበትና ወደሚያውቁት የመኖሪያ አካባቢያቸው በመመለስ መልሶ የማቋቋም ሥራ ማከናወን፣ ሠላምና መረጋጋትን ወደ አስተማማኝ ደረጃ ማድረስ የመንግሥት ግዴታ ነው። አጥፊ ናቸው የተባሉ በግንባሩ ውስጥ የተሸሸጉ ኃይሎች ጭምር መንጥሮ አውጥቶ ለፍርድ ማቅረብ እንዲህ ዓይነቱ ጥፋት ዳግም እንዳይከሰት ለማስተማር የሚረዳ ይሆናል።


የፌደራል መንግሥት የብሔራዊ ደህንነት ምክርቤት ሰሞኑን ሠላም የማስጠበቁን ሥራ ከክልሎች ጋር በቅንጅት ለማከናወን ዕቅድ ነድፎ ወደሥራ መግባቱ ይበል የሚያሰኝ ተግባር ነው። ይህ ተግባርም በሀገሪቱ በሁሉም አካባቢዎች ዘላቂ ሠላምና መረጋጋት እንዲመጣ የበኩሉን አስተዋፅኦ እንደሚያደርግም ይታመናል። ይህም ሆኖ ግን በዚህ ሥራ የዜጎች ሰብዓዊ መብቶች እንዳይጣሱ ከፍተኛ ጥንቃቄ ማድረግ፣ ሲሠራም ማጋለጥ እንዲሁም በየደረጃው የተጠያቂነት አሠራርን መተግበር አሁንም ከመንግሥት የሚጠበቅ ቀሪ የቤት ሥራ ነው። 

የማርያምን መንገድ ፍለጋ. . .

Wednesday, 15 November 2017 12:42

 

በአቤል አዳም

የፊልሙ ርዕስ                - “በእናት መንገድ”

ደራሲና ዳይሬክተር       - በሀይሉ ዋሴ

ፕሮዲዩሰር            - ሜላት ሰለሞን

ኤዲተርና ከለር                - ታምሩ ጥሩዓለም

ዳይሬክተር ኦፍ ፎቶግራፈ   - እውነት አሳሳኸኝ

ተዋንያን               - ደሞዝ ጎሽሜ፣ ሜላት ሰለሞን፣ ለምለም አበራ፣ ብርሃኔ ገብሩ፣ መስፍን ኃ/ኢየሱስ ሰለሞን ተስፋዬ፣ አሸናፊ ዋሴ፣ ቤልሳን ንጋቱ እና ሌሎችም

መጪው ጊዜ አሁን ካለንበት በእጅጉ አስከፊ ነው። ነገር ግን ያኔ ኢትዮጵያ ከጭንቅ ማምለጫ፤ የዓለም ስልጣኔ ማሳያ ትሆናለች፤ ይህም ተፅፏል ይለናል፤ በእውነት ፊልም ፕሮዳክሽን ተዘጋጅቶ፤ በኸርሊ ኤ ኤም መልቲ ሚዲያ ፊልም የቀረበው “በእናት መንገድ”።. . . የፊልሙ ደራሲና ዳይሬክተር በሃይሉ ዋሴ (ዋጄ) ከዚህ ቀደም በፃፋቸው “ሰኔ 30” እና “አይራቅ” ፊልሞቹ እንዲሁም ፅፎ ባዘጋጀው “ዮቶጵያ” ፊልሙ በብዙዎች ዘንድ የሚታወቅ ባለሙያ ነው።

ፍልስፍና አዘል ታሪኮችን በማሳየትና ወዝ ያለው አቀራረብን በመምረጥ የሚታወቀው ደራሲና ዳይሬክተሩ በዚህም ስራው አዲስ መልክ ይዞ ቀርቧል። ሀገርን በእጅጉ ከእናትነት ጋር ከማስተሳሰሩም አልፎ፤ ለመጪው ዘመን ኢትዮጵያ የጭንቅ ጊዜ “የማርያም መንገድ” (የመከራ ጊዜ ማምለጫ/ የመዳኛ መንገድ) እንደምትሆንም ይተርክልናል።

“በእናት መንገድ” ፊልም ውስጥ ያሉት ገፀባህሪያት አብዛኞቹ ወጣቶች ናቸው። የመጪው ዘመን የስልጣኔ ቁልፍ የሚፈታው በኢትዮጵያ ነው የሚለው አቃቢ (ደሞዝ ጎሽሜ)፤ የሚያውቀው ጠፍቶበት የሚደናበረው ታመነ (ብርሃኔ ገብሩ)፤ የከተማው ሩጫ ያታከታትና የልጅነት ዘመኗን የምትናፍቀው እህተ (ሜላት ሰለሞን)፣ ህብረተሰቡ አንባቢ ሳይሆን ጥቅስ ጠቃሽ ነው ሲል የሚተቸው መኖር (መስፍን ሀ/የሱስ) እንዲሁም ተስፋው ሁሉ በባሌም በቦሌም ብሎ ደቡብ አፍሪካ ላይ የወደቀው ዮናስ (አሸናፊ ዋሴ) በድምሩ በህይወት መንገድ ላይ የሚወዛወዙ ባለታሪኮች ናቸው።. . .  የእነዚህን ባለታሪኮች ምስጢር ቋጠሮ የሚፈቱት ደግሞ እማሀሌ (ለምለም አበራ) ናቸው።

“መንገድ ሲኖር ነው ጫማ የማደርገው” የሚለው አቃቢ በሚያነሳቸው ጠለቅ ያሉ ሀሳቦች ገና ከመነሻው የተመልካችን ትኩረት ይስባል። “አገራት በሁለት ይከፈላሉ” የሚለው አቃቢ፤ እስራኤልና ሶቬትህብረትን እንደምሳሌ እየጠቀሰ፤ ጠንካራ አስተሳሰብ ያላቸው ህዝቦች አገራቸውን ሲሰሩ በተቃራኒው የሆኑ ደግሞ የተሰራላቸውን አገር ሊያፈርሱ ይችላሉ ሲል ይሞግታል። እናም የመጪውን ዘመን የኢትዮጵያ ስልጣኔ ለማወቅ “አንቀጸ ሰብ” የተሰኘ የጠፋ መጽሐፍን ፍለጋ የታሪኩ አብይ ማጠንጠኛ ይሆናል። እዚህ’ጋ ደራሲና ዳይሬክተሩ በሃይሉ ዋሲ የስራውና ደሞዝ ጎሽሜ በትወና የደመቀቡት “ዮቶጵያ” የተሰኘውም ፊልም ስለሀገራችን መልካምነት እና የተሻለ መሆን በእጅጉ የሚሰብክ ፊልም እንደነበር ለአንባቢ ማስታወስ መልካም ነው።

በሌላ በኩል ወንድማማቾቹ ታመነ እና መኖር አባታቸው ያስቀመጡላቸውን የዕውቀት ሀብት ሳይጠቀሙበት ቀርተው እናታቸውን ገጠር ትተው በከተማው ወጀብ ተወስደው ሲቀሩ እንመለከታለን። በተለይም ታመነ ብዙ ምስጢር እንዲያውቅ ተደርጎ ቢያድግም ነገሩ ሁሉ ሳይገባው ቀርቶ መንከራተቱን ዳይሬክተሩ እንደምልክት (symbol) የማህበረሰባችንን ክፍተት ያሳየበት ይመስላል። አቃቢ የተባለው መሪ ገጸ-ባህሪይ ታመነን ሲገልፀው እንዲህ ይላል፣ “አለም የረሳችው፤ እርሱም አለምን የረሳት ሰው ነው” ይለዋል። አክሎም የኢትዮጰያ እና የልጁ ታሪክ ይመሳሰላል። ድንገት ነው ሁለቱም የሚፈለግ ነገር እንዳላቸው የሚያውቁት” ይለናል።

ከእኛ ዘመን ይልቅ የቀደሙት አባቶቻችን ብዙ ታሪክና ምስጢር እንደሚያውቁ የሚጠቁመው ፊልሙ፤ ዘመናዊነትን ፈልገው ከተማ ከዋጣቸው ወንድማማቾች አንዱ እንዲህ ይለናል። “የቤተሰቦቻችን ታሪክ ከብዶን ነው ከተማ የቀረነው”. . . በአንጻሩ የከተማ ኑሮ የውሸት -የውሸት መሆኑን የሚጠቁሙት የልጆቹ እናት እማ የሁሌ (ለምለም አበራ) “የከተማ መከራ በቅባት ተሸፍኗል” ይሉናል።

“በእናት መንገድ” ፊልም ውስጥ ጊዜያችንና ዘመናችን በስላቅ ተተችቷል። የማህበራዊ ኑሯችን በኑሮ ደረጃ በእጅጉ ተስሎ ቀርቧል። ጫማ እና እግር ከመንገድ ባሻገር ትልቅ ምልክት ሆኖ በፊልሙ ውስጥ ተስሏል። ለምሳሌ ጫማ ሰፊው ዳምጠው (ሰለሞን ተስፋዬ) ለሀገሩ ሲል ተዋግቶ አንድ እግሩን የሰጠ ሰው ነው። ይህ ገፀ ባህሪይ አገሪቷ ብድር መላሽ እንዳልሆነች እያማረረ ጫማዎችን ይሰፋል። በዚህ መሀከል ታዲያ አንድ “ሶሉ” በእጅጉ የተበላ ጫማ ያነሳው አቃቢ የተባለው ገፀ-ባህሪይ “ይሄ ሰው ምን ያህል ቢጓዝ ነው ጫማው እንዲህ ያለቀው?” በሚል ለሰነዘረው ጥያቄ ያገኘው መልስ፣ “ተመርቆ ስራ ሲፈልግ ይሆናል ጫማውን እንዲህ የጨረሰው” የሚል ይሆናል። ይህም የዘመናችንን ምሩቃን ስራ ፈላጊዎች እንክርት በጉልህ የሚያሳይ ነው።

የተደበቀው መጽሐፍ ፍለጋ የሚኳትነው አቃቢ፤ የጠበቀ ፍልስፍና የሚመስል ሀሳብ ይሰነዝራል። “ሴት ልጅ እናትነቷ ሲበዛ ጻዲቅ ትሆናለች” ይለናል። በዚህ ጊዜ ደግሞ ሴቶች ጥያቄም መልስም እየሰጡ የተደበቀውን ይፈታሉ።  ለምሳሌ እህተ፣ (ሜላት ሰለሞን)  “ለምንድው ኢትዮጵያ ውስጥ ምስጢር የሚበዛው?” ስትል ላነሳችው ጥያቄ እማ ሁሌ ሲመልሱ፣ “ፆም ላይ ስለሆነች ይሆናል። በፆም ወቅት ደግሞ ብዙ አይወራም” ሲሉ ምስጢር የሚበዛበትን ምክንያት ያመስጥራሉ።

“አንዳንድ እውነቶች የሚገለፁት በጊዜያቸው ነው” የሚለው አቃቢ፤ የጠፋብን ምስጢር ከትውልድ ወደትውልድ በዘር ተላልፎ እኛ ጋር የደረሰ በመሆኑ እኛም ለቀጣዩ ማሳወቅ አለብን ባይ ነው። እናም የኢትዮጵያን “የማርያም መንገድ”ነት በባለታሪኮቹ አማካኝነት “በእናት መንገድ” ፊልም ውስጥ እንድናይ እንገደዳለን። ያለውን ሀብት የማያውቅ ህዝብ ለራሱ የሚሰጠው ዋጋ ይወርዳል። ያንን ምስጢር የፈታንለት ጊዜ ግን ልክ በፊልሙ ፖስተር ላይ እንደምናያት “የአስፓልት” መሀል አደይ አበባ ማስደነቁ አይቀርም።

በፊልሙ ውስጥ የአቃቤ እና የእህተ ታሪክ ወደኋላ ተመልሶ ይተረካል። ነገር ግን ዳይሬክተሩ የተጠቀመው ቴክኒክ የፊልሙን አቅም የሚጎትት ባለመሆኑ ታሪካቸው አይሰለችም። ያም ሆኖ በፊልሙ ውስጥ ሊጠቀሱ የሚገባው ግድፈት የለም ማለት አይደለም። በተለይም በሁለቱ ወንድማማቾች ዘንድ የቋንቋ አጠቃቀም ከዘዬ አንጻር በሚገባ መቃኘት ነበረበት። ምክንያቱም በገጠር አካባቢ ተወልደው አድገው ፍፁም ቃናው የጠፋ የቋንቋ አጠቃቀም (አነጋገር) መከተላቸው ለተመልካች ጥያቄን የሚፈጥር ነው። ያም ሆኖ ፊልሙ ያለንበትን ዘመን በፍልስፍና፣ በታሪክ፣ በተስፋና ባልተቋጨ ምስጢር እያፍታታ ያሳየናል።

አስቀድሜ ለመጠቆም እንደሞከርኩት እግርና ጫማ በፊልሙ ውስጥ በአንድም ሆነ በሌላ መልኩ አጽንኦት ተሰጥቷቸዋል። የጫማ ሰፊውን ታሪክ፤ የአቃቢን ባዶ እግርነት፣ የእህተን እግር መቁሰል፤ የእማ ሁሌን እግር አጣቢነት ስንገጣጥመው ደራሲና ዳይሬክተሩ በእግር እና በጫማ በኩል ሊነግረን የፈለገው ምስጢር እንዳለ ግልጽ ነው። ፊልሙን ስትመለከቱ የተቋጠረውንም ምስጢር አብራችሁ ፍቱ።

በፍልስፍና፣ በታሪክ፣ በማንነትን ፍለጋና በወጣትነት መውተርተር ውስጥ የሚታጠፍና የሚዘረጋው “በእናት መንገድ” የተሰኘው አዲስ ፊልም የሚከተለውን ቅኔ አስታቅፎን የታሪኩን ምህዋር ይዘውረዋል።

አባሮ ያዥ በዛ፣ ሁሉም ባለወጥመድ

እንደው ወዴት ገባ የማርያምስ መንገድ።

መልካም የመዝናኛ ስምንት ይሁንላችሁ!   

 

 

ድንጋይና ቅዝምዝም የሚወረወረው ጣፋጭ ፍሬ ያፈራ ዛፍ ላይ ስለሆነ በሊቀ መንበራችን ላይ እየሆነ ያለው አያስበረግገንም!

አብዱራህማን አህመዲን፤ ከሚድሮክ ቴክኖሎጂ ግሩፕ - በግል

This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.

ለዚህ ጽሑፍ መነሻ የሆነኝ ሰሞኑን በዓለም አቀፍ የመገናኛ ብዙሃን ሰፊ ሽፋን የተሰጠው የሳዑዲ ዓረቢያ መንግስት “የፀረ-ሙስና ዘመቻ” ነው። አንዳንዶቻችሁ “ታዲያ በሳዑዲ ዓረቢያ ጉዳይ ምን አገባህና ነው ብዕር ያነሳኸው?” የሚል ጥያቄ ታነሱ ይሆናል። በርግጥ ከዜግነት አኳያ የሳዑዲ ዓረቢያ መንግስት ጉዳይ አይመለከተኝም፤ አያገባኝም። ለዓመታት አፎቱ ውስጥ ከትቼው የነበረውን መንጎለ-ብዕር ጥቀርሻውን አራግፌ በሳዑዲ ዓረቢያ ጉዳይ ላይ እንዳነሳ ግድ ያለኝ ግን ነገሩ ወዲህ ነው።  

እኔ ብቻ ሳልሆን በርካታ ኢትዮጵያውያን ሳዑዲ ዓረቢያን አስመልክቶ ሃሳብ እንድንሰጥ ግድ የሚሉን በርካታ ጉዳዮች አሉ። በዋናነት ከአምስት መቶ ሺህ በላይ የሚሆኑ ዜጎቻችን በሳዑዲ ዓረቢያ ምድር መኖራቸው የሳዑዲ ዓረቢያን መንግስት ለመክሰስም ለመውቀስም እንድንነሳ ግድ ይለናል። እኔንም በብእሬ “ላሌ ጉማ”ን እንዳቀነቅን ያደረገኝ፤ “አንድ” ግን ደግሞ “እንደ ሺ የሚቆጠር” የኢትዮጵያ “ልጅ” በሳዑዲ ዓረቢያ መንግስት “ታገተ” መባሉን ሰምቼ ነው። ይህም “የአንድ ሺ” የሆነ “የኢትዮጵያ ልጅ” ሼህ ሙሐመድ ሁሴን አሊ አል-አሙዲ ይባላሉ። ከአናቱ እስከ እግር ጥፍሩ በሙስና እንደነተበ ዓለም የሚያውቀው የሳዑዲ ዓረቢያ መንግስት የእኛውን ሼህ ሙሐመድ ሁሴን አሊ አል-አሙዲንን በሙስና የመወንጀል የሞራል ልዕልና የሌለው መሆኑ ነው ንዴቴን ያባሰው።

ወደ ጽሑፌ ዋና ፍሬ ነገር ከመግባቴ በፊት ለአንባቢዎቼ ግንዛቤ ይረዳ ዘንድ ሁለት ማሳሰቢያዎችን ማስቀደም ወደድሁ። የመጀመሪያው ማሳሰቢያዬ፤ በዚህ ጽሁፍ ውስጥ የማሰፍረው ሃሳብ የእኔ የግል አስተያየት እንጂ ከምሰራበት መስሪያ ቤት ጋር ምንም ዓይነት ግንኙነት የሌለው መሆኑ ይታወቅልኝ የሚል ነው። ሁለተኛው ማሳሰቢያዬ ደግሞ፤ ይህንን ጽሁፍ ያሰናዳሁት ሚድሮክ ቴክኖሎጂ ግሩፕ ውስጥ ካሉት ኩባንያዎች በአንዱ ውስጥ ሠራተኛ ስለሆንኩ ሳይሆን፣ ሰሞኑን በማህበራዊ ሚዲያ አማካይነት ስለ ሼህ ሙሐመድ ሁሴን አሊ አል-አሙዲ የሚናፈሰው አሉባልታ ትክክል ስላልሆነ ትንሽም ብትሆን የማውቃትን ሀቅ በመናገር ከሊቀ መንበራች ጎን እንድቆም ህሊናዬ ስለጎተጎተኝ ነው።  

የጽሑፌን ይዘት በተመለከተ፤ በቅድሚያ ሼህ ሙሐመድ ሁሴን አሊ አል-አሙዲ በኢትዮጵያ ያላቸውን ኢንቨስትመንት አጀማመርና ተዛማጅ ጉዳዮችን በአጭሩ አነሳለሁ። በመቀጠል ስለ ሼህ ሙሐመድ በኢንተርኔትና በማህበራዊ ሜዲያዎች ተደጋግመው የሚነሱ አሉባልታና ጭፍን ወቀሳዎችን እያጣቀስኩ አቀርባለሁ። የፖለቲካ ሣይንስና የኢኮኖሚክስ ባለሙያ እንደመሆኔ ሰሞኑን የሳዑዲ ዓረቢያ መንግስት ሼህ ሙሐመድ አል-አሙዲንን ያገተበትን ምክንያት በተመለከተ አንዳንድ ነጥቦችን ለማንሳት እሞክራለሁ።

እንደሚታወቀው ሼህ ሙሐመድ ሁሴን አሊ አል-አሙዲ በኢትዮጵያ ኢንቨስትመንት የጀመሩት ከደርግ ውድቀት በኋላ ነው። “ሚድሮክ ኢትዮጵያ” የተባለው የሼህ ሙሐመድ ኩባንያ ወደ ኢትዮጵያ ከመምጣቱ በፊት ሼህ ሙሐመድ ከአቶ ታደለ ይድነቃቸው ተሰማ ጋር “አል-ታድ” የሚል ኩባንያ አቋቁመው በኮንትራክሽን ዘርፍ ነበር የተሰማሩት። ሸራተን ሆቴል የተገነባውም በዚሁ በ“አል-ታድ” ይመስለኛል።

ከዚያ በኋላ የመንግስት የልማት ድርጅቶች ፕራይቬታይዜሽን ኤጀንሲ ተቋቁሞ በደርግ መንግስት ይዞታ ስር የነበሩ የልማት ድርጅቶችን መሸጥ ሲጀምር ሼህ ሙሐመድ አክሳሪና ሊዘጉ የተቃረቡ ተቋማትን በመግዛት በርካታ ኢትዮጵያውያንን ከስራ አጥነትና ከበረንዳ አዳሪነት አድነዋል። ተጨማሪ አዳዲስ ኩባንያዎችንም በማቋቋም ኢንቨስትመንታቸውን አስፋፍተዋል። የሥራ እድል ፈጥረዋል።

ከኢንቨስትመንቱ በተጨማሪ በበጎ አድራጎት ስራቸው የሚታወቁት ሼህ ሙሐመድ በአሁኑ ወቅት በመላ ሀገሪቱ 75 ኩባንያዎች አሏቸው። እነዚህም ኩባንያዎች በኮንስትራክሽን፣ በሆቴል፣ በፋይናንስና አገልግሎት፣ በእርሻና በመሳሰሉት የሥራ መስኮች የተሰማሩ ናቸው። በእነዚህ ኩባንያዎችም በአጠቃላይ እስከ 100 ሺህ የሚደርሱ ቋሚ፣ ጊዜአዊና የኮንትራት ቅጥር ሠራተኞች የሥራ እድል አግኝተዋል ተብሎ ይታመናል። ይህም የሰው ኃይል ሼህ ሙሐመድን ከመንግስት ቀጥሎ ብዙ የሥራ እድል የፈጠሩ ባለሃብት ያደርጋቸዋል።

በኢትዮጵያ በሚያደርጉት የንግድና የኢንቨስትመንት እንቅስቃሴ በርካታ ኢትዮጵያውን የንግድ ሸሪኮችን በማፍራትም ይታወቃሉ ሼህ ሙሐመድ። ሼህ ሙሐመድ በተለያዩ ሀገራት ያካበቱትን የንግድ ድርጅት የአሰራርና የአስተዳደር ስልት ወደ ሀገር ውስጥ በማምጣት በርካታ የሰው ኃብት ልማትና የቴክኖሎጂ ሽግግርም አድርገዋል።

ከላይ እንደተገለጸው በኢትዮጵያ ያሉት የሼህ ሙሐመድ ኩባንያዎች ብዛት 75 ናቸው። ከነዚህ ውስጥ ሃያ አምስቱ ኩባንያዎች “ሚድሮክ ቴክኖሎጂ ግሩፕ” በሚል ጃንጥላ ስር የተደራጁና በእውቁ መሐንዲስ በዶ/ር ኢንጅኔር አረጋ ይርዳው CEO/ፕሬዝዳንትነት የሚመሩ ናቸው። የዚህ ጽሁፍ አቅራቢም በቴክኖሎጂ ግሩፑ ውስጥ ከተራ ኦፊሰርነት እስከ ማናጀርነት በማገልገል ላይ ይገኛል።

ወደ ሚድሮክ ከመምጣቴ በፊትም ሆነ አሁን ድረስ ሚድሮክን በተመለከተ በርካታ አሉባልታዎች ሲናፈሱ ሰምቻለሁ። ከአራት ዓመታት በላይ በድርጅቱ ውስጥ በነበረኝ ቆይታ በሹክሹክታ ሲራገቡ የነበሩት አሉባልታዎች ሁሉ መሰረተ ቢስ መሆናቸውን በቅርብ ርቀት የተመለከትኩ በመሆኑ አንዳንዶቹን እያነሳሁ መሰረተ-ቢስነታቸውን ለማመላከት እሞክራለሁ።

የዛሬ 17 ዓመት ገደማ ጀምረው ሚድሮክ ቴክኖሎጂ ግሩፕን በማቋቋም በCEO/ፕሬዝዳንትነት እየመሩ ያሉት ዶ/ር ኢንጅኔር አረጋ ይርዳው ናቸው። ዶ/ር ኢንጅኔር አረጋ ይርዳው ይህንን ኃላፊነት ሲረከቡ በቴክኖሎጂ ግሩፑ ውስጥ የነበሩት አምስት ደካማ ኩባንያዎች ብቻ ነበሩ። ከአምስቱ ውስጥ የተሻለ ሕይወት አለው ሊባል የሚችለው ሚድሮክ ጎልድ ኃ. የተ. የግል ኩባንያ ብቻ ነበር። እሱም ቢሆን በ35 ፈረንጆች “የተወረረ” እና ከገቢው ወጪው የሚያመዝን ኩባንያ ነበር።

ዛሬ በቴክኖሎጂ ግሩፑ ስር ያሉት ኩባንያዎች ብዛት 25 ደርሷል። እንደ ትረስት፣ ኩዊንስ ማርኬት፣ አውቶ ሜይንቴናንስ፣… ወዘተ. የመሳሰሉት ኩባንያዎች ዶ/ር ኢንጅኔር አረጋ ራሳቸው “ሀ” ብለው ያቋቋሟቸው ናቸው። አንዳንዶቹ ለምሣሌ፤ ኢትዮ-ድሪም፣ ጂቱ እና አንሊሚትድ ፓኬጂንግ፣… የመሳሰሉት ደግሞ በአሰራር ድክመት ከስረው ሊዘጉ ሲያጣጥሩ ሼህ ሙሐመድ ለዶ/ር አረጋ እየሰጧቸው የአሰራር ስርዓታቸው እንዲሻሻልና እንዲያገግሙ የተደረጉ ናቸው።

ይህንን ሁሉ ለማንሳት የተገደድኩት በመቀጠል የማነሳቸውን አሉባልታዎች በጥልቀት ለማየት እንዲረዳኝ በማሰብ ነው። አሉባልታ ከሼህ ሙሐመድ ተለይቶ አያውቅም። ገና ወደ ኢትዮጵያ ከመጡበት ጊዜ ጀምሮ የአሉባልታ ዝናብ ይዘንባል። የሀሜት ጎርፍ ይጎርፋል። የበሬ ወለደ ጅረት ይፈሳል። ሼህ ሙሐመድ ሼራተን ሆቴልን መገንባት እንደጀመሩ “ሰውየው ይህንን መሬት የወሰዱት ምኒልክ ቤተ-መንግስት አጠገብ ጣሊያን የቀበረውን ማርትሬዛ ብር በዘዴ ቆፍረው ለመውሰድ ነው…” ተብሎ መወራቱን አስታውሳለሁ። ሼህ ሙሐመድ ራሳቸው ይቆፍሩት ይመስል እንዲህ ያለ አሉባልታ መፈብረክ ትርጉም የለውም። የሆነ ሆኖ በቁፋሮው ሂደት እንኳን የማርትሬዛ ብር የኃ/ስላሴን ምስል የያዘ ሣንቲም ስለመገኘቱ አላህ ይወቅ! በሼህ ሙሐመድ በኩል ግን ሸራተን በተሰራበት አካባቢ ለነበሩ 500 ገደማ ተነሺዎች ወደ ሲኤምሲ በሚወስደው መንገድ በተለምዶ “አል-ታድ ሚካኤል” በሚባለው አካባቢ ቤት ሰርተው በነፃ መስጠታቸው እውነት ነው።

ሌላ መሰረተቢስ አሉባልታ እናንሳ። በቴክኖሎጂ ግሩፑ ስር ካሉ ኩባንያዎች ሼህ ሙሐመድ የሀገሪቱን ሀብት እየበዘበዘ ነው እንዲባሉ ያደረጋቸው ሚድሮክ ጎልድ ነው። ሼህ ሙሐመድ ከፕራይቬታይዜሽን ኤጀንሲ አንዳንድ ሙትቻ ኩባንያዎችን እየገዙ ስማቸው እየገነነ ሲመጣ አሉባልታውም ተጠናክሮ ቀጠለ። ሚድሮክ ጎልድን እንደገዙ “ሼህ ሙሐመድ የሀገሪቱን ወርቅ እያወጡ ቀጥታ ውጪ ሀገር እየወሰዱ ቸበቸቡት…” የሚል ሀሜት በሰፊው መወራት ጀመረ። እውነታው ግን እንደዚያ አልነበረም።

ሚድሮክ ጎልድ ለጨረታ ሲቀርብ ከሚድሮክ ሌላ የፈረንሳይና የሌሎች ሀገሮች ተጫራቾች ተሳትፈው ነበር። ሼህ ሙሐመድ በ170 ሚሊዮን ዶላር ገደማ ለመግዛት ባቀረቡት ዋጋ አሸነፉ። የሚገርመው ነገር ሼህ ሙሐመድ ካሸነፉ በኋላ ተጨማሪ 50 ሚሊዮን ዶላር ከፍለው ሚድሮክ ጎልድን በ220 ሚሊዮን ዶላር ገደማ ነበር የገዙት።

በነገራችን ላይ ሼህ ሙሐመድ ሚድሮክ ጎልድን ሙሉ ለሙሉ አይደለም የገዙት። የኢትዮጵያ መንግስትም ባለ ድርሻ ነው። በዚህም ምክንያት የኢትዮጵያን መንግስት በመወከል የስራውን ሂደት የሚከታተለው የኢትዮጵያ ብሔራዊ ባንክ ነው። የኢትዮጵያ ብሔራዊ ባንክ ሳያውቀው አንዲት ግራም ወርቅ አትሸጥም። የመሸጫ ዋጋውም የሚወሰነው በኢትዮጵያ ብሔራዊ ባንክ ነው።

መንግስት ከወርቅ ሽያጩ የሚገኘውን የትርፍ ድርሻውን (dividend) በሂሳብ ባለሙያ እየተሰላ፣ በኦዲተር እየተረጋገጠ በየዓመቱ ይወስዳል። የትርፍ ግብርም ይወስዳል። የሮያልቲ ክፍያም ይወስዳል። ከዚህ በተጨማሪ ሼህ ሙሐመድ ከራሳቸው የትርፍ ድርሻ ላይ ለክልሉ መንግስት በሚሊዮን የሚቆጠር ገንዘብ በችሮታ ይሰጣሉ። አሁንም ከዚህ በተጨማሪ ሼህ ሙሐመድ ከራሳቸው ድርሻ ላይ ለአካባቢው ህብረተሰብ ት/ቤት፣ የጤና ተቋማትና ሌሎች የመሰረተ ልማት አውታሮችን ገንብተዋል። መንገድ ሰርተዋል። ይህንን ሀቅ የአካባቢው ህብረተሰብና አባ ገዳዎች ጭምር ጠንቅቀው ያውቁታል። መላው የድርጅቱ ሰራተኛም ያውቀዋል። ሼህ ሙሐመድ እየዘረፉት ነው የሚባለው ሚድሮክ ጎልድ ይህንን የሚመስል አሰራር ያለው መሆኑን እኔም አይቻለሁ።   

ሌላው በየኢንተርኔቱና በማህበራዊ ሜዲያ ሼህ ሙሐመድን በተመለከተ ሲናፈስ ያየሁት አሉባልታ “ሼህ ሙሐመድ ሀሉንም የመንግስት የልማት ድርጅቶችን በርካሽ ዋጋ እንዲገዙ ተመቻችቶላቸዋል…” የሚል ነው። ይህ የወሬ ቱማታ ተራ ስም ማጥፋት መሆኑን ለማሳየት አንዳንድ እውነታዎችን ልጥቀስ።

ከ1987 እስከ 2005 ዓ.ም ድረስ ባሉት ጊዜአት ፕራይቬታይዜሽን ኤጀንሲ 260 የሚሆኑ የቀድሞ መንግስት የልማት ድርጅቶቸን በሽያጭ ለግለሰቦች አስተላልፏል። ከነዚህ ውስጥ ሼህ ሙሐመድ የገዟቸው 23 ብቻ ናቸው። (ቀሪዎቹ 237 ኩባንያዎች ለሌሎች ለውጭ ሀገርና ለኢትዮጵያውያን ባለ ሀብቶች ነው የተሸጡት) በመቶኛ ሲሰላ ሼህ ሙሐመድ የገዟቸው ዘጠኝ በመቶ (9%) ያህሉን ብቻ ነው ማለት ነው። ይህንኑም ከሌሎች ጋር ተጫርተው እየተሸነፉም እያሸነፉም ያገኙት ውጤት ነው። ሼህ ሙሐመድ ከመንግስት “ልዩ ድጋፍ” ቢረግላቸው ኖሮ ቢያንስ ቢያንስ ሃምሳ በመቶ የሚሆኑትን ኩባንያዎች በገዙ ነበር።

እዚህ ላይ “ሼህ ሙሐመድ የገዟቸው ኩባንያዎች የተሻለ ይዞታ ያላቸውንና አትራፊዎቹን ነው” የሚል ተጫሪ አሉባልታ ይነሳ ይሆናል። ይሁን እንጂ ሼህ ሙሐመድ የገዟቸው ኩባንያዎች ከስረው በመዘጋት ሂደት ላይ የነበሩ ወይም ሊዘጉ አንድ ሀሙስ የቀራቸው አሊያም ሊሸጡ ባለመቻላቸው መንግስት መጣያ አጥቶ የተቸገረባቸው ድርጅቶች ናቸው። ለምሳሌ በዓይኔ ያየሁትን ልንገራችሁ። ሼህ ሙሐመድ ከገዟቸው ውስጥ አንዱ መልጌ ወንዶ የሚገኘው እርሻና የቲማቲም ድልህ ማምረቻ ፋብሪካ ነው። ይህ ፋብሪካ በ1930ዎቹ በጣሊያን ቅኝ ገዢዎች የተቋቋመ፣ መለዋወጫ የማይገኝለት፣ በሞዲፊክ መከራውን ያየ ሙት ፋብሪካ ነው። ያንን ፋብሪካ ያመረተው ፋብሪካ በምድር ላይ የሚኖር አይመስለኝም።

ማገናዘብ የሚችል ህሊና ላለው ሰው እነዚህን ሞት አፋፍ ላይ የነበሩና አክሳሪ ስመ ኩባንያዎችን ሼህ ሙሐመድ መግዛታቸው ያስመሰግናቸው እንደሆነ እንጂ ከቶም የሚያስወቅሳቸው ሊሆን አይችልም። እንኳን እጅ መንሻ ሰጥተውና ከባለስልጣት ጋር ተሞዳሙደው ሊገዟቸው ይቅርና ከገዟቸው በኋላ አስፈላጊውን ማሻሻያ እንዳያደርጉ እንኳ መንግስት “የንግድ ዘርፉን መለወጥ አትችሉም” የሚል አስገዳጅ ድንጋጌ በማስቀመጡ ሁኔታው ተጨማሪ ኪሳራን የሚያስከትል መሆኑ ይታያል። እንደ ዶ/ር ኢንጅኔር አረጋ ያለ ሌት ተቀን እንቅልፍ አጥቶ የሚሰራ ጥበበኛ የንግድ ሥራ መሪ ባይዛቸው ኖሮ ለሼህ ሙሐመድ እንኳን ትርፍ ሊያስገኙ ከስረው ይዘጉ ነበር። ይህ ሁኔታ ደግሞ በመቶ ሺዎች የሚቆጠሩ ሠራተኞችና ቤተሰባቸውን ጎዳና ላይ እንዲወጡ ያደርግ ነበር።

እነዚህ ሁኔታዎች የሚያሳዩት ሼህ ሙሐመድ አላግባብ ሀብት ማግበስበሳቸውንና በሙስና መዘፈቃቸውን ሳይሆን እንደ ኢትዮጵያዊ ለሀገራቸውና ለወገናቸው የቁርጥ ቀን ደራሽ መሆናቸውን ነው። እዚህ ላይ አንድ ነገር ግልጽ ማድረግ እወዳለሁ። ከላይ ለመግለጽ እንደተሞከረው ሼህ ሙሐመድ በኢትዮጵያ ውስጥ በሙስና የተዘፈቁበት ሁኔታም ሆነ በሙስና ያፈሩት ሀብት የለም አልኩ እንጂ “በኢትዮጵያ ውስጥ ባሉት 75 የሼህ ሙሐመድ ኩባንያዎች ውስጥ ሙስና የሚባል ነገር የለም፣ የሼህ ሙሐመድ ሀብትና ንብረት በነቀዙ ሰራተኞቻቸውና የኩባንያ መሪዎች አልተመዘበሩም ወይም አይመዘበሩም” እያልኩ እንዳልሆነ እንዲታወቅልኝ አደራ እላለሁ።

በኢትዮጵያ ያለውን የሼህ ሙሐመድን የኢንቨስትመንት ሁኔታ ካየን በኋላ ውጪ ወዳለው ሁኔታ ማምራት ተገቢ መሆኑን አምናለሁ። እንደሚታወቀው ሼህ ሙሐመድ በኢትዮጵያ ኢንቨስትመንት ከመጀመራቸው በፊትም ሆነ በኋላ በአሜሪካ፣ በአውሮፓም ሆነ በአፍሪካ፤ እንዲሁም በሳዑዲ ዓረቢያ ትልልቅ ኢንቨስትመንቶች እንዳላቸው ይታወቃል። ይሁን እንጂ በእነዚህ ሀገራት ያላቸው የንግድ እንቅስቃሴ ምን እንደሚመስል ስለማላውቅ ምንም ነገር ማለት አልችልም። በመሆኑም ከዚህ በመቀጠል ማንሳት የምፈልገው ሰሞኑን በሼህ ሙሐመድ ላይ በሳዑዲ ዓረቢያ መንግስት የተፈጸመቀውን እገታና የእገታውን ምክንያት በተመለከተ ይሆናል።

ሰሞኑን ሼህ ሙሐመድ የታገቱበትን ምክንያት በተመለከተ በመገናኛ ብዙሃን፣ በኢትዮጵያውያን ማህበራዊ ሜዲያዎችና በህብረተሰቡ ዘንድ ብዙ ብዙ ነገር እየተወራ ነው። የሼህ ሙሐመድ ነገር ይህን ያህል መወያያ የሆነው ሼህ ሙሐመድ ኢትዮጵያዊ በመሆናቸው እንደ ዜጋ በሀገሪቱ ኢኮኖሚ ላይ ካላቸው ወደር የማይገኝለት ሚና በመነሳት ስለሆነ የሚያስገርም ጉዳይ ሆኖ አይታየኝም። ስለሆነም የሼህ ሙሐመድ ጉዳይ መታየት ያለበት ከአንድ ተራ ዜጋ ጉዳይ አንጻር ሳይሆን እኚህ ትልቅ ባለሀብት ካላቸው ጉልህ ሚና አኳያ መሆን ይገባዋል የሚል እምነት አለኝ።

ቀደም ሲል መግቢያየ ላይ እንደጠቀስኩት በሙያየ ፖለቲካል ኢኮኖሚስት ነኝ። እናም የሼህ ሙሐመድን የእስር ምክንያት ከፖለቲካም ከኢኮኖሚም አኳያ ለመዳሰስ እሞክራለሁ። በዚህ መሰረት ሦስት አመላካች ነጥቦችን ለማንሳት እወዳለሁ። የመጀመሪያው ነጥብ፤ ሼህ ሙሐመድ የአሜሪካ መንግስት የትኩረት ዒላማ መሆናቸውን በተመለከተ ነው።

ብዙዎቻችን እንደምናውቀው እ.ኤ.አ ከ2000 ዓ.ም ጀምሮ አሜሪካ “አል-አሙዲ የአሸባሪዎች ደጋፊ ሊሆን ይችላል” በሚል ጥርጣሬ በሼህ ሙሐመድ ላይ ክትትል ታደርግ እንደነበር ይነገራል። በተለይም ቦስኒያ ውስጥ በሚንቀሳቀስና ለአል-ቃዒዳ ድጋፍ ያሰባስባል ተብሎ በሚጠረጠር አንድ የእርዳታ ድርጅት ሰነድ ውስጥ ስሙ ተገኝቷል በሚል ሰበብ በሼህ ሙሐመድ ላይ ክትትል እንደሚደረግ መረጃዎች ይጠቁማሉ።

ይሁን እንጂ፤ ቦስኒያ ውስጥ በሚንቀሳቀሰው የእርዳታ ድርጅት ሰነድ ውስጥ የሼህ ሙሐመድ ብቻ ሳይሆን የሌሎችም ታዋቂ ሰዎችና ባለሃብቶች ስም ተገኝቶ ስለነበርና እነሱም ተጠይቀው ለድርጅቱ እርዳታ መስጠታቸውን አምነው፤ ነገር ግን ድርጅቱ ለአል-ቃዒዳ መስራቱን እንደማያውቁ ገልጸው ስለነበር አሜሪካም በወቅቱ አላሰረቻቸውም ነበር። ስውር ክትትሉ ግን ከዚያን ጊዜ ጀምሮ አልተቋረጠም። አሁን ትራምፕ ወደ ስልጣን ሲመጡና የሳዑዲ አዲሶቹ ልዑላን “ለአልጋየ ያሰጋል ወይም አድርግ ያልነውን አላደረገም” የሚል ስጋት ሲያድርባቸው ይህቺን ካርድ መዘው እያስፈራሩባት እንደሆነ አስተያየት የሚሰጡት የፖለቲካ ተንታኞች ብዙዎች ናቸው።

ሁለተኛው ነጥብ፤ ሼህ ሙሐመድ ኢትዮጵያዊ ቁንጮ ባለ ሀብት በመሆናቸው የታሰሩበት ምክንያት ከህዳሴው ግድብ ጋር ሊያያዝ ይችላል የሚል ነው። እንደሚታወቀው የህዳሴ ግድብ በመሰራቱ የግብፅ መንግስት “ጥቅሜ ይነካል” በሚል መንፈስ ሳይሆን “በምቀኝነት መንፈስ” የግድቡን ሥራ ለማደናቀፍ እንቅልፍ አጥቶ ይዋትታል። አንዴ የኤርትራን መንግስት በመደገፍና በማስተባበር፣ ሌላ ጊዜ በውጪ ሀገራት ያሉ ተቃዋሚዎችን በማሰባሰብና መድረክ በመስጠት፣ ቆየት ብሎ ሶማሊያ ውስጥ ያለውን አልሸባብን በማንቀሳቀስ፣… ያልፈነቀለው ድንጋይ የለም።

ከቅርብ ጊዜያት ወዲህ የግብፅና የሳዑዲ ዓረቢያ መንግስታት በፍቅር ክንፍ ማለታቸው ይስተዋላል። ግብፃዊ ሹማምንት ወደ ሳዑዲ ዓረቢያ ገባ ወጣ ማለት አብዝተዋል። በሁለቱ ሀገሮች መካከል ያለው ዲፕሎማሲዊ ግንኙነት በመጠናከሩ ለ50 ዓመታት በግብፅ እጅ የነበረች ደሴትን ለሳዑዲ ዓረቢያ እስከ መስጠት ደርሷል። አዲሲቷ ደሴት ደግሞ ለሳዑዲ ንጉሳውያን ቤተሰቦች ተጨማሪ የመዝናኛ መንደር ለመመስረት ታስፈልግ ይሆናል።

ግብፅም ብትሆን ያልተረጋጋ ህዝቧ ጋር እየተነታረከች ደሴትን ያህል ነገር “በብላሽ ትሰጣለች” ብሎ ማሰብ፤ ማሰብ አለመቻል ነው። የሳዑዲ መንግስት ደሴት ካገኘ በኋላ ግብፅ “አድርግ” ያለቺውን “አያደርግም” ብሎ ማሰብም፤ ማስተንተን አለመቻል ነው እንጂ ሌላ ሊባል አይቻልም።

ለህዳሴ ግድብ ግንባታ የሚሆን ገንዘብ ማሰባሰብ እንደተጀመረ ሼህ ሙሐመድ 1 ነጥብ 5 ቢሊየን ዶላር የሚያወጣ ድጋፍ ማድረጋቸው ይታወሳል። እዚህ ላይ መታየት ያለበት ሼህ ሙሐመድ ያበረከቱትን 1 ነጥብ 5 ቢሊየን ዶላር ብቻ ሳይሆን፤ የእርሳቸውን አርአያነት ተከትለው ሌሎች የሀገሪቱ ባለሀብቶች ያደረጉት መጠነ ሰፊ ተሳትፎ ያስገኘውን ውጤት ነው። እንዲህ ያለው የኢትዮጵያውያን ባለሀብቶች የትብብር መንፈስ ደግሞ በግብፆች ዘንድ በስጋት የሚታይ “መጥፎ ተግባር” ነው። እናም እንዲህ ያለውን ሁኔታ በተገኘው አጋጣሚ እንዲቋረጥ ለማደረግ “ይህንን ሰው አስደንግጡልን” የሚል መልእክት ከግብፅ ወደ ሳዑዲ ዓረቢያ “አይተላለፍም” ብሎ ማሰብ ቂልነት ነው።

ሦስተኛው ነጥብ፤ ሳዑዲ ዓረቢያ ውስጥ ያለውን ሁኔታ ግምት ውስጥ በማስገባት የተደረገ ዳሰሳ ነው። ከርቀት ስናየው በዚህ ወቅት በሳዑዲ ዓረቢያ ያለው “አልጋ” የረጋ አይመስልም። ወጣቱ ልዑል የለውጥ ኃይል (ሪፎርሚስት) ናቸው ይባላል። አዘማኝ (ሞደርኒስት) ናቸውም እየተባለ ነው። በቅርቡ ካከናወኗቸው አውሮፓ አስተኔ ተግባራት ውስጥ ሴቶች መኪና እንዲነዱ ፈቅደዋል። የመናፍስት ቀን (Halloween Day) በሳዑዲ ዓረቢያ እንዲከበር ፈቅደዋል። ለአንድ ሮቦት ዜግነት ሰጥተዋል… እንዲህ ያለው ተግባራቸው ግን በሳዑዲ ዓረቢያ “ጎምቱዎች” የተወደደላቸው እንዳልሆነና ውስጥ ውስጡን “የመፈንቅለ ስልጣን” ሴራ እየተውጠነጠነ እንደነበርም ይወራል። ተጽእኖ ፈጣሪና ተሰሚነት ካላቸው የሳዑዲ ዓረቢያ “ጎምቱዎች” ውስጥ ደግሞ ሼህ ሙሐመድ አንዱ መሆናቸውን ታሳቢ ማድረግ ይቻላል። እናም የአሁኑ የመንግስት እርምጃ ጠንካራ የፖለቲካ ክንድን ተጠቅሞ እነዚህን “ጎምቱዎች” ዝም ለማስባል የተለቀቀ “shock therapy” ይመስላል።

ከዚህ በተጨማሪ ከሼህ ሙሐመድ ጋር የተያያዘ ሌላ ዓቢይ ጉዳይ ማንሳት ይቻላል። ይኸውም የሳዑዲ መንግስት በቀይ ባህር ዳርቻ ከጂዳ ከተማ ትንሽ ራቅ ብሎ “አብደላ” የተባለ አዲስ ከተማ (Abdela City) ለመቆርቆር አስቧል ይባላል። ይህም ከተማ ለሳዑዲ ዓረቢያ ዜጎች የተከለከለ (የማይገቡበት)፣ የውጪ ሀገር ዜጎች የሚኖሩበትና እንደልባቸው የሚሆኑበት፣ መጠጥም ጭፈራም… የተፈቀደበት ከተማ እንደሚሆን ይወራል።

በአሜሪካ በኩል፤ ይህንን ከተማ የአሜሪካ (የእነ ትራምፕ) የኮንስትራክሽን ኩባንያዎች እንዲሰሩት ይፈለጋል። በሳዑዲ ዓረቢያ በኮንስትራክሽን ሥራ ታዋቂ የሆኑት የቢላደን ቤተሰብ እና የእነ ሼህ ሙሐመድ ድርጅቶችም “አገር በቀሎቹ እኛ እያለን የውጪ ኩባንያ ሊመጣ አይገባም” የሚል አቋም መያዛቸውና ንትርክ መነሳቱ ይነገራል።

በሌላ በኩል የሳዑዲ ዓረቢያ መንግስት ይህንን ከተማ ለመገንባት በቂ በጀት የሌለው በመሆኑ ቁንጮ ቱጃሮቹ ገንዘብ እንዲሰጡት ካለበለዚያ ትልቁን የነዳጅ ሀብት ድርሻ (ሼር) ለህዝብ እንደሚሸጥ ያስጠነቅቃል። ከወደ ቱጃሮ በኩል ደግሞ፤ “የነዳጅ ሀብት ድርሻችን ተቀንሶ ለህዝብ አይሸጥም። ለከተማው መገንቢያ ገንዘብ እንሰጣለን። ገንዘቡን የምንሰጠው ግን የግንባታ ስራው ለእኛ ከተሰጠን ነው…” የሚል ወጣሪ ቅድመ-ሁኔታ ሲነሳ የሳዑዲ መንግስት በበኩሉ “እምቢ ካላችሁ በሙስና ሰበብ እናንተን አስሬ ሀብታችሁን እወርሳለሁ…” የሚል አቅጣጫን በመከተል ዋና ዋናዎቹን ሰዎች ማገቱ በአረብ ሀገራት በስፋት እየተወራ ነው።

ለእነ ሼህ ሙሐመድ መታሰር ምክንያት ሊሆኑ የሚችሉ ሌሎችንም ፖለቲካዊና ኢኮኖሚያዊ መላምቶችን (Hypothesis) መዘርዘር ይቻላል። ይሁን እንጂ፤ የፈለግነውን ያህል መላምት ስንደረድር ብንውል እነ ሼህ ሙሐመድ የታሰሩበትን ምክንያት እቅጯን መናገር አይቻልም። እውነቱን የሚያውቀው አንድዬ የሆነው ፈጣሪ አምላክ - አላህ ብቻ ነው።

ይህ እንደተጠበቀ ሆኖ እነዚህን ሰዎች ያሳሰራቸው ከጀርባ እየተውጠነጠነ ያለ ፖለቲካዊ ሴራ (Political Framing) ሊሆን እንደሚችል መጠርጠር ይቻላል። ፖለቲካዊ ሴራ (Political Framing) ማለት “አንድን ንፁህ ግለሰብ፣ ድርጅት ወይም ማህበረሰብ… ባልዋለበትና ባልሰራው ኃጢያት አቅዶና ሆን ብሎ፣ ሴራ በመጎንጎንና ሰነዶችን በማቀነባበር በህዝብና በፍትህ አካላት ተጠያቂ ለማድረግ የሚሸረብ ፖለቲካዊ ሴራ” ማለት ነው ይላሉ በመስኩ ጥናት ያደረጉ ተንታኞች።

እንዲህ ያለው የሴራ ፖለቲካ አሜሪካንን ጨምሮ በአውሮፓና በሌሎችም በርካታ ሀገሮች ይፈጸማል። በእኛም በገር (የሩቁን ዘመን ትተን) ከአፄ ምኒልክ ዘመነ መንግስት ጀምሮ እስከ አሁን ድረስ የስልጣን ተቀናቃኝን፣ አልታዘዝም ባይን፣ አፈንጋጭን፣… ለማንበርከክ መንግስታት የሚጠቀሙበት የሸርና የተንኮል መንገድ ነው። (ወንድማችንን ሼህ ሙሐመድ ሁሴን አሊ አል-አሙዲንን ከእንዲህ ያለው ሸፍጥ አላህ ይጠብቃቸው!!!)

ሳር ቤት አካባቢ ወደሚገኘው የሚድሮክ ቴክኖሎጂ ግሩፕ (መቻሬ ሜዳ) በሄድኩ ቁጥር ከሼህ ሙሐመድ ትልቅ ፎቶግራፍ ስር የተጻፈ ሁሌም ቀልቤን የሚስብ ጥቅስ አለ። እንዲህ ይላል፤ “ፈረሱም ሜዳውም እነሆ። አንድና አንድን በማቀናጀት አስር ለማድረግ በርትታችሁ ስሩ” ይላል። ይህ ጥቅስ ከሼህ ሙሐመድ ንግግር ላይ የተወሰደ ነው። መቼና የት እንደተናገሩት ባላውቅም ሼህ ሙሐመድ ይህንን “ሚሽን” (ተልእኮ) የሰጡት በኩባንያዎቻቸው ለሚሰሩ ሠራተኞቻቸው መሆኑ ነው።

መጀመሪያ ላይ አንድ እና አንድ ተቀናጅቶ እንዴት አስር ሊሆን እንደሚችል አልገባኝም ነበር። በኩባንያዎቹ ያለውን ሥራና የአሰራር ስርዓት እንዲሁም በየዓመቱ የሚመዘገበውን ውጤት ሳይ ይህ ሼህ ሙሐመድ ለሠራተኞቻቸው የሰጡት ሚሽን ግልጽ ሆኖልኛል።

“ድንጋይና ቅዝምዝም የሚወረወረው ጣፋጭ ፍሬ ያፈራ ዛፍ ላይ ነው” እንዲሉ ሼህ ሙሐመድ የታሰሩት ታላቅ የስራ ሰው በመሆናቸው ነው እንጂ በነውረኛ ነገር ውስጥ ተገኝተው እንዳልሆነ በኢትዮጵያ ውስጥ ያለው ስራቸው ህያው ምስክር ነው። እንዲህ ያለው ውንጀላ እና የሊቀ መንበራችን መታሰርና መንገላታት አያስበረግገንም! እርሳቸው ታሰሩም ተፈቱ፣ በሀገር ውስጥ ኖሩም አልኖሩ… እርሳቸው የሰጡንን አንድ እና አንድን በማቀናጀት አስር የማድረግ ተልእኮ ለማሳካት መላው ሰራተኛ በበለጠ ትጋትና ጥንካሬ የምንሰራ መሆኑን ወዳጅም ጠላትም ሊያውቀው ይገባል።

በመጨረሻም፤ የሳዑዲ ዓረቢያን የሙስና ዘመቻ በተመለከተ አንዲት ነገር ለማንሳት ወደድሁ። በቅርቡ የሳዑዲ ንጉሳዊ ቤተሰቦች ወደ ፈረንሣይ ፓሪስ ለመዝናናት ሄደው ነበር። መሄዳቸው የሚገርም ነገር አይደለም። የሚገርመው ነገር ከንጉሳዊ ቤተሰቡ ጋር ከሳዑዲ ዓረቢያ ወደ ፈረንሳይ ተጭኖ የሄደው “ጓዝ” ብዛት ነው። ክብደቱ 25 ቶን (2,500 ኩንታል) ነበር። ይህንን “ጓዝ” ከአውሮፕላን ማረፊያ ወደ አረፉበት ሆቴል ለማጓጓዝ፣ ለመጫንና ለማውረድ የነበረውን ውጣ ውረድ አስቡት። ሆቴሉ ውስጥ ወደ ፎቅ ለማውጣት የሆቴሉ አሳንሳር አልችል ብሎ እንደነበርም ዘገባዎች ያመለክታሉ።

ለመሆኑ ይህ ሁሉ “ጓዝ” ምንድነው? ልብስ ከሆነ አንድ ሁለት ሻንጣ ይበቃል። ቤትና አገር የለቀቁ ይመስል ዐረቢያን መጅሊስ፣ መኪናና ምግብ ጭምር ጭኖ ሽርሽር ከመሄድ በላይ ብክነትና ሙስና አለ? የሳዑዲ መንግስት ሙስናን እዋጋለሁ ማለቱ ከልቡ ከሆነ መጀመሪያ በንጉሳዊ ቤተሰብ የሚፈጸመውን ልቅ ኑሮና መረን የለሽ ብክነት እንዲቀር በማድረግ ቢጀምር መልካም ነው። በርግጥ ሙስናን ከልብ እንዋጋ ካሉና ዘመቻውንም ከቤት ከጀመሩ የንጉሳዊ ቤተሰቡ መኖሪያ ማረሚያ ቤት መሆኑ ጥርጥር የለውም። ይህንን ሳያደርጉ በሌሎች ላይ ጣት መቀሰሩ ግን የአንድ ሰሞን ሆይ ሆይታን ከመፍጠር የዘለለ ትርጉም አይኖረውም።

ሰሞኑን ሼህ ሙሐመድ መታሰራቸው እንደተሰማ “የድርጅቱ ባለቤት የሉም፣ ታስረዋል፣ አይመጡም…” በሚል አስተሳሰብ አንዳንድ ወገኖች በአንዳንድ ኩባንያዎች ላይ ያሳዩትን አሉታዊ እንቅስቃሴ በተመለከተ እና ከሼህ ሙሐመድ መታገት ጋር የተያያዙ ተጨማሪ ሃሳቦችን ይዤ ሳምንት እመለስበታለሁ። እስከዚያው ድረስ ሊቀ መንበራችን እንደሚፈቱም ባለ ሙሉ ተስፋ ነኝ - ኢንሻ-አላህ!!!

በይርጋ አበበ

“እና ምን ይጠበስ” አርት ጋላሪ እና “ዳሪክ ኮምዩኒኬሽን” በጥምረት ያዘጋጁት መስማት የተሳናቸውን እንስማ የቅርፃ ቅርፅ እና ሥዕል አውደ ርዕይ አርብ በየአብዘር አርት ጋላሪ ይቀርባል። በአውደ ርዕዩ ላይ ስምንት ወጣቶች ሥራዎቻቸውን ያቀርባሉ።


የአውደ ርዕዩ አዘጋጆች ለሰንደቅ ጋዜጣ በላኩት መግለጫ “አውደ ርዕዩ የተዘጋጀው መሥማት ለተሳናቸው የህብረተሰብ ክፍሎች ለህብረተሰቡ ግንዛቤ ለማስጨበጥ እና በዝቅተኛ የኑሮ ደረጃ የሚገኙ መስማት የተሳናቸው ህፃናት ተማሪዎችን ለመርዳት ነው። ስለዚህም በዕለቱ ስምንቱም ሰዓሊዎች ጫማ በመጥረግ ገንዘብ የሚያሰባስቡ ይሆናል” ብለዋል።


አውደ ርዕዩ ለሁለት ሳምንታት ለህዝብ ክፍት ሆኖ የሚቆይ ሲሆን መግቢያም በነፃ ነው።


ፕሮግራሙ ከዚህ በተጨማሪም ህዳር 24 ቀን 2010 ዓ.ም በፈንድቃ አርት ጋላሪ፤ ታህሳስ 08 ቀን 2010 ዓ.ም በጣይቱ አርት ጋላሪ እና ታህሳስ 22 ቀን 2010 ዓ.ም በሞዛይክ ሆቴል አርት ጋላሪ በተከታታይ ለእይታ ይቀርባል።

 

በጥበቡ በለጠ

 

ጣና ሐይቅ ለኢትዮጵያ የታሪክና የማንነት መገለጫ የሆነ ግዙፍ ቅርስ ነው። ጣና ውስጥ እጅግ ድንቅ የሚባሉ የኢትዮጵያ ቅርሶች የሚገኙበት ምስጢራዊ ውሐ ነው። በርካታ እድሜ ጠገብ ጽላቶች፣ ንዋየ ቅዱሳት፣ ብርቅዬ የብራና መጻህፍት፣ የታላላቅ መሪዎችና ቅዱሳን አጽም፣ ከኦሪት እስከ አዲስ ኪዳን የተንጣለለ ታሪክ፣ ብዙ ብዙ ገና ያልደረስንባቸው ምስጢራዊ ታሪኮች ያሉበት የኢትዮጵያዊያን ሁሉ መስታወት ነው። ይህ መስታወታችን እየደበዘዘ ሊሰባበር መንገዱን ይዞታል። እኛ ኢትዮጵያዊያን ይህን መስታወታችንን ከክፉ አደጋ የመጠበቅ ሀላፊነት አለብን። ጣና ከታመመ አባይም አዙሮ ይጥለዋል። ከጣና ማህጸን ስለሚወጣ ህመሙ ህመማቸው ነው።


ዓባይ ለኢትዮጵያ ትልቅ ታሪክ፣ የጥበበኞች ቋንቋ እና ሃይማኖት ሁሉ ሆኖ ቆይቷል። ለምሳሌ ዓባይ እየተንደረደረ ጥልቅ ብሎ የሚወጣበት ጣና ሃይቅ ከጎጃም እስከ ጎንደር ድረስ ተለጥጦ 3 ሺህ 600 ካሬ ኪሎ ሜትር ሸፍኗል። በዚህ ደሴት ላይ ከጥንታዊው ከኦሪቱ ዘመን እስከ ዛሬ ድረስ ይፀለያል ይዘመራል፣ ይሸበሸባል። ምክንያቱም በሐይቁ ላይ 37 ደሴቶች አሉ። እነዚህ ደሴቶች ላይ ደግሞ ከ21 የሚበልጡ የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ቤተ-ክርስትያን ገዳማት አሉ። ገዳማቱ ውስጥ የዓለም ታላላቅ ቅርሶችና ታሪኮች ያሉባቸው ናቸው። የተባበሩት መንግሥታት የትምህርት፣ የሣይንስ እና የባህል ድርጅት /ዩኔስኮ/ ቱሪስቶች እንዲይዋቸው ደጋግሞ የሚወተውትላቸው አስገራሚ ቦታዎች ናቸው።


ዲያቆን ብርሃኑ አድማስ የካቲት /መጋቢት 2001 ዓ.ም በሐመር መጽሔት ላይ ስለ ጣና ሐይቅ እንዲህ ብሏል፡-


ሶስት ሺ ስድስ መቶ ሰላሳ ሰባት ካሬ ኪሎ ሜትር ስፋት ያለውን ይህን ሐይቅ ጌታ በተወለደበት ወቅት በግብፅ ላይ ምርምር በማድረጉ የሚታወቀው ግሪካዊ ተመራማሪ ስትራቦ፣ “ሴቦ” በማለት ይጠራው ነበር። የሁለተኛው ክፍለ ዘመን የግብፅ መልክዓ-ምድር ተመራማሪ የነበረው ገላውዴዎስ ፕቶሎሜም፤ “ኮሎ” ይለው ነበር። የአቴናው ድራማ ፀሐፊ ኤስኪለስ ደግሞ፣ “መደብ የተቀባይ ሐይቅ የኢትዮጵያ ጌጥ” ይለው ነበር። ይህ ሰው፣ ይህን ያለው ደግሞ አምስት መቶ አመት ቅድመ-ልደተ-ክርስቶስ መሆኑን ስናስብ በዚያ ዘመን፤ የዓለም ዓይኖች ከሚያርፍባቸው ሀገራት፣ ኢትዮጵያ ግንባር ቀደም የነበረች መሆኗንም እንገነዘባለን።


በኢትዮጵያ ውስጥ ከሚገኙት ሀይቆች ትልቁ የጣና ሃይቅ ነው። ስፋቱ 3 ሺህ 637 ካሬ ኪ.ሜ ሲሆን በውስጡ በሚገኙ ደሴቶችና በዙሪያው በርካታ የኦርቶዶክስ ክርስትና ሃይማኖትን የሚከተሉ ገዳማት ይገኛሉ። አንዳንዶቹ ገዳማት ከ700 ዓመት እድሜ በላይ ያላቸውና ከተለያዩ የአገሪቱ ክፍሎች የተሰባሰቡ ውድ የታሪክ ቅርሶችና የመካከለኛው ዘመን የኢትዮጵያ ነገስታትን አጽም የያዙ ናቸው። በመሆኑም ገዳማቱ የአገሪቱ ቤተክህነት ሙዚየም ናቸው ለማለት ይቻላል።

 

ደብረማርያም


ከባህር ዳር ከተማ የሰሜን ምስራቅ አቅጣጫን በመያዝ በጀልባ ለሃያ ደቂቃ አሊያም በእግር ለአንድ ሰዓት ተኩል በመጓዝና የአባይን ወንዝ በታንኳ በማቋረጥ የደብረማርያም ገደም ወደምትገኝበት ደሴት መግባት ይቻላል። የተለያዩ ታሪካዊ ቅርሶችን የያዘችው የደብረ ማርያም ገዳም በአፄ አምደ ጽዮን መዘነ መንግስት /1307-1337ዓ.ም/ እንደተመሰረተች ይነገራል።


አካባቢው በሁለት ተጨማሪ ስሞች ይታወቃል። እነኚህም ጉማሬ ባህር እና አባይ ራስ ይባላሉ። ጉማሬ ባህር የተባለው በአካባቢው ጉማሬዎች ስለሚገኙ ሲሆን አባይ ራስ የተባለው ደግሞ የአባይ ወንዝ የሀይቁን ውሃ ሰንጥቆ የሚወጣበት ስፍራ በመሆኑ ነው።

 

ክብራን ገብርኤልና እንጦስ


ከባህር ዳር ከተማ ሰሜን ምዕራብ አቅጣጫ የ45 ደቂቃ የጀልባ ጉዞ በኋላ ብዙም ያልተራራቁ መንትያ ደሴቶች ይገኛሉ። ደሴቶቹ የሚገኙት ማራኪ በሆነ ተፈጥሯዊ የመሬት አቀማመጥ ባለውና በደን በተሸፈነ ኮረብታማ ስፍራ ነው። ደሴቶቹ ክብራን ገብርኤልና እንጦስ በመባል ይታወቃሉ። ክብራን ገብርኤል የወንድ እንጦስ ደግሞ የሴት መናንያን መኖሪያ በመሆን ለብዙ አመታት ቆይተዋል። ይሁን እንጂ በአንዳንድ ችግሮች ምክንያት የእነጦስ መነኮሳት ወደ ሌላ አካባቢ መሰደዳቸው እስከቅርብ ጊዜ ድረስ ገዳሙ ጠፍ /ባዶ/ ሆኖ መቆየቱ ይነገራል። አሁን ግን ቤተክርስቲያን ተሰርቶና የኢየሱስ ታቦት ገብቶ ገዳሙ ወደ ወንዶች ገዳምነት ተለውጧል።


የክብራን ገብርኤል ቤተክርስቲያን መጀመሪያ የተሰራው በአፄ አምደ ጽዮን ዘመነ መንግስት ሲሆን በዳግማዊ ዳዊትና ኋላም በአዲያም ሰገድ እያሱ በድጋሚ እንደተሰራ ይነገራል። ቤተክርስቲያኑ በወጉ በተጠረቡ ቀያይ ድንጋዮች የታነፀ ነው። በቤተ መቅደሱ ዙሪያ ከድንጋይ የተጠረቡ 12 አመዶች ይገኛሉ። ከመቅደሱ ግድግዳ ጋር ተያይዞ በተሰራ ክፍል ውስጥ የገዳሙ መስራች የአቡነ ዘዮሀንስ መቃብር ይገኛል።


በደሴቱ አናት ላይ በታነፀው የክብራን ገብርኤል ቤተክርስቲያንና እንዲሁም በአፄ ፋሲል እንደተሰራ በሚነገርለት ዕቃ ቤት ውስጥ በርካታ ታሪካዊ ቅርሶች ይገኛሉ። ከእነዚህም ውስጥ በሀወርያው ሉቃስ እንደተሳለች የሚነገርላት ስዕለማርያም ከብረት የተሰራው የአቡነ ዘዮሃንስ የፀሎት ልብስ የአፄ ኢያሱ አልጋና ሰይፍ የንጉስ ተክለ ሃይማኖት ተደራራቢ አልጋ ከእንጨት የተሰሩ መቅረዝና አገልግል መስቀሎቸ የገበታ ላይ ስዕሎችና የብራና መጻሕፍት ይገኙባቸዋል። ወደ ክብራን ገብርኤል መግባት የሚፈቀድላቸው ወንዶች ናቸው።

 

ዘጌ


ታላቁ የኢትዮጵያ የስነ ጽሁፍ ሰው ነጋድራስ አፈወርቅ ገብረየሱስ የተወለደባት ደሴት ነች። የጣናን ሀይቅ ከምዕራብ ወደ ምስራቅ በመገፋት ተንሰራፍቶ የሚታየው ባህረገብ መሬት/ፔኒንሲዩላ/ ዘጌ ይባላል። በቅርብ ርቀት ሆነው ሲመለከቱት ክንፉን ዘርግቶ የተቀመጠ አሞራ ይመስላል። ዘጌ ከባህር ዳር ከተማ 15 ኪ.ሜ ያህል የሚርቅ ሲሆን በጀልባም አንድ ሰዓት ተኩል ያህል ያስኬዳል። በመኪና ደግሞ ሁለት ሰዓት ይፈጃል። ርቀቱም 23 ኪ.ሜ እንደሆነ ይገመታል።


በዘጌ ባህረ ገብ ምድር ላይ ሰባት የሚሆኑ አብያተክርስቲያናት ይገኛሉ። እነኚህም መሀል ዘጌ ጊዮርጊስ አቡነ በትረማርያም አዝዋ ማርያም ውራ ኪዳነ ምህረት ደብረስላሴ ይጋንዳ አቡነ ተክለሃየማኖትና ፉሬ ማርያም ይባላሉ። ከመጨረሻዎቹ ሁለቱ በስተቀር ሌሎቹ ገዳማት አነስተኛ ጀልባዎችን ሊያስጠጉ የሚችሉ ወደቦቸ አሏቸው።


በጣና ሀይቅና በዙሪያው የሚገኙት አብዛኞቹ ገዳማት ሰባቱ ከዋክብት በሚል መጠሪያ ከሚታወቁት የሃይማኖት አባቶች ጋር የተሳሰረ ታሪክ አላቸው። መነሻቸው ከተለያዩ የአገሪቱ ክፍሎች እንደሆነ የሚነገርላቸው እነኚህ ጻድቃን የሃይማኖት መሪዎች አቡነ ታዴዎስ፣ አቡነ ዘዮሀንስ፣ አቡነ በትረ ማርያም፣ አቡነ ሂሩት አምላክ፣ አቡነ አሳይ፣ አቡነ ዘካርያስና አቡነ ፍቅረ እግዚ ዮሃንስ ይባላሉ። አቡነ ታዴዎስ ደብረ ማርያምን አቡነ ዘዮንስ ክብራን ገብርኤልን አቡነ በትረማርያም ዘጌን አቡነ ሂሩት አምላክ ዳጋ እስጢፋኖስን አቡነ አሳየ ምንዳባን አቡነ ዘካርስ ደብረ ገሊላን አቡነ ፍቅረ እግዚዮሃንስ ደግሞ ጣና ቂርቆስን እየገደሙ እንዳቀኑ ይነገራል።


ከዘጌ ገዳማት በእድሜ አንጋፋ እንደሆነ የማነገርለት የመሃል ዘጌ ጊዮርጊስ ቤተክርስቲያን ነው። ቤተክርስቲያኑ በ13ኛው መቶ ክፍለ ዘመን እንደተመሰረተ የመስራቹን የአቡነ በትረ ማርያምን ገድል ዋቢ በመጥቀስ ካህናቱ ይገልጻሉ። አቡነ በትረ ማርያም ከሸዋ ልዩ ስሙ ሙገር ከተባለ አካባቢ እንደመጡ ይታመናል።


በመሀል ዘጌ ጊዮርጊስ በርካታ ጥንታዊ ቅርሶች ይገኛሉ። ከብረት የተሰራው የአቡነ በትረ ማርያም የፀሎት ልብስ የጥንት ነገስታትና መኳንንት ስጦታዎች የብራና መጻሕፍት ከቅርሶቹ ጥቂቶቹ ናቸው። ቤተክርስቲያኑ በተለያየ ጊዜ የመፍረስና እንደገና የመሰራት ዕድል ቢገጥመውም የጥንቱን እደ ጥበብ የሚመሰክሩ የእንጨት ቅርጻ ቅርጾች በመስኮቶቹና በሮቹ ላይ አሁንም አሸብርቆ ይታያል።


ከጊዮርጊስ ቤተክርስቲያን አጠገብ ጥንታዊ ገጽታቸውን ጠብቀው ከቆዩት ጥቂት ቤተክርስቲያናት መካከል አንዱ የሆነው የበትረ ማርያም ቤተክርስቲያን ይገኛል። ይህ ቤተክርስቲያን አቡነ በትረ ማርያም ካረፉ በኋላ ረዳታቸው በነበሩት በአቡነ በትረሎሚዎስ አማካኝነት በመቃብራቸው ላይ ለመታሰቢያነት የተተከለ ነው። ውስጡ ባማሩ ጥንታዊ የሃይማኖት ስዕሎች ያሸበረቀውና በክብ ቅርጽ ተሰርቶ በባህላዊ የሳር ክፍክፍ የተከደነው የበትረ ማርያም ቤተክርስቲያን የጥንቱን ዘመን የቅርጻ ቅርጽ ጥበብ የሚዘክሩ በሮችና መስኮቶች አሉት።


በጥንታዊ ቅብ ስዕሎች ከሚታወቁት የዘጌ ገዳማት አዝዋ ማርያምና ውራ ኪዳነ ምህረት ሳይጠቀሱ የሚታለፉ አይደሉም። በአፆ አምደ ጽዮን ዘመነ መንግስት እንደተሰራች የሚነገርላት አዝዋ ማርያም በመቅደስዋ ዙሪያ ያማሩ የግድግዳ ቅብ ስዕሎችን የያዘች ነች። አንዳንዳቹ ስዕሎች ዙሪያቸው በብር ጉባጉብቶች የተዋቡ ናቸው። በዘጌ የሚገኙ የሌሎች አብያተክርስቲያናት ስዕሎች የተሰሩት በአዝዋ ማርያም ስለነበር አንዳንድ ጊዜ ስዕል ቤት ተብላ ትጠራለች።


የውራ ኪዳነ ምህረት ቤተክርስቲያን በ14ኛው መቶ ክፍለ ዘመን በአፄ አምደ ጽዮን ዘመነ መንግስት በአቡነ ዘዮሃንስ እንደተመሰረተች ይነገራል አቡኑ ከሸዋ መርሃቤቴ የመጡ ሲሆን በቀድሞው ደብረ አስባ ገዳም በአቡነ ሕዝቅያስ እጅ ቅስና እንደተቀበሉ በጣና ሃይቅ ደቡባዊ ምስራቅ ዳርቻ በደራ ወረዳ ከሚኖሩ ጥቂት የክርስትና ሃይማኖት ተከታዮች ጋር ቆይታ አድርገው ወደ ክብራን ደሴት እንደሄዱ ገድላቸው ያትታል።


ውራ ኪዳነ ምህረት በክብ ቅርጽ የተሰራች ጥንታዊ ቤተክርስቲያን ናት። የቅኔ ማህሌቱ ከሸንበቆ ቅድስቱና መቅደሱ ከጭቃና ከድንጋይ የተሰሩ ሲሆን እስከ ቅርብ ጊዜ ጣሪያው በሳር ክፍክፍ የተሸፈነ ነበር። የመቅደሱ ዙሪያ በ16ኛው መቶ ክፍለ ዘመን እንደተሳሉ የሚነገርላቸው ውብ የሃይማኖት ስዕሎች ያጌጠ ነው። ጥንታዊ የብራና መጻህፍት፣ የነገስታት ዘውዶች ካባዎችና መስቀሎች ከታሪካዊ ቅርሶቿ ናቸው። ውራ ኪዳነ ምህርትን ወንዶችም ሴቶችም ሊጐበኟት ይችላሉ።


በዘጌ ባረ ገብ መሬት ላይ የጣና ሀይቅንና አካባቢውን ሰፊ በሆነ አድማሳዊ ርቀት ለመመልከት የሚያስችል የአራራት ተራራ አለ። በዚህ ተራራ አናት ላይ የይጋንዳ ተክለ ሃይማኖት ቤተክርስቲያን ይገኛል። አፄ አዲያም ሰገድ እያሱ ዘመነ መንግስት እንደተመሰረተ የሚነገርለት ይህ ቤተክርስቲያን በቅርስ ክምችታቸው ከሚታወቁት የዘጌ ገዳማት አንዱ ነው። ከሀይቁ ዳር ወደ ይጋንዳ የሚወስደው የእግር መንገድ አቀበት የበዛበት ሲሆን ቢያንስ አንድ ሰዓት ያስኬዳል።

 

ደቅ ደሴት


ጣና ሀይቅ ካሉት ደሴቶች ትልቁ ደቅ ደሴት ነው። ከባህር ዳር ከተማ ሰሜናዊ አቅጣጫ 37 ኪ.ሜ ርቀት ላይ ይገኛል። ይህ ደሴት የሰባት ደብር አገር ተብሎ ይታወቃል ምክንያቱም ከደሴቱ በቅርብ ርቀት የሚገኘውን ዳጋ እስጢፋኖስ ገዳም ጨምሮ ሰባት አድባራትን ስለያዘ ነው። እነዚህም ናርጋ ስላሴ ቅድስት አርሴማ፣ ኮታ ማርያም፣ ዝባድ ኢየሱስ፣ ጆጋ ዮሀንስና ጋደና ጊዮርጊስ ናቸው። ደቅ የሚለው ቃል በግዕዝ ልጅ ወይንም ትንሽ ማለት ሲሆን ደሴቱ ከሌሎች ደሴቶች ትልቁ ሆኖ ሳለ ለምን ይህ ስም እንደተሰጠው በውል አይታወቅም።


ደቅ ደሴት መጀመሪያ ለመነኮሳት ብቻ እንጂ ለአለማውያን ኗሪዎች ያልተፈቀደ ነበር። ኋላ ግን ቀስ በቀስ በርካታ ሰዎቸ ወደ ደሴቱ በመምጣት በመስፈርና በመዋለድ የኗሪው ቁጥር ከፍ ሊል ችሏል። የደሴቱ ኗሪዎች አማርኛ ተናጋሪና የኦርቶዶክስ ክርስትና ሃይማኖት ተከታዮች ብቻ ናቸው።
የአካባቢው ኗሪዎች ወደ ደሴቱ ሕዝብ በብዛት የገባበትን ዘመን በኦሪት የተለያዩ ጊዜያት ከፋፍለው ይናገራሉ። የመጀመሪያው በግራኝ አህመድ ጦርነት ወቅት ሁለተኛው እቴጌ ምንትዋብ የናርጋ ስላሴ ቤተክርስቲያንን በሚያሰሩበት ወቅት ሦስተኛው በአፄ ቴዎድሮስ ዘመነ መንግስት አራተኛው ደግሞ በአፄ ዮሃንስ 4ኛ ዘመነ መንግስት በነበረው የድርቡሾች ወረራ ወቅት ነበር።


ደቅ ደሴትን ከሌሎች ደሴቶች ለየት ከሚያደርጉት ነገሮች አንዱ የቀድሞ ነገስታት የስልጣን ተቀናቃኞቻቸውንና ተቃዋሚዎቻቸውን በግዞት የሚያቆዩበት ቦታ በመሆኑ ነው የሚሉ የታሪክ ፀሃፊዎች አሉ። ለምሳሌ በአፄ ሕዝብ ናኝ ዘመን የደብረ ጽሞና ገዳም መስራች በነበሩት በአባ ሲኖዳ ላይ ንጉሱን የሚቃወም ንግርት ተናግረናል በሚል ክስ ቀርቦባቸው በአፄው ትዕዛዝ ወደ ደቅ ደሴት እንደተጋዙና ሕይወታቸውም እዚያው እንዳለፈ በዲማ ጊዮርጊስ የሚገኘው ገድላቸው ያትታል።


በክረምት ወራት በሃይቁ ሙላት ሳቢያ ወደ ደሴትነት የሚለወጠውና በበጋው ወራት ውሃው ሰጐድል የደቅ ምህራባዊ አካል በመሆን ደሴቱን የሚቀላቀለው የናርጋ ስላሴ ገዳም የወንዶችና የሴቶች የቁሪት ገዳም በመባል ይጠራል። ገዳሙን የአፄ በካፋ ባለቤት የነበሩት እቴጌ ምንትዋብ /1730-1755/ ናቸው። የናርጋ ስላሴ ቤተክርስቲያን በክብ ቅርጽ ከድንጋይ ከኖራና ከእንጨት የተሰራ ሲሆን ቁመታቸው አራት ማትር ስፋታቸው ደግሞ ሁለት ሜትር የሆኑ ስምንት ግዙፍ በሮች አሉት። መቅደሱ በጥንታዊ የሃይማኖት ስዕሎች ያሸበረቀ ነው። ስዕሎቹ የተሳሉት በመቅደሱ ዙሪያ ሲሆን በስተምዕራብ የክርስቶስን ታሪክ ከውልደት እስከ እርገት በስተደቡብ የቅድስት ማርያምን ስደትና ተአምራት በስተምስራቅ የከርስቶስት ተአምራት በስተሰሜን ደግሞ የሰማዕታትን ገድል ይዘክራሉ። ከቤተክርስቲያኑ ጋር በተመሳሳይ ጊዜ የተሰሩ የጐንደር ዘመን የኪነህንጻ ጥበብ የሚንፀባረቅባቸው ባለፎቅ የጥበቃ ማማዎችና የሌሎች ሕንጻዎች ፍርስራሾች በግቢው ውስጥ ይገኛሉ። የእቴጌ ምንትዋብና የልጃቸው የአፄ ኢያሱ አልጋዎችና ካባ ልዩ ልዩ የብራና መጻሕፍትና የእጅ መስቀሎቸ በቅርስነት ተቀምጠዋል።


በደቅ ደሴ ምዕራባዊ አቅጣጫ ዙሪያዋን በትላልቅ ዛፍ ተከባ የምትገኝ ጥንታዊ ገዳም አለች። ቆላ ቅድስት አርሴማ ትባላለች። በ14ኛው መቶ ክፍለ ዘመን በአፄ ሰይፈ አርዕድ ዘመነ መንግስት እንደተመሰረተች ይነገራል። በአሁኑ ሰዓት ከአንድ ጠንካራ ገበሬ ቤት ብዙም ልቃ የማትታየው የቅድስት አርሴማ ገዳመ ታቦቷ አባ ዮሃንስ በተባሉ መነኩሴ ከኢየሩሳሌም እንደመጣ የገደሟ ካህናት ይገልጻሉ። እንደ አፈ-ታሪኩ ከሆነ በስሟ ቤተክርስቲያን የቆመላት ቅድስት አርሴማ በትውልድ ጀርመናዊት ነበረች ይባላል። ከደናግልት ጋር ወደ አርሜንያ ተሰዳ ለዕምነቷ ብዙ ፈተናን የተቀበለቸ በኋላም የተሰየፈች ሰማዕት እንደነበረች ገድሏ ላይ እንደተፃፈ ይነገራል። ከመቅደሱ አናት ላይ በአብዛኛው ደብዝዘው የሚታዩት የግድግዳ ቅብ ስዕሎች የሰማዕቷን ገድሎች ይተርካሉ።


በደቅ ደሴት ላይ የመጀመሪያዋ ቤተክርስቲያን እንደሆነች የሚነገርላተ ኮታ ማርያም ናት። ቤተክርስቲያኗ ዳጋ እስጢፋኖስ ገደም በነበሩት በአባ ሂሩት አምላክ እንደተመሰረተች የገዳሟ ካህናት ይገልጻሉ። ኮታ ማርያም በክብ ቅርጽ የታነፀች ዙሪያዋ ከእንጨት ከጭቃና ከኖራ የተሰራ ጣሪያዋ በሳር ክፍክፍ የተከደነ ነው። ወለሉ ደግሞ በጥንቃቃ ተሰንጥቀው በጠፍና በተያያዙ ሸንበቆዎች ተሸፍኗል። ጣሪያውን ደግፈው የያዙት 12 ረዣዥምና ወፋፍራም አምዶች ናቸው። በመቅደሱ ዙሪያ የተገጠሙት መስኮቶች ልዩ የቅርጻ ቅርጽ ጥበብ ይታይባቸዋል። በ1978፣ በ1983 አና በ1984 ዓ.ም አንዳንድ የቤተክርስቲያኗ አካሎች በባህል ሚኒስቴር የቅርስ ጥገና ባለሙያዎች የተወሰነ እድሳት ተደርጐላቸዋል። በመቅደሱ ግድግዳ ላይ የነበሩት ጥንታዊ የቅዱሳን ስዕሎች ግን ከእድሜ ብዛትና ከእንክብካቤ ጉድለት ክፉኛ ተጐድተዋል።


ከጣና ሃይቅ ደሴቶች ለደቅ ደሴት የሚቀርበው የዳጋ ደሴት ነው። ደሴቱ ከሃይቁ ከፍ ብሎ የሚገኝ በመሆኑ ከማንኛውም የሃይቁ ዳርቻ ሊታይ ይችላል። ዳጋ ጥቅጥቅ ባለ ጫካ የተሸፈነና በውስጡ የእስጢፋኖስን ገዳም የያዘ ነው። እንደ ገዳሙ ካህናት አስተያየት የዳጋ እስጢፋኖስ ቤተክርስቲያ በፄ ይኩኖ አምላከ ዘመነ መንግስት በአቡነ ሂሩት አምላክ እንደተመሰረተ ይታመናል።


የዳጋ እስጢፋኖስ ቤተክርስቲያን በቅርፁ ከሌሎቹ የሀይቁ ገዳማት የተለየ ነው። ቤተክርስቲያኑ በመረከብ ቅርጽ የተሰራ ሲሆን ምሳሌውም በጥፋት ውሃ ዘመን የሰው ዘር በኖህ መርከብ አማካይነት መዳኑን ለማመልከት እንደሆነ መነኮሶቱ ይናገራሉ።


ዳጋ እስጢፋኖስ በርካታ መናኒያን መነኮሳት የሚገኙበትና ትክክለኛው የገዳም ሕይወት ስርዓት የሚታይበት ስፍራ ነው። ገደሙን ልዩ ከሚያደርጉት ባህሪያት በመካከለኛው ዘመን የነበሩ የኢትዮጵያ ነገስታት አዕፅምት ሳይፈራርሱ በክብር ተቀምጠው መገኘታቸው ነው። ነገስታቱ በሕይወት ዘመናቸው ለገደሙ ያበረከቷቸው ስጦታዎችም በገዳሙ እቃ ቤት በቅርስነት ተቀምጠው ይገኛሉ። ዳጋ እስጢፋኖስ የአንድነት ገዳምና ለወንዶች ብቻ የተፈቀደ ነው። 

 

አብዛኞቹ የመንግስት መስሪያ ቤቶች ባለፉት ሶስት ወራት (ሩብ ዓመት) ያከናወኗቸውን ተግባራት በተመለከተ ሰሞኑን ሪፖርት በማቅረብ ላይ ይገኛሉ። እየቀረቡ ካሉት ሪፖርቶች መረዳት የቻልነው ሁሉም ማለት በሚያስችል ሁኔታ አፈፃፀማቸው አለመሳካቱን ነው የሚያመለክተው። አንዳንዶቹማ ሃምሳ በመቶ እንኳን ማከናወን አልቻሉም። የማይሰራ አይሳሳትምና ሰርተው ሳይሳካላቸው ቢቀር ልንታገሳቸው እንችል ነበር። አሁን ያለው ሁኔታ የሚያመለክተው ግን እቅድ ከማጽደቅ ሌላ የሰሩት ስራ አለመኖሩን ነው። በእነዚህ ጥቂት ወራት ውስጥ የታየው ደካማነት እስከ ዓመቱ መጨረሻ ስላለመዝለቁ ምንም አይነት ማረጋገጫ አይኖርም። የሚያጠግብ እንጀራ ከምጣዱ ያስታውቃል እንዲሉ የአሁን አፈፃፀማቸውን አይቶ ቀጣዩን መገመት ትልቅ ምርምር የሚጠይቅ ጉዳይ አይደለም። የዚህ ድምር ውጤት ግን ልንመልሰው የማንችለውን ኪሳራ ያሸክመናል። በየአቅጣጫው መውደቅ ለበዛበት ነገር እንዲህ አይነቶቹ ድክመቶች ሲደማመሩ ውጤታቸው የከፋ ነው የሚሆነው። ለዚህ ውድቀት የየራሳቸውን አስተዋጽኦ ላለማበርከት ሁሉም በየራሳቸው ዘርፍ ጠንካራ ጥረትን ይጠይቃልና በተቻለ አቅም በቀሪዎቹ ወራት መሻሻል ያስፈልጋል። አመቱ ገና ሶስት ቀሪ ሩብ ዓመቶች ስላሉት ለመለወጥ ቆርጦ ለተነሳ ሰው የሚናቁ አይደሉም።

                          አቶ ደጀኔ - ከፒያሳ

ቁጥሮች

Wednesday, 08 November 2017 18:43

               

                ባለፈው ሩብ ዓመት የወጪ ንግድ

977 ነጥብ 2 ሚሊዮን ዶላር        ለማግኘት ታቅዶ የነበረው ገቢ፤

 

678 ነጥብ 40 ሚሊዮን ዶላር       ከታቀደው ዕቅድ ማሳካት የተቻለው፤

 

60 ነጥብ 17 ሚሊዮን ዶላር        ከጥራጥሬ ሰብሎች ለማግኘት ታቅዶ የነበረው ገቢ፤

 

45 ነጥብ 90 ሚሊዮን ዶላር        ከእቅዱ ማሳካት የተቻለው፤

 

98 ነጥብ 66 ሚሊዮን ዶላር        ከቁም እንስሳት ለማግኘት የታቀደው፤

 

30 ነጥብ 06 ሚሊዮን ዶላር        ከቁም እንስሳት ንግዱ የተገኘው ገቢ፤

 

   ምንጭ ፡- የኢፌዲሪ ንግደ ሚኒስቴር


በሳዑዲ አረቢያ በሳውድ ቤተሰቦች መካከል የተቀሰቀሰው ዘውድን የመቆጣጠር ውስጣዊ የፓለቲካ ሽኩቻ በርካታ የሳዑዲ ልዑላንን እና ባለሃብቶችን ለቁም እስር ዳርጓል። ከሳዑዲ ንጉሳውያን ቤተሰቦች የሥልጣን ሽኩቻ ጋር ተያይዞ የክብር ዶ/ር ሼህ ሙሐመድ ሁሴን ዓሊ አልአሙዲ በቁም እስር ላይ መሆናቸውን የዓለም አቀፍ መገናኛ ብዙሃን መገናኛ ይፋ አድርገዋል።


ሼህ ሙሐመድ በሀገራችን ውስጥ የመንግስት ለውጥ ሲደረግ በወቅቱ የኢትዮጵያ ኢኮኖሚና ፖለቲካ ለዓለም ዓቀፉ ሕብረተሰብ ሳቢ ባልነበረበት እንዲሁም ኢህአዴግ ወደሥልጣን ከመጣ በኋላ ምንም ዓይነት ዓለም አቀፍ ኢንቨስትመንት ባልነበረበት ወቅት፤ ሀብታቸውን ይዘው ወደ ሀገር ውስጥ በመምጣት በ“ሸራተን አዲስ” ዓለም አቀፍ ሆቴል ግንባታ ሀ ብለው የጀምሩት ኢንቨስትመንት በአሁኑ ወቅት ከ70 በላይ ኩባንያዎችን መክፈት የቻሉ፤ የልማት ጀግና ናቸው።


ዓለም አቀፍ ቢሊየነሩ ሼህ ሙሐመድ፤ ወደ ኢትዮጵያ ገብተው በኢንቨስትመንት ያበረከቱት አስተዋፅዖ እንደተጠበቀ ሆኖ፤ ሌሎች በርካታ ዓለም አቀፍ ባለሃብቶች በኢትዮጵያ ላይ እምነት እንዲጥሉና ወደ ኢትዮጵያ ኢንቨስትመንታቸውን ይዘው እንዲመጡ መንገድ የጠረጉ መሆናቸውን መቼም ልንዘነጋ የማንችል የሀገር ባለውለታ ናቸው። በተለይ በአሁኑ ወቅት በሀገራችን እንደ አሸን የፈሉት እንደ ሕንድ፣ ቻይና፣ ቱርክ እና የናይጄሪያ ቢሊየነር አሊኮ ዳንጐቴን የመሳሰሉ ዓለም አቀፍ ኩባንያዎች በኢትዮጵያ መዋዕለ ንዋያቸውን ማፍሰስ አዋጪ መሆኑን፣ የተግባር ልምድ የቀሰሙት ከሼህ ሙሐመድ የኢንቨስትመንት ስኬት መሆኑ የአደባባይ እውነት ነው።


ሼህ ሙሐመድ በኢትዮጵያ ውስጥ በከፈቱዋቸው ከ70 በላይ ኩባንያዎቻቸው አማካይነት ከ110 ሺ በላይ ሠራተኞችን መቅጠር ችለዋል። በሺ የሚቆጠሩ የንግድ ሸሪኮችንና አጋሮችን አፍርተዋል። ለሀገሪቱ ኢኮኖሚም በታክስና ግብር እንዲሁም በሮያሊቲ መልክ በየዓመቱ ግንባር ቀደም አስተዋጽኦ እያደረጉ የሚገኙ ባለሃብት ናቸው።


ከሌሎች የውጭ ሀገር ኢንቨስተሮች የሚለያቸው ሀገር ወገን በልማትም በችግርም ጊዜ ሲፈልጋቸው ከማንም ቀድመው የሚገኙ ሀገር ወዳድ ኢትዮጵያዊ ናቸው።


ሼህ ሙሐመድ፣ በግለሰብ ደረጃ የሚመዘኑ ወይም የሚቀመጡ አይደሉም። በኢትዮጵያ ልማት ውስጥ ከመንግስት ቀጥለው ሁለተኛው የኢኮኖሚ ባለቤት እና ለዜጎች የሥራ እድል ፈጣሪም ናቸው። ይህም በመሆኑ፣ የትኛውም መንግስት ብሔራዊ ጥቅሙን እንደሚያስቀድመው ሁሉ፣ የኢትዮጵያ መንግሥት የእኚህን ሀገር ወዳድ ባለሀብት ጉዳይ ከብሔራዊ ጥቅም አንፃር በትኩረት ሊከታተለው ይገባል እንላለን። 

 

ልጅ ዓምደጽዮን ምኒልክ ኢትዮጽያ

 

አርጀንቲናዊው የማርክሲስት አብዮተኛ፣ የነፃነት ታጋይ፣ ሐኪም፣ ደራሲ፣ መምህር፣ ዲፕሎማት፣ የወታደራዊ ሳይንስ ባለሙያና የጦር መሪ … ኧርኔስቶ “ቼ” ጉቬራ (ቼ ጌቫራ - Spanish) የተገደለው ከዛሬ 50 ዓመታት በፊት (መስከረም 29 ቀን 1960 ዓ.ም/October 9, 1967 G.C) ነበር።


በወጣትነት እድሜው የደቡብ አሜሪካ አገራትን ተዘዋውሮ የተመለከተው “ቼ” ፣ በየሀገራቱ የነበረው ድህነትና ኢ-ፍትሃዊነት የላቲን አሜሪካ ሕዝብ ከተጫነበት የጭቆና ቀንበር እንዲወጣ የበኩሉን አስተዋፅኦ ማበርከት እንዳለበት አስገደደው።
ዝነኛው አብዮተኛ “ቼ” አስቦም አልቀረ፤ በጓቴማላ፣ በኩባ፣ በሜክሲኮ፣ በቦሊቪያ … እየተዘዋወረ ከነፃነት ታጋዮች ጎን ተሰልፎ አምባገነኖችን ተፋልሟል።


ከአሜሪካ ምድርም ወጥቶ ወደ አፍሪካ ተሻገረና ከአልጀሪያና ከኮንጎ የነፃነት ተዋጊዎች ጋር ተገናኝቶ እርዳታ እንዳደረገ ታሪኩ ያስረዳል። ወደ ሶቭየት ኅብረት፣ ዩጎዝላቪያና ሌሎች ሀገራትም በመሄድ የዘመኑን ማኅበረ-ኢኮኖሚዊና ፖለቲካዊ ነባራዊ ሁኔታዎች ተመልክቷል።


አብዮተኛው ቼ በህዳር 1959 ዓ.ም ቦሊቪያ ዋና ከተማ ላ ፓዝ ሲደርስ፣ የአምባገነኑ ሬኔ ባሬንቶስ ሐገር የመጨረሻ መዳረሻዬ ትሆናለች ብሎ አላሰበም ነበር። በማርክሲስታዊ ርዕዮተ ዓለም ተከታይነቱና በአብዮተኛነቱ ምክንያት የማርክሲዝም-ሌኒኒዝም ርዕዮተ-ዓለምን ለማጥፋት ላይ ታች ስትል በነበረችው አሜሪካና፣ በድህነትና በጭቆና ቀንበር የሚማቅቀውን ሕዝብ “እያሳመፀብን ነው” ብለው … እንኳን እርምጃው ስሙ ባስፈራቸው የደቡብ አሜሪካ አምባገነኖች በጥብቅ ሲፈለግ የነበረው “ቼ”፣ (መስከረም 28 ቀን 1960 ዓ.ም/October 8 1967 G.C) ፌሊክስ ሮድሪጌዝ በተባለ ኩባን ከድቶ ለአሜሪካው ማዕከላዊ የስለላ ተቋም (CIA) ሲሰራ በነበረና፣ ክሎስ ባርቢ በተባለ የናዚ የጦር ወንጀለኛ ምክርና ጥቆማ “ቼ” በቦሊቪያ ወታደሮች ቆስሎ ተማረከ።


“…1800 የሬኔ ባሬንቶስ ወታደሮች ጥቂት ቁጥር ያላቸውን ተዋጊዎች ከበው የተኩስ ናዳ ሲያዘንቡባቸው “ቼ” ቆስሎ ስለነበር፣ ከመማረክ ውጭ አማራጭ አልነበረውም” ሲል የአብዮተኛውን የሕይወት ታሪክ የፃፈው ሊ አንደርሰን ጽፏል።


በተያዘበት እለትም ተዋጊ ጓዶቹ የት እንዳሉ ሲጠየቅ ትንፍሽ ሳይል ቀረ። ቦሊቪያንና ሕዝቧን እንዳሻው ሲያሽከረክራቸው የነበረው ፕሬዝደንቱ ሬኔ ባሬንቶስ፣ ጀግናው አብዮተኛ ከታሰረበት ሊያመልጥ ይችላል ብሎ በመስጋቱ “ተዋጊ ጓዶቹ የት እንዳሉ እንደገና ይጠየቅ” ብላ ስትጮህ የነበረችውን አሜሪካን እንኳ አልማሰማም ብሎ በቶሎ እንዲገደል ትዕዛዝ አስተላለፈ። ቀደም ሲል ጓደኞቹ በ”ቼ” ተዋጊዎች የተገደሉበት ማሪዮ ቴራን የተባለ የ27 ዓመት የመጠጥ ሱሰኛና የአምባገነኑ ሬኔ ባሬንቶስ ወታደር “ቼ”ን ለመግደል ጥያቄ አቅርቦ ስለነበር ተፈቀደለት።


ሱሰኛው ማሪዮ ቴራን “ቼ”ን ሊገድለው ወደእርሱ ሲጠጋ “… ልትገድለኝ እንደመጣህ አውቃለሁ፤ ተኩስ! ፈሪ! አንተ መስራት የምትችለው ሰው መግደል ብቻ ነው …” ብሎ ሲሞት እንኳ እንደማይፈራ ነግሮታል። ገዳዩ ቴራንም ዝነኛው አብዮተኛ ላይ ዘጠኝ ጊዜ አከታትሎ ተኮሰበት! አምስት ጥይቶች እግሮቹ ላይ፣ ቀኝ ትከሻው፣ ክንዱ፣ ደረቱና ጉሮሮው ላይ ደግሞ አንድ አንድ ጥይቶች አርከፈከፈበት። የዝነኛው አብዮተኛ ሕይዎትም አ ለ ፈ!


የአብዮተኛው ኧርኔስቶ “ቼ” ጉቬራ የረጅም ጊዜ ወዳጅና የትግል ጓድ የነበሩት የኩባው መሪ ፊደል አሌሃንድሮ ካስትሮ ሩዝ (ፊደል ካስትሮ)፣ እ.አ.አ በ1997 በሳንታ ክላራ ከተማ ለወዳጃቸው የመታሰቢያ ሃውልት እንዲቆምላቸው አድርገዋል።


እ.አ.አ ከ1957 እስከ 1968 ለአሜሪካው ማዕከላዊ የስለላ ተቋም (CIA) ሲሰራ የነበረና በኋላ ደግሞ ከድቶ ኩባ የቀረ አንድ የስለላ ሰው “በወቅቱ ሲ.አይ.ኤን በዓለም ላይ እንደ “ቼ” ጉቬራ የሚያስፈራውና የሚያስጨንቀው ሰው አልነበረም፤ ምክንያቱም ሰውየው ማንኛውንም ዓይነት ትግል ለመምራትና በድል ለማጠናቀቅ ያለው ችሎታ ብቻ ሳይሆን ግርማ ሞገሱም ጭምር ያስፈራ ነበር” በማለት አሜሪካ “ቼ”ን ምን ያህል ትፈራው እንደነበር ምስክርነቱን ሰጥቷል።


የዝነኛው አብዮተኛ ስም በእኛም ሀገር ታዋቂ ነው። “ፋኖ ተሰማራ ፋኖ ተሰማራ፣ እንደ ሆ ቺ ሚንህ እንደ ቼ ጉቬራ” ተብሎ እምቢተኝነት ተሰብኮበታል፤ አብዮት ተቀጣጥሎበታል።

ሰርቫይቫል

ጉበት ከደም ውስጥ መርዛማ ነገሮችን የሚያጣራና ቢያንስ ቢያንስ 500 የሚሆኑ ሌሎች አስፈላጊ ተግባራትን የሚያከናውን ስራ ብዙ አባለ አካል እንደሆነ ይታወቃል። ሄፕታይተስ ወይም የጉበት ብግነት በሽታ የአንድን ሰው ጤንነት በእጅጉ ሊጎዳ የሚችለው እነዚህ ብዙ ስራዎችን ሊያስተጓጉል ስለሚችል ነው። ሄፕታይተስ አልኮል አብዝቶ በመጠጣት ወይም መርዛማ ለሆኑ ነገሮች በመጋለጥ ሳቢያም ሊመጣ ይችላል። ይሁን እንጂ አብዛኛውን ጊዜ ለሄፕታይተስ መንስኤ የሚሆኑት ቫይረሶች ናቸው። ተመራማሪዎች ሄፕታይተስ አምጪ የሆኑ አምስት ቫይረሶችን መለየት የቻሉ ሲሆን ቢያንስ ሌሎች ሦስት ዓይነት ቫይረሶችም ሊኖሩ እንደሚችሉ ግምት አላቸው፡፡

 

ሄፕታይተስ

ሄፕታይተስ የሚያመጡ አምስት ዓይነት ቫይረሶች እንዳሉ የሚታወቅ ሲሆን በስፋት የታወቁት ሄፕታይተስ ኤ፣ ቢ እና ሲ የሚባሉት ሦስቱ የቫይረስ ዓይነቶች ናቸው። ሁሉም የሄፕታይተስ በሽታዎች እንደ ኢንፍሉዌንዛ ያለ የሕመም ምልክቶችን የሚያስከትሉ ሲሆኑ ዓይንን ቢጫ ሊያደርጉ ወይም ላያደርጉ ይችላሉ። ብዙ ሰዎች በተለይም ደግሞ ትናንሽ ልጆች ምንም ዓይነት የሕመም ምልክት አይታይባቸውም። በሽታው ሄፕታይተስ ቢ ወይም ሄፕታይተስ ሲ በሚሆንበት ጊዜ የሕመም ምልክቶች መታየት የሚጀምሩት ጉበት ላይ ከፍተኛ ጉዳት ከደረሰ በኋላ ሊሆን ይችላል።

 

ሄፕታይተስ ቢ ቫይረስ

ከአምስቱ ቫይረሶች አንዱ የሆነው ሄፕታይተስ ቢ ቫይረስ በየዓመቱ ቢያንስ 600,000 ሰዎችን እንደሚገድል መረጃዎች ያሳያሉ፤ ይህም በወባ ምክንያት ከሚሞቱ ሰዎች ጋር መስተካከል የሚችል ነው። ከሁለት ቢሊዮን የሚበልጡ ሰዎች ማለትም ከዓለም ሕዝብ አንድ ሦስተኛ በላይ የሚሆኑት በሄፕታይተስ ቢ ቫይረስ የተጠቁ ሲሆን አብዛኞቹ በወራት ጊዜ ውስጥ ከበሽታው ድነዋል። ይሁን እንጂ 350 ሚሊዮን በሚሆኑት ሰዎች ላይ በሽታው ሥር ሰዶባቸዋል። እነዚህ ሰዎች በቀሪ ሕይወት ዘመናቸው የበሽታው ምልክት ይኑራቸውም አይኑራቸው በሽታውን ወደ ሌሎች አስተላላፊ ይሆናሉ።

ሥር የሰደደ የሄፕታይተስ ቢ ቫይረስ ያለባቸው ሰዎች ገና ከጅምሩ ተገቢውን ሕክምና ካገኙ በጉበታቸው ላይ የሚደርሰውን ከባድ ጉዳት ማስቀረት ይችላሉ። ይሁን እንጂ ሄፕታይተስ ቢ ቫይረስ ለዚሁ ተብሎ በሚደረግ ልዩ የደም ምርመራ ካልሆነ በስተቀር ሊታወቅ ስለማይችል አብዛኞቹ ሰዎች በበሽታው እንደተያዙ እንኳ አያውቁም። በተለምዶ የሚደረገው የጉበት ምርመራ እንኳ የበሽታውን ምልክት ላያሳይ ይችላል። በመሆኑም ሄፕታይተስ ቢ ቫይረስ ያለምንም ማስጠንቀቂያ ለከፋ ጉዳት የሚዳርግ ድምጽ አልባ ገዳይ በሽታ ሊባል ይችላል። በአንድ ሰው ላይ ግልጽ የሆኑ የሕመም ምልክቶች የሚታዩት በቫይረሱ ከተያዘ ከአሥርተ ዓመታት በኋላ ሁሉ ሊሆን ይችላል። በዚህ ወቅት ግን ሕመሙ ተባብሶ ስሮሲስ የተባለ የጉበት በሽታ ወይም ካንሰር ወደ መሆን ደረጃ ሊደርስ ይችላል። ሄፕታይተስ ቢ ቫይረስ ከአንዱ ወደ ሌላ የመተላለፍ አቅሙ ኤድስ አምጪ ከሆነው ከኤች አይ ቪ ቫይረስ 100 እጥፍ ይበልጣል። በምላጭ ጫፍ ላይ ያለ የደም ቅንጣት እንኳ ሄፕታይተስ ቢ ቫይረስ ሊያስተላልፍ የሚችል ሲሆን የደረቀ የደም ጠብታ ለአንድ ሳምንት ወይም ከዚያ ለሚበልጥ ጊዜ ቫይረሱን የማስተላለፍ አቅም ሊኖረው ይችላል፡፡

 

የሚታዩ ምልክቶች

ዐይንና ቆዳ ቢጫ የመሆን (Jaundice)፣ የሻይ መልክ ያለው ጠቆር ያለ ሽንት፣ ከፍተኛ የሰውነት ድካም ስሜት፣ የሆድ ሕመም፣ ማቅለሽለሽና ማስመለስ ናቸው፡፡

ሄፕታይተስ ቢ ቫይረስ በበሽታው በተያዙ ሰዎች ደም እንዲሁም ከብልታቸው በሚወጡ ፈሳሾች ውስጥ ይገኛል። እንደነዚህ ያሉት ፈሳሾች ቫይረሱን የመከላከል አቅም በሌለው ሰው ሰውነት ውስጥ በሚገቡበት ጊዜ ቫይረሱ ይዛመታል። ቫይረሱ በሚከተሉት መንገዶች ሊተላለፍ ይችላል፦

         በወሊድ ወቅት (በቫይረሱ ከተያዘች እናት ወደ ልጅ)

    በተገቢው መንገድ ከጀርም ያልጸዳ የሕክምና፣ የጥርስ፣ የንቅሳት ወይም ሰውነትን ለመብሳት የሚያገለግል ሌላ መሣሪያ

    መድኃኒት ለመስጠት የሚያገለግል መርፌን፣ ምላጭን፣ የጥፍር መሞረጃን ወይም መቁረጫን፣ የጥርስ ብሩሽን ወይም በቆሰለ የአካል ክፍል በኩል የደም ቅንጣትን ሊያስተላልፍ የሚችል ማንኛውንም ሌላ መሣሪያ በጋራ መጠቀም የለብንም፡፡

ሕክምናው

በባለሙያተኞች የቅርብ ክትትልና እርዳታ የሚሰጥ ነው፤ ሕክምናው በሽተኛው እንደሚገኝበት የአስጊነት ደረጃ የሚሰጥ ነው፤ ነገር ግን አንድ ሰው እንደ አዲስ በመጀመሪያ በሚለከፍበት ጊዜ በቂ ፈሳሽ፣ ተመጣጣኝ ምግብና ዕረፍት ሲያገኝ የማገገም ሁኔታው የተሻለ ይሆናል፡፡

 

የሄትታተስ ቢ በሽታ እውነታዎች

    ሄትታተስ ቢ በቫይረስ ልክፍት አማካኝነት የሚከሰት የጉበት በሽታ ሲሆን በሰዎች ላይ ስር የሚሰድ ዘላቂ በሽታ ያስከትላል፡፡

    ቫይረሱ በበሽታው ከተለከፉ ሰዎች ደምና ሌላም የሰውነት ፈሳሽ ጋር በሚደረግ ንክኪ ይተላለፋል፡፡

    ከሰው ወደ ሰው የመተላለፍ እድሉ ከኤች አይ ቪ ኤድስ ከ50 እስከ 100 እጥፍ ይበላጣል፡፡

    በክትባት አማካኝነት ሄትታተስ ቢን መከላከል ይቻላል፡፡

ማስጠንቀቂያ! ሄትታተስ ቢ ለሕይወት አስጊ የሆነ የጉበት በሽታ ነው፤ በዓለም ላይ በከፍተኛ ደረጃ ሰፍኖ የሚገኝ በሽታ ነው፤ በአመት በሄትታተስ ቢ ጦስ ምክንያት የሚሞተው ሰው ቁጥር 600,000 እንደሆነ መረጃዎች ያሳያሉ፡፡ በቫይረሱ የተለከፉ ሰዎች ስር የሰደደ (chronic) ከሆነባቸው ሲውል ሲያድር ወደ ጉበት ብግነትና የጉበት ካንሰር በመቀየር ለህልፈተ ህይወት ይዳርጋል፡፡

ምክር፡- የአንድ ሰው በሽታ ተከላካይ ሕዋሳት ቫይረሱን በስድስት ወር ጊዜ ውስጥ ከሰውነት ማስወገድ ካልቻሉ በሽታው ሥር እንደ ሰደደ ይቆጠራል። በቫይረሱ ከተያዘ ሰው ደም በሚፈስበት ጊዜ አንድ እጅ በረኪናን በ10 እጅ ውኃ በመበጥበጥ ጓንት አድርጎ የፈሰሰውን ደም ወዲያውኑ በሚገባ ማጽዳት ያስፈልጋል።

References: ሐኪም በሌለበት (በጠና አበረ)፣

Page 6 of 186

Sendek Newspaper

Bole sub city behind Atlas hotel

Contact us