You are here:መነሻ ገፅ»arts»news admin - Sendek NewsPaper
news admin

news admin

- ፌዴሬሽኑ የአትሌቲክስ ቤተ መዘክር /Museum/ ሊያቋቁም ይገባዋል!

በተረፈ ወርቁ

 

ከሁለት ሳምንት በፊት በተወዳጁ በደራው ጨዋታ የሬዲዮ ዝግጅት ጋዜጠኛ ደረጄ ሀይሌ ከሥራ ባልደረባው አዜብ ወርቁ ጋር በመሆን በስደት በካናዳ አገር የሚኖረውንና በአሁን ሰዓት ደግሞ በጽኑ ሕመም ላይ ሆኖ ሆስፒታል ተኝቶ እየታከመ የሚገኘውን አፍሪካዊውን፣ ኢትዮጵያዊውን ጀግና አትሌት ምሩፅ ይፈጠርን በተመለከተ እጅግ የሚያሳዝንና በራሳችን እንድናፍር የሚያደርግ፣ በጣሙን የሚያስቆጭ፣ ልብ የሚነካና ለመሆኑ የኢትዮጵያ አትሌቲክስ ፌዴሬሽንስ የት ነው ያለው፣ ሓላፊነቱንና ሥራውንስ በሚገባ እየተወጣ ነው ወይ ብለን ለመጠየቅ የተገደድንበት አንድ ድንቅ የሆነ ዝግጅት አቅርቦ ነበር።


የደራው ጨዋታ ስለ ጀግናው ኢትዮጵያዊ አትሌት ሻምበል ምሩፅ ይፍጠር ካቀረበው ዝግጅት በኋላ የአትሌቲክስ ፌዴሬሽንም ሆነ ሌሎች በአገር ውስጥና በውጭ አገር የሚኖሩ አገር ወዳድና ተቆርቋሪ ኢትዮጵያውያን እንቅስቃሴ በማድረግ ላይ እንዳሉ ከመገናኛ ብዙሃን እየሰማን ነው። ጋዜጠኛ ደረጄና አዜብ ይህን የአገራችንን፣ የአፍሪካ ፈርጥና ስመ ጥር ጀግና አትሌት ካለበት፣ ከተሰደደበት ሀገረ ካናዳ ፈልገውና አፈላልገው ላቀረቡት ምርጥ ዝግጅት በእውነት ምስጋና ይገባቸዋል።


ከምስጋናዬ ባሻገር ግን ለአትሌቲክስ ፌዴሬሽን አንዳንድ ጥያቄዎችን ማንሳት የሚያስፈልግ ይመስለኛል። ይሄውም ይህ የኢትዮጵያ ብቻ ሳይሆን የአፍሪካ ኩራት የሆነ ጀግና አትሌት ለዚህን ያህል ጊዜ ሲንገላታ፣ ውለታው ተዘንግቶ በባዕድ አገር ተሰዶ ተንከራታች ሲሆን፣ ይህ ታላቅ ጀግና የአገሩን ሰንደቀ ዓላማ በኦሎምፒክ መድረክ ከፍ እንዲል አድርጎ ሁላችንንም እንዳላኮራን ሁሉ ከአገሩ፣ ከምድሩ፣ ከሕዝቡ መካከል ምርር ብሎት ወጥቶ ሲሰደድ ለመሆኑ አትሌቲክስ ፌዴሬሽን ሆነ መንግሥት ምን ያደረገው ነገር ነበር?! ይህ ታላቅ ባለ ታሪክ በምን ሁናቴ እንዳለስ ያውቅ ነበርን ...?!


እንደው የሆነስ ሆነና የደራው ጨዋታ ይህን አፍሪካዊ ጀግና ባያስታውሰው ኖሮ ምሩፅ ይፈጠር አገሩ/እናት ምድሩ በዓይኑ እንደዞረች፣ ሕዝቡን እንደናፈቀ፣ በቁጭት፣ በንዴት እንደተበሰለሰለ በዛው በስደት አገር እንዳለ ተረስቶ ሊቀር ነበር ማለት ነው?! ጀግናው አትሌት ምሩፅ ከበሽታው ጋር እየታገለ፣ በሚያቃስትና አንጀትን በሚያልውስ ድምፅ አገሬንና ሕዝቤን እንደናፈኩ በዚህ መቅረቴ ይሆን በማለት ... በስልክ ከጋዜጠኛ ደረጄ ጋር ያደረገው ቆይታ ልብን የሚሰብርና በጣሙን የሚያስቆጭ ነበር። በእውነት ጀግኖቻችንን ለማክበር፣ ባለውለታዎቻንን ለመዘከር ለሰነፍን፣ ለደከምን ለእኛ ይህን መራር የሆነ ሐቅ መስማት የሚያስቆጭ፣ በንዴት የሚያበግን ነው። ለአትሌቲክስ ፌዴሬሽን ደግሞ ማፈርን የሚያውቅ ከሆነ ደግሞ እጅጉን ሊያፍርበት፣ ሊቆጭበት፣ ራሱን ሊወቅስበት የሚገባ አሳዛኝ ጉዳይ ነው።


በዛ ሕመምና ስቃይ ውስጥ ሆኖ አትሌት ምሩፅ ይፈጠር የተሸለመውን የወርቅ ጫማ እንደ ሌሎቹ የዓለማችን የስፖርቱ ዓለም ዝነኞችና ምርጦች ለጨረታ አቅርቦ ለመጠቀም ለምን እንዳላሰበ ሲጠይቅ እንኳን በቁጣና በአንዳች የቁጭት ስሜት ውስጥ ሆኖ "እንዴ ይህ ሽልማት እኮ የእኔ ሀብት አይደለም፤ የኢትዮጵያ ሕዝብ ሀብት ነው ሲል ነበር።" ለአገሩ ታሪክ በመቆርቆርና ለሕዝቡ ክብር በመቆጨት ይህን የተናገረው ... ይህ ታላቅ ሰው ከራሱ፣ ከሕይወቱ በፊት የአገሩንና የሕዝቡን ታሪክና ክብር ያስቀደመ- የኢትዮጵያዊነት ሀያል ፍቅርና ብሔራዊ ኩራት ዛሬም ድረስ በልቡ ውስጥ እንደ እሳት እየተንቀለቀለ ያለ ጀግና ሰው ነው። ግን ደግሞ በሚያሳዝን ሁናቴ ላለፉት በርካታ ዓመታት ይህ የአገር፣ የሕዝብ ባለውለታ ውለታው ተዘንግቶ እኛ፣ አትሌቲክስ ፌዴሬሽንም ሆነ መንግሥት ዘንግተነው በመከራ፣ በችግር የኖረና ... በኋላም ደግሞ በብስጭት የተነሳ ለስደት የተዳረገ ሰው ነው።


ጋዜጠኛ ደረጄ ሀይሌ ምሩፅ ያለበትን አሳዛኝ ሁኔታ በደራው ጨዋታ የሬዲዮ ዝግጅት እስኪያቀርበው ድረስ ከአትሌቲክስ ፌዴሬሽንም ሆነ ከመንግሥት በኩል ስለዚህ ታላቅ ኢትዮጵያዊ፣ አፍሪካዊ ጀግና ምንም ያሉትም ሆነ የሰማነው ነገር አልነበረም። ይህ እጅግ የሚያሳፍርና የሚያሳዝን ነው።


አትሌቲክስ ፌዴሬሽን ለእነዚህ የአገራቸውን ሰንደቅ ዓላማ በዓለም መድረክ ከፍ ላደረጉ፣ ለሕዝባቸው ክብርና ኩራት የሆኑትን የቀደሙም ሆነ አሁን በውድድር ዓለም ያሉ ጀግኖች አትሌቶቻችን የትና በምን ሁናቴ ላይ እንዳሉስ በቅጡ ያውቅ ይሆን ...?! ፌዴሬሽኑ አትሌቶቻችን በአገር፣ በአህጉርም ሆነ በዓለም አቀፍ ደረጃ በተለያዩ የውድድር መድረኮች ያስመዘገቡትን ድላቸውን፣ አኩሪ ታሪካቸውንና ታላላቅ ገድሎቻቸውን በሚገባ ሰንዶ የሚያስቀምጥበት ደረጃውን በጠበቀ መልኩ የተደራጀ ቤተ መዛግብት፣ የታሪክና የመረጃ ሰነድ ክፍል ይኖረው ይሆን ...?! ለመሆኑ የኢትዮጵያ አትሌቲክስ ፌዴሬሽን ለራሱ ለፌዴሬሽኑም ሆነ በአጠቃላይም ደግሞ ለአገራቸውና ለሕዝባቸው ታላቅ ክብርና ጌጥ ለሆኑት ለጀግኖቻችን፣ ለዕንቁዎቻችን፣ ለአትሌቶቻችን ምን ያህል እውቅና እና ክብር ይሰጣል ወይም አለው?! የሚሉ መሰል ጥያቄዎችን ብናነሳ ምላሹና በፌዴሬሽኑ ውስጥ ያለው እውነታ አንገት ሊያስደፋ የሚችል እንደሆነ እገምታለሁ።


ለአብነትም ይሄው የዚህ ሰሞኑ በአትሌቲክስ ፌዴሬሽንና በአትሌቶቻችን መካከል እየሰማን የሚገኘው እሰጥ አገባ፣ ዱላ ቀረሽ ንትርክ የሚነግረን እውነታ ቢኖር ፌዴሬሽኑ እንኳን የቀደሙትን ጀግኖቻችንን ቀርቶ በደጁ፣ በእጁ ውስጥ የሚገኙትን የትናንትናዎቹን፣ የቅርቦቹን ጀግኖቻችንን እንኳን እህ ብሎ ለመስማትም ሆነ የሚገባቸውን ክብር በመስጠት ረገድ ምን ያህል ጥያቄ ውስጥ የወደቀ ያለ እንደሆነ እየታዘብን ነው።


መቼም ምንም ይሁን ምንም ዓለም ስማቸውንና ታሪካቸውን በወርቅ ቀለም የጻፈላቸው፣ በታላቅ ስስትና ጉጉት የሚመለከታቸውንና የሚያከብራቸውን እንደ እነ ሻለቃ አትሌት ሀይሌ ገ/ሥላሴ፣ እንደነ የመጀመሪያቱ አፍሪካዊት የኦሎምፒክ ወርቅ ሜዳሊያ ባለቤት ኮ/ል ደራርቱ ቱሉ፣ ብርሃኔ አደሬ፣ ስለሺ ስህን፣ ገ/እግዚአብሔር፣ መሠረት ደፋር፣ ዓለም የዲባባ ልጆች በማለት የሚያደንቃቸው እነ ወርቅነሽ፣ እጅጋየሁና ገንዘቤ ... የመሳሰሉትን አትሌቶቻችንን ፌዴሬሽኑ አቅርቦና አክብሮ እህ ብሎ ሊሰማቸውና ሊያስተናግዳቸው ዳገትን የመወጣት ያህል የሚከብደው ከሆነ በአጭር ቃል ማለት የሚቻለው ቢኖር ህልውናውም ሆነ ሥራው በትልቅ ጥያቄ ውስጥ የወደቀ መሆኑን ነው።


የአትሌቲክስ ፌዴሬሽን ለአገር፣ ለሕዝብ ክብር የሚቆረቆር ከሆነ ለእነዚህ ጀግኖቻችን መጀመሪያ ራሱ አክብሮ ሊያስከብሯቸው ይገባል። ይሄው ዛሬ ዛሬ እንደምንታዘበው ፌዴሬሽኑ ፍቅርና ክብር የነፈጋቸው አትሌቶቻችን ዜግነታቸውን ቀይረው ለሌላ አገር እየሮጡ እንደሆኑ እያየን ነው። የአትሌቲክስ ፌዴሬሽኑን ደጋግሞ ስሙ በሚነሳበት የአሠራር ክፍተት፣ ለአትሌቲክሱ ዘርፍ የራሱ የሆነ በአትሌቶቻችንም ሆነ በሕዝብ የታመነባቸው የባለሙያዎች አመራር አለመኖር/Luck of Professional Athletics Management Committee፣ ሙሰኝነትና ንቅዘት፣ ጎሰኝነትና ፖለቲካዊ ስሜት የተጫነው ... አካሄዱና በውስጥና በውጭ ፌዴሬሽኑን ሰንገው በያዙት ችግሮቹን በተመለከተ በአትሌቶቻችን የሚነሳው ብሶትና ሮሮ፣ ቁጭትና መንገብገብ እጅግ እየበዛ እየሄደ ነው።


የኢትዮጵያ አትሌቲክስ ፌዴሬሽን ከወዲሁ ከአትሌቶቻችን፣ ከባለሙያዎችና ከሕዝብ ጋር ተመካክሮ አንዳች መፍትሔ መፈለግ ካልተቻለ በዓለም መድረክ በብቸኝነት በክብር የምንጠራበት ተስፋችን የሆነው የረጅም ርቀት ሩጫ በታሪክ ብቻ በነበር የምናስታውሰው እንዳይሆን ያስፈራል፤ ያሰጋልም። ፌዴሬሽኑ ብቻ ሳይሆን መንግሥትም ሆነ በአትሌቶቻችን ያለበትን የአመራር ክፍተት፣ የተዝረከረከ የአሠራር ሂደት ከመፍታት ጎን ለጎንም በበኩሌ አንድ አጥብቆ ሊያስብበት የሚገባው ጉዳይ አለ እላለሁ። ይሄውም የኢትዮጵያ፣ የአፍሪካና ብሎም የዓለም ሀብት የሆኑትን የጀግኖች አትሌቶቻችንን አኩሪ ታሪካቸውንና ገድላቸውን ለትውልድ ትውልድ፣ ለአፍሪካና ለዓለም ሕዝብ ሁሉ በክብር ጠብቆ ሊያስተላልፍ የሚችልበት አንድ ደረጃውን የጠበቀ የአትሌቲክስ ቤተ-መዘክር/Museum እና የአትሌቶቻችን ታሪክ በሚገባ ጠብቆ የሚይዝበት የታሪክ ክፍል ወይም ቤተ መዛግብት ሊያቋቁም ያስፈልገዋል።


በባዶ እግሩ በሮም የኦሎምፒክ አደባባይ ማራቶንን ሮጦ ዓለምን ጉድ ከሰኘውና ካስደነቀው ከጀግናው ከአበበ በቂላ ጀምሮ ዓለም ማርሽ ቀይሪ በሚል ቅጽል የሚጠራውና በአትሌቲክስ ብቸኛው አፍሪካዊው የወርቅ ጫማ ተሸላሚ የሆነውን ምሩፅ ይፍጠረን፣ ማሞ ወልዴ፣ ዓለም ሁሉ በአንድ ድምፅ ዕፁብና ድንቅ የሆነ የዓለማችን የሁልጊዜም ምርጥ አትሌት የሚል ክብርን የተጎናጸፈውን የሻለቃ ሀይሌ ገ/ሥላሴ፣ የኮ/ል ደራርቱ፣ የፋጡማ ሮባ፣ የብርሃኔ አደሬ፣ የመሰረት ደፋር፣ የዲባባ ልጆችን ... በአጠቃላይ ትናንትና የነበሩ ዛሬም ያሉትንና ወደፊትም የሚመጡትን አትሌቶቻችንን ታሪካቸውን፣ በተለያዩ ዓለም አቀፍ ውድድሮች ሮጠው አንፀባራቂ ድል ያስመዘገቡበትን ጫማዎቻቸውን፣ ማሊያዎቻቸውን፣ ሜዳሊያዎቻቸውንና የተለያዩ ሽልማቶቻቸውን፣ አኩሪ ታሪካቸውን በክብር ጠብቆ ለትውልድ እንዲተላለፍና ዓለም እንዲያየው፣ እንዲጎበኘው ለማድረግ እንዲቻል የአትሌቲክስ ፌዴሬሽንም ሆነ መንግሥት ቤተ መዘክር/ሙዚየም ማቋቋም በእጅጉ አስፈላጊ ይመስለኛል።


በዓለም የኦሎምፒክ መድረክ ከግማሽ ምዕተ ዓመት በላይ በረጅም ሩጫና በማራቶን ዓለም ሁሉ እጅግ የተደነቀባቸውን የጀግኖች አትሌቶቻችን ታሪክና ገድላቸውን በአንድነት ተሰብስቦና በክብር ተቀምጦ የምናይበት አንድ ትልቅ ማዕከል ያስፈልገናል። ይህ ዓይነቱ ተቋም ለአገራችን የቱሪዝም ዘርፍ ዕድገትና በተጨማሪም ለአገር ውስጥም ሆነ ለውጪ ጎብኝዎች /tourists ሌላ አዲስ መዳረሻ፣ ለአትሌቲክስ ፌዴሬሽንም ክብር እንደሆነ አስባለሁ። በመጨረሻም የአትሌቲክስ ፌዴሬሽን ስለ ጀግናው አትሌት ሻምበል ምሩፅ ይፍጠር መልካም የሆነ ዜናን እንደሚያሰማን ተስፋ እናደርጋለን። አበቃሁ!


ሰላም!! 

ሰው ጊዜ እና ዘመን

Wednesday, 14 September 2016 14:54

(ሪያድ አብዱል ወኪል)

This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.

እንደ ጎርጎረሳውያኑ የዘመን ቀመር ጁላይ 20- 1969 የሰው ልጅ ለመጀመሪያ ጊዜ ገጸ-ጨረቃን መርገጡ ተሰማ። ጨረቃ ላይ ለሁለት ሰዓት ከግማሽ ያህል ቆይተው የመጡት ጠፈርተኞቹ ኒል አርምስትሮንግና በዝ አልድሪን ወደ ምድር ሲመለሱም ደማቅ አቀባበል ተደረገላቸው።

ከሃምሳ አመታት በፊት እግሩን ጨረቃ ላይ በማሳረፍ ቀዳሚው ሰው የሆነው ኒል አርምስትሮንግ “የእኛ አንድ እርምጃ ለመላው የሰው ዘር ታላቅ እመርታ ነው!” ብሎም ነበር በወቅቱ። አንጋፋው ድምጻዊ ጋሽ ማህሙድ አህመድ ተከታዩን ዜማ የተጫወተው ይኸው ዜና በፈጠረው ንሸጣ መሆኑን አድምጫለሁ፤-

“ለሁሉም ጊዜውን ይጠብቅለታል፤

በማለት ሰለሞን ቀድሞ ተናግሮታል፤

ሳትደፈር ኖራ ጨረቃም እርቃ፤

በሰው ተፈተነች ጊዜዋን ጠብቃ።”

--------////-----------

 

እነሆ ስለ ሰው. ጊዜ እና ዘመን ልናወራ ጊዜው ሆነ። ጊዜ ለቅጽበት ሳይቆራረጥ እንደሚፈስ የተፈጥሮ ጅረት ነው። የሰው ልጅ ደግሞ በጅረቱ ፍሰት የሚከሰቱትን እንግዳ ነገሮች እያስተዋለና ለጅረቱ ክፍልፋይ እያበጀ ጊዜን በወቅቶች ስያሜ የሚያጥር በክረምትና በጋ፣ በበልግ፣ መጸውና ጸደይ፣ በሰአት ደቂቃና ሰኮንድ የሚከፋፍል ታላቅ ፍጡር!

እውቁ የቲያትር አዘጋጅ፣ የመድረክ ሰውና ገጣሚ ጌትነት እንየው ይህንን የዘመን ተፈጥሯዊ ፍሰት እንዲህ ነው የገለጸው፤-

ከዘመን ልቃቂት፤ ዘመን ተተርትሮ

ጊዜን ጊዜ አርግዞት፤ ቀን በቀን ተጥሮ

ተወለደ አስልቶ፤ ዓመት-ዓመት ቆጥሮ

በከርሞ ሊቀበር፤ ያምና ልጅ ዘንድሮ።

-------/////--------

 

ዓመት በሚባለው አንዱ ተለምዊ የጊዜ መስፈሪያ ኢትዮጵያውያን ትላንት “አዲስ” ብለን የተቀበልነውን የዛሬ አሮጌ አመት ሸኝተንና የናፈቅነውን የነገ .አሮጌ. የዛሬ ግን አዲስ ዓመታችንን ተቀብለን የአዲስ ዓመታችንን አዳዲስ ቀናት መቁጠር፣ በአዲሱ ዓመት አዳዲስ ቀናት ውስጥም ውለን ማደር ጀምረናል።

ይህ ጽሁፍ በሰው፣ በጊዜና በዘመን ላይ ገጣሚዎቻችን ምን አሉ ይሆን በሚል መጠይቅ የተቃኘና በተመረጡ ግጥሞች ላይ የተደረገ የአንድ ግጥም ወዳጅ (ግን ሞያዊ ያልሆነ!) ዳሰሳ ሆኖ የማህበረሰባችንን አረዳድ ከዚሁ አንጻር ለመፈተሸ የሚሞክር፣ ሙግቱም “ሰው የጊዜ ማንጸሪያ ነው!” የሚል ነው።

 

እንደ መነሾ!

ብዙዎቻችን “ወይ ጊዜ አያሳየን የለው!” ስንል እንደመጣለን። በጊዜ ውስጥ ሁሉን የምናየው እኛው ሰዎች ሆነን ሳለ። “ዋ ደጉ ዘመን!” እያልን የሆነ ፤ደግ ወቅት፤ን እንናፍቃለን። በዘመን ውስጥ ኖረው ያለፉ ደግ ሰዎች እንጂ ደግ ጊዜ በሰዎች ውስጥ አልፎ እንዳልነበር እያወቅን።

“አይ ጊዜ!” እያልን እንቆዛዝማለን። “የጊዜ እንጂ የሰው ጀግና የለውም!” እያልን ጊዜን አግንነን የሰው ጀግኖቻችንን እውቂያ ነፍገንና ሰው የተባለውን ታላቁን ፍጥረት የጊዜ ባሪያ አድርገን እናስቀምጠዋለን።

ርዕሴ ስላይደለ ልተወው እንጂ የሙዚቃ ግጥሞቻችን ውስጥም የዘመን አድራጊ ፈጣሪነት የጊዜ ሁሉን-አቀፍነት ሲገን አስተውያለሁ። ቀላሉና አሁናዊው ምሳሌ የአብዱ ኪያር “ጊዜ ጌታ!” የሚለው ነው።

 

እኛ ወይስ ጊዜው!?

ፍተሻዬን የምጀምረው እጅግ ከማከብረውና ግጥምን እንድወድ ካደረጉኝ ገጣሚያን አንዱ በሆነው የጥበብ ሰው ነው። አንጋፋው የስነ-ጽሁፍ፤ የፎክሎር ምሁርና መምህር ዶክተር ፈቃደ አዘዘ “ዐሻራ” በተሰኘች የግጥም መድብሉ በኩል ባቀበለን “ዱሮም ዛሬም ጊዜ!” የሚል ማለፊያ ግጥም።

“አየሽው?

ዱሮም ማሩ ጊዜ ነው

ፍቅራችንን ያጣፈጠው

ልባችንን ያቃረበው

ገጻችንን ያለመለመው

ደስታችንን ይፋ ያረገው::

ዛሬም ኮሶው ጊዜ ነው

ፍቅራችንን ያመረረው

ልባችንን ያራራቀው

ገጻችንን ያከሰመው

ጠባችንን የደበቀው::”

--------////----------

 

ለኔ ይህ የፈቃደ ግጥም ከላይ ያነሳሁትን አምልኮተ-ጊዜ የተጣባው የዘመን ፍካሬያችንን ነገር ከሚያሳዩልን ስራዎች ግንባር ቀደሙ ይመስለኛል። በአንድ በኩል የሰው ልጆችን ከራሳቸው ህጸጾች ተጠያቂነት እያሸሸና በሌላው ደግሞ የጊዜን በሰው ላይ ፍጹም የመሰልጠን ነገር የሚጠቁም ስለሆነ። ቆየት ካሉት ግጥሞች ሌላ ማሳያ ልጨምር ።

የኢትዬጵያ ደራስያን ማህበር “የዘመን ቀለማት” በሚል ርዕስ ካሳተማቸው የግጥም መድብሎች በሁለተኛው ቅጽ ከተካተቱ ግጥሞች ውስጥ “ጊዜ ያ ጨካኙ!” የሚለው የአወል እድሪስ ግጥም ተጠቃሽ ነው። አወልም እንደፈቃደ ሁሉ ጊዜን የሙጥኝ ሲል እናገኘዋለን እንዲህ፤-

“ይወራ የነበር መውደድሽ መውደዴ

                   ዛሬ ተቀይሮ፣

ከግንድ ቢያዋድህ ጉዳዬ ነው እንዴ፤

      ------/////--------

ደስ ይለኝ የነበር ካንጀትሽ ስትስቂ

ዛሬ ተቀይሮ፣

   ጥርስሽን ያርግፈው አትሞላቀቂ፤

    --------////---------

እልሽ የነበረ ፍቅሬ፣ እናቴና እቴ

ዛሬ ተቀይሮ፣

ምኑዋ ጨረባ ነች፣ ባለዛር አቴቴ፤

      ------/////--------

ጊዜ ያ ጨካኙ ሲዘግም እያደባ

ያን ውብ ችንን ይቀይረው ገባ።”

   --------//////--------

 

ፈቃደ ከላይ በጠቀስኩት መድብሉ ውስጥ (ዐሻራ-1994) “ለእንቁጣጣሽ” ብሎ በሰየመው ደግሞ እላይ የተጠቀሰውን ሃሳብ መልዕክቱ ያው ቢሆንም እንዲህ ዞር ሲያደርገው እናገኘዋለን፡-

የዘመን ጎተራ ምን እንዳተልን

የማናስብ ሆነን

ሆነን-ሆነን-ሆነን…

የየዕለቱን ሰከንድ፤ደቂቃ ሰዓቱን፤

ንቀን-ንቀን-ኖረን፤

በመናቃችንም ተጀንነን ኮርተን፤

አይደንቅም መስከረም በዓል ማክበራችን “አዲስ ዓመት!” ብለን።

         -----------///////------------

 

አንጋፋው ገጣሚና የስነ-ጽሁፍ ባለሞያ አያልነህ ሙላት-ማን ይሆን የበላ የሚል ርዕስ በሰጠው የመጀመሪያ የግጥም መድብሉ ከሰው መውደቅ መነሳት ይልቅ የጊዜን አንሺና ጣይነት ያገነነበት  “ጊዜና ሰው” የሚል ግጥም አለው።

“ቀን ያለፈበትን የወደቀ ዕቃ

ጊዜ ያነሳዋል በጊዜ ሲያበቃ።

       ግንበኛ የናቀው ድንጋይ የተጣለ

       ውብ ማዕዘን ይሆናል ካደረ ከዋለ።

ጊዜ የጣለውን እንደ እብቅ አን

ጊዜ ያወጣዋል አልማዝ ዕንቁ ብሎ።

       በጊዜ የቀረ የታለፈም በአግቦ

       በጊዜ ብቅ ይላል ትዝታን አንግቦ።

ጊዜን ሰው አይቀድምም

ጊዜን ሰው አይገታም

ጊዜን ሰው አይከስም

ጊዜን ሰው አይረታም

አሻራም የለውም

ሲመታም ሲመታም።”

ከእንስት ገጣሚያን የሙሉ ሰለሞንን አንድ ስራ ደግሞ ላንሳ “ጊዜ እና ሌሎች ግጥሞች” በሚል ርዕስ በ-1994- ያሳተመችውንና ለመድብሉ ርዕስነት የተጠቀመችበትን ረጅም ግጥም እማኝ ላድርግና ላለንበት የጊዜ ውንሽፍሽፍ ፍልስፍና አስረጅ ላድርግ። ገጣሚዋ እንዲህ ታጣይቃለች፤-

“ሁሉም ነገር በጊዜ ይሻሻላል፤

ይለወጣል፤

ይገሰግሳል ወደፊት፤

ታድያ ምን ጎተተን የሊት፤

ይህንን አንስናነብ ገጣሚዋ ጊዜ ሁሉን አድራጊ ፈጣሪ ሳይሆን አስደራጊ ሲሆን የሰው ልጅ በጊዜ ሂደት ነገሮችን የማሻሻልና የመለወጥ ሀይል ያለው ፍጡር ነው የምትል ይመስለናል። ነገር ግን ሙሉ በዚህ ሃሳ ብዙም አትቆይም። “አላፊና ጠፊ” የምትለውን የጊዜን ዘለዓለማዊነትም ትነግረናለች። ጥቂት ስንኞችን ወረድ ስንል  ደግሞ የጊዜን አድራጊ ፈጣሪነት ብሎም “አልሚና አጥፊነት” ስትሰብክ እናገኛታለን፤-

“ጊዜ ሁሉን ይዘህ አላፊ፤

አንዱን አልሚ አንዱን አጥፊ፤

አንተ አታላይ ቀጣፊ”

በመጨረሻ ግን በጊዜ ፍሰት ውስጥ አላፊና ጠፊው “ሰው!” መሆኑን ነገሮች ቢከወኑም ከዋኙ በጊዜ ውስጥ ያለው “ሰው!” መሆኑን በመግለጽ ረጅም ግጥን በተከታዮቹ ስንኞች ታስራለች።

“ስለዚህ ወገኔ

እኛ እንጂ አላቂ ጊዜ

        አይደለም

እንስራበት ግድ የለም::”

    --------////---------

ዘመን መች አረጀ፤

ጋሽ ደበበ ሰይፉ “ጊዜ በጊዜ ቀለበት ሰተት!” ብሎ እንደገለጸው ቀናት ሳምንታት ወራትና ዓመታት… ከተፈጥሮአዊ ዑደታቸው ሳይዛነፉ፤ ወቅቶች ከወትሮ ስርዓታቸው ሳያስታጉሉ ይዞራሉ። በዙረቱ ውስጥ የሰው ልጅ ዘመኑን ይኖራል። የሰው ልጅ ተወልዶ ሞቱን መቅረብ ይጀምራል። አንዱ ሲሞት ሌላው በእርሱ ይተካል።

ይህ ማለት ደግሞ የሰው ልጅ እንጂ ዘመንና ጊዜ እንደጅረት ከመፍሰስ የተለየ አዲስነት የላቸውም ማለት ነው። ቢያረጅ የሚያረጀው ሰው እንጂ ዘመን አይደለም። የሚሞት ሰው እንጂ የሚሞት ዘመንም የለም። ሁለት ግጥሞችን እንካችሁ።

ገጣሚ ግርማይ ሃይሌ “ጊዜም ይታዘባል!” የሚል ርዕስ በሰጠው የድራማዊ ግጥሞች ስብስብ በሆነ የቪሲዲ ስራው ውስጥ “ዘመን መች አረጀ?” በሚለው ጠያቂ ግጥሙ ስለ ዘመን ሁሌ-ጊዜያዊ ወጣትነት ሲገልጽ፡-

“ዘንድሮን ስንጀምር-በተስፋ እንዳልነበር

ጥቂት እንኩዋ ሳንርቅ-አልቆ የተስፋው ስንቅ

ከርሞን ስንናፍቅ

ቀቢጽ ተጸናውቶን-ስልችት ትክት ብሎን

መታደስ አቅቶን-በከፋ ስራችን

ጅጅት እርጅት ብለን

ዘመናት የገፋን እጅግ ሽማግሌ

አልጋ ላይ የዋለ

እኛ ሆነን ሳለ

ዘመን ዳዴ እያለ

ገና አመት ሳይሞላው-አሮጌ ነህ ያልነው

ሰላሳ ስልሳ እጥፉን-ዘመን ያሳለፍን

እኛ ነን ያረጀን-እኛ ነን ያፈጀን

እንጂማ ዘመኑ ምን ታይቶ ከምኑ

የእኛኑ እርጅና ዳዴ እያለ ገና

ለዘመን ሰጥተነው-አርጅተሃል ያልነው

ይልቅ እኛ አረጀን-ይልቅ እኛ ጃጀን

የእኛ ዕድሜ አለቀ-ከለውጥ እየራቀ

እንጂማ ልጅ ጨቅላ-አንድ ዓመት ያልሞላ

አንድ ዓመት ያልፈጀ-ገና ከታወጀ

ዘመን መች አረጀ?”

  ------------////////------------

 

ሃሳበ ብዙው፣ አንደበተና ብዕረ ርቱዑ ደራሲ፣ የስነ-ጽሁፍ ሰው እንዲሁም ገጣሚ አንዳለጌታ ከበደ “ከዘመን ወደ ዘመን” በሚለው ግጥሙም ይህንኑ ነው የሚነግረን።

“ቢያምረንም

ቢመረንም

ዕድሜ ሙዛችንን ላጥነው

ዋጥነው።

       እየበላን

       እያብላላን

ባንጠግብም ጨረስነው

          ኖርነው

ዕርጅናን ቀረብነው

ትላንትን ቀበርነው።

         አፍላነት አለፈ

        ነገን ተመኘነው

      ለሌላ አዲስ ዘፈን

      ደግሞ ሌላ ዘመን

የሚያስተዛዝበን

የሚያስተቃቅፈን

የሚያነቃቅፈን…

     -------/////--------

 

የሁልጊዜና የብዙዎቻችን መምህር የሆኑት ክቡር ዶ/ር ከበደ ሚካኤል ምንም እንኩዋ በምድር ታላቁ ፍጡር ቢሆንና ጊዜ ላይ የመሰልጠን ስልጣን ከፈጣሪው ቢሰጠውም የሰው ልጅ ላይ ሞት ደግሞ በተራው እንደሚሰለጥንበት ሲገልጹ እንዲህ ይሉናል፤-

“ዛሬ ከነገ ጋር እየተደመረ፣

ሳምንቱ በወር ላይ እየተጨመረ፣

ዓመት ሁለት ዓመት ሲሄድ እያያችሁ፣

ጊዜው ገሰገሰ ለምን ትላላችሁ።

በዘመን ግሳንግስ ዕድሜያችን ተማርኮ፣

ያለፍነው እኛ’ንጂ ጊዜ አይደለም’ኮ!

ይሄዳል ይመጣል ዘመን መቼ ታጣ

ሰው ብቻ ነው’ንጂ ከሞተ ማይመጣ፤፤

      ---------/////-------

 

በዘመን ዙረት ውስጥ የሰው ልጅ ይወለዳል ያድጋል ይሞታል! ዘመን ይመጣል ዘመን ይሄዳል ታድያ ስለምን ሰርክ እየታደሰ በመጣ ቁጥር “አዲስ” ይሆንብናል?

በኔ እምነት በኢትዮጵያችን ጥበብ ውስጥ እንደ ዘመን የተዘፈነለት፣ የተገጠመለትና የተወራለት ጉዳይ ቢኖር ፍቅር ብቻ ነው። ለዘመን መለወጫ የተሰሩ ዘፈኖች ከሌሎች ለየት ብለው መበርከታቸውም የዚሁ ፍካሬያችን አንድ ማሳያ ይመስለኛል።

የዘመን በዘመን የጊዜ በጊዜ መተካት የማያቋርጥ ሂደት ቢሆንም ለአዲስ ዓመት በአዲስ መንፈስ መነሳትን፣ ባለፈውና ባሳለፍነው አጉል ጊዜ መቆጨትን፣ ለወደፊቱ መሻልን ማሰብን ባልነቅፍም የዘመን መቀየር የተለየ አዲስነት አለው ብዬ አላምንም። ለመለወጥም የግድ የዘመን መቀየርን መጠበቅ ያሻናል ብዬ አላምንም።

ገጣሚትና ተዋናይት ሜሮን ጌትነት ሀ/ጊዮርጊስ የበኩር ስራዋ በሆነውና “ዙረት” (ጥቅምት 1999) በተሰኘ የግጥም መድብሉዋ ውስጥ “የምን አዲስ አመት” የሚል ድምጸትና ርዕስ ያለውን ግጥም አካታለች።

“እልፍ አመታት ከፊት፤

አዕላፍ ከላ በዕድሜ ተሰልፈው፤

እንደዘበት ሲያልፉ ድርሻቸውን ይዘው፤

እናንተ ጨፍሩ .አዲስ ዓመት መጣ.፤

“ዕልል…” እያላችሁ፤

ከድሜያችሁ አንዳንዱን

ለዘመን ሰልፈኛ እየገበራችሁ።”

    -------//////-------

 

ሙሉ ግጥሙን አፈላልጌ ላገኘው ባልችልም የኮተቤው የኔታ የሻው ተሰማ ዘለግ ባለ ግጥሙ ዘመንን መውቀሳችንን “ዘመን ምን በደለህ?” ሲል ይጠይቃል። ጊዜን አትራገም በማለትም ይህንኑ ምልከታ ይተቻል። ጠቢቡ ሱለይማንም “ቦ ጊዜ ለኩሉ!” ሲል ነገሮች በጊዜ ውስጥ ተከሳች መሆናቸውን ሲጠቁም እንጂ ጊዜ በራሱ ነገሮችን ከሳች ነው ማለቱ እንዳይደለ የታመነ ነው።

የታደለ ገድሌን “ዘመን ነውር የለውም” የሚለውን ግጥም ከ “ቅኔ እና ቅኔያዊ ጨዋታ ለትዝታ” እንውሰድና እንደመጨረሻ ማሳያ እንመልከት።

“ጊዜውን አንርገም ምናለ ዘመኑ

ይመሻል ይነጋል ሌሊትና ቀኑ

ዘመን ነውር የለው ሀጢያትም አይሰራ

ሰው ነው ደፍቶ መካር

ሰው ነው አመንዝራ

ዘመን ነውር የለው ከጥንት እስከዛሬ

የሚያቃጥል ሰው ነው የቁንዶ በርበሬ”

      ----------//////////-----------

 

መሹለኪያ!

የኢትዮጵያ ደራስያን ማህበር የቀድሞው ፕሬዝዳንት አቶ ጌታቸው በለጠ በማህበሩ “የዘመን ቀለማት” ቅጾች ውስጥ ግጥሞቻቸው ከተካተቱላቸው ደራስያን ውስጥ ይጠቀሳሉ። አቶ ጌታቸው ጊዜ ራሱ ዳኛ ሆኖ በተሰየመበት ችሎት “ዘመን” ን ለፍርድ ሸንጎ አቅርቤ የሆነውን ስሙ ሲሉ “ዘመኔን በችሎት” በተሰኘ ሪፖርታዊ ግጥም እንዲህ ያስቆዝሙናል፡- 

“ዳኛው ፈረደብኝ

ይግባኝ መብቴን ገፎ

“ዘመን አይከሰስ፣ ዘመን አይደፈር

እንደለመድከው ኑር፣ ለዘመን ገብረህ።”

ደግ እሱስ ልቻለው፣

ለምን ያህል ዘመን፤

አረ ለመሆኑ ቁጥሩ ስንት ነው፤

የዘመኔን ቀኑን ስሌቱን ልወቀው፤

ብዬ ብጠይቀው ክቡር ፍርድ ቤቱን

“በእኛ አቆጣጠር ዘመን ጊዜ የለውም፣

እንዳስቻለህ ቻለው፣

የማይቻል የለም፤

ዘመን የሚረታው ዘመን ሲወለድ ነው።

ለዘመን መወለድ ያንተ ሞት ግድ ነው።

ጣሩ ከበዛብህ፣ ሞትህን አፍጥነው

ፍትህ ዳኝነቱ ብይኑ ይሄው ነው፤

ዘመን ሞት አያውቅም ቁርጥህን እወቀው።”

   -------/////--------

 

በዚህ ግጥም ውስጥ ለዘመን መወለድ የሰው ልጅ ሞት በሚባል ሽግግር ይህቺን ዓለም የመሰናበቱን ግዴታነት ስናስብ የበዕውቀቱ ስዩምን “ነዋሪ አልባ ጎጆዎች” (1995) የግጥም መድብል ውስጥ “ዘመን ሲታደስ” የሚል ብዙ አመራማሪ ግጥም እናስባለን።

“እኛ’ኮ ለዘመን ክንፎቹ አይደለንም፣

ስንኮፍ ነን ለገላው፣

በታደሰ ቁጥር የምንቀር ከሁዋላው።”

     -------///////--------

 

በመጨረሻም……

በጊዜና ዘመን ላይ አብዝተው ከቃተቱ ገጣምያን አንዱ ደበበ ሰይፉ ነው። ለነገሩ ጋሽ ደቤ “ለምን ሞተ ቢሉ….” ማለቱም የዚሁ ከዘመንና ጊዜ ጋር (ከእሱ ዘመን ሰዎች ጋ) የመረፍና መጣላቱ ማሳያ ይመስለኛል።

ደራሲና ሃያሲ መስፍን ሃ/ማርያም የጋሽ ደበበ ስራ በሆነው “ለራስ የተጻፈ ደብዳቤ-የብርሃን ፍቅር ቅጽ 2” መግቢያ ላይ በጻፈው ሀተታ “እኔ እንደማውቀው ደ.ሰ ሁሌም ዝምተኛ ነው። አይጮህም። ለእሱ ዉበት ማለት ሰማዩና ምድሩ ብቻ አይደሉም። ዋናው ምሶሶው ሰው ይመስለኛል-የሰው ፍቅር።” ብሎ ነበር።

እነሆ እኔም ሰውን ማዕከል አድርጌ የጊዜና ዘመንን ነገር እንነጋገርበት ባይ ሆኛለሁ። መልዕክቴን የምጨው በፋና ዴሞክራሲ አሳታሚነት በአምስት ቅጽ ከታተሙት የ “እፍታ” መጻህፍት ሁለተኛው ቅጽ ላይ የሺጥላ ኮከብ የተባሉ ጸሃፊ “አህያና ዘመን” በሚል ርዕስ ካስነበቡት መጣጥፍ ላይ ባገኘሁት ሃሳብ ነው።

እኔም “አዲሱን ዓመት” በዚሁ አመለካከት እንድንኖርበት ይሁን እላለሁ። ጸሃፊው የጊዜና ሰውን ተናጥሎ መኖር አለመቻል ጠቅሰው አህያ ወርቅም ብትጫን አፈር እሺ ብላ እንደምትጫን ሁሉ “ዘመንም የአህያ ጀርባ ነው። በራሱ የሚለውጠው አንዳች ነገር የለውም… ዘመን ያለሰው ሌጣ አህያ ነው። በዘመን የምንጉዋዝ እኛ ነን እንጂ ዘመን እኛን አይጋልበንም።” (ይቀጥላል)

-ሠላም ለእናንተ ይሁን 

በዓላት በመጡ ቁጥር የተለያዩ የቴሌቪዥን እና ሬዲዮ ጣቢያዎች ፕሮግራም እየቀረፁ ማስተላለፍ ከቅርብ ጊዜ ወዲህ እየተለመደ የመጣ ነገር ነው። ከዚህ ልማድ ጐን ለጐን ግን በዚህ ፕሮግራም ዙሪያ ያሉ አካላት ፍላጐታቸው እና ዓላማቸው ምንድን ነው? የሚያስብል ጥያቄ የሚያጭር ነገር እየተፈጠረ ነው። የፕሮግራሞቹ ይዘት የተመልካችን የተለያየ የእውቀት ደረጃ ያላገናዘቡ መሆናቸው እንደተጠበቀ ሆኖ ስለ ስፖንሰር አድራጊዎች ጥቂት ነገር ማለት ፈለኩኝ። በተለይ በተከታታይ ሁለት ዓመታት እንደተገነዘብኩት ከሆነ ዋናዎቹ የእነዚህ የበዓላት ስፖንሰር አድራጊ ድርጅቶች የቢራ ፋብሪካዎች ናቸው። እኛ ኢትዮጵያውያን ችግራችን የአልኮል መጠጥ ነው እንዴ? በየደቂቃው የቢራ ማስታወቂያ ለዚያውም እያከታተሉ መልቀቅ ትውልዱን ወዴት የሚመራው ይመስለናል? ለይስሙላ “ከ18 ዓመት በታች ላሉ የተከለከለ” ምናምን የምትለዋ ተቀፅላ ጣል እየተደረገች ቢራ መገባበዝ የጉብዝና መለያ፣ የወዳጅነት ገመድ ማጥበቂያ እና ሌሎች መገለጫዎች እንዲሆን ለትውልዱ ሲሰበክ የየጣቢያዎቹ ኃላፊዎች ዝምታ ከምን የመነጨ ነው? ስንት ትውልዱን ሊያንፁ የሚችሉ ዓላማዎችን የሰነቁ አካላት እያሉ በቴሌቪዥን ጣቢያዎቻችን እና በእነዚህ የቢራ ፋብሪካዎች መካከል እንዲህ የጠነከረ ፍቅር መኖር አልነበረበትም። እኔ እንደተረዳሁት በአጠቃላይ የቢራዎቹ ማስታወቂያዎች 18 ዓመት የሞላቸው ወጣቶች ወደ ጉርምስና እድሜ በመሸጋገራቸው ሳይሆን “ለአቅመ ቢራ” በመድረሳቸው እድለኝነት እንዲሰማቸው፤ ከዚህ በታች ያሉት ደግሞ መቼ ለዚህ “ክብር” በቅቼ እንዲሉ ለማጓጓት ታስበው የተሰሩ ናቸው። ይህን አይነቱን ትውልድ ገዳይ ድርጊት ሁሉም የኅብረተሰብ ክፍል ሊያወግዘው ይገባል። ካልሆነ ግን በራሳችን የቴሌቪዥን ጣቢያ ልጆቻችንን ማበላሸት ይሆናል።

(አለምሸት ዝናቡ - ከመገናኛ) 

እርማት

Wednesday, 14 September 2016 14:51

በሰንደቅ ጋዜጣ 11ኛ ዓመት ቁጥር 570 ላይ “ዓይንን በብቸኝነት የሚያክም ማዕከል ስራ ጀመረ” በሚለው ዜና ዲማ የዓይን ህክምና “ማዕከል” ሳይሆን “ክሊኒክ” መሆኑ፤ የክሊኒኩ መስራቾች ዶ/ር መሠረት እጅጉ እና ዶ/ር ይልቃል አዳሙ በአዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ መምህራንና በምኒልክ ሆስፒታል የዓይን ህክምና ስፔሻሊስቶች መሆናቸው ተስተካክሎ እንዲነበብ፤ እንዲሁም ክሊኒኩ በብቸኝነት የሚሰጠው ጠቅላላ የዓይን ህክምናን ሳይሆን የእንባ መፍሰስ፣ የዓይን ቆብና የዓይን ዕጢ ቀዶ ህክምናን መሆኑን እንገልፃለን። በተጨማሪም በዜናው ሀገራችን ከሰሃራ በታች ካሉ አገራት 1 ነጥብ 8 በመቶ የዓይን ችግር አለባቸው የሚለው አገላለፅ “በአገራችን 1 ነጥብ 6 በመቶ ህዝብ የዓይነስውርነት ችግር አለበት” በሚል ተስተካክሎ እንዲነበብ በአክብሮት እንጠይቃለን። 

ቁጥሮች

Wednesday, 14 September 2016 14:46

በአዲሱ ዓመት በመንግሥት

ምህረት የተደረገላቸው እሥረኞች

(ከወራት እስከ ዕድሜ ልክ እሥራት የተፈረደባቸው ነበሩ)

707          በፌደራል ደረጃ

924          የትግራይ ክልል

5ሺ 463      የኦሮሚያ ክልል

3ሺ 300      የደቡብ ክልል

111          የቤንሻንጉል ክልል

35           አፋር ክልል

10ሺ 540    ጠቅላላ

ምንጭ፤ አዲስ ዘመን ጳጉሜ 5/2008 ዓ.ም              

ይርጋ አበበ

 

“የኢትዮጵያ ህዝብ ባለፉት 25 ዓመታት ሀገራችንን በአምባገነንነት እየገዛ የቆየውን የኢህአዴግ የአፈና አገዛዝ በማስወገድ በፍትሐዊና ዴሞክራሲያዊ ስርዓት ለመተካትም ያልተቋረጠ ትግል በማካሄድ ላይ እንደሚገኝ የኢትዮጵያ ፌዴራላዊ ዴሞክራሲያዊ አንድነት መድረክ በወቅታዊ ጉዳዮች ላይ ባወጣው መግለጫ አስታወቀ። ፓርቲው ለዝግጅት ክፍላችን በላከው በመግለጫ አያይዞም “በሁሉም የሀገራችን ክልሎች ህዝባችን በሰላማዊ አግባብ ሲያካሂድ የቆየው ፍትሐዊ ትግል ሰሚ በማጣቱና ምላሹም የኃይል እርምጃ በመሆኑ በአሁኑ ወቅት በብዙ አካባቢዎች ትግሉ ወደ ሰላማዊ እምቢተኝነት ተሸጋግሯል” ብሏል።

 

ኢህአዴግ ስልጣን ከያዘበት ጊዜ ጀምሮ በተደጋጋሚ የሰብአዊ እና ዴሞክራሲያዊ መብቶች ጥሰትን በዜጎቹ ላይ ሲፈጽም እንደቆየ ያስታወሰው መድረክ፤ የኢህአዴግ ባህሪ የተቀዳው ከቀዳሚዎቹ አምባገነን ገዥዎች ነው ሲልም አክሏል። ባለፉት 25 ዓመታት የኢህአዴግ የስልጣን ዘመን “ህዝቡን በከፋፍለህ ግዛ ፖሊሲ ሲገዛ ቆይቷል” ያለው የመድረክ መግለጫ “ከቅርብ ጊዜያት ወዲህ ግን ይህ የኢህአዴግ የከፋፍለህ ግዛ ፖሊሲን ህዝቡ በራሱ ጊዜ እየበጣጠሰ ጥሎታል። ትግሉንም በጋራ እና በተቀናጀ መልኩ እያካሄደ ይገኛል” ብሏል።

 

በአንዳንድ አካባቢዎችና ድርጅቶች አሁን በህዝቡ የተነሳውን ተቃውሞ በተናጠል ከመምራት ተቆጥበው በተቀናጀ እና በተደራጀ መልኩ ሊያካሂዱት እንደሚገባ ለፓርቲዎች ማሳሰቢያ የሚሰጠው የመድረክ መግለጫ “ትግላችን አምባገነኑን ስርዓት ከማስወገድ ባሻገር የህዝባችንን በእኩልነት ላይ የተመሰረተ አንድነት አጠናክሮ የጋራ እና ፍትሐዊ የሆነ ዕድገታችንን ለማረጋገጥ በሚያስችሉ ዓላማዎችና ግቦች ላይ እንዲያተኩሩ ማድረግ ይገባል” ብሏል። ያለፉት 25 ዓመታት በኢህአዴግ ስር የቆየችው ኢትዮጵያ በዜጎቿ መካከል እኩል ተጠቃሚነት እንዳልሰፈነ ያረጋገጠው መድረክ “የኢህአዴግ አገዛዝ በሁሉም የሀገራችን አካባቢዎች በፖለቲካ ወገንተኝነት ላይ የተመሰረተ እና ዜግነትን ትርጉም ያሳጣ ስርዓት ነው” በማለት አስታውቋል። የመንግስት መስሪያ ቤቶች ስራ ለመያዝ ወጣቶች የኢህአዴግ አባልነት እና ደጋፊነታቸው ከዜግነታቸው በላይ ዋጋ ሲሰጠው መቆየቱን አስታውሷል።

 

መድረክ በመግለጫው “ኢህአዴግ ያለ አግባብ ያሰራቸውን የፖለቲካ እስረኞች በሙሉ በአስቸኳይ እንዲፈታ” ሲል የጠየቀ ሲሆን በእስር ላይ የሚገኙት ታራሚዎችም ሰብአዊና ዴሞክራሲያዊ መብቶቻቸውን ከመግፈፍ እንዲታቀብ ጠይቋል። መድረክ አያይዞም ”የኢትዮጵያ ህዝብ በኢህአዴግ አገዛዝ በአሁኑ ወቅት በሀገራችንና በህዝባችን ላይ እያመጣ ያለውን አስቸጋሪ ሁኔታ እንዲገነዘብና መድረክ ያቀረበውን ወቅታዊና ዘላቂ የመፍትሔ ሀሳብ እንዲደግፍ” ሲል የጠየቀ ሲሆን በተለያዩ የሀገራችን አካባቢዎች የተጀመሩት ህዝባዊ ተቃውሞዎችም “በሰላማዊ አግባብ፣ በጋራ እና በአንድነት አጠናክሮ በመቀጠል ኢህአዴግ የሰላማዊ መፍትሔውን እንዲቀበል ሊያደርግ የሚችለውንና ለችግሩም ዘላቂ መፍትሔ ሊያስገኝ የሚችለውን ወሳኝ ህዝባዊ ሚና እንዲጫወት” በማለት ለኢትዮጵያ ህዝብ መልዕክቱን አስተላልፏል። 

“የሃይማኖት ተቋማት በሠላም እና በልማት ስም ዴሞክራሲያዊ መብቶችን ማፈን አይችሉም”

ዶክተር ፓስተር ዘካሪያስ ዓምደብርሀን

በይርጋ አበበ

ከዲፕሎማ ጀምሮ እስከ ሶስተኛ ዲግሪ (ፒኤ ች ዲ) ድረስ በተለያዩ ከስነ መለኮት ጋር የተያያዙ ትምህርቶች ተምረዋል። በአሁኑ ወቅት ደግሞ ዶክተር ኦፍ ሚኒስትሪያቸውን እየተማሩ በፕሮቴስታንት ኃይማኖት የእምነቱ ዶግማ መሰረት ፓስተር ሆነው ዓለም አቀፍ አገልግሎት እየሰጡ ይገኛሉ። ሙሉ ስማቸው ዶክተር ፓስተር ዘካሪያስ አምደ ብርሃን ይባላሉ። አገራዊ ጉዳዮችን በሃይማኖት መነጽር መዳሰስ እንደሚችሉ የሚገልጹትና ይህን ችሎታቸውንም በተለያዩ መጽሃፍት መልክ እያዘጋጁ ለንባብ የሚያበቁት ዶክተር ፓስተር ዘካሪያስ ዓምደ ብርሃን ከአንድ ዓመት በፊት ለንባብ ባበቁት “ምናብ እና ገሀድ” የሚለው መጽሀፋቸው የሃይማኖት ተቋማት በፖለቲካዊ ዘርፎች ሊጫወቱት ስለሚገባቸው ሚና በዝርዝር ጽፈዋል። የወቅቱ የአገራችንን ችግር በተመለከተም የሃይማኖት ተቋማት መሪዎች ተገቢውን ሚናቸውን እንዳልተጫወቱ ይገልጻሉ። በአጠቃላይ የወቅቱ የአገራችን ሁኔታ ዙሪያ ከሰንደቅ ጋዜጣ ጋር ሰፋ ያለ ቃለ ምልልስ አድርገዋል። የቃለ ምልልሱን ሙሉ ክፍል ለአንባቢያን በሚመች መልኩ አዘጋጅተን አቅርበነዋል።

ሰንደቅየወቅቱን የአገራችንን ፖለቲካዊ ሁኔታ እንዴት ያዩታል?

ዶክተር ዘካሪያስበጣም የሚያሳዝን ሆኖ ነው የሚታየኝ። በመጀመሪያ ደረጃ እየተሻሻለ መሄድ የሚገባው ነገር እየተበላሸ ሲሄድ ይታያል። ለምሳሌ አጼ ኃይለስላሴ የሰሯቸውን ስራዎች መጥፎውን አርሞ መልካሙን ከማስቀጠል ይልቅ ማቋረጥ ነው የተሰራው። አሁን በአገራችን ያለውን ወቅታዊ ሁኔታ የማየውም ያለፉት ስርዓቶች ላይ የማየውን ያለመረጋጋት ሽታ ነው የሚታየኝ። መሆን የሌለበት እና መከሰት ያልነበረበት ነገር ነው፣ የተከሰተውና እየሆነ ያለውም። ለዚህ ችግር ተጠያው ሁለት ወገን ይሆናል። መንግስትን ጨምሮ ራሱ ህዝቡም ተጠያቂ ናቸው።

ሰንደቅህዝብ ተቃውሞ ሰልፍ የወጣውና ተቃውሞውን እየገለጸ ያለው መብቴ ይከበር፣ ማንነቴ ይጠበቅልኝ፣ ሰብአዊና ዴሞክራሲያዊ መብቶቼ ይረጋገጡልኝ እያለ ነው። በዚህ ሁኔታ አሁን አገሪቱ ውስጥ ለተፈጠረው ግጭት ህዝብ እንዴት ተጠያቂ ይሆናል?

ዶክተር ዘካሪያስመሰረታዊው ችግር የህዝብም የመንግስትም ችግር ነው ስልህ በህዝብ በኩል በዚህ መልኩ በተጠናከረ ሁኔታ ተቃውሞውን ለመግለጽ ይህን ያህል ጊዜ መቆየቱ እንደ ስህተት ይቆጠራል። አንዳንዶቹ የሚያነሷቸው ጥያቄዎች ከ14 ዓመት በፊት ጀምሮ የነበሩ ጥያቄዎች ናቸው። እነዚህን ጥያቄዎች እስካሁን ድረስ ሲንከባለሉ መቆየታቸው ተገቢ አልነበረም። መንግስት ደግሞ ጥያቄዎችን በትክክልና በአግባብ መመለስ አለበት። መመለስ ካቃተው ወይም ካልቻለ ደግሞ ህዝቡ በራሱ መንገድ ነው የሚመልሰው። እዚህ ላይ ሊነሳ የሚገባው ህዝቡ ሳይስማማው እንደተስማማው አድርጎ እየሄደ ነበር ማለት ነው። የተፈጠረው ችግር ድንገት የመጣ የመሰለው ለዚያ ነው። አንዳንዶቹ በእርግጥ ተደጋጋሚ ጥያቄ አቅርበናል የሚሉ አሉ።  መንግስትም ተጠያቂ እንዳይሆን ተዘናግቷል ወይም አውቆ አድፍጧል።

ሰንደቅበአንድ አገር ውስጥ እንደዚህ አይነት የፖለቲካ ቀውሶች በሚፈጠሩበትና አለመረጋጋት በሚያጋጥምበት ወቅት የሃይማኖት መሪዎች ሚና የጎላ ሊሆን ይገባል ይባላል። በተፈጠረው ችግር ጋር ተያይዞ የአገሪቱን የሃይማኖት ተቋማት መሪዎች ሚና እንዴት አዩት?

ዶክተር ዘካሪያስየኃይማኖት መሪዎች ከፖለቲካ ወይም ከአገር ሁኔታ ራቅ ብለው የኖሩ ይምሰላቸው እንጂ እየኖሩ አይደለም። የኃይማኖት መሪዎች ከፖለቲካ ቢርቁም የሚያገለግሉት ግን ህዝቡን ነው። ስለዚህ የሚያገለግሉት ህዝብ ታክስ ሲጫንበት መብቱ ሲረገጥና የተለያዩ ችግሮች ሲመጡበት ችግሩን የሚያንጸባርቀው ወደ ኃይማኖት መሪዎቹ ዘንድ ሂዶ ነው። ለምሳሌ በፕሮቴስታንት እምነት በሚደረግ የፖስተሮች አመራር ውስጥ ሰው ይዞ የሚመጣው አቤቱታ የኑሮ ውድነት የፖለቲካ ችግር ወዘተ የመሳሰሉትን ነው። ስለዚህ የኃይማኖት አባቶች ከፖለቲካው የራቁ ቢመስላቸውም አልራቁም። ራሳቸውን ገለልተኛ ማድረግ ያለባቸው እንደተቋምና ከፓርቲ አባልነት ርቀው ገለልተኛ የሆነ ስራ መስራት የሚያስፈልግ ማንነት ነው ለመያዝ የሚያስፈልጋቸው።

ገዳዩም ሟቹም አማኝ ናቸው ላልከኝ ነብሰ ገዳይ አማኝ ሊሆን አይችልም። ምክንያቱም አሁን ያለው ግጭት የፖለቲካ የበላይነት እንጂ ወረራ አይደለም። የፖለቲካ የበላይነትን ለማስጠበቅ በሃሳብ ማሳመን እንጂ በመሳሪያ ማሳመን መደፍጠጥ ነው።መደፍጠጥ ደግሞ መንፈሳዊነት አይደለም። ስለዚህ ገዳዩም ሟቹም አማኝ ናቸው ማለት ይከብደኛል። ነገር ግን አገር ለመጠበቅ የወጡ ሁሉ ሀይማኖት የላቸውም እያልኩህ አይደለም። በዚህ አይነቱ ግጭት የሃይማኖት መሪዎች ሚና የጎላ የሚያደርገውም ለዚያ ነው። የሃይማኖት መሪዎች በግጭት አፈታት ዙሪያ ሚናቸው ከፍተኛ ነው። ምክንያቱም በግጭት አፈታቱ ላይ የኃይማኖት መሪዎች የሚንቁትም የሚፈሩትም አካል ሊኖር አይገባም። የሚንቁትም ሆነ የሚፈሩት አካል በበዛ ቁጥር አድሏዊነት ይታይባቸዋል። በነገራችን ላይ የሃይማኖት ተቋማት ሲቋቋሙ አላማቸው ግጭትን ለመፍታት አይደለም። በአገር ውስጥ የሚፈጠሩ ግጭቶችን መፍታት የሚቻለው በህገ መንግስቱ ነው። ይህ ሲባል ግን ቤተ አምልኮዎች የመጀመሪያ ድርሻቸው ግጭት ማስታረቅ አይደለም ቢባልም በህገ መንግስት አተረጓጎም ወይም በግጭት አፈታትና አመላለስ መግባባት ካልተቻለ ሽምግልና ያስፈልጋል። ይህ ደግሞ የሃይማኖት ተቋማት ሚና ይሆናል።

ሰንደቅየወቅቱን የአገራችንን ሁኔታ አስመልክቶ መግለጫ ሰጥተዋል። አገሪቱ የበርካታ ሀይማኖት ተከታይ ህዝቦች ምድር እንደመሆኗ በፕሮቴስታንት ኃይማኖት ውስጥ የሃይማኖቱ መሪዎች ምን እያደረጋችሁ ነው?

ዶክተር ዘካሪያስልክ ነህ፤ የሁሉም ሃይማኖት መሪዎች መግለጫ ሊሰጡ ይገባቸዋል።መግለጫቸው ግን በቆፈን የተያዘ የካድሬ ሽታ ሊኖረው አይገባም። እውነትን እውነት ማለት አለበት። የፕሮቴስታንት ሃይማኖት መሪዎች ምን እያደረጋችሁ ነው ላልከኝ በፕሮቴስታንት እምነት መሪዎች በኩል ትንሽ ችግር አለ። ችግር አለ ስልህ የፕሮቴስታንት እምነት መሪዎች አገራዊ የሆነ አመለካከት ላይ የዳበረ ሰብዕና አልያዝንም። ዝምታ እና ለዘብተኝነት እናበዛለን። ነጥሮ የወጣ መልዕክትን ማስተላለፍ የሚችል መሪ ለማብቀል እያሰብን ቢሆንም እስካሁን አላበቀልንም። ስለዚህ በአገሪቱ ወቅታዊ ሁኔታ ላይ ከጸሎት ያለፈ ተሳትፎ ያደረግን አይመስለኝም።

ይህ የሆነው በሶስት ምክንያቶች ነው። የመጀመሪያው በማህበራዊ ሳይንስ ላይ ያለን እውቀት አናሳ መሆን ነው። ሁለተኛው የፍርሃት ቆፈን ነው። ይህ የፍርሃት ቆፈን ከዚህ በፊት በደረሰባቸው ወይም ገና ይደርስብናል ብለው በሚሰጉት ሊሆን ይችላል። ሶስተኛው ምክንያት አድርባይነት ነው። ይህ ደግሞ ትልቁ ችግር ተንበርካኪነትን ከማምጣት በተጨማሪ የገለልተኝነት ሚናን ያጠፋል። ስለዚህ የዳኝነት ሚናን መጫወትን ያስቆምና በጸሎት ስም፣ በፍቅር ስም እና በሰላም ስም ሂዶ መሸጎጥን እንደ አማራጭ መውሰድ ነው ችግሩ። ሌላው ደግሞ የሰማይ ዜግነትን አጥብቆ በመያዝ የምድር ነገሮች ላይ የዳበረ ነገር አለመያዝ። ለምሳሌ ሙሴ፣ ኤሊያስን፣ ኤልሳን ወይም ጳውሎስንም ብናይ እነዚህ ሁሉ የእግዚያብሔር ሰዎች በምድራዊ ጉዳዮች ላይ ቀጥተኛ ተሳትፎ ነበራቸው።

ሰንደቅይህ የሆነው የመንግስት እና የሃይማኖት መለያየት (ሴኪዩላሪዝም) ያመጣው ፈተና ነው? እርስዎ በትምህርት ጉዳይ የአሜሪካን እና የተለያዩ አገራት  ተሞክሮ ያውቁታል ብዬ አስባለሁና የእኛን አገር የሃይማኖት ተቋማት መሪዎች ተሳትፎ እንዴት ያዩታል?

ዶክተር ዘካሪያስየኢትዮጵያ ችግር እኮ መንግስት እና ሃይማኖት አንድ አይደለም የሚለው ሳይሆን መጋባታቸው ነው። እንዲያውም የጫጉላ ዘመናቸው አልቆ ፍጹም ጋብቻ ውስጥ የገቡ ነው የሚመስለው። መንግስት የተናገረውን የሚደግም የሃይማኖት ተቋም መሪ ከካድሬው በላይ ካድሬ ሲሆን መንግስት እና ሃይማኖት ተፋተዋል ማለት አይቻልም። በአሜሪካ ያለውን ስንመለከት ደግሞ ይፋቱ እንጂ የሃይማኖት ተቋማቱ መሪዎች በፖለቲካው ላይ ጫናቸውን ያሳድራሉ። በነገራችን ላይ ሴኪዩላሪዝም ማለት እኮ የመንግስት ባለስልጣናት በሃይማኖት ጉዳዮች ጣልቃ ገብተው አያማስሉም እንጂ ሃይማኖቶች በሚመቻቸው በኩል ተጽእኖ አያሳርፉም ማለት አይደለም። በአሜሪካ ኢቫንጄሊካን ሃይማኖት መሪዎች ምዕመናቸውን በማህበራዊ ጉዳዮች ላይ ተሳትፎ እንዲያደርጉ ይቀሰቅሳሉ። ለምሳሌ ውርጃን እና የተመሳሳይ ጾታ ጋብቻን ኢቫንጄሊካኖቹ ይቃወማሉ። ብዙ ጊዜ ተሰብስበውም የድጋፍ ፊርማ አሰባስበው ተቃውሟቸውን ያቀርባሉ። ይህን የሚያደርጉት እንደዚህ አይነት ነገሮችን (የተመሳሳይ ጾታ ጋብቻን እና ውርጃን) እንደማይቀበሉት በፓርቲው ላይ ተጽእኖ ለማሳረፍ ነው። የሃይማኖት ተቋማት መሪዎች በግላቸው ከሚያመጡት ተጽእኖ የተነሳ ምዕምኖቻቸውም ፖለቲካውን ይቀያይሩታል።

ሴኪዩላሪዝም ማለት የሃይማኖት ተቋማት በዝምታ እና በፍርሃት ቆፈን መያዝ ማለት አይደለም። በነገራችን ላይ የሃይማኖት ተቋማት የጀግኖች ማምከኛም አይደሉም፣ የዴሞክራሲ መብቶችን መጠየቂያ ማምከኛ መንገዶችም አይደሉም፣ የህዝብ ማፈኛ መሳሪያም አይደሉም። የሃይማኖት ተቋማት በሰላም እና በልማት ስም ዴሞክራሲያዊ መብቶችን ማፈን አይችሉም። ለማፈን መሞከር የሚሰራም አይደለም። ምክንያቱም ያለንበት ዘመናዊ የሚባል ዘመን ላይ ስለሆነ ህዝቡ ማንን እንደሚሰማ በሚገባ ያውቃል። ስለዚህ የሃይማኖት ተቋማት መሪዎች ትክክልኛ ሚናቸውን መያዝና መጫወት ይገባቸዋል።

ሰንደቅከአንድ ዓመት በፊት ለንባብ ባበቁት “ምናብ እና ገሃድ” መጽሃፍ ላይ የሃይማኖት መሪዎችን ቸልተኝነትና ተንበርካኪነት በዚህ ዘመንም ይታያል ብለዋል። በምን መልኩ ነው ተመሳሳይነታቸው?

ዶክተር ዘካሪያስፍቅር እስከ መቃብር መጽሃፍ ላይ የሃይማኖት መሪዎች ከእነ ፊታውራሪ መሸሻ ጋር የጠበቀ ግንኙነት ስለነበራቸው፣ ተንበርካኪ ተንሸራታች እና ለዘብተኛ ነበሩ። በጽድቁ ጉዳይ ላይም ተንበርካኪነታቸው ይታይ ነበር። እንደ ጉዱ ካሳ አይነት ገጸ ባህሪ ደግሞ ሃይማኖተኛ ነው፡፡ ነገር ግን ፊታውራሪ መሸሻን ሲሞግታቸው ታያለህ። ጉዱ ካሳን ወደዚህ ዘመን ስናመጣው እንደ ነጻ ፕሬስ አድርገህ ልትወስደው ትችላለህ። ፊታውራሪ መሸሻ ጉዱ ካሳን ስላልሰሙ ከገበሬዎች ጋር ያመጸው አበጀ በለው አሰራቸው። አበጀ በለው ሁልጊዜ የሚመጣው ጉዱ ካሳ ሲታሰር ነው።

በዚህ ዘመንም የህሊና ልዕልና ያላቸውን የነጻውን ፕሬስ ስታፍን እና ስታስር አመጽ ይመጣል። መጽሃፍ ቅዱስ ራሱ “አሮጌ አቁማዳ ላይ አዲስ ወይን ጠጅ አይቀመጥም” ይላል። በማህበራዊ ሚዲያ አዲሱ አስተሳሰብ በገባበት ማህበረሰብ ዘንድ ሚዲያን አፍነህ የተሳሳተ መረጃ እየሰጠህ ህዝቡን ልታስተዳድረው አትችልም። ምክንያቱ ዘመኑ የስልጣኔ በመሆኑ የመረጃ አማራጮች የበዙበት ዘመን ነው። ስለዚህ የመረጃ ምንጩ በበዛ ቁጥር ሃቀኝነት ግልጸኝነት እና መልካም አስተዳደር አስፈላጊ ናቸው። አለበለዚያ ጉዱ ካሳን (ነጻ ሚዲያን) ስታፍነው ገበሬው ይሸፍታል። መጽሀፌ ላይ ያልኩት ይህን ነው።

ሰንደቅመገናኛ ብዙሃን እና የሃይማኖት ተቋማት የገዥው ፓርቲ የድጋፍ መሳሪያዎች ናቸው እየተባሉ ይታማሉ። ይህን በተመለከተ የእርስዎ ምልከታ ምንድን ነው? በኢህአዴግ የ15 ዓመታት የተሃድሶ ግምገማንስ እንዴት አዩት?

ዶክተር ዘካሪያስሚዲያው ቀጥተኛ ደጋፊ ነው። የሃይማት ተቋማቱ ደግሞ እሱ (መንግስት) የሚሰጠውን መግለጫ መልሰው የሚገልጹ ሆነዋል። ይህ መታረም አለበት። ስለዚህ የሃይማኖት ተቋማት ነጻነትን በተሃድሶ ውስጥ ማስገባት አለባቸው። ህዝቡ የሃይማኖት ተቋማት ነጻ አይመስሉንም ካለ ተቋማቱ ነጻነታቸውን ማስጠበቅ አለባቸው። ለምሳሌ መንግስት “ሁከት ነው” ሲል የሃይማኖት ተቋማት ተቀብለው “ሁከት ነው” ይላሉ። ለምንድን ነው ሁከት ነው የሚሉት? አጥንተዋል ወይ? ካጠኑስ ስራቸው (የህዝቡ እንቅስቅሴ) ሁከት ይሁን፣ አይሁን ምንድነው መነሻቸው? እነዚህ ጥያቄዎች ሳይመለሱ መንግስት ሁከት ነው ስላለ ሁከት ነው ካሉ የሽምግልና ሚናቸውን፣ ኃላፊነታቸውንም፣ ነገ ከነገ ወዲያ የሚመጣውን ችግር በሽምግልና ለመፍታት የሚያስችሉትን መንገዶች ሁሉ ቆረጡ ማለት ነው።

ሚዲያ ነጻነቱን ካልጠበክለት ህዝቡ ሚዲያውን ማመን ያቅተውና ሌሎች አማራጭ ሚዲያዎችን ማለትም መንግስት የከለከላቸውንም ሆነ ያልከለከላቸውን ማየት ይጀምራል። ለምሳሌ ማህበራዊ ሚዲያን እንደዋና የመረጃ ምንጭ አድርጎ ይወስደዋል። ይህ የመጣው ከሚዲያው አለመታመን ነው። ሰው በተፈጥሮው አማራጭ መንገዶችን መጠቀም ይፈልጋል። ጫማ ሲገዛ እንኳን አንደኛው ሱቅ ጥሩ ጫማ መሆኑን ቢነግርህ ሌላኛው ሱቅ ዘንድ ሂደህ ታረጋግጣለህ። ስለዚህ የኢትዮጵያ ሚዲያ የሚነግረውንም ትክክለኛ መሆኑን እና አለመሆኑን ወደ ማህበራዊ ሚዲያ ይሄዳል። ወደ ሌሎች ሚዲያዎችም ይሄዳል።

ሰንደቅየኢትዮጵያ ሚዲያ ሲሉ በመንግስት በጀት እና ቁጥጥር ስር ያሉትን ነው ወይስ የግል ሚዲያውንም ያጠቃልላል?

ዶክተር ዘካሪያስበመንግስት ቁጥጥር ስር ያልሆኑትም ቢሆኑ ዛቻ እና ፍራቻ አለብን ብለው ስለሚያስቡ በራሳቸው ላይ ቅድመ ምርመራ ያደርጋሉ። የመንግስት ሚዲያዎች ደግሞ መንግስት እንዲባልለት ከሚፈልገው በላይ በመደባበቅ አለቆቻቸውን ማደሰት ይፈልጋሉ። በዚህ ድርጊታቸውም ህዝቡ መንግስትን እንዳያምን እነሱንም እንዲጠላ ያደርጉታል። ለምሳሌ በቅርቡ በተካሄደው የሪዮ ኦሊምፒክ አትሌት ፈይሳ ሌሊሳ የተቃውሞ ምልክት ሲያሳይ ሩጫውን የምመለከትበት የኢትዮጵያ ብሮድካስቲንግ ኮርፖሬሽን አቋረጠው። በዓለም መገናኛ ብዙሃን የታየን ዘገባ የእኛው ሲያቋርጠው እኔም ሆንኩ ሌላው ህዝብ “ይህን ሚዲያ አላምነውም” የሚል አቋም ነው የምንወስደው። ስለ ጎረቤት አገር አፋኝነት ዘግበው እዚህ ያለውን ሲያልፉት ህዝቡ ምን ይላል? እነዚህ እስካልታረሙ ድረስ ተሃድሶ አለ ብዬ አላስብም።

ስለተሃድሶው ወዳነሳኸው ስመጣልህ ተሃድሶ ማለት እውነትን ለመነጋገር ወይም ያለፈውን ጥፋት አርሞ ለመመለስ የሚደረግ ውይይት ነው። ተሃድሶን በሁለት መንገድ ማየት አለብን፡፡ ይህም ማለት በቲዮሪም ሆነ በተግባር መፈተሽ አለበት። ተሃድሶ መካሄድ ያለበት ህዝቡን እንዴት ለተጨማሪ ዓመታት መግዛት አለብን ከሚል መንፈስ ተነስቶ ሳይሆን ህዝቡን እንዴት እንጠቅማለን? ከሚለው ጥያቄ መነሳት አለበት። በስልጣን ማማ ላይ ለመረጋጋት ከሆነ ግን ተሃድሶ ሊባል አይችልም።

ሰንደቅየአገር ሽማግሌዎች በዚህ ሚናቸውን እየተወጡ አይደለም ወይም ደግሞ ለዚህ አይነት ከባድ አገራዊ ኃላፊነት ራሳቸውን ያዘጋጁ የአገር ሽማግሌዎች የሉም ይባላል። በዚህ ላይ የእርስዎ እይታ ምንድን ነው?

ዶክተር ዘካሪያስእዚህ አገር ትልቁ ችግር የሆነው እኮ ተቋማት ወይ ጠፍተዋል ወይም ደግሞ አድርባይ ሆነዋል። ህዝቡ የሚያምናቸው ተቋማት ያሉ መሆናቸው ላይ ጥያቄ አለ። መንግስት ይህን ነገር አልፈለገምና ቆዩ እኛ እንጠይቅላችሁ የሚል የሽምግልና ውክልና የለም። ኢትዮጵያ ውስጥ አዲስ የሽማግሌዎች መማክርት ያስፈልጋል። ጠቅላይ ሚኒስትሩ ራሳቸው ያስፈልጋቸዋል።

ሰንደቅአሁን ኢትዮጵያ ያለችበት ሁኔታ አገሪቱንና ህዝቧን ወዴት የሚወስዳት ይመስልዎታል?  

ዶክተር ዘካሪያስይህን የማየው በሶስት መንገድ ነው። እንደ ሃይማኖተኛነቴ ሳየው ከእምነት አንጻር እግዚያብሔር ሠላም አውርዶ ችግሮች ተፈተው በሠላም የምንኖር ይመስለኛል። ይህ ተስፋዬ የመጣው ከመንፈሳዊ ሞራል የመጣ ተስፈኝነቴ ነው። ከስሜት አንጻር ካየሁት ደግሞ ድብልቅልቆሽ ነው። ሞት እያለ፣ ጦርነት ታውጆ፣ ሰዎች ደግሞ ሞትን አንፈራም እያሉ፣ ሌሎችም እንገድላለን እያሉ በሚሉበት ሁኔታ ሳየው ነው ድብልቅልቆሽ ስሜት ነው ያልኩት። ከእውቀት አንጻር ስቃኘው ደግሞ መፍትሔ መጥቶ ወደ ከፍታ እንወጣለን ወይም ወደ ቁልቁለቱ እንሄዳለን።

ሰንደቅወደ ከፍታ እንወጣለን ወይም ወደ ቁልቁለት እንወርዳለን የሚለውን ሃሳብዎን ያብራሩልን?

ዶክተር ዘካሪያስኢህአዴግም ታድሷል፤ የህዝቡንም ጥያቄ እመልሳለሁ ብሏል የሚለውን ተስፋ አድርገን ስንሄድ መፍትሔ እየመጣ ነው። በነገራችን ላይ የመጀመሪያው መፍትሔ ያለው በመንግስት እጅ ነው። ቀጥሎ ህዝቡ ላይ ነው። መንግስት መፍትሔ ለመስጠት ፈቃደኛ ሲሆን፣ የህዝቡን ጥያቄ የጥቂቶች ነው ማለቱን ሲያቆም መፍትሔ ይመጣል። ለምሳሌ የጎንደሩን ጥያቄ “የጥቂቶች ነው” ማለት ምን ማለት ነው?

ህዝቡ የጠየቀውን ጥያቄ መንግስት ለመስማትና መፍትሔ ለመስጠት ፈቃደኛ ከሆነ መፍትሔ አገኘን፣ ወደ ከፍታው ወጣን ማለት ነው። ይህ ካልሆነ ግን የህዝብ ጥያቄ ይቀጥላል፣ መንግስት ጥያቄውን ያስተባብላል፣ ይህ ሁኔታ ሂዶ መጨረሻ ላይ ህዝብ ያሸንፋል። በህገ መንግሰቱ ላይም ህዝብ የበላይ ነው ብለውናል።   

ቤቶቹ የት ገቡ?

Wednesday, 07 September 2016 14:04

የመኖሪያ ቤት ጉዳይ መቼም ማለቂያ ያልተገኘለት ጉዳይ ነው። ብዙ ነገር በዚህ ጉዳይ ላይ ቢባልም አንድ ነገር ግን የተዘነጋ ይመስለኛል። የጋራ መኖሪያ ቤቶች ዕጣ ለ11ኛ ጊዜ ባለፈው ወር መጨረሻ ላይ መውጣቱ ይታወሳል። ይህ ዕጣ በሚወጣበት ወቅት አዳዲስ የተሰሩ ቤቶች ለእድለኞች በዕጣ ሲወጡ በዚህ መካከል ግን ከዚህ ቀደም ብሎ ሰዎች በሕገ-ወጥ መንገድ በር ሰብረው ገብተውባቸው ነበር የተባሉ ቤቶች ጉዳይ የውሃ ሽታ ሆኖ ቀርቷል። ከፍተኛ ቁጥር ያላቸው ቤቶች በሕገ-ወጥ መንገድ ከገቡት ሰዎች ተነጥቀው ለመንግስት ተመልሰው እንደነበረ ቢታወቅም ለተጠቃሚ መድረሳቸው ግን አልተገለፀም። ቤቶቹ ከሕገ-ወጦቹ ከተነጠቁ በዕጣው ውስጥ ተካተው ለተጠቃሚ መተላለፍ ሲገባቸው ምንም የተባለ ነገር የለም። ድሮም ግልፅነት የጐደለው የጋራ መኖሪያ ቤት ጉዳይ ጉዱ እያደር እየወጣ ነው። እነዚህ ቤቶችም ወይ እንደ ብሎኮቹ የገቡበት ጠፍቶም ከሆነ ህዝቡ እንዲያውቀው መደረግ አለበት። የቤቶቹ ብዛት የሚናቅ ካለመሆኑም በላይ ሲኖሩባቸው የነበሩት ሰዎች መሠረተ ልማታቸውን ያሟሉላቸው ናቸው። ስለዚህ እነዚህ ቤቶች ከአዳዲሶቹ ቤቶች ጋር ተደባልቀው ለእድለኛ በዕጣ መቅረብ ነበረባቸው። ነገር ግን እንዲህም እንዲያም ነው ሳይባል ዝም ዝም ተብሎ ተሸፋፍኖ ቀርቷል። ቤቶቹ “ምርጥ ምርጡን ለመንግስት ባለስልጣናት” በሚል መርህ ለመንግስት አካላት ተሰጥተው ከሆነም ከአሳማኝ ምክንያት ጋር ለህዝቡ ግልፅ መደረግ የሚኖርበት ይመስለኛል። ካልሆነ ግን ለቀሪዎቹ ቤቶችስ የሚኖረው መተማመን ምን ያህል ሊሆን ነው? ቤቶቹ ተዘግተው ተቀምጠው ከሆነ አንድም በድጋሚ ለሌላ ሕገ-ወጥ ተግባር ይዳረጋሉ፣ አሊያም የሙሰኞች መፈልፈያ ይሆናሉ የሚል ስጋት አለኝ።

ወ/ሮ ስንታየሁ አለሙ - ከቄራ       

ቁጥሮች

Wednesday, 07 September 2016 13:59

 

ከ27 እስከ 30 ሚሊዮን    በሀገሪቱ በትምህርት ገበታ ላይ ያሉ ወጣቶችና ታዳጊዎች ቁጥር

      500 ሺህ                         በስራ ላይ ያሉ መምህራን ቁጥር

ከ100 ሺህ በላይ              ባለፉት አስርት ዓመታት የቴክኒክና ሙያ ስልጠና የወሰዱ ዜጐች ቁጥር

 

ምንጭ፤ አዲስ ልሣን ጋዜጣ ነሐሴ 28 ቀን 2008 ዓ.ም 

 

በጥበቡ በለጠ

ባለፈው ቅዳሜ ነሀሴ 28 ቀን 2008 ዓ.ም በአቤል ሲኒማ ውስጥ እጅግ የተደሰትኩበትን መርሀ ግብር በመታደሜ ነው ዛሬ ላወጋችሁ ብቅ ያልኩት። መርሀ ግብሩ የበጎ ሰው ሽልማት ነው። እነዚህ በጎ ሰዎች ለሀገራቸውና ለህዝባቸው መልካም ተግባር ያከናወኑ ናቸው። አብዛኛዎቹ በሕይወት እያሉ ለዚህ ሽልማትና እውቅና መብቃታቸው ሌላው በጣም ጥሩ ጎኑ ነው። ይህ ሽልማትና እውቅና ከ2005 ዓ.ም ጀምሮ እስከ አሁን ድረስ በተከታታይ ለአራተኛ ጊዜ መጓዝ መቻሉ በራሱ የወደፊቱን ተስፋ ያበራልናል። ምክንያቱም በሀገራችን ውስጥ በተለይ ሽልማትን በተመለከተ ሁሌ ብቅ እያለ ድርግም የሚልበትን ሁኔታ ላስተዋለ ሰው ይህ የበጎ ሰው ሽልማት ተስፋን ይሰጣል። ሽልማት የሚባለው መንፈስ ሁሉ የጠፋበት ዘመን ላይ ነበርን። በአንድ ጊዜ ብዙ ሺ ገበሬዎች ሚሊየነሮች ሆኑ ተብሎ ሲሸለሙ እናይና በአመቱ ደግሞ ብዙ ሚሊየን ኢትዮጵያዊያን በአስከፊ ረሀብ ውስጥ ናቸው የሚል ዜና ይመጣል። እናም የሽልማት ትርጉሙ የጠፋብኝ ያን ሰሞን ነበር።

በዚህ በዘንድሮው የበጎ ሰው ሽልማት ላይ 33 ኢትዮጵያዊያን ሽልማትና እውቅና አግኝተዋል። እሰየው ይባላል። ሰው ማለት ሰው የሚሆን ነው ሰው የጠፋ እለት የሚባል አባባልም በሀገራችን አለ። ውድ ኮሚቴዎች ደግ አድርጋችኋል። ደግ ደጉን ያድርግላችሁ!

ከሽልማቶቹ ውስጥ ለየት ያለው የቀኝ አዝማች ተስፋ ገብረስላሴ ዘብሄረ ቡልጋ ነበሩ። ዛሬ በሕይወት የሌሉት እኝህ የፊደልና የእውቀት አባት በኢትዮጵያ ሥነ-ጽሁፍ እና አርበኝነት ውስጥ ግዙፍ ታሪክ ያላቸው ናቸው። ከ30 ዓመታት በላይ ውብ ድምጽ ይዞ በክብር የቆየው ድምጻዊ ጸሀይ ዮሀንስ የ1970 ዓ.ም ቀዳማይ ዘፈኑን ማንበብና መጻፍ ዋናው ቁም ነገሩ… እያለ ሲያቀነቅን የተስፋ ገብረስላሴን መንፈስ ከፍ አድርጎታል። የኛንም መንፈስ ከፍ አድርጎልናል።

ፊደሉን ሳየው መልሰው ያዩኛል

ሌላው ሲያነባቸው እኔን ይጨንቀኛል

የዘመድ ሰላምታ ሲመጣ ደብዳቤ

መርዶ እየመሰለኝ ሲደነግጥ ልቤ

ማንበብና መጻፍ ዋናው ቁም ነገር…

(ጸሐዬ ዮሐንስ)

ስለ ተስፋ ገብረስላሴ አንዳንድ ነገሮችን እንጨዋወት። በሙዚቃ ጸሐዬ ያጅበናል።

አንድ ህፃን ልክ አራት አመት ሲሞላው ከፊደል ገበታ ጋር መተያየት ይጀምራል። ' በል፣ ' በል... እየተባለ ይረዳል። የዓለምን ምስጢር፣ ውጣ ውረድ በፊደሎች መቁጠር ይጀምራል። እነዚያ ፊደሎች እየሰፉ እየተገጣጠሙ ሲመጡ ቃል ሆነው ሀሳብ ያስተላልፋሉ። ሀሣብ ደግሞ ብዙ አይነት እውነታዎችን በውስጡ የያዘ ነው። የህይወት ጉዞ እንግዲህ ተጀመረ።

በሀገራችን ኢትዮጵያ በየቤታችን ውስጥ ሀሁ ያስቆጠሩን ማናቸው ብንባል ብዙ ሚሊዮኖች አንድ ላይ “ተስፋ ገ/ሥላሴ ዘብሔረ ቡልጋ” የሚል መልስ እንሰጣለን። ምክንያቱም በዚያ በጨቅላ ጭንቅላታችን ለመጀመሪያ ጊዜ ማንበብ የጀመርነው ከሀሁ' ቀጥሎ የተስፋ ገ/ሥላሴ ስም ነውና። ዛሬም ድረስ በዚሁ የህይወት ሂደት ውስጥ ኢትዮጵያችንና ዜጐቿ እየቀጠሉ ነው። እናም ስማቸውን ትውልድ እየተቀባበለ እየጠራ እየተማረባቸው የዘመን ኬላን እየሰበረ የሚምዘገዘገው ስም ባለቤት ተስፋ ገ/ሥላሴ ማን ናቸው?

በርግጥ ዛሬ የምናወራው እንደ አባትም እናትም ሆኖ ያሳደገንን የፊደል ገበታ አዘጋጅተውልን ወደ ማይቀረው ዓለም የተሰናበቱትን እኝህ ሰው ታላቅ የታሪክ ውቅያኖስ ያላቸው ናቸው። ከዚያ ታሪካቸው ነው ጭልፍ እያደረግን የምንጨዋወተው።

ዛሬ የብዙ ጥበበኞች እና የጥበብ አድናቂዎች መታደሚያ የሆነው የሀገር ፍቅር ቴአትር ቤትን ከመሠረቱት ጐምቱ ኢትዮጵያዊያን መካከል ተጠቃሽ ናቸው።

ቀኛዝማች ተስፋ ገ/ሥላሴ በሰሜን ሸዋ በቡልጋና በረኸት ተድላ ማርያም ወረዳ ክታብ ወይራ አክርሚት ከተባለ ቀበሌ ከአባታቸው ከመምህር ገብረ ሥላሴ ቢልልኝ እና ከእናታቸው ከወ/ሮ ሥዕለ ሚካኤል ወልደ አብ በ1895 ዓ.ም ታህሳስ 24 ቀን ተወለዱ።

እድሜያቸው ለትምህርት ሲደርስ ፊደል ቆጠሩ። ወላጆቻቸው ታዲያ ከትምህርቱ ይልቅ ከብቶች እያገዱ እንዲያገለግሏቸው በመሻታቸው አያታቸው መምህር ቢልልኝ ከወላጆቻቸው ነጥቀው እንዲያስተምሩላቸው ለመምህር ገብረ አብ ወስደው ሰጧቸው።

መምህር ገብረ አብም የቀኛዝማች ተስፋ ገብረ ሥላሴ የአያታቸው የመምህር ወልደ አብ ደቀ መዝመር ስለነበሩ በደስታ ተቀበሏቸው። ቀኛዝማች ተስፋ ገብረ ሥላሴ በመምህር ወልደ አብ ዘንድ ንባብ፣ ዳዊትና ውዳሴ ማርያም መልክአ ማርያምና መልክአ ኢየሱስ ሰአታት ዘሌሊት አጠናቀው ተማሩ። ግብረ ዲቁናንም በሚገባ አጥንተው እንደጨረሱ አዲስ አበባ መጥተው ከአቡነ ማቴዎስ ዘንድ የዲቁና ማዕረግ ከተቀበሉ በኋላ ተመልሰው አገራቸው ቡልጋ ገብተው በአክርሚት ሚካኤል ቤተ-ክርስቲያን በዲቁና ማገልገል ጀመሩ።

ከዚሁ የ80 ቀን መታሰቢያ ከተዘጋጀላቸው ጽሁፍ ታሪካቸውን መረዳት እንደሚቻለው “አባታቸው መምሬ ገብረ ሥላሴ ቢልልኝ ከቅስና ሙያቸውና ከግብርና ሥራቸው ውጭ በትርፍ ጊዜያቸው ብራና እየፋቁ ከዕፅዋት ቀለም እያነጠሩ የፀሎትና ለአብያተ ክርስቲያናት አገልግሎት የሚሰጡ መጽሀፍ ድጓና ሌሎችንም መፃህፍት ይፅፉና ያበረክቱ ስለነበር እሳቸውም በቤተ-ክርስቲያን አካባቢ በግብረ ዲቁና እያገለገሉ ሳለ የወላጅ አባታቸውን አሠረ ፍኖት በመከተል የፍየል ቆዳ በእንጨት ወጥረው እየፋቁ፣ በመድመፅ እየደመፁ፣ ብራናውን በወሳፍቻ እያሰመሩ፣ ቀለሙን ከልዩ ልዩ እፀዋት እያነጠሩ በመቃ ብዕር እየፃፉ፣ የዘወትር ፀሎት ስአታት ዘሌሊት ገበታ ሐዋርያ ሌላም መፃህፍትን እየፃፉ በማራባት ወገናቸውን ጠቅመው ራሳቸውም መጠቀም ጀምሩ” ይላል።

ተስፋ ገብረ ሥላሴ የ15 አመት ወጣት በነበሩበት ወቅት በ1909 ዓ.ም አዲስ አበባ መካነ ሥላሴ የሚገኙት ከአጐታቸው ከሊቀ ጠበብት ዘንድ መጥተው ለጥቂት ጊዜ ዕረፍት ካደረጉና ከተማውንም ከተለማመዱ በኋላ በጊዜው በአዲስ አበባ የዕፅዋት ችግር ስላልነበረ ቀለሙን ከልዩ ልዩ እፀዋት እየቀመሙና እያነጠሩ በዚያው በመቃ ብዕር ቀርፀው በ1910 ዓ.ም የፊደላትን ሆሄያት እየፃፉ በዝርግ ክርታስ እየለጠፉ በአዲስ አበባ ከተማ አራዳ ላራዳ በማዞር አንድ ፊደል በአንድ መሐለቅ መሸጥ ጀመሩ በማለት ዛሬም ድረስ ሆነ ወደፊትም ስማቸውን በክብር የሚያስጠራው ስራቸው መወሳት ይጀምራል።

የመርሐ ጥበብ ማተሚያ ቤት እንደተቋቋመ “እውቀት ይስፋ ድንቁርና ይጥፋ ይህ ነው የኢትዮጵያ ተስፋ” የሚለውን ኃይለ ቃል አርእስት በመስጠት ፊደልን፣ ፊደለ ሐዋርያትንና አቡጊዳን በሦስት ረድፍ እያዘጋጁ በማሳተም በመላ ኢትዮጵያ ማሰራጨት ጀመሩ። እናም በመላ ገጠሪቱ የሚኖር የኢትዮጵያ ህዝብ ከፊደል ሆሄያት ጋር ዓይን ለዓይን ተያየ።

የብርሐንና ሰላም ማተሚያ ቤት ሲቋቋም ከሽያጩ ሩብ እየከፈላቸው የጋዜጣና የበራሪ ጽሁፎችን ሽያጭ በኮንትራት በመያዝ መሸጥ መጀመራቸውን ያለፈ ታሪካቸው ያወሳል።

ከዚህ ባለፈ ደግሞ ራሳቸውን ችለው ለመንቀሳቀስ ባላቸው ፅኑ ፍላጐት የተነሳ በ1921 ዓ.ም በዘመኑ የነበሩት የኢትዮጵያ ሊቀ ጳጳስ አቡነ ቄርሎስ በቤተ-ክህነቱ ግቢ ውስጥ ቦታ ሰጧቸው። ከዚያም በሰው ሃይል የሚሠራ የማተሚያ ማሽን ገዝተው ከፊደል ጀምሮ ያሉትን የንባብ መሣሪያ የፀሎትና የሃይማኖት መፃህፍትንና እንዲሁም ከራሳቸው አዕምሮ የሚፈልቀውን የስነ-ጽሁፍ፣ ግጥሞችና እንደነ ቀኝ ጌታ ዮፍታሔ ያሉ የዘመኑ ታዋቂ ደራሲያን የፃፉትን ግጥሞችንና የጊዜውን ሁኔታ የሚጠቁሙ ዝርው ጽሁፎችን በበራሪ ወረቀቶች እያተሙ መሸጥ ጀመሩ።

ተስፋ ገብረ ሥላሴ በተለይም የሚታወቁበት ሌላው ገጽታቸው ፋሽስት ኢጣሊያ ኢትዮጵያን ልትወር በምትዘጋጅበትና እንቅስቃሴም በጀመረችበት ወቅት ህዝቡ ተደራጅቶ ወራሪዎችን እንዲከላከል ከነ ዮፍታሐ ንጉሤ ጋር በመሆን ብዙ የሠሩ ባለውለታ ናቸው። በተለይም ደግሞ በትጋታቸው የተነሳ በእጃቸው ባስገቡት የህትመት መሣሪያ የተነሳ በራሪ ፅሁፎችን በማተም “ኢትየጵያ ልትወረር ነው። ልጆቿ የሆናችሁ ሁሉ ተነሱ አድኗት” እያሉ ከፍተኛ ቅስቀሳ ማድረጋቸው ከአርበኞች ማህደር ውስጥ ስማቸውን በወርቅ ቀለም የሚያፅፍላቸው ነው።

በተለይም ደግሞ በነበራቸው የስነ-ግጥም ችሎታ ልክ የዛሬ 79 አመት ከኢትዮጵያዊያን ሁሉ ፀረ-ፋሽስታዊ ትግል እንዲያካሂዱ የሚከተለውን ወኔ ቀስቃሽ ግጥም ጽፈዋል።

 

ከባህር እየወጣ መጣልን ዓሣው፣

በሰይፍ እየመተርን ባረር እየቆላን ፈጥነን እንብላው

ጥንት አባቶቻችን ምግባቸው ይህ ነው፣

ምነው ያሁን ልጆች ዝምታው ምንድነው?

የባህሩ ዓሣ ወጥቶ ከጐሬው፣

አጥማጁ አንቆ እንጂ ስጋውን ይብላው።

በማለት በመላው ኢትዮጵያ ፅፈው አሠራጭተው ታጋዮች እንዲነቃቁ አድርገዋል።

ተስፋ ገ/ሥላሴ የዛሬ 16 ዓመት ከሚወዷት ኢትዮጵያ በሞት በተለዩበት ወቅት ተፅፎ ከቀረበው የህይወት ታሪካቸውና እንዲሁም በይፋ ከሚታወቀው የአርበኝነት ህይወታቸው ሰውየው በጣም ብርቱ ኢትዮጵያዊ ነበሩ።

በ1928 ዓ.ም ፋሽስት ኢጣሊያ ኢትዮጵያን ለመውረር ጦርነት ባወጀችበት ወቅት ጠላት አንዳንድ የኢትየጵያን ባለስልጣናት ባላባቶች አገራቸውን ለማስካድና በስለላ ስራ ለማሰማራት በገንዘብ እየደለለ የማታለል ሙከራ በሚያደርግበት ጊዜ ቀኛዝማች ተስፋገብረ ሥላሴ ዘብሔረ ቡልጋ የዓፄ ምኒልክን ፎቶ ግራፍ የፅሁፋቸው አርማ በማድረግ በአድዋው ጦርነት ጊዜ ጀግኖችና ታማኞች የምኒልክ የጦር አበጋዞች የጐራው ገበየሁና ደጀዝማች ታፈሰ አባ ትንታግ፣ ባልቻ አባነፍሶ የኢትዮጵያ ጋሻ መከታ በመሆን በአላጌ በመቀሌ በአድዋ የሰሩትን የጀግንነት ሙያ በመከተል በታማኝነት የዜግነት ግዴታ መወጣት እንጂ ለገንዘብ ብሎ አገር ለጠላት አሳለፎ መስጠት እጅግ አሳፋሪ መሆኑን በመግለፅ የሚከተለውን ግጥም አቅርበዋል።

 

... የተረገመ ነው አገሩን የካዳ፣

ክብሩን ነፃነቱን አበሻን የጐዳ።

ከኢትዮጵያ ከሐበሻ ጠላት ጉቦ የበላችሁ፣

የትነው የምትበሉት አገር ሳይኖራችሁ።

ያልታመኑ ሌቦች ከሹመት ተሽረው፣

አገሪቷን ይምሩ ታማኞች ተመርጠው።

ይህን ግጥም ፅፈው በመላው ኢትዮጵያ እንዲሠራጭ አደረጉ። በዚህም የተነሳ ባለስልጣናቱ አብዛኛዎቹ ሆድ ባሳቸው አጉርመረሙ። እናም ቀኛዝማች ተስፋ ገብረ ሥላሴን የሚጐዱበትን የህግ ክፍተት መፈለግ ጀመሩ።

በወቅቱ ማንኛውም በፅህፈት መሣሪያ ማሽን ተባዝቶ የሚሠራጭ ፅሁፍ የፅህፈት ሚኒስቴር ሳያየውና ሳይፈቅድ ወደ ህዝብ ማስገባት እንደማይቻልና ወንጀልም እንደሆነ የሚደነግግ ህግ ወጥቷል። ንጉሠ ነገሥቱም ጉዳዩን ሳያውቁት ነው ተፅፎ የተሠራጨው። እናም ተስፋ ገብረ ሥላሴን መጉጃ መንገድ ተገኘ።

ቀኛዝማች ተስፋ ገብረ ሥላሴ በአዲስ አበባ የሚገኙ ከሆነ ከከተማው ከንቲባና የፀጥታው አስከባሪ በባላምባራስ በኋላ ራስ አበበ አረጋይ እጅ ታስረው እንዲቀርቡ ሲታዘዝ በከተማው የማይገኙ ቢሆን ግን የአገር ግዛት ሚኒስትሩ ደጃዝማች ገብረማርያም ቀኛዝማች ተስፋ ገብረ ሥላሴን ካሉበት ቦታ አስፈልገው አስረው እንዲያቀርቡ ታዘዙ።

በየክፍላተ አገሩ ታትሞ የተሰራጨው ፅሁፍም ተለቅሞ እንዲመጣ ታዘዘና መፅሀፍ ሻጮችም ሁሉ ከተሠራጨው ፅሁፍ ጋር ተይዘው ታሰሩ። ይህ እንግዲህ የበጅሮንድ ተክለሀዋርያት ተክለማርያም “ፋቡላ የአውሬዎች ኮሜዲያ” የተሰኘው ተውኔታቸው በ1913 ዓ.ም በንግሥተ ነገሥት ዘውዲቱ ከታገደ በኋላ ለሁለተኛ ጊዜ ከፍተኛ የመንግሥት ዘመቻ የተደረገበት የተስፋ ገብረ ሥላሴ ፅሁፍ ነው ማለት ነው። ሀሳብን የመግለፅ መብት አፈና ሀገራችን የጀመረችባቸው አስቀያሚ ደንቦች ናቸው።

ከዚሀ ጋር በተያያዘም የተስፋ ገብረ ሥላሴ ቤተሰቦችም ወደ ዘብጥያ እንዲወርዱ ተደረገ። መኖርያ ቤታቸውም ሳይቀር ታሸገ። ተስፋ ገብረ ሥላሴ ደግሞ ለስራ ጉዳይ ሐረርጌ ጨርጨር ሄደው ነበርና እዛው ያሉበት ቦታ ተያዙ። በሰንሰለትም ታስረው በቀጥታ ንጉሠ ነገሥቱ ዙፋን ፊት ቀረቡ። ንጉሡም ጠየቁ። ለመሆኑ ይህንን ፅሁፍ የት ሆነህ ፅፈህ ነው ያሰራጨኸው አሏቸው። ተስፋም መለሱ። አቡነ ቄርሎስ ግቢ አሉ። ጉዳዩ አሳሳቢ ሆነ። የሀገሪቱ ጳጳስ አቡነ ቄርሎስም ተጠሩ።

ጃንሆይም እዝን ብለው አባታችን እንደምን በብፁዕነትዎ ግቢ ወንጀል ተሠራ' ብለው ጠየቋቸው። ጳጳሱም መንፈሣዊ ልዕልና የነበራቸው ሲሆኑ እንዲህም ብለው መለሱ። “አገራችሁን አትክዱ ከጠላት ጉቦ አትቀበሉ ብሎ ስለሰበከ ይህም ወንጀል ነው?” ሲሉ መልስ ሰጡ።

ጃንሆይም የፅሁፍ ነገር በደንብ መጣራት አለበት በማለታቸው ቀኛዝማች ተስፋ ገብረ ሥላሴ ዘብጥያ ወርደው እንዲቆዩ ተደረገ። ምርመራ በሚደረግበት ወቅት ስድስት ወራትን በእስር ማቀዋል። በሀገራችን ኢትዮጵያም በፃፈው ስነ-ግጥም ለመጀመሪያ ጊዜ በእስር ፍዳ ያየ ፀሀፊ በመባል በታሪክ ተመዝግበዋል።

ተስፋ ገብረ ሥላሴ ከእስር የተፈቱት የኢጣሊያ ፋሽስቶች እየገፉ በሚመጡበት ጊዜ ሁለተኛ ያለመንግሥት ፈቃድ አንዲህ አይነቱን እያተመ ለህዝብ እንዳያሰራጭ ሁለት ዋስ ጠርቶ ይፈታ ተባሉና ምህረት ተደርጐላቸው ከእስር ተፈቱ።

ከዚያም ወራሪዎች ሰሜናዊ ኢትዮጵያን እየያዙ ሲመጡ እና የሽብር ወሬዎችን ሲነዙ ተስፋ ገብረ ሥላሴ በደረሰባቸው እንግልት ተማረው ቁጭ አላሉም። ወዲያውም 'የኢትዮጵያ ፋና' የሚል በራሪ ወረቀት እየፃፉ ኢትዮጵያዊያን ሀገራቸውን እንዲከላከሉ አበክረው ሲወተውቱ ቆይተዋል።

ኢትዮጵያም በፋሽስቶች እጅ ስትወድቅ መጀመሪያ ከታሰሩ ሰዎች መካከል ተስፋ ገብረ ሥላሴ አንዱ ናቸው። ለኢጣሊያ ያደሩ ባንዳዎች ህዝብን ቀስቃሽ ፅሁፎችን ያሰራጭ ነበር ብለዋቸው ጠቆሙ። እናም ጉዳያቸው ተጣርቶ ግራዚያኒ ፊት ችሎት ላይ ቀረቡ። ባጋጣሚ የቀረቡባቸው የማስረጃ ፅሁፎች ዋና ዋናዎቹ ባለመሆናቸው ከግራዚያኒ መንጋጋ ለጥቂት አመለጡ።

ሞገስ አስገዶም እና አብረሃም ደቦጭ በግራዚያኒ ላይ ቦምብ ሲወረውሩ ከእነርሱ ጋር ወዳጅነት አላቸው ተብለው አደጋ እንዳይደርስባቸው ቤተሰብ ወዳጅ ወተወታቸው። እናም አፍንጮ በር አካባቢ የተቀበረ የመንግሥት መሣሪያ መኖሩን ስለሚያውቁ ከታማኝ ነጋዴዎች ጋር ተነጋጋረው እሱን አስወጥተው ወደ ቡልጋ በመጓዝ ከአርበኞች ጋር ተቀላቅለዋል።

ቀኛዝማች ተስፋ በጦር ሜዳው ትግል ውስጥም ሳሉ እንግሊዝ ሀገር ካሉት ከጃንሆይ ጋር ይፃፃፉ ነበር። አንዴ ግን አብረዋቸው ጠላትን ይፋለሙ የነበሩት ራስ አበበ አረጋይ እኔ ሳላውቅ እንዴት ደብዳቤ ትፃፃፋለህ ብለው እንዳሰሯቸውም በታሪክ ተመዝግቧል። ባጋጣሚ ደግሞ ፋሽስቶች ያንን የጦር ግንባር ሲያጠቁ ተስፋ ገብረ ሥላሴን እስር ቤት ያገኛቸዋል። አዲሳባ ይዘዋቸው መጥተው ለረጅም ቀናት በእስር ድጋሚ አሰቃይዋቸው። በኋላም ተፈተው ከአርበኞች ትግል ጋር ተቀላቀሉ።

በ1933 ዓ.ም በውጭም ሆነ በውስጥ ያሉ የኢትዮጵያ አርበኞች ኢጣሊያን ከትምክህት ወረራዋ አጨናግፈው ሀገራቸውን ተረከቡ። ቀኛዝማች ተስፋም ወደ ሰላማዊ ሀገራቸው ሊመለሱ ሆነ። ግን በሰው ጉልበት ይሰራራ የነበረው ያ የፅህፈት መሣሪያቸው፣ ያ ኢትዮጵያዊያኖችን” ሲያነቃቃ እና ሲያስተምር የነበረ ማተሚያቸው በጣሊያኖች ተወርሶ ለሌላ ማተሚያ ቤት ተሰጥቶ ነበር። እርሳቸውም ተስፋ ባለመቁረጥ በአዲስና በጋለ መንፈስ ተነሳስተው “ድንቁርና ይጥፋ ዕውቀት ይስፋ፣ ይህ ነው የኢትዮጵያ ተስፋ” በማለት በሌላ ማተሚያ ቤት እያሳተሙ የወገናቸውን እውቀት ለማጐልበት ደፋ ቀና ሲሉ ቆይተዋል።

ከዚያም የህትመት መሣሪያ ከውጭ በማስመጣት የበለጠ በእጥፍ አድገው መንቀሳቀስ ጀመሩ።

ቀኛዝማች ተስፋ ገብረ ሥላሴ ኢትዮጵያዊው ጉተንበርግ ናቸው። የህትመት ማሽንን ከመጠቀም አልፈው ይጠግኑታል፣ ያስተካክሉታል። ፋና ወጊ የማተሚያ መሣሪያ ባለቤት ናቸው።

በተለይም ደግሞ ለሀገራቸው ካበረከቷቸው ታላላቅ ስራዎች ውስጥ እኔን ሁሌም እንዳከብራቸው የሚያደርገኝ በልዩ ልዩ ጊዜ በወራሪዎች የተዘረፉ የኢትዮጵያ አብያተ-ክርስቲያናት ቅርሶች ተረስተው እንዳይቀሩ በተለያየ ዘመን እያሳተሙ በስፋት አሠራጭተዋል። ቅጂያቸው በጣም ትንሽ የሆነ ቅዱሳት መፃህፍት የብራና ፅሁፎችን በመፅሀፍ መልክ እያደረጉ ለታሪክ ትተው አልፈዋል።

የፅሁፍ ስራ፣ የፊደል ቆጠራ፣ የንባብ ችሎታ፣ ሲያሳድጉ፣ የሚሊዮን አማኞች የነፍስ ምግብ ሲያዘጋጁ የኖሩት እና ኢትዮጵያ በእውቀት አደባባይ ባለውለታዬ ብላ የምትጠራቸው ቀኛዝማች ተስፋ ገብረ ሥላሴ ግንቦት 26 ቀን 1992 ዓ.ም በተወለዱ በ97 አመታቸው ከዚህ ዓለም በሞት ተለዩ።

ይህንንም በጐ ተግባራቸውን በመመልከት የኢትዮጵያ ደራሲያን ማህበር በመቶ አመት ውስጥ ለኢትዮጵያ ሥነ-ፅሁፍ ከፍተኛ ውለታ ከዋሉ ግለሰቦች መካከል በግንባር ቀደምትነት መርጧቸው ረቡዕ ግንቦት 29 ቀን 1999 ዓ.ም በኢትዮጵያ ጥናትና ምርምር ተቋም አዳራሽ ከቀድሞው ፕሬዝዳንት ግርማ ወልደ ጊዮርጊስ እጅ ለባለቤታቸውና ለልጆቻቸው ሽልማት እንዲሰጥ አድርጓል።አሁን በቅርቡ ከሀምሌ 14 እስከ 18 2008 ዓ.ም በተካሄደው ንባብ ለሕይወት በተሰኘው ትልቅ የመጻህፍት አውደ-ርእይ ላይ በሕይወት ባይኖሩም የሰሯቸው ድንቅ ተግባራት ዘላለማዊ ስለሚያርጋቸው “ተስፋ ገብረስላሴ ሕያው ናቸው” በማለት ልዩ ተሸላሚ ሆነዋል። ባሳለፍነው ቅዳሜ ነሀሴ 28 ቀን 2008ዓ.ም በተካሄደው የዓመቱ የበጎ ሰው ሽልማት ስነ-ስርአት ላይ ተስፋ ገብረስላሴ ልዩ ተሸላሚ ሆነዋል። የእርሳቸው ስም ሲነሳም መድረኩ እጅግ ደምቋል። ድምጸ መረዋው ከያኒ ጸሐዬ ዮሀንስ “ማንበብና መጻፍ…” የተሰኘውን የ1970 ዓ.ም ዘፈኑን ሲያንጎራጉረውማ ታዳሚያን በደስታ ሲቃ ውስጥ ገቡ።¾


Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 94

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 100

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 94

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 100

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 94

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 100

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 94

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 100

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 94

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 100

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 94

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 100

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 94

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 100

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 94

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 100

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 94

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 100

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 94

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 100

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 94

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 100

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 94

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 100

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 94

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 100

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 94

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 100

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 94

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 100

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 94

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 100

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 94

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 100

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 94

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 100

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 94

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 100

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 94

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 100
Page 8 of 144

Sendek Newspaper

Bole sub city behind Atlas hotel

Contact us