You are here:መነሻ ገፅ»arts»news admin - Sendek NewsPaper
news admin

news admin

ይድረስ ለሰንደቅ ጋዜጣ

Friday, 12 January 2018 17:07

 


ይህችን ጹሑፌን በአምድዎ ላይ እንድያሰፍሩልኝ በትህትና ጠይቃለሁ
ረቡዕ ታህሣሥስ 18 ቀን 2010 ዓ.ም የኦሮሚያ ክልል በአዲስ አበባ ከተማ ላይ ያለውን ልዩ ጥቅም ለመወሰን የወጣ አዋጅ (ረቂቅ) በሚል የተዘገበውን አንብቤ በመገረም ይህንን ማስታወሻ ለመጻፍ ተነሳሳሁ።


መጀመሪያ አዲስ አበባ የማንነች? በሚል ጥያቄ ልነሳና ሃሳቤን ለአንባቢያን ላክፍል ወደድሁኝ።
በመሰረቱ አዲስ አበባ የኢትዮጵያዊያን እንጂ የአንድ ክልል ወይንም የአንድ ብሔረሰብ ንብረት አይደለችም! ልትሆንም አትችልም። ይህንን ለመወሰን የዓለምን ሁኔታ ማየትና ማገናዘብን ይጠይቃል። ይህንን ስል በስሜት ወይንም በማንአለብኝነት ሳይሆን የሰለጠኑትን ዓለማት ሁኔታዎችና ታሪክንም በተገነዘበ በጠራና በፀዳ በሙሁራዊ አስተያየት ነው። ማንም አገር ችግርን ራሱ ጋብዞ በመጨረሻ ለመፍትሄ አይሯሯጥም፤ ግን አስቦና ተዘጋጅቶ ውሳኔዎችን ማሳለፍ ታላቅ ችሎታ ነው።


ኢትዮጵያችን ከጌታ ክርስቶስ ልደት በፊት የነበረች፤ ብዙ ታሪክን መስክራ በትዝብት ያሳለፈች፤ ብዙ መከራንና ችግርን ያየች ታላቅ አገር መሆኗን መዘንጋት የለብንምን፡፡ የዛሬይቱ ታላቋ አሜሪካ ኒውዮርክን እንደዋና ከተማ አድርጋ የመጀመሪያውን ፕሬዚዴንት ጅርጅ ዋሽንግተንን የሰየመችው እዚች ከተማ ነበር፤ ነገር ግን ከተማዋ ሁሉን ልታማክል የምትችል መሆኗ ታይቶ ወደፊላዶልፊያ እንዲሆን ታሰበ ይህም አመቺ ሳይሆን ቀርቶ አሁን ወዳለበት ቦታ እንዲሆን ሲታሰብ ይህ ቦታ የሁለት ግዛቶች በመሆኑ ከቬርጂኒያና ከሜሪላንድ ግማሽ ግማሽ ተቆርሶ ዋና ከተማ እንዲሆን ሲመረጥ በዋሽንግተን ነዋሪ የሆነ ሰው በሴኔትም ሆነ በኮንግረስ ተሳትፎ ድምፅ እንዳይሰጥ ስምምነት ተደረሰ፡፡


ከጁላይ 9 ቀን 1790 ዓ.ም ጀምሮ ዋሽንግተን ነፃ (ወይንም ኒውትራል) እንድትሆን ተብሎ በማንኛውም በፌዴራል ጉዳይ ድምፅ እንድትሰጥ ተደረገ፤ በዚህም ምክንያት የዛሬዎቹ ወጣቶች ያለ ድምፅ ታክስ ከፋይ (TAXATION WITHOUT PRESENTATION) በሚል ሮሮ ሲያሰሙ ኑረው ወደ 20 ዓመታት ገደማ ያለድምፅ በታዛቢነት ብቻ አንድ ሰው እንዲቀመጥ ተደርጎ ታዛቢ መቀመጥ ጀመረ። ይሁን እንጂ ሜሪላንድም ሆነች ቨርጂኒያ ከሌላ አሜሪካን የተለየ ጥቅም ይሰጠን ብለው አያውቁም፤ ቢሉም ከትዝብት ሌላ የሚያገኙት የለም። ታላቋ ብሪታኒያ ሎንዶን የሚባለውን ስም ይዛ የተናሳችው ከጌታ ልደት በኋላ በ43ዓ.ም በሮማኖች በጁሌ ሲዛር (Julius Caesar) ዘመነ መንግሥት እንደነበረ ታሪክ በዋቢነት ያስረዳናል።


ካሊፎርኒያ፤ ቴክሳስ፤ ፊኒክስና ሌሎችም የሜክሲኮ አካል መሆናቸው የታወቀ ሲሆን በኋላ ወደ ሰሜን አሜሪካ መቀላቀላቸው የታወቀ ነው። ሉዚያና በዘመነ ናፖሊዮን በግዢ ወደ አሜሪካ መቀላቀሏ የማይካድ ሐቅ ነው። ታዲያ በዘመኑ ባለቤት የነበሩ ሁሉ ዛሬ ዘመን ተለውጧልና የጋራ ንብረታችን ስለሆነ ከጥቅሙ እንካፈል አላሉም። አገር የጋራ በሚለው ፍልስፍና ያገሬው ሰዎች ባለቤት በመሆን የሰሜን፤ የደቡብ፣ የምስራቅና የምዕራብ ሳይባባሉ ባንድ ብሔርተኝነት ጥቅምን የጋራ በማድረግ ለጋራ አገራቸው እኩል ያስባሉ፤ እኩል ይተጋሉ፤ ይሠራሉም።


ታዲያ ከክርስቶስ ልደት በፊት የነበረችን ኢትዮጵያ ማስብና መገንዘብ ያቃተው ትውልድ ይሆን? ይህንን ሃሳብ አምጥቶ የጋራ ቤትን ሊሰነጥቅ ያሰበው? ወይን የከተማ ባለቤትነት የሁሉ መሆኑ ቀርቶ የዋናው መንግሥትና የክልል ድርሻ የሚባል ታይቶ ተሰምቶ በዓለም ያልታወቀ እንግዳ ነገር ከየት የመጣ? የመለያየትና የመራራቅ ዜይቤ ነው? ለማንኛውም ታላቅ ያገር ጉዳይ በመንግሥት ባለሥልጣናት ከመወሰኑ በፊት በይፋ ለጠቅላላው ሕብረተሰብ ቀርቦ ውይይት ይደረግበታል እንጂ ያንድ አገር ዜጋ የበይ ተመልካች መሆን እንደሌለብት ታውቆ ይህ የመንግሥት ባለሥልጣናት ብቻ የሚያደርጉት ጉዳይ ሳይሆን የሁሉም ተሳትፎ መኖር ያለበት እንዲሆንና ታላቅ ሕዝባዊ ምክክርና ውይይት ሊደረግበት ተገቢ መሆኑ ታውቆ ሁሉም ትንሽ፤ ትልቅ፤ ደሃ ወይንም ጌታ ሳይባል ተሳትፎ እንዲኖረው ይደረግ ስል፤ ይህም የይስሙላ ሳይሆን ትክክለኛ ሁሉን አቀፍ እንዲሆን አሳስባለሁ።


ማን ነው የኢትዮጵያዊያንን ባለቤትነት ለክልል የተነሳሳው? የደቡቡ፤ የሰሜኑ፤ የምዕራቧና የምስራቁ ኢትዮጵያውዊ ከአዲስ አበባ የኢትዮጵያ ዋና ከተማ ባለቤትነት ተሰርዟል ማለት ነው? ወይንስ ይህ እንደፍልስጤሞችና እስራኤሎች የተለያየ ሕዝብ መሆኑ ነው? ይህ ግልጽ ስላልሆነልኝ የሚመለከተው አካል በዚህች ጋዜጣ እንዲያስረዳኝ በአክብሮት እጠይቃለሁ
አሰፋ አደፍርስ This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it. ¾

ከአብዱራህማን አህመዲን፤ የቀድሞ የፓርላማ አባል

                                                                       This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.

 

ክቡር ሆይ!
በቅድሚያ የናፍቆቴን ያህል እንደምን አሉ? እኔ እንዳለሁ አለሁ። ክቡርነትዎም እንደሚገነዘቡት እኔ አንድ ተራ ሀገር ወዳድ ዜጋ ነኝ። ለሀገሬ ያለኝ ፍቅር ወሰን የለውም። አሁን አሁን ይሄ አለቅጥ አገሬን መውደዴ “አጥፊዬ ይሆን እንዴ?” የሚል ጥያቄ እያጫረብኝ መጥቷል። ምክንያቱም አንዳንድ ጊዜ “አሁን አርፌ መቀመጥ አለብኝ” ብየ ወስኜ ተቀምጨ ሳለ ባልጠበቅኩት ሁኔታ ስሜቴ ይነካና እንዲህ እንደ አሁኑ እመር ብዬ ብዕሬን አነሳለሁ።

 

ክቡር ሆይ!
ይህቺን ጦማር በሰንደቅ ጋዜጣ በኩል እንድጽፍልዎ ያነሳሳኝ፤ ሰሞኑን የኢህአዴግ ስራ አስፈጻሚ ኮሚቴ 17 ቀናት የፈጀ ግምገማ ካካሄደ በኋላ ያወጣው መግለጫ እና ከዚያም በማስከተል እርስዎና ሌሎች አመራር አባላት የሰጣችሁት ጋዜጣዊ መግለጫና ማብራሪያ ነው።


“ወደቀ፣ ተበተነ፣ አለቀለት፣ አንድ ሀሙስ ቀረው፣”… ሲባል አፈር ልሶ በመነሳት የሚታወቀው ኢህአዴግ ዛሬም እንደተለመደው ተፍገምግሞ መነሳቱን ሰማን። ችግሮቹን ፈትሾ በመመለስ ህዝቡ ሌላ እድል እንዲሰጠው ጠይቋል። አንድ የፖለቲካ ኃይል ይህን ማድረጉ የሚገርም አይደለም። ግን የኢትዮጵያ ሕዝብ ለኢህአዴግ ዕድል የሚሰጠው ስንት ጊዜ ነው?
አበው “አንድ ጥርስ አላት በዘነዘና ትነቀሰው አማራት” እንዲሉ የሆነበት የኢትዮጵያ ሕዝብ ከኢህአዴግ የተሻለ አማራጭ በሌለው ሁኔታ የሚተካውን ሳያዘጋጅ ከኢህአዴግ ጋር “መፋታት” የሚችል መስሎ ስለማይታየኝ ኢህአዴግ “የመጨረሻ እድል” የማግኘቱ ነገር የተዘጋ ሆኖ አይታየኝም። ለማንኛውም ውጤቱን በመጪዎቹ ምርጫዎች የምናየው ይሆናል። ለአሁኑ ኢህአዴግ ይህንን እድል ለመጠየቅ “አደርጋለሁ” ብሎ ባነሳቸው ነጥቦች ላይ በማተኮር አስተያየቴን ላቅርብ።

 

ክቡር ሆይ!
እርስዎና የሦስቱ የኢህአዴግ አባል ድርጅቶች መሪዎች በሰጣችሁት መግለጫ ማብራሪያ ካነሳችኋቸው ነጥቦች አንዱ “የላቀ መግባባትን ለመፍጠር…” ሲባል አንዳንድ የፖለቲካ ውሳኔ መወሰናችሁንና በዚህም መሠረት “የፖለቲካ እስረኞችን” እንደምትፈቱ፣ ከአፄ ኃ/ስላሴ ዘመነ መንግስት ጀምሮ እስከ አሁን ድረስ የኢትዮጵያውያን የግርፋት (ቶርቸር) እና የስቃይ ማዕከል ሆኖ ሲያገለግል የነበረውን በተለምዶ “ማእከላዊ” የተሰኘ አስር ቤት ወደ ሙዚየምነት እንደሚቀየር ገልጻችኋል።


ይህ ውሳኔ በኢህአዴግ የ26 ዓመታት የስልጣን ዘመን ታይቶም ተሰምቶም የማያውቅ መልካም እርምጃ ነው። ኢህአዴግ “በሀገሪቱ የፖለቲካ እስረኛ የሚባል ነገር የለም፣ የዜጎችን ሰብአዊ መብት እንደ እኔ የሚጠብቅ የለም፣ የሰዎች ስቃይ (ቶርቸር) አይፈጸምም…” ከሚል ተጨፈኑና ላሙኛችሁ ከሚል ድርቅና ወጥቶ ለጥፋቶቹ እውቅና መስጠቱ ሊያስመሰግነው ይገባል። ነባሩን አመራር የተካው አሁን ያለው የኢህአዴግ አመራር ለወቅቱ የሚመጥ የፖለቲካ ብልጠት መጀመሩን የሚያመለክትም ነው። “አፍ እንጂ ጆሮ የለውም” ሲባል የነበረው ኢህአዴግ መላ አካሉን ለማሰራት መነሳሳቱ መልካም ነው።

 

ክቡር ሆይ!
ይህ የኢህአዴግ አዲስ አመራር ቁርጠኛነት ካለውና የበለጠ ሀገራዊ መግባባትን ለመፍጠርና የሀገሪቱን የፖለቲካ ምህዳር እንዲሰፋ ለማድረግ ከፈለገ በነካ እጁ ሊያከናውናቸው ይገባል ብዬ ያሰብኳቸውን በህብረተሰቡ ዘንድ በስፋት የሚነሱ ጉዳዮች እንደሚከተለው ለማቅረብ እሞክራለሁ።


“አግኣዚ” የተባለውን ኮማንዶ ጦር ስም መቀየርን በተመለከተ፤
አግኣዚ ክፍለ ሠራዊት በትጥቅ ትግሉ ወቅት በተሰዋ ታጋይ የተሰየመ የጦር ክፍል መሆኑን ሰምቻለሁ። በአሁኑ ወቅት “አግኣዚ” የተሰኘው የሠራዊት አካል በብቃት የሰለጠኑ የፓራ ኮማንዶ አባላት ስብስብ ነው ይባላል። ጦሩ በውሃ ዋና፣ በዝላይ፣ በእጅ ለእጅ ፍልሚያና በመሳሰሉት የሰለጠነ የኢትዮጵያ ልዩ ኃይል መሆኑም ይነገራል። በኔ ግምት ይህንን ጦር ለማሰልጠንና ለማብቃት ሀገሪቱ ወጪ አውጥታለች፣ ጊዜና ጉልበትም ባክኗል።


ይህ የጦር ክፍል “የውስጥም ሆነ የውጭ ጠላቶቻችንን ሃሳብ እና ምኞት ለማምከን ባለፉት 26 ዓመታት ያበረከተው አስተውጽዖ ወደር አይገኝለትም” የሚሉ ወገኖችም አሉ። በርግጥ የአግኣዚ ጦር የሀገሪቱን ዳር ድንበር፣ የህዝቡን ሠላምና ፀጥታ በማስጠበቅ ረገድ የሰራውን ስራ እኔም እገነዘባለሁ።


ይሁን እንጂ ይህ የጦር ሠራዊት አካል ልክ እንደ ማዕከላዊ እስር ቤት በህብረተሰቡ ዘንድ ጥሩ ስም የለውም። ይህ አሉታዊ ገጽታ የተሰጠው ደግሞ በተለይም ከምርጫ 1997 በኋላ በአዲስ አበባና በአንዳንድ አካባቢዎች የተፈጠሩትን ሁከቶች በማብረድ ሂደት በወሰዳቸው “ያልተመጣጠኑ እርምጃዎች” ምክንያት እንደሆነ አስባለሁ።

 

ክቡር ሆይ!
በዚህ ረገድ በህብረተሰቡ ውስጥ ስለ አግኣዚ ያለውን አመለካከት ለማሳየት ያህል አንድ የፌስ ቡክ ወዳጄ የላከልኝን አስተያየት እንዳለ ላቅርበው፡-
“አብዱ እኔን ጨምሮ ብዙ ሲቪል ሰው አእምሮ ውስጥ አግኣዚ ሲባል የምናቀውና በተግባርም በተደጋጋሚ ያየነው ጉድጓድ ውስጥ እንዳደገ አውሬ ማንንም ከማንም ሳይለይ ህፃናትና ሴቶችን ሳይቀር ያለ ምንም ጥያቄ ለመጨፍጨፍ ብቻ የተዘጋጀ ክፉ ኃይል [እንደሆነ] ነው። ድንጋይ የያዘን ታዳጊ አነጣጥሮ ጭንቅላቱን ለመበተን የማያመነቱ ግዑዛን ናቸው። ለህዝቡም የወገናዊነት ስሜት የሚታይባቸው አይደሉም። ማንም እንደተከላካይ ሠራዊት አይቆጥራቸውም… ማዕከላዊ ተዘግቶ ሙዚየም ይደረግ የተባለው እኮ ያ ግቢ እና ያ ሥም የብዙ ሰዎችን ቁስል ስለሚያመረቅዝ ነው። አግአዚም እንዲሁ ነው… በ97 እና በ98 መርካቶና አካባቢው ላይ በአውሬአዊ ድርጊታቸው የሆነብንን አይተን ሻዕቢያ ወይም ግብፅ ቢወረን ከዚህ በላይ ምን ያረገናል ብለናል። ጨለምተኛ ካላልከኝ… የዛ ጦር አባላት ከእንግዲህ ህዝባዊ ታማኝነት ይኖራቸዋል ብትለኝ ለኔ እጅግ ከባድ ነው” ብሎኛል።

 

ክቡር ሆይ!
አግኣዚን እንዲጠላ ያደረገ ሌላኛው ምክንያት አንዳንድ ከቡድናዊ አስተሳሰብ ያልወጡ ጠባቦች “አግኣዚ የኛ ነው” የሚል ያልተገባ ባለቤትነት መስጠታቸው እንደሆነም የሚናገሩ ወገኖች አሉ።
ከዚህ ሌላ በአግኣዚ ጦር ላይ ስም የማጥፋት ዘመቻ የከፈቱትና እንዲጠላ ያደረጉት “ጥቅማቸው የተነካባቸውና የስልጣን ሕልመኛ የሆኑ ቡድኖችና ተከታዮቻቸው” ጭምር መሆናቸውን የሚናገሩም ወገኖች አሉ። ከዚህ አስተያየት በመነሳት መላ ሕዝቡ “አግኣዚን ይጠላዋል” ብሎ መደምደም ያስቸግራል።


ይሁን እንጂ፤ በርግጥም “አግኣዚ” የተባለው የኮማንዶ ሠራዊት ልክ እንደ ማዕከላዊ እስር ቤት በህብረተሰቡ ዘንድ ጥሩ ስም የሌለው መሆኑ የሚያጠራጥር አይደለም።
በዋናነት ማእከላዊን ይጠሉት የነበሩት ግፍ የደረሰባቸውና ሁኔታውን በቅርበት ያዩ ሰዎች ነበሩ። አግኣዚንም የሚጠሉት በ“አግኣዚ ግፍ ተፈጸመብን” የሚሉ ወገኖች ናቸው።
በበኩሌ የ“አግኣዚ” ኮማንዶ ግዳጁን በመፈጸም ሂደት ያጠፋው ጥፋት እንዳለ አስባለሁ። በአንዳንድ ስፍራዎች ያልተመጣጠነ ኃይል ተጠቅሞ ሊሆን እንደሚችልም እገምታለሁ። በዚህም ምክንያት ልጆቻቸው የሞቱባቸው ወላጆች፣ ወላጆቻቸው የሞቱባቸው ልጆች፣… ወንድሞቻቸው፣ እህቶቻቸው፣ አጎቶቻቸው፣ አክስቶቻቸው፣ ጓደኞቻቸው፣… የሞቱባቸው ሰዎች እንዳሉ ይታወቃል።


በሌላ በኩል በ“አግኣዚ” ኮማንዶ ላይ ለዓመታት የዘለቀ የአሉባልታ ዘመቻ ተካሂዶበታል የሚል እምነትም አለኝ። በዚህም ምክንያት ሌሎች ከመከላከያ ሠራዊቱ ዩኒፎርም ተመሳሳይ ልብስ የለበሱ የፖሊስና የመከላከያ አካላት የፈጸሙትን ጥፋት ሁሉ የ“አግኣዚ” ጥፋት ተደርጎ እንዲወሰድ በመደረጉ የ“አግኣዚ”ን ስም አጠልሽተውታል።


በዚህ ሳቢያ የዚህ ጦር ስም ሲነሳ ከጥቃት ይጠብቀኛል ወይም ይንከባከበኛል ሳይሆን ይጨፈጭፈኛል ብሎ የሚያስብ ህብረተሰብ ጥቂት የሚባል አይደለም። “አግኣዚ” ሲባል አለኝታነቱ፣ መከታነቱ፣… የማይታያቸው ሰዎች አሉ። “አግኣዚ” ሲባል ሽብር፣ ሞት፣ እልቂት፣… የሚታየው ብዙ ሰው ነው።


ስለሆነም፤ እኔ በበኩሌ ይህ ጦር መበተን ሳይሆን ስሙን ቀይሮ ውስጡን ማጥራት፣ ወንጀለኞች ካሉ በህግ መሰረት እንዲጠየቁ ማድረግ አስፈላጊ ነው የሚል እምነት አለኝ። ይህ ቢደረግ የተከፉ ሰዎች የሞራል ካሳ ያገኛሉ ብየ አስባለሁ። የበለጠ መግባባትን ይፈጥራል የሚል እምነትም አለኝ።


በሌላ በኩል፤ ለህዝቦች ነፃነነት የተጋደለውንና የተሰዋውን አግኣዚ ገሠሠን ህዝቦች ላይ ያልተመጣጠነ እርምጃ በመውሰድ በዜጎች ለሚጠላ ተቋም ስያሜ ማድረግ የዚህን ጀግና ታጋይ መልካም ስም፣ ክብርና ዝና መና ማስቀረት መሆኑም ግንዛቤ ሊሰጠው ይገባል የሚል እምነት አለኝ።


የአግኣዚ ስም መቀየር ያለጥፋቱ ስሙ በከንቱ እየጠፋ ያለውን የሀገሪቱን የመከላከያ ሠራዊት ህዝብ የሚመካበት፤ መልካም ስም ክብርና ዝና ያለው ጦር እንዲሆን ለማድረግም ይረዳል ብየ አስባለሁ።

ሌሎች መደረግ የሚገባቸው ጉዳዮች፤


ክቡር ሆይ! በጥልቅ ተሃድሶ አለፍኩ ያለውና አሁን በቅርቡ ተጨማሪ ግምገማ አድርጌአለሁና ህዝብ ተጨማሪ እድል ይስጠኝ እያለ ያለው ኢህአዴግ የበለጠ ሀገራዊ መግባባትን ለመፍጠር በርካታ ሊያከናውናቸው የሚገባቸው ጉዳዮች አሉ ብዬ አስባለሁ። ከበርካታዎቹ ጉዳዮች ውስጥ በእኔ በኩል ግምት ሊሰጣቸው ይገባል ያልኳቸውን እንደሚከተለው ጠቅለል አድርጌ አቀርባለሁ።


(1ኛ) በእስር ላይ ለሚገኙ እስረኞች ምህረት ማድረጉ በቂ ስላልሆነ የላቀ መግባባትን ለመፍጠር ይቻል ዘንድ በተለያዩ ምክንያቶች ከአፄ ኃ/ስላሴ ዘመነ መንግስት ጀምሮ ወደ ውጪ ሀገር ለተሰደዱ ምሁራን፣ ባለሀብቶች፣ ጋዜጠኞች፣… ወደ ሀገራቸው ተመልሰው በሀገር ግንባታ ሂደት የየበኩላቸውን አስተዋጽዖ እንዲያደርጉ ሀገራዊ ጥሪ ማድረግ፣


(2ኛ) ነፍጥ አንስተው ለሚታገሉ፣ ሠራዊት ሳይኖራቸው በደረቁ ለሚፎክሩ የአሜሪካና አውሮጳ የከተማ ፋኖዎች “ጠመንጃቸውን እና የጠመንጃ አስተሳሰባቸውን አስቀምጠው” ወደ ሀገራቸው በመግባት ሠላማዊ የፖለቲካ ትግል እንዲያደርጉ ሠላማዊ ጥሪ ማድረግ፣


(3ኛ) ባለፉት 26 ዓመታት ኢህአዴግ የወሰዳቸው የሀገሪቱን አንድነት ያናጉና የባህር በር ጭምር ያሳጡ ውሳኔዎችን በጥናት ላይ በመመስረት እንደገና በመፈተሽና በመመርመር የማሻሻያ ውሳኔ መወሰን፣


(4ኛ) የሀገሪቱን አንድነት የሚሸረሽሩ፣ የህዝቦችን አንድነትና ወንድማማችነት የሚያደፈርሱ፣ ዜጎችን ለፍጥጫ ለቂምና ቁርሾ የሚያነሳሱ በመታሰቢያነት የተሰሩ ሀውልቶችን፣ ስያሜዎችን፣ ወዘተ. በተመለከተ ህዝቡን፣ የሃይማኖት አባቶችን፣ የሀገር ሽማግሌዎችን፣ ምሁራንንና የፖለቲካ አካላትን፣… በማማከርና በማወያየት የማስተካከያ እርምጃ መውሰድ፣


በመጨረሻም፤ አሁን ያለው ህገ መንግስታዊ ስርዓት እንዳለ ሆኖ፣ ብሔራዊ የእርቅና የመግባባት መድረክ በመፍጠር ለሀገሪቱ ህልውና ወሳኝ በሆኑ ዋና ዋና ሀገራዊ ችግሮች ዙሪያ ለመምከር የሚያስችል ሰፊ ሀገራዊ የእርቅና የመግባባት መድረክ በመፍጠር የፖለቲካ ምህዳሩን ማስፋት፣ ሠላማዊ ዴሞክራሲያዊና ህገ መንገስታዊ የስልጣን ሽግግሩ ሂደት እንዲጠናከር ማድረግ አስፈላጊ መሆኑን በአክብሮት እገልጻለሁ።
የምጊዜም አክባሪዎ!

 

ባለፈው ሳምንት በወጣው ጋዜጣችሁ ላይ የሳዕሊተ ምህረት ቅድስት ማሪያም ቤተክርስቲያን ላይ የተከሰተውን አሳፋሪ ድርጊት አስነብባችሁናል። ከዜናው መረዳት የሚቻለው ምእመናኑ ትእግስታቸው መጠን ማለፉን እና የሚፈፀመው ድርጊት በጣም አሳፋሪ መሆኑን ነው። የዚህ ደብር ምዕመናን ታግለው አደባባይ በመውጣታቸው ያለው ችግር ታወቀ እንጂ በየቦታው ያሉ ደብሮችም ቢፈተሹ በርካታ ለማመን የሚከብዱ ምስጢራትን በውስጣቸው ይዘው ይሆናል። እንዲህ ጎልቶ አይታይ እንጂ በየትኛውም ደብር ቢኬድ ምእመናንን የሚያስከፉ በርካታ ድርጎቶች እየተስተዋሉ ናቸው። ለሌላው ህዝብ አርአያ መሆን እና ህዝቡን ማስተማር የሚገባቸው ካህናት እና የሃይማኖት አባቶች ሳይቀሩ የቤተ ክርስቲያናትን ገንዘብ እየበዘበዙ እንደሚገኙ በተደጋጋሚ ይነሳል። ለዚህ ደግሞ ምቹ ሁኔታን የፈጠረላቸው በአብዛኛው ከምዕመናን ለቤተክርስቲያን የሚሰጠው ገንዘብ በአንድ ወጥ በሆነ ስርዓት ከመሆን ይልቅ በባህላዊ እና በእምነት ብቻ መሆን ነው። ቤተክርስቲያናቱ ወጥ እና ግልፅ የሆነ የገንዘብ ገቢ ማድረጊያ እና ወጪ ማድረጊያ ስርዓት ተጠቃሚ ብትሆን በተወሰነ ደረጃ እንዲህ አይነቱን መስመር የሳተ እና ህገወጥ ድርጊት መከላከል የሚቻል ይመስለኛል። አሁን ያለው ነገር ግን ማን ምን እንደሰጠ ስለማይታወቅ በእምነት መመራት ብቻ ነው። ይሄ ደግሞ አንዳንድ ራስ ወዳድ ሰዎች እንዲፈጠሩ እና በምዕመናን ላይም የእምነት መሸርሸር እንዲፈጠር የማድረግ ችግር እየፈጠረ ይገኛል። አካሄዱ እጅግ ውስብስብ እና ጠለቅ ያለ ክትትልን የሚጠይቅ በመሆኑ ሙስናው እና የመልካም አስተዳደር ችግሩ ከዚህ የበለጠ ስር እየሰደደ ከመሄዱ በፊት መፍትሄ ሊፈለግለት ይገባል። ይሄን ማድረግ ካልተቻለ ግን ደብሮች ዋና የሙስና ቦታዎች እንዳይሆኑ ያስጋል። በተረፈ ግን በሳአሊተ ምህረት የተነሳው ነገር ሌሎች ደብሮችም መፈተሽ እንዳለባቸው አቅጣጫ የሰጠ ነው።

                           አቶ ሰለሞን በለጠ - ከቦሌ 

ቁጥሮች

Friday, 12 January 2018 17:03

570 ሚሊዮን ብር                      2008 . ለተማሪዎች ምገባ የወጣው ገንዘብ መጠን፤

 

3 ሚሊዮን                                በተጠቀሰው ገንዘብ የምገባ አገልግሎት ያገኙ ተማሪዎች ቁጥር፤

198 miሊዮን ብር                       ባለፈው ዓመት ለድርቅ ተጋላጭ ለሆኑ ተማሪዎች ምገባ የወጣው ወጪ፤

289 ሚሊዮን ብር በላይ               2010 ከድርቅ baልተላቀቁ አካባቢዎች ለሚገኙ ተማሪዎች አስቸኳይ ጊዜ ምገባ ተመደበው ገንዘብ መጠን፤

 

         ምንጭ - ትምህርት ሚኒስቴር

በኢትዮጵያ ከሁለት አስርት ዓመታት በላይ በስልጣን ላይ የቆየው ኢህአዴግ በፈተና ውስጥ ነው። ፓርቲው የገጠመውን ፈተና ለመወጣት በበርካታ ፓርቲያዊ ስብሰባዎች በማድረግ ላይ ተጠምዷል። ኢህአዴግ በዚህ አይነት ፈተና ውስጥ የገባው ከባድ ህዝባዊ ተቃውሞ ከገጠመው በኋላ ነው። ፓርቲው አሁን ባለው ቁመና ሲታይ ራሱን ካለው ነባራዊ ሁኔታ ጋር እያስተካከለ የመሄድ ችግር እንዳለበት የሚያሳዩ በርካታ ማሳያዎች አሉ። ለምሳሌ፤ የሕግ የበላይነት አለመኖር፣ የኔትወርክ መረብ አባዜ፣ ሕገ-መንግስታዊ ሥርዓቱን በአደባባይ መጣስ የመሳሰሉ ናቸው። እነዚህም ሁኔታዎች ኢህአዴግ እንደ ፓርቲ ብሎም እንደ መንግስት ከባድ ፈተና ውስጥ እንዲገባ አድርጎታል። ምርጫ 97 ተከትሎ ፓርቲው የወሰዳቸው በርካታ እርምጃዎች ዛሬም መልሰው ጠልፈው ለመጣል እያንገዳገዱት ይገኛሉ። በፓርቲው ውስጥ ሊፈተሹ ከሚገባቸው መሠረታዊ ጉዳዮች መካከል አንደኛው ፓርቲው ራሱን የሚያይበት መነፅርና ይሄንንም ተከትሎ በተግባር የሚሄድበት የፖለቲካ መስመር ነው።

 አሁን ባለው ራስን የማደስ ሂደት ውስጥ ሊፈትሻቸው ከሚገቡ በርካታ ጉዳዮች አንዱ የአውራ ፓርቲ አስተሳሰቡ ነው። በድርጅቱ የቅርብ ታሪክ መሰረት የኢህአዴግ መለያ ባህሪያት ተደርገው ከሚነሱት ጉዳዮች መካከል አንዱ ፓርቲው ለራሱየአውራ ፓርቲነትስያሜን መስጠቱ ነው።

 በዚህ የፓርቲ ፅንሰ ሀሳብ መሰረት አንድ ፓርቲ አውራ ፓርቲ ከሆነ በተግባር ለመድብለ ፓርቲ ዲሞክራሲ ያለው አተያይ ያን ያህል ገንቢ ሆኖ አይታይም።አወራ ፓርቲ ነኝብሎ ራሱን የሰየመ አንድ ፓርቲ በሀገር ፖለቲካ ውስጥ ለራሱ ያለው አተያይ ፍፁም የገዘፈ ነው።

 በአንፃሩ ሌሎች ተፎካካሪ ፓርቲዎችን የሚመለከተው ለብሄራዊ ዲሞክራሲ ሊኖራቸው በሚችለው በጎ ግብዓት ሳይሆን በስልጣን ባላንጣነት መነፅር ብቻ ነው። አውራ ፓርቲ እንደ ኮሚኒስት ፓርቲ ራሱን ብቸኛ የሀገር ወኪልነት በመቁጠር የሌሎች ዜጎችን በፓርቲ ተደራጅቶ የመታገል ተግባርን በህግ ደንግጎ ክልከላ የሚያደርግበት ሁኔታ የለም። ይህ ብቻ ሳይሆን ተፎካካሪ ፓርቲዎቹ ህልውና እንዲኖራቸው የህግ ድጋፍ ሲሰጣቸውም ይታያል።

ሆኖም ተፎካካሪ ፓርቲዎች የፖለቲካ ሜዳው ተመቻችቶላቸው ወደ ገዢነት ሥልጣን እንዳይመጡ ግን በተግባር አምርሮ ይታገላቸዋል። የፖለቲካ ሜዳ መደላድል እንዳይፈጠርላቸው ያደርጋል። በማንኛውም አጋጣሚ መንግስታዊ ሥልጣን ሊይዙ ይችላሉ ብሎ ያሰባቸውን ተፎካካሪዎች  በሀሳብ ቀርቦ ከመወያየትና በውድድሩ ሜዳ ከመፎካከር ይልቅ በባላንጣነት ፈርጆ በጥብቅ ይታገላቸዋል። አውራ ፓርቲ ራሱን እንደብቸኛ የሀገር ባላደራስለሚቆጥር የሌሎችን ተፎካካሪ ፓርቲዎች አስተሳሰብና አቋም ያለርህራሄ ይፈርጃል ፤ይታገላልም።

 ፓርቲው ራሱን እያገዘፈ የሚሄደው ሌሎችን በማቀጨጭ ነው። ዋርካ ሥር ያሉ ሌሎች ዛፎች ዋርካው አርጅቶ እስካልተገነደሰ ድረስ በቂ ምግብና አየር አግኝተው እንደማያድጉ ሁሉ በአውራ ፓርቲ ገዢ ፓርቲ ሥር በሚተዳደር ሀገር ውስጥ ያሉ ተፎካካሪ ፓርቲዎችም እጣ ፈንታ ይህ ነው። ኢህአዴግአውራ ፓርቲ ነኝብሎ ራሱን እስከሰየመ ድረስ ፓርቲው የሚፈተሸውና የሚታየውም በዚሁ የአውራ ፓርቲ ትርጓሜና ባህሪ ነው።

 ኢህአዴግ በሚሊዮን ይቆጠራሉ በሚላቸው በአባላቱ ብዛት፣ የወጣትና ሴቶች ሊግ እያለ በሚጠራቸው አደረጃጀቶች ራሱን አግዝፎ ሲታይ፤ ተቃዋሚ ፓርቲዎች በአንፃሩ ይህ ነው የሚባሉ ፅህፈት ቤቶች እንደዚሁም ደጋፊዎቻቸውንና አባላቶቸውን ሊያደራጁ የሚችሉበት ድርጅታዊ መዋቅር እንኳን የላቸውም። ቀላል የማይባሉት ፓርቲዎች የምርጫ ሰሞን ብቅ ብለው በምርጫው ማግስት ደብዛቸው የሚጠፋ ነው።

ከዚህም ባለፈ ኢህአዴግ የሚፈልገው በፖለቲካ መስመር ልዩነት በነጠረ አቋም የሚታገለው ጠንካራ ተቃዋሚ ፓርቲ ሳይሆን ታማኝ ፓርቲ (Lolayl Party) መሆኑን በተግባር እያሳየ ነው። አሁን በኢትዮጵያ እየተከሰተ ያለው ችግር በሀገሪቱ የመድብለ ፓርቲ ሥርዓት መዳበርን የግድ የሚል ሆኖ እየታየ ነው። ለዚህ መፍትሄ የሚሆነው ደግሞ ገዢው ፓርቲ ከሁሉም በፊት ራሱን ከሰቀለበት የአውራ ፓርቲነት ማማ ማውረድ ሲችል ነው። ፓርቲው በፖለቲካ ፕሮግራሙ ቅኝት ብቻ ሳይሆን በህገመንግስቱ የመድብለ ፓርቲ ዲሞክራሲ መርህ ሊመራ ይገባል። ዜጋና ህዝብ በፓርቲ አደረጃጀትና በልዩ ልዩ አደረጃጀቶች እየተደራጀ መታገል፣ አማራጭ ሀሳቦችን ማቅረብና የመንግስት ስልጣንን ጭምር ሊይዝ የሚችልበት እድል ካልተፈጠረ ውጤቱ የቀውስ አዙሪት ነው።

ኢህአዴግአውራ ፓርቲ ነኝበሚል አስተሳሰብ በስልጣን ማማ ላይ ተኮፍሶ ሲደክመው እያረፈና ሲያረጅ እየታደሰ በገዢነት መቀጠል እንደሚችል አድርጎ ከማሰብ አስተሳሰብ መውጣት አለበት።¾

 

በይርጋአበበ

ለ41 ዓመታት የሥዕል አስተማሪዋ ሠዓሊ ዓይናለም ገብረማርያም ለመጀመሪያ ጊዜ የግሏን የሥዕል አውደ-ርዕይ የፊታችን ቅዳሜ በአዲስ አበባ ሙዝየም ማሳየት ትጀምራለች። ከጥር 5 እስከ ጥር 25 ቀን 2010 ዓ.ም በሚቆየው ዐውደ ርዕይ እና ተያያዥ ጉዳዮች ዙሪያ ሠዓሊዋ ለሰንደቅ ጋዜጣ አስተያየቷን ሰጥታለች። የሜትር አርቲስት አፈወርቅ ተክሌ አድናቂ እንደሆነች የገለፀችው ሠዓሊ ዓይናለም ለሰንደቅ ጋዜጣ የሰጠችውን ቃለ ምልልስ ከዚህ በታች አቅርበነዋል። የሁለት ልጆች እናት እና አምስት የልጅ ልጆች ያሏት አርቲስት ዓይናለም፤ አንቱታውን ትተን አንቺ ብለን እንድንጠራት ስለፈቀደችልን “አንቺ” እያልን መጥራቱን መርጠናል።

ትውልድናእድገት

አርቲስት ዓይናለም የክብር ዘበኛ ወታደር አባል ከሆኑት አባቷ በአዲስ አበባ ልዩ ስሙ መኮንኖች መንደር ነው የተወለደችው። ፊደልን ከግል የቄስ ትምህርት አስተማሪዋ አንደበት መማር የጀመረች ሲሆን፤ ከአንደኛ ደረጃ እስከ 12 ክፍል ያለውን ትምህርት የተከታተለችው በእቴጌ መነን ትምህርት ቤት ነው።

12 ክፍል በኋላ ያለውን ጊዜ ደግሞ በአዲስ አበባ ዩኒቨርስቲ ኪነ-ጥበባት /ቤት (Art School) ለአምስት ዓመታት ተከታትላለች። ለሁለት ዓመታት ደግሞ እድገት በኅብረት ዘመቻ ተሳትፋ አገራዊ ግዴታዋን ተወጥታለች። ከፍተኛ ትምህርቷን ለአምሥት ዓመታት ተከታትላ ከተመረቀች በኋላም በደብረዘይት ሁለተኛ ደረጃ /ቤት የሥዕል አስተማሪ ሆና አገሯን አገልግላለች።

ጉዞወደሥዕል

ሥዕልን ከመጀመሯ በፊት ሳታውቀው ፍላጐቷ በውስጧ እንደነበረ የምትናገረው አርቲስት ዓይናለም ከልጅነቷ ጀምሮ ለሰፈር እኩዮቿ የተለያዩ ሥዕሎችን እየሳለች ችሎታዋን አሳደገች። ከዚህ በተጨማሪም የትምህርት ቤት ጓደኞቿ በአስተማሪዎቻቸው የሚሰጣቸውን የሥዕል የቤት ሥራ ሁሉ እየሳለች ትተባበራቸው እንደነበር ተናግራለች። በዚያ የልጅነት የት/ቤት ቆይታዋ ከተባበረቻቸው የትምህርት ቤት ጓደኞቿ መካከል አንዷ ከረጅም ዓመታት በኋላ አግኝታ የነገረቻትን ስትገልጽም፤እኔ የረሳኋት የትምህርት ቤታችን ተማሪ የነበረች ሴት መንገድ ላይ አግኝታኝ፤አንቺ በሰጠሽኝ ሥዕል ከክፍል አንደኛ ወጥቻለሁ። ይህን ውለታሽን መቼም አልረሳውምስትል ነገረችንትላለች ሠዓሊ ዓይናለም ገብረማርያም።

ቀደም ብሎ እንደተገለፀው ሠዓሊ ዓይናለም የሥዕል ችሎታዋን በከፍተኛ ትምህርት ተቋም ገብታ ማሳደግ የቻለችበትን አጋጣሚ ስታስታውስ ደግሞአሁን ጣሊያን አገር የምትገኝ እጅጋየሁ ተስፋዬ የምትባል ጓደኛዬ ጋር ክረምቱን ለማሳለፍ ወደ አርት ስኩል (... ኪነ-ጥበብ /ቤት) ገብተን ተማርን። ትምህርቱን ተከታትለን ስንጨርስ የተሰጠንን ፈተና በብቃት ስላለፍን ውጤታችንን ሊሰጡን አልቻሉም። ምክንያቱም በዚያው ገፍተንበት እንድንማር ነውበማለት ተናግራለች። አጋጣሚ ደግሞ የሥዕል ችሎታዋን ከማሳደጉም በላይ እሷን መሰል ሠዓሊያንን እንድታፈራ መንገድ ከፍቶላታል።

ሥዕልለአርቲስትዓይናለም

ጥበብ መንፈስ ነውየምትለው አርቲስት ዓይናለም፤ ከአስተማሪነት ሙያዋ ወጥታ በሌላ የመንግሥት ሥራ ስትሰራ የቆየች ሲሆን 15 ዓመት ወዲህ ግን ሌሎች ሥራዎችን ሙሉ በሙሉ በመተውየሙሉ ጊዜ ሠዓሊ ወይም ስቱዲዮ አርቲስትመሆኗን ትናገራለች። የሥዕል ስራ በተለይ እንደ ኢትዮጵያ ላለ አገር ፈታኝ ሲሆን በተለይ ሁሉም የሥዕል መሳያ ግብአቶች ከውጭ አገር የሚመጡ በመሆናቸው ዋጋቸው የሚቀመስ አይደለም። ወደ ኢትዮጵያም ቢሆን ግብአቶቹን የሚያስመጣ ድርጅት የለም። ይህ መሆኑ ደግሞ የግብአቶቹ ዋጋ ከፍተኛ ከመሆኑም በላይ እንደልብ የሚገኙ አይደሉም። በዚህ የተነሳ የሥቱዲዮ አርቲስት መሆን ያዋጣል ወይ? ተብላ የተጠየቀችው ሠዓሊዋ ስትመልስ፤ሥዕል ለዳቦ አይሆንም። ቤት አስተዳድርበታለሁ የምትለውም አይደለም። ነገር ግን ውስጥህ ስለሚታገልህ ያንን ለማሸነፍ የምትሰራው ሥራ ነው። ምክንያቱም ቅርስ ማቆየት አለብህ። የምታየውን፣ የምትሰማውንና የምታነበውን ሁሉ በሥዕል ማስቀመጥ አለብህ። ይህ ደግሞ የሙያ ግዴታ ነው አይለቅህም። እኛን የሚያስረንም (ሙያውን እንድንሰራው የሚያደርገን) እሱ ነው። አባቶቻችን አያቶቻችን ለአገራቸውና ለቤተክርስቲያን ዘመን አይሽሬ ውለታዎችን በሥዕል ሲያበረክቱ ቤሳቤስቲን አልተከፈላቸውም። ሲያልፉም ደልቷቸው ሳይሆን ተቸግረው ነውበማለት ሥዕል ለእሷ ያለውን ትርጉም ተናግራለች።

ሥዕልእናሴትነት

በኢትዮጵያ ነባራዊ ሁኔታ የሴት ልጅ የሥራ ድርሻ ከወንዱ የበለጠ ነው። ከተፈጥሯዊ ጫናው (መውለድ፣ ማጥባት…) በተጨማሪ ባህላችን ራሱ በሴቶች ላይ ዱላውን ሲያበረታ ምህረት አልባ ነው።

የሥዕል ሙያ ደግሞ ከፍተኛ ትኩረት (Concentration) የሚፈልግ ሙያ ነው። ሰዓሊ ዓይናለም /ማርያም ባለ ትዳርና የሁለት ልጆች እናት መሆኗን ከግምት በማስገባት ሴትነትና ሠዓሊነት በእሷ በኩል እንዴት እንደሚስተናገዱ ጠይቀናት ነበር። በጣም ፈተና እንደሆነ የምትናገረው አርቲስቷ፤ እሷ ወደ ዩኒቨርስቲ ገብታ የሥዕል ትምህርት በምትማርበት ወቅት ከቤተሰብ በተለይ ከአባቷ እና ከማኅበረሰቡ የገጠማት ተቃርኖ ከፍተኛ እንደነበረ ተናግራለች። ነገር ግን እንደ ሠዓሊ ሐጎስ ደስታ ያሉ ጠንካራ ሴት ሠዓሊያን ሞራል እንደሆነቻት ገልፃ በተለይ በትምህርቷ የመጨረሻ ዓመት ላይ አማካሪ (Advisor) የነበሩት የዓለም ሎሬት ሜትር አርቲስት አፈወርቅ ተክሌ ሥራዎቻቸው ሞራል እንደሆኗት ተናግራለች። በቤት ውስጥ ያለውን የሴትነት ፈተና ለማለፍም ቤተሰቦቿ (ባለቤቷ እና ልጆቿ) ሙያዋን አክብረው እንዳበረታቷት ገልፃለች። እነዚህ ከላይ የተጠቀሱት ደጋፊዎች ከጐኗ ባይኖሩ ኖሮ እሷም እንደ ብዙሃኑ ሴቶች በጅምር ትቀር እንደነበር አፅንኦት ሰጥታ ተናግራለች።

የሥዕልዋጋመናር

ተፈጥሯዊ (Realistic) የተባለውን የሥዕል ዘዴ በዘይት ቀለም አሳሳል መንገድ በመሳል ከጓደኞቿ ጋር ሰባት የሥዕል አውደ ርዕዮች ያካሄደችው አርቲስት ዓይናለም፤ የሥዕል ዋጋ ኢትዮጵያ ውስጥ ተገቢ ዋጋውን እያገኘ እንዳልሆነ ትናገራለች። በዓለም ላይ በሚሊየን ዶላር የሚቆጠር ዋጋ ያላቸው ሥዕሎች መኖራቸውን ገልፃ፤ በኢትዮጵያ ግን ዋጋቸው አነስተኛ ሊባል እንደሚችል ተናግራለች። ሆኖም ከሕዝቡ የመግዛት አቅም ጋር ሲነፃፀር ከፍተኛ ሊባል የሚችል እንደሆነ የምታምን ሲሆን፤ ለዚህ ያበቃው ደግሞ አገሪቱ ውስጥ ሥዕልን ለማበረታታት የፖሊሲ ድጋፍ አለመኖሩ እንደሆነ ገልፃለች።

በማኅበር ደረጃ ጥረት የተደረገ ቢሆንም፤ እስካሁን መፍትሔ አልተገኘምበማለት ተናግራለች። እሷ የምትስላቸውን ሥዕሎች ዋጋ ስትገልፅም የግራፊክስ ሥዕሎቿ ዝቅተኞቹ ከሦስት ሺህ ብር ጀምሮ እንደሆነ እንዲሁም የዘይት ቀለም ሥዕሎቿ 8,300 ብር ጀምሮ እንደሆነ አሳውቃለች። ይህ ገንዘብም ተጨማሪ ሥዕሎችን ለማሳል ገቢ እንዲሆናት እንጂ አትራፊ እንዳልሆነ ነው የተናገረችው።

የዓይናለምፊተኛእናኋለኛ

እንደማንኛውም ሠዓሊ (የጥበብ ሰው) ከእሷ በፊት የነበሩትን ባለሙያዎች (ሠዓሊያን) ሥራ በተመለከተ ስትናገር፤አባቶቻችን በዋሻ እና በቤተክርስቲያን የሳሏቸው ዘመን ተሻጋሪ ሥዕሎች ይማርኩኛል። ሥዕል ዘመን ተሻጋሪ ቢሆንም፤ እንደየዘመኑ የሚቀያየር በመሆኑ ከእኛ በፊት የነበሩ ሥዕሎች በብዛት ትኩረት ያደርጉ የነበረው የሰው ሥዕሎች (ፖርትሬይት) ነበርትላለች። በግለሰብ ደረጃ ደግሞ የሜትር አርቲስት አፈወርቅ ተክሌ አድናቂ መሆኗን ተናግራለች።

ከእሷ በኋላ ስለመጡት የዘመኑ ሠዓሊያን ሥትናገርምወጣቱ ሥዕልን ከቴክኖሎጂ ጋር አዋህዶታል። ጥሩ ስራ እየሰሩ ነው። ነገር ግን የልጆቹን የፈጠራ ችሎታ እንዳይጎዳው ያሰጋኛል። ምክንያቱም በቴክኖሎጂ ላይ ጥገኛ በሆኑ ቁጥር ወደፊት ይፈታተናቸዋል። ከዚያ ውጭ ግን የሥዕል ችሎታቸው እጅግ በጣም ማራኪ ነውበማለት የሁለቱን ዘመን ሠዓሊያን ልዩነት አነፃፅራለች።

ሠዓሊ ዓይናለም የሙሉ ጊዜ ሠዓሊ ሆና ሙሉ ጊዜዋን የምታሳልፈው በተለምዶ ጃፓን ኮንደሚኒየም በሚባለው ሠፈር ከሚገኘው የሥዕል ቦታዋ ሲሆን፤ታሪክን ተፈጥሯዊ በሆነ የአሳሳል ጥበብ ለትውልድ አስተላልፋለሁስትል ትገልፃለች። የፊታችን ቅዳሜ የሚከፈተውን የሥዕል አውደ-ርዕይ በተመለከተ ስትናገርም፤ የሥዕል አውደ-ርዕዩን በክብር እንግድነት ተገኝተው የሚከፍቱት ተማሪዎቼ ናቸው ስትል ትናገራለች። ከዚህ ውሳኔ የደረሳቸው ደግሞ በእሷ ሥር ቀለምንና ብሩሽን ማዋሃድ የጀመሩ ተማሪዎቿ ስኬት ስለማረካት እንደሆነ ገልፃ፤ ተማሪዎቿም የእሷን ፈለግ እንዲከተሉ ለማሳሰብ ጭምርም ነው።              

የታተመው ዜና የተሳሳተ ነው

ለሰንደቅ ጋዜጣ

በአራተኛው ዙር የሕዝብና ቤት ቆጠራ የትምህርትና ቅስቀሳ ዘመቻ የቅድመ ዝግጅት ተግባራት አፈፃፀም እና ቀጣይ ተግባራት ላይ ለመወያየት ሁሉንም የመንግሥትና የግል የኮሙዩኒኬሽንና የሚዲያ ተቋማት ከፍተኛ የሥራ ኃላፊዎችን ያሳተፈ መድረክ ታህሳስ 21 ቀን 2010 . በቢሾፍቱ ከተማ ፒራሚድ ሆቴል መካሄዱ ይታወሳል። በዚህ መድረክ ከተጋበዙት ሕትመት ሚዲያዎች መካከል ሰንደቅ ጋዜጣ አንዱ ሲሆን፤ በዕለቱ ከተሳታፊዎች ለተነሱት ጥያቄዎች የሕዝብ ቆጠራ ኮሚሽን /ቤት እና የማዕከላዊ ስታቲስቲክስ ኤጀንሲ ዋና ዳይሬክተር ስለ ቆጠራው ቀጣይ ሂደት ላይ የሰጡት ምላሽ፡-

 

1.ቆጠራ ኮሚሽን /ቤቱ አጠቃላይ የቴክኒክ የቅድመ ዝግጅት ተግባራትን እንዳጠናቀቀ፣

2.ለትምህርትና ቅስቀሳ ዘመቻው የተመደበ በጀት በቂ አይደለም በሚል ለተነሳው ጥያቄ ሕብረተሰቡን የመቀስቀስ ሥራ ክልሎች በባለቤትነት ከሚያከናውኑት ተግባራት አንዱ መሆኑን ገልፀው ለዝህ ተግባር የሚመደብላቸው በጀት በቁጠባ በመጠቀም እንዲሁም ሌሎች ለዚህ ሥራ የሚያግዙ አማራጮችን ጭምር በመጠቀም የትምህርትና ቅስቀሳ ዘመቻውን ወደ ኅብረተሰቡ ተደራሽ በማድረግ በጉዳዩ ላይ ግንዛቤ ለመፍጠር መሥራት እንዳለባቸው፣

3.አሁን በሀገሪቱ አንዳንድ አካባቢዎች የሚታዩ የድንበር ግጭት ምክንያት የተፈጠረው የሠላም መታጣትና አለመረጋጋት በቆጠራው ሥራ ላይ የሚኖረውን ተጽዕኖ በሚመለከት ያላቸውን ግምገማ እንዲያስረዱ ለተነሳው ጥያቄ ያላቸውን ግምገማ ሲያስረዱ፡-

 

·    ከዚህ ዓመት መጀመሪያ ጀምሮ በኦሮሚያ እና ኢትዮ ሶማሌ ክልሎች በድንበር አካባቢ በተከሰተው ግጭት ምክንያት ከሁለቱም ክልሎች በርካታ ሰዎች ከመኖሪያ አካባቢያቸው በመፈናቀላቸው በነዚህ ቦታዎች ቀደም ሲል የተሰራውን የቆጠራ ቦታ ካርታዎች በመጠቀም ደረጃውንና መርሆውን የጠበቀ የሕዝብ ቆጠራ ማካሄድ ተፅዕኖ እንደሚኖረው፤

·   በአንዳንድ የኦሮሚያ አካባቢዎች ሲታዩ የነበሩ የፀጥታ መደፍረስና ያለመረጋጋት ለቆጠራው ሥራ በወረዳና በቀበሌ ደረጃ ተገቢውን ቅድመ ዝግጅት ለማድረግ ምቹ እንዳልነበሩ፤ በዚህም ምክንያት በቆጠራው የሚሰማሩትን ሠራተኞች በተቀመጠው መስፈርት መሰረት መመልመል፣ የስልጠና ቦታዎችን በበቂ ሁኔታ ያለማዘጋጀት፤

·   ወረዳዎቹ ለፀጥታና ሰላምን የማረጋጋት ስራ ቅድሚያ ከመስጠታቸው የተነሳ ለቆጠራ ሥራው በቂ ዝግጅት ያለማድረግና በቀበሌ ደረጃ ሁኔታዎችን ያለማመቻቸት፤ በየአካባቢው የተደረጉት ግምገማዎች እንደሚያሳዩት፣ በዚህም መነሻ በህዝብና ቤት ቆጠራ መርሆዎች መሠረት የተሳካና ተኣማኒነት ያለው ቆጠራ ለማካሄድ የሚመረጠው ጊዜ በሰው ሰራሽም ሆነ በሌሎች የተፈጥሮ ምክንያቶች ህዝቡ ከመደበኛ መኖሪያው የማይፈናቀልበትና ተረጋግቶ በአካባቢው የሚኖርበት ወቅት መሆን ያለበት መሆኑ ግልጽ እንደሆነ አስረድተው ከላይ በተጠቀሱት ችግሮች ምክንያት የቆጠራው ሥራ በተቀመጠለት ጊዜ ይካሄድ፣ አይካሄድ የሚለው ጉዳይ ለህዝብ ቆጠራ ኮሚሽን ቀርቦ ውሣኔ እንደሚሰጥበት በአጽንኦት ለተሳታፊዎቹ የገለጹት ሀሳብ ሆኖ እያለ በጋዜጣችሁ 13 ዓመት ቁጥር 613 የታህሳስ 25 ቀን 2010 . ረቡዕ ዕትምለህዝብና ቤት ቆጠራ የተመደበው በጀት በቂ አይደለምበሚል ርዕስ ስር በዚህ ምክንያት ቆጠራ የሚካሄድበት ጊዜ ሊራዘም ይችላል ብላችሁ ያወጣችሁት ጽሑፍ በወቅቱ ዋና ዳይሬክተሩ በጉዳዩ ላይ የሰጡትን ገለጻ መሠረት ያላደረገ የተሳሳተ መረጃ እንደሆነ፤ የአራተኛው ዙር የሕዝብና ቤት ቆጠራ ከበጀት ጋር በተያያዘ የቆጠራው ጊዜ ሊራዘም እንደሚችል የተሰጠ መረጃ እንደሌለ እያሳወቅን በቀጣይም በሕትመታችሁ ስለ ቆጠራው የምታወጡት መረጃ ከቆጠራ ኮሚሽን /ቤት በኩል የሚሰጡትን መረጃ መሠረት ያደረገ መሆን እንዳለበት እየገለጽን ጋዜጣችሁ ላይ በተጠቀሰው ቀንና የሕትመት ቁጥር ያወጣችሁት የተሳሳተ መረጃ በዚህ ደብዳቤ ላይ ስለ ጉዳዩ የተዘረዘሩትን ሀሳቦች መነሻ በማድረግ በቀጣይ ዕትማትሁ ለሕብረተሰቡ ትክክለኛ መረጃ የሚያስተላልፍ የዕርምት ጽሁፍ እንድታወጡ በጥብቅ እናሳስባለን።

ከሠላምታ ጋር

ሳፊ ገመዲ

የሕዝብ ግንኙነትና መረጃ ስርጭት

ዳይሬክቶሬት ዳይሬክተር

ማህተም እና ፊርማ አለው

አራተኛው ዙር የህዝብና ቤት ቆጠራ በተመለከተ ታህሳስ 21 ቀን 2010 . በቢሾፍቱ ከተማ ለመንግስትና የግል የሚዲያ ተቋማት ከፍተኛ የስራ ኃላፊዎች የተሰጠውን ግንዛቤ ማስጨበጫ ተከታትለን የሰራነውን ዜና በተመለከተ የተሳሳተ መረጃ መሆኑ በህዝብ ቆጠራ ኮሚሽን ፅህፈት እና የማዕከላዊ ስታትቲክስ ኤጀንሲ አማካኝነት ተገልፆልናል። ዜናውለህዝብና ቤት ቆጠራ የተመደበው በጀት በቂ አይደለምየሚል ርዕስ ያለው ሲሆን እኛም የተላከልንን ማስተባበያ ተቀብለን እንደሚከተለው ያስተናገድን አስተናግደናል።

  አንባቢያን የተሰራውን ዜና ባያገኙ እንኳን በኤጀንሲው የተላከውን ማስተባቢያና ዋና ዳይሬክተሩ በወቅቱ የተናገሩትን ንግግር አስተያይተው የራሳቸውን የህሊና ፍርድ መስጠት ይችሉ ዘንድ ከዚሁ ጎን ለጎን የኤጀንሲው ዋና ዳይሬክተር አቶ ቢራቱ ይገዙ በዚያው መድረክ የተናገሩትን ሀሳብ ከመቅረፀ ድምፃችን ቃል በቃል በመገልበጥ ለአንባቢያን አቅርበናል

አቶ ቢራቱ ይገዙ በዕለቱ በመድረኩ ላይ የተናገሩት፤

ወጪን በሚመለከት የህዝብና ቤት ቆጠራ ኮሚሽን ለዚህ ሥራ ይበቃል ብሎ የመደበው ወደ 3 ነጥብ 5 ቢሊዮን ብር ነው። ከቆጠራው መጀመሪያ ውጤቱ ይፋ እስኪደረግ ድረስ። ይህ በጀት ይበቃል? ሁሉንም ሥራዎች ከሰራን አይበቃም። ስለዚህ የፌደራል መንግስት የሚመድበው ውስን በጀት ይሆናል። መረጃው ደግሞ የፌደራል ብቻ ሳይሆን የክልልም ስለሆነ፤ ክልልም የራሱን ድርሻ ስለሆነ በየሁሉም መድቦ ካልሰራ በስተቀር በቂ ስለማይሆን ይሄንን ሁላችንም በጋራ እየተረዳዳን የምንሰራው ሆኖ ቢወሰድ። ነገር ግን በእኛ በኩል ያለችውን በጀት ወይንም ለቆጠራ የተመደበውን በጀት ግን  እስከታች ድረስ ምደባውን (Allocation) ሰርተን ለሁሉም እንዲደርስ ይደረጋል። ግን በቂ አይደለም በሚል ነው እኛ የወሰድነው።¾

ከሶማሌ ክልል የተፈናቀሉ የኦሮሞ ተወላጆችን ወደ ቀደመ ቦታቸው አለመመለስ አደጋ አለው

ኦፌኮ

በይርጋ አበበ

በቅርቡ በኦሮሚያ እና ሶማሌ ክልሎች በተነሳ ግጭት የተፈናቀለ-የኦሮሞ ብሔር ተወላጆች በአስቸኳይ ወደነበሩበት መመለስ አለባቸው ሲሉ የኢፌኮ ምክትል ሊቀመንበር አቶ ሙላቱ ገመቹ ለሰንደቅ ጋዜጣ ተናገሩ፡፡

አቶ ሙላቱ እንደተናገሩት፤አሁን የተያዘው በተለያዩ ቦታ እናሰፍራለንም ማለት በኢትዮጵያ ምድር ላይ ጠንቅ የሆነ ሌላ መርዝ ወይም ጊዜውን ጠብቆ የሚፈነዳ ቦምብ መትከል ነውብለዋል፡፡ አቶ ሙላቱ አክለውም፤ሶማሌ ክልልም ሆነ ኦሮሚያ ክልል በአንድ አገር እና አንድ መንግሥት ሥር የሚተዳደሩ ሆነው ሳለ ከሶማሌ የተፈናቀሉትን ዜጎች በሌላ ቦታ ቢያሰፍሩት ነገ ደግሞ ሌላው ክልል የአንዱን ብሔር ህዝብ ያፈናቅልና ተመሳሳይ ችግር ይፈጠራል፡፡ ይህን ለማስቀረት ግን ከአሁኑ ጥንቃቄ ቢደረግበት ይበጃልሲሉ ተናግረዋል፡፡

የኦፌኮ /ሊቀመንበር አያይዘውም፤ይህ የዜጎች መፈናቀል ዝም ብሎ ዜጎች ተፈናቀሉ ተብሎ የሚተው ጉዳይ ሳይሆን፤ ለሕግ የበላይነትና የሰዎችን መብት ለማስከበር ሲባል ይህን ጉዳት ያደረሱ ሰዎች ለሕግ ሊቀርቡ እና ተጠያቂ ሊሆኑ ይገባልብለዋል፡፡

በሁለቱ ክልሎች መካከል የተነሳውን ግጭት ያጣራው የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ያቋቋመው የሱፐርቪዥን ቡድን በበኩሉ ታህሳስ 26 ቀን 2010 . ሪፖርቱን ለምክር ቤቱ አቅርቦ ነበር፡፡ በሪፖርቱ  ላይም  ከፍተኛ የመንግሥት አመራሮች ያሉበት ኮሚቴ በማቋቋም ብዙ ስራዎች መሰራታቸውን አስረድተዋል። ተሰርቷል ካሉት መካከል በግጭት አካባቢዎች ከማንኛውም የክልል ታጣቂ ሀይል ነጻ ማድረግ ተችሏል፣ በዚህም እርምጃ አንጻራዊ ሠላም እየመጣ ነው ብለዋል። የሠላም ኮንፈረንሱ ባለመሳካቱ ክልሎች በተመረጡ አካባቢዎች በጊዜያዊነት ተፈናቃዮችን እንዲያሰፍሩ ወስነው እየተሰራበት መሆኑን ገልጿል፡፡

የተወካዮች /ቤት አባላት በበኩላቸው፤ እነዚህ ወንጀለኞች እነማን ናቸው፣ ለምንድነው ለፍርድ የማይቀርቡት? የፌደራል መንግሥት ስለምን ዝምታን መረጠ? በማለት አጥብቀው ጠይቀዋል።መሸፋፈን ይቅር' ያሉ አባላት በወንጀሉ እጃቸው ያለበት ከፍተኛ አመራሮች ጭምር ለፍርድ መቅረብ አለባቸው ሲሉ አቋማቸውን ገልጸዋል።¾

የነፍጠኞች ትምክህትና ሀገራዊ ርዕይ 

በ“ነፍጠኛ ስንኞች” የግጥም መድበል!

 

መልካሙ ተሾመ - ጠበቃና የሕግ አማካሪ - ከባሕር ዳር

 

‹‹ነፍጠኛ ስንኞች›› የተሰኘችዋን የግጥም መድበል ሸምቼ ደጋግሜ ዘለቅኋት። ብዙ ደስ አለኝ፤ ብዙ ተነሸጥሁ፤ ጥቂት አዘንሁ፤ ከጥቂት ጥቂት ከፍ ያለ ተበሳጨሁ። ይህን ሁሉ ስሜቴን በተደራሲነት መብቴ ጀቡኜ እንደሚከተለው ጣፍሁት። ይህ ጥሑፍ ነፍጠኛ ስንኞችን በማሄስ ወይም በመዳሰስ ዓላማና ቅርፅ አልተሰናድቶም። እንዲሁ በነፃ እይታ ተጣፈ እንጅ።


ገጣሚ መላኩ አላምረው (መለኛው) በፌስቡክ መንደር ‹‹መለኛ ሐሳቦች›› በሚል ገጹ ባለ ከባድ ሚዛን ቦክሰኛ ሆኖ ሲጫወት አውቀዋለሁ። ጎጃም/ሰከላ ተወልዶ አድጎ የሸገር ኗሪ ለመሆኑም ‹የፕሮፋይል› መረጃው ያሳያል። ጎጃሜ ሁሉ ባለቅኔ ነውና ጃል!


ይህ ወጣት ገጣሚ ስለ ሀገር ያገባኛልን በግጥም አዋሕዶና ቀምሞ ‹‹ነፍጠኛ ስንኞች›› ብሎ በሰየመው መድብሉ የአገሬ ፖለቲካ የሁልጊዜ መነሻና መድረሻ ስለሆነው ነፍጠኝነት የራሱን ሙግት ይዞልን ቀርቧል።


1/ “ነፍጠኛ ስንኞች”ን እኔ እንዳነበብኩት፡-


የመጀመሪያ መጀመሪያዋን ገጽ (cover page) እንዲህ ሾፈናታል።


የመደቡ ጥቁር መሆን ጣሊያን፣ እንግሊዝ፣ ግብጥ፣ ሱማሊያ፣ ሱዳን…ወዘተ የቃጡብንን ቅኝ የመግዛት ሙከራ እና ወረራ፣ በጦቢያችን ላይ የጋረጡብንን አደጋ ያመለክታል። የአምስት ዓመት የፍዳ ዘመን፣ የአህመድ ግራኝን የጨለማ ጊዜያችንን ይጠቁማል። የዘመነ-መሳፍንትን ጥቀርሻ የታሪክ ምዕራፋችንን ይገልጥልናል። በዴሞክራሲ እና በፍትህ በኩል ደግሞ የሁልጊዜ የጨለማ በርኖሳችንን ይወክላል። ጥቁሩ ሙሉ ገጹ መሆኑ የሚነግረን በስተቀር ያለመኖሩን ነው። ጨለማው የሁላችንም ነበር፤ ነው። አብሮነታችን ጨለማውን በመጋራት፣ ጥቁር ሸማችን አብሮ በመልበስም ነው።


በዚህ ጥቁር መደብ ላይ በቀጫጭን አረንጓዴ፣ ቢጫ፣ ቀይ መስመሮች፣ የተሰራች የኢትዮጵያ ካርታ አለች። ኢትዮጵያ እልፍ ፍዳና መከራ ተከፍሎባት ከጥቁር ባህር የተበጀት እንቁ ናት ሲለን ይመስለኛል። መስመሮቹ መቅጠናቸው ስለምንድነው ብንለው ዛሬ የኢትዮጵያ ህልውና አደጋ ላይ ስለመውደቁ ለመግለጥ፣ ለመጠቆም ነው የሚለን ይመስለኛል። መለኛው በአንድ በኩል ሙሉዋን ኢትዮጵያን በመሳል ኤርትራን እንደ ድሮዋ አንድ የኢትዮጵያ ክፍል ናት ማለት ሲቃጣው በሌላ በኩል ደግሞ ቀይ ባህርን ሌላ አገር ያደረገ የራስን ዕድል በራስ መወሰን ይሉት ፖለቲካ ኢትዮጵያን ጨርሶ እንዳይበትን የፈራ ይመስላል።


ከቀደመ ጠባዩ ተነስተን አደጋው ቢያሳስበውም በኢትዮጵያ ተስፋ አልቆረጠም፤ ይልቁንም ኢትዮጵያ ወደ ቀደመ ክብሯ ተመልሳ ኤርትራንም ይዛ ልዕለ-ኃያል ትሆናለች የሚል ሩቅ አላሚ ነው ማለት እንችላለን። ወዲያውም የዓባይ ልጅ ነውና እንዲህ መተለቅ ይጠበቅበታል። ኤርትራ ሌላ አገር ሆና ሳለ፣ የመመለሷም ነገር የማይታሰብ ሆኖ ሳለ መለኛው ይህንን ሁሉ ዘልሎ የጃንሆይ ዘመንን ኢትዮጵያ ይዞ ብቅ የማለቱን ነገረ-ምክንያት ብንፈልግ የኢትዮጵያን ህልውና ከጨለማው ባህር ከጥቁር አለት ያጎነቆሉ አባታቶቻችን ልጆች ነንና የሚያቅተን የማንችለው የለም የሚል ትምክህት የሚል መልስን እናገኛለን ይመስለኛል። 

- በብሔር ብያኔ እሳቤዎች አማራና አማራነት ሲመዘኑ የት ላይ ያርፋሉ?

 

ክርሥቲያን ታደለ ፀጋዬ (ሶሲዮሎጂስት)
This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.

 

ማኮብኮቢያ፡-


‹‹ብሄርን በዘር የወደ ኋላ ቆጠራ ለማግኘት የሚደረግ ጉዞ ማረፊያው የአማራና የኦሮሞ ብሄሮችን ከአንድ ዘር የተገኙ ናቸው ወይም የሰው ሁሉ ዘር አንድ ነው ወይም በተለይ አማራ የሚባል ብሄር የለም የሚል ይሆናል።›› (ሰረዝ የእኔ።)

 

ብቸኛው -ባህር ዳር ዩኒቨርሲቲ


‹‹አማራነት የደምም የስነልቦናም ድምር ውጤት ነው። የብሔር ማንነት በዘር ወደኋላ መቆጠሩም የሰው ዘር ሁሉ መነሻው አንድ ነው ከሚለው ባሻገር አማራውን ነጥሎ ‹የለም› ሊያስብለው አይችልም።››

 

ክርሥቲያን ታደለ ፀጋዬ

 

መግለቢያ፡-


‹‹ስምን መልዓክ ያወጣዋል›› ይላል ጠቢቡ የአማራ ሕዝብ። እኔ ግን እላለሁ ስምን አማራ ያወጣዋል። የአማራ ስም አወጣጥ ራሱን የቻለ ሰፊ ጥናት የሚጠይቅ ቢሆንም ቅሉ የዚህ ጠቢብ ሕዝብ ስም አሰያየም ግን ምርምራዊ፣ትንቢታዊ፣ታሪካዊ፣ሁነታዊ እና አማሬያዊ እንደሆነ ሁሉም የሚስማማበት ማኅበራዊ እውነታ ነው። ለዚህ ጽሑፌ ሥረወ-ምክንያትም ‹‹እንቧለሌ›› በሚል ርዕስ የማኅበረ-ፖለቲካ የወግ ጽሑፎቹን ለንባብ ያበቃው የሺሐሳብ አበራ ነው። የሺሐሳብ አበራ በአማራ ብዙኃን መገናኛ ድርጅት የሚሰራ ወጣት ጋዜጠኛ ሲሆን የግዮናዊ አብርሆታዊ ንቅናቄን (‹‹የአማራ ብሔርተኝነትን››) በማኅበራዊ ሚዲያው ከሚያቀነቅኑ ትንታግ ብዕረኞች አንዱ ነው። ይህ አብርሆታዊ ወጣት የሚያነሳቸው ሐሳቦች የበርካታ አማራ ወጣቶች ግዮናዊ ፅብረቃ ከመሆኑ ጋር መጠሪያ ስሙ ታክሎበት እውነትም ‹‹የሺ[ህ]ሐሳብ አበራ›› ሲሉ በርካቶች ከግለሰብ አግዝፈው የግዮናዊ ትውልድ ገፀ-ምስል አድርገው የሚያቀርቡት የወግ ፀሐፊ፣ሞጋች፣ገጣሚ፣ታሪክ ዘጋቢና ጨዋታ አዋቂ ወጣት ነው። በዚህ አጋጣሚ ደራሲና ጋዜጠኛ የሺሐሳብ አበራ ለአማራነት ብሔርተኝነት መዳበር ላበረክተኸው የላቀ አስተዋፅዖ ምስጋዬ ይድረስህ።

 

*****


መግቢያ፡-


ባህር ዳር ዩኒቨርሲቲ ያሉ ብቸኛው የተባሉ ግለሰብ በሰንደቅጋዜጣ ላይ ስለአማራና ብሔርተኝነት ‹‹እንቧለሌ›› መጽሐፍ ላይ የሰፈረውን ምናባዊ አብርሆታዊ የወግ ጽሑፍ በመነሻነት ወስደው ያሰፈሩትን ሐሳብ አነበብሁት። ግለሰቡ በብሔርተኝነትና አማራ ብሔርተኝነት ዓለማቀፍ ምሁራዊ ብያኔያዎችን አጣቅሰው ባሰፈሩትት ግላዊ ድምዳሜ ላይ የራሴን አቋም ከምሁራዊ ማጣቀሻዎች ጋር የማቀርብ ይሆናል። ከሁሉም በፊት ግን ብቸኛው ከባህር ዳር ዩኒቨርሲቲ ባሰፈሩት ጽሑፍ ላይ ቅማንትን እንደክሬሚያ ያቀረቡበት መንገድ በራሳቸው ምናብ የሚመላለስ ካልሆነ በስተቀር በእንቧለሌ መጽሐፍ ላይ መሰል ሐሳብ እንዳልተንሸራሸረ ግንዛቤ እንድትወስዱ ለአንባቢያን መጠቆም እፈልጋለሁ። በዚህ ላይ ብቸኛው በቀጣይ ጽሑፋቸው ማብራሪያ ወይንም እርምት እንደሚያቀርቡ ተስፋ እናደርጋለን። ወልቃይት ለአማራው የመኖር ያለመኖር እጣፈንታው መወሰኛ መሆኗን ግን አስምረን እንሻገር።


*****


ሐተታ፡-

 

ብሔርን አስመልክቶ የማኅበራዊ ሳይንስ ሊቃውንት የተለያዩ ሐለወቶችን ያስቀምጣሉ። ወደ እነዚህ ሐለወቶች ከመግባታችን በፊት አስቀድመን ስለብሔር ጽንሰሐሳብ በቅድሚያ እንይ። ያንግ ፊሊፕ ‹‹የብሔር ሐለወቶች›› በሚል ርዕስ ባሰፈረው ጽሑፍ የብሔርን ጽንሰ ሐሳብ ለመረዳት በለተያዩ የሕይወታችን ጉዞዎች ውስጥ በምንሞላቸው ቅፆች ውስጥ የየትኛው ‹‹ብሔር›› አባል እንደሆንን የሚጠይቁ ጥያቄዎችን ተጠይቀን እኛም በመረዳታችን ልክ ውስጥ የተጠየቅነውን በምላሻችን እንደምናሰፍርና ከዚህ አኳያ ስንመዝነው ጽንሰሐሳቡ እንደግለሰቦች አተያይና ልምድ የተለያዩ ጽብረቃዎች እንዳሉ አስፍሯል። የማኅበረሰባዊ ሳይንስ ሊቃውንት ለብሔር የሚሰጡት ብያኔም በሦስት ዋና ዋና እሳቤዎች እንደሚከፈልም ያንግ በጽሑፉ ይገልፃል። (ያንግ፣ 2000 ገጽ 39) እነዚህ ሦስት ዋና ዋና እሳቤዎችም ደማዊ (Primordialism)፣ ግንባታዊ (Constructivism) እና መሳሪያዊ (Instrumetalism) ተብለው ይታወቃሉ።


በደማዊ እሳቤ ብሔር በግለሰቦች ምርጫ የማይወሰን በመወለድ የሚገኝ ነው። በደማዊ የብሔር እሳቤ ማንነት ኢ-ተለዋዋጭ ነው። ቋሚ ነው። በዚህ እሳቤ መሰረት ማንነት በደም ናሙና ሳይንሳዊ በሆነ መልኩ የዘር ቅጥልጥሎሹ ሊረጋገጥ የሚችል ነው። ይህ እሳቤ እስከ20ኛው መቶ ክፍለዘመን መገባደጃ ድረስ ለበርካታ የአውሮፓ አገራት ሳይቀር በአገራዊ ግንባታ ሂደት ውስጥ ጥቅም ላይ የዋለ ነው። ሁለተኛው እሳቤ ግንባታዊ ሲሆን የዚህ ሐለወት አቀንቃኞች እንደሚሞግቱት ብሔራዊ ማንነት ከመወለድ ይልቅ በአመዛኙ በስነልቦናዊ ግንባታ ሂደት የሚገነባና የሚዳብር የጊዜ እና አብሮ መኖር ውህድ እንዲሁም የእነዚህና እነዚህን መሰሎች ሁሉ ከተፈጥሮና ሰው ሰራሽ ሁነቶች ጋር የሚያደርጉት ግብግብና መላመድ ውጤት ነው።


ሦስተኛው የብሔር ሐለወት እሳቤ መሳሪያዊ የሚባለው ነው። በእዚህ እሳቤ ብያኔ መሰረት ሰዎች ብሔራዊ ማንነታቸውን የሚመነዝሩት ያ ማንነት በአጠቃላይ ማኅበረሰቡ ዘንድ የሚያስገኝላቸውን ትሩፋት ታሳቢ ያደረገ እንደሆነ ነው። ስለብሔር ብያኔ እሳቤዎች እና ጽንሰሐሳብ ይህን ካልን ለመሆኑ ብሔር ምንድን ነው? ብሔር በጥቅል ትርጓሜው የጋራ የሆነ ታሪክ፣ የዘር ሐረግ፣ ባህል፣ ወግ፣ ቋንቋ፣ ስልተ-ምርት፣ ደስታ፣ ኃዘን፣ ርስት፣ ፍልስፍና፣ አለባበስ፣ አጊያጊያጥ፣ ምግብ አዘገጃጀትና ሥርዓተ-ምግብ፣ ለነገሮች ያላቸው ምልከታ፣ ሥነቃል፣ ሥነ-ጥበብ፣ ወዘተርፈ አለን የሚሉ ሰዎች ስብስብ ሲሆን የጋራ መነሻ ትርክታቸው እና በአመዛኙም ስነሕይወታዊ የዘር ግንዳቸው ተመሳሳይነት አላቸው። በጊዜ ብዛትና ሥልጣኔ ተደራሽነት ምክንያትም ቀደም ሲል አንድ የነበረው ብሔራዊ ማንነት ወደ ንዑስ ማንነቶች ሊከፋፈል እንደሚችል ቀደም ሲል የነበረው ማንነትም አውራ ማንነት ሆኖ ሊቀጥል እንደሚችል የአንትሮፖሊጂና ሶሲዮሎጂ ሊቃውንት በዝርዝር ያትታሉ።


ከላይ በተዘረዘሩት የብሔር ጽንሰሐሳብ፣ትርጓሜ እና እሳቤዎች ሚዛን አማራና የአማራ ብሔርተኝነት ሲሰፈሩ ልኬታቸው የት ላይ ያርፋል? ከልኬቱ አንፃርስ ብቸኛው የደረሰበት የግል አቋም ድምዳሜና የሺሐሳብ አበራ በመጽሐፉ ያስቀመጠው የግሉ ምልከታ በምን ተመሳሰሉ? በምንስ ተለያዩ? ቀጥሎ ይቀርባል።


እነዚህን ጥያቄዎች ለመመለስ ‹‹አማራ ማነው›› የሚለውን ጥያቄ መመለስን ይገባል። ‹‹አማራ ማነው›› የሚለውን ጥያቄ ለመመለስ ደግሞ ታሪክን፣የሕዝቡን አጠቃላይ ማኅበረሰባዊ ስሪት እና አሁን ላይ ያለውን ነባራዊ ሁኔታን በጥልቀት ማጤንን ይጠይቃል። ርዕሰ ጉዳዩ በአንድ አንቀጽ ተተንትኖ የሚጠቃለል ባይሆንም የተለያዩ ፀሐፍት ያቀረቡትን የጋራ ድምዳሜ አጋራችኋለሁ። በርካታ የስነሰብ ሊቃውንትና የታሪክ ፀሐፍት የአማራውን ቅድመታሪክ ከአጠቃላይ ሴማውያን ሕዝቦች ጋር አዛምደው የሚያዩት ሲሆን ከቀደምት አሞራውያን (ሔሜራይት)፣ ጫልቄዳውያን፣ፊንቄያውያን፣ ግብፃውያን እና ኑባውያን ሕዝቦች ታሪክ ጋር ያስተሳስሩታል።


ከሴማውያን ባሻገርም ከሐማያውያን ሕዝቦች ጋር ያለውን ማኅበረሰባዊ ግንኙነትና መዋሃድ እያዛነቁ የራሳቸውን ትንታኔና መላምት በርካቶች አስቀምጠዋል። (ዊልያም ሻክ፣ ወልፍ ሌሳሉ፣ ካርትራይት፣ ክራውፈርድ፣ አንድሪው ኪችን፣ ጆን ማርካኪስ እንዲሁም ፍራንኮ ዲ ጅያንና ባልደረቦቻቸው በዚህ ጭብጥ ሰፋ ያለ ትንታኔ የሰጡ ፀሐፍት ናቸው።) በዚህ መነሻነት አማራ ሴማዊና ሐማዊ ማንነቶችን አዋህዶ የያዘ ጥንታዊ ሕዝብ መሆኑን ግንዛቤ መውሰድ ይቻላል። ይህንን እውነታም ጎድበርና ባልደረቦቻቸው በአማራ ከፍታማና ዝቅተኛ አካባቢዎች እ.ኤ.አ በ1976 ባካሄዱት የዘረመል ጥናት አረጋግጠዋል። የዚህ ጥናት ውጤትም በማያሻማ ሁኑታ አማራነት የስነ-ልቦና ስሪት ብቻ ሳይሆን ደማዊ ጭምር መሆኑን የሚያስረግጥ ነው። ይህ ግኝት አማራ ደማዊ ማንነት ነው በሚለው እሳቤ ሚዛን ስናስቀመጠው ጥያቄ ውስጥ የማይገባ እንደሆነ ያሰምርልናል። አማራ ርስት የሚባል የመሬት ስሪት ባለቤት ነው። ርስት ደግሞ በመወለድ ብቻ የሚገኝ ፀጋ ነው። ደማዊ ግንኙነት የሌለው ሁሉ በአማራ ምድር ርስት የለውም። ርስት የሌለው ደግሞ አማራ አይደለም ማለት ነው።


ጥያቄው አማራነት ደማዊ ከሆነ ታዲያ እንደአገው፣ቅማንት፣አርጎባ፣ወይጦ፣ቤተእስራኤል እና ኩንፈል ያሉ ንዑስ ማንነቶች በምን ስሌት ነው አማራ የሚሆኑት የሚለው ነው። የግንባታዊ የብሔር እሳቤ አቀንቃኞች መሰረት ደማዊ ብሔራዊ ማንነቶች በውስጣዊና ውጫዊ አባሪዎችና ነባሪዎች ምክንያት በጊዜ ሂደት ንዑስ ማንነቶች ይፈጠራሉ። እንደአጠቃላይ ፖለቲካዊ-ማኅበረ-ኢኮኖሚያዊ አውዶችም ነባራዊ ሁኔታ እነዚህ ንዑስ ማንነቶች የአውራው ደማዊ ማንነት ገባሪ ሆነው አካባቢያዊ ንዑስ ልዩነቶችን ይዘው የሚዘልቁበት ሁኔታ ሊኖር ይችላል። ከዚህ አንፃር በየትኛውም ብሔራዊ ማንነት ውስጥ እንደሚኖረው ሁሉ በአማራነት አውራ ማንነት ሥር ከባቢያዊ ንዑስ ማንነቶች መኖራቸው አሌ አይባልም።


በዘመናዊ የብሔር ብያኔ አረዳድ ግን ንዑስ ማንነቶች በአውራው ማንነት ውስጥ የሚንፀባረቁ እንጂ ከውጭ እና ለውጭ ሲታዩ ከአውራው ማንነት የተለየ እነሱነት የላቸውም። ይህንን የበለጠ ግልፅ ለማድረግ በብሔር ትርጓሜ ላይ ከላይ እንዳየነው አብዛኞቹ የማኅበረሰብ ሳይንስ ሊቃውንት እንደሚስማሙበት አንድ ብሔር የግሌ የሚለው ብሔራዊ ማንነት እንዲኖረው አንድ የጋራ ቋንቋ፣ተመሳሳይ ወግና ባሕል እንዲሁም የጋራ ታሪክና ርስት ሊኖረው ይገባል። በዚህ ስሌት በአማራ አውራ ማንነት ሥር ያሉ አገው፣ ቅማንት፣ ወይጦ. ቤተእስራኤል፣ ኮንፈልና አርጎባን ከግንደ-ማንነታቸው አማራ አንፃር ስናያቸው የጋራ ብሔራዊ ጠባይን የሚጋሩ ናቸው።


ለመሆኑ እነዚህ ንዑስ ማንነቶች ከአማራው የተለየ ባህልና ወግ፣ ታሪክ፣ ምግብ አዘገጃጀትና ሥርዓተ-ምግብ፣ ስልተምርት፣ የደስታና ኃዘን መግለጫዎች፣ አለባበስና አጊያጊያጥ፣ ፍልስፍናና ዓለማዊ ምልከታ፣ ትዳር ምስረታ፣ ፍቺና ልጆች አስተዳደግ፣ሥነ-ጥበብ፣ ወዘተርፈ አላቸው ወይ? እነዚህ ንዑስ ማንነቶች ከአማራው ውጭ ከሌሎች ለምሳሌ ከወላይታውና ኮንሶው ጋር መሰል ብሔራዊ መገለጫዎችን ይጋራል ወይ? ለሁለቱም ጥያቄዎች ምላሽ ኧረ በጭራሽ የሚል ይሆናል። በዚህ አቋም ከደራሲ የሺሐሳብ ጋር እስማማለሁ። አዎ፤ አማራነት ደማዊ ብቻም ሳይሆን ስነልቦናዊ ስሪትም ነው። ብቸኛው ግን የሺሐሳብ ‹‹አማራነት ስነልቦናዊ ስሪት እንጂ የዘርና ቋንቋ ብቻ አይደለም›› (ሰረዝ የእኔ) ብሎ ካቀረበው ገዥ ሐሳብ ውስጥ ብቻ የምትለዋን ወሳኝ አያያዥ በትንታኔያቸው ዘንግተዋታል አልያም ሆነ ብለው ትተዋታል።


በመሳሪያዊ ብሔራዊ ሚዛን አማራነትን ስንመዝን በተለይ በዚህ ወቅት አማራነት በአራቱም አቅጣጫዎች ከሚደርስበት መገፋትና ማኅበረሰባዊ መነጠል አንፃር ራስን በዚህ ብሔራዊ ማንነት መግለፅ ትሩፋትን የሚያስገኝ አይደለም። እንዲያውም በደጉ ዘመን ራሳቸውን በአማራነት ሲገልፁ የነበሩ ሰዎች ዛሬ ዛሬ አማራነት ትሩፋትን የማያጎናፅፍ በመሆኑ ጥቅም ሊያስገኙላቸው ወደ ሚችሉ ብሔራዊ ማንነቶች ራሳቸውን የማጠጋጋት አዝማሚያ ይስተዋላል። ቀላል የማይባል ቁጥር የሌላቸው ሰዎችም ዘመኑ አማራነት ላይ በክፉ መነሳቱን አይተው በመስጋት ራሳቸውን በ‹‹ኢትዮጵያዊ›› ማንነት ለመደበቅ ሲሯሯጡ ይስተዋላሉ። ስለሆነም ከሦስቱ የብሔር እሳቤዎች አማራነትን በቅጡ ለመረዳት የሚረዱን ደማዊና ግንባታዊ ብያኔዎች ይሆናሉ። የግል አቋሜን ለመግለፅ ያህል አማራነት የደማዊና የደማዊ አውራ ማንነት ገባሪ ንዑሳን መገለጫዎች ግንባታ የተሰናሰለ ደማዊ-ስነልቦናዊ ማንነት ነው።
የባህር ዳሩ ብቸኛው በጽሑፋቸው ካነሱት ሌላው ጉዳይ በእኔ እምነት የሳቱት ጉዳይ ስለአማራ ብሔርተኝነት ጅማሮ እና የብሔርተኝነቱ አቀንቃኞች ስለብሔርተኝነት ያላቸው አረዳድ ላይ የሰነዘሩት ሐሳብ ነው። የአማራ ብሔርተኝነት የባህር ዳሩ ብቸኛው እንዳሉት ጮርቃ ሳይሆን በትንሹ እስከግራኝ ወረራና ኦሮሞ መስፋፋት ዘመን ወደኋላ የሚሳብ ነው። የግራኝን ትተን የ16ኛውን ክፍለዘመን የኦሮሞ መስፋፋት ብናይ እንኳን በወቅቱ የነበሩትን የአማራ ብሔርተኝነት ሊቅ የአባ ባሕርይ ድርሰቶች ጠለቅ ብሎ ላጤነው የአማራው ብሔር ማንነት እና ርስቱ ከኦሮሞዎች መስፋፋት ጋር ተያይዞ በወቅቱ በአማራው ላይ የተደቀነውን እንደብሔር የመቀጠል የኅልውና አደጋ በገሃድ የሚያትቱ ነበሩ።


የአማራ ርስት የነበሩት ግራሪያ፣ እናርያ፣ ፈጠጋር፣ ባሊ፣ ሽምብራኩሬ፣ የረር፣ በራራ፣ ሐረርና ቢዛሞ ዛሬ ያሉበትን ሁኔታ ስናይ አባ ባሕርይ በእርግጥም ልክ ነበሩ። በዚህ ዘመን እንኳን በታሪክ የአማራ ርስት እንደነበሩ የሚታወቁት መተከል፣ ወልቃይት፣ ራያ አላማጣ በፖለቲካዊ ውሳኔ የት እንዳሉ ሁሉም የሚያውቀው ነው። እናም በእኔ እምነት የአማራ ብሔርተኝነት በትንሹ በኦሮሞ መስፋፋት ጊዜ ነበር። ይህን ለመቀበል ቢያዳግታቸው እንኳን ብቸኛው ፕሮፌሰር አስራት ስለአማራና አማራነት ከ1984 ዓ.ም ጀምሮ ሕይወታቸው እስካለፈበት ድረስ ያደረጉት ተጋድሎና ሰማዕትነት እንዴት ተዘነጋቸው? አሁን ያለው ግዮናዊ አብርሆታዊ ንቅናቄ የአባ ባሕርይ፣የፕሮፌሰር አስራት፣ የእስክንድር ነጋ እና የመሳሰሉት የአማራ የቁርጥ ቀን ልጆች እርሾ ነው። ግዮናዊው አብርሆታዊ ንቅናቄም ቢሆን አሁን ባለው ቅርፅ መንቀሳቀስ ከጀመረ ግን ገና ሦስት ዓመታት ሊሞሉት የወራት ዕድሜ ይቀረዋል። የብሔርተኝነቱ ስፋትና መጠንም በዋናነት በደማዊ እና በሥሩ ባሉ ንዑሳን ማንነቶች ግንባታዊ ሂደት በሚፈጠር ድምር ስነልቦናዊ ስሪት የሚገለፅ ነው።

 

*****


ማጠቃለያ፡-


ከብቸኛው ጋር የምጋራው አንድ እውነት ቢኖር የአማራ ብሔርተኝነት በኢትዮጵያ ፖለቲካ ርዕድ መፍጠሩን ነው። ይህም መቼውንም ወደ ማይቀለበስ ምዕራፍ ተሸጋግሯል። ቀደም ብዬ እንዳስቀመጥሁት አማራ ርስት የሚባል የመሬት ስሪት ሥርዓት አለው። ርስት ደግሞ በመወለድና በመወለድ ብቻ የሚገኝ ፀጋ ነው። አማራ ሁኔታዎች ስላላመቹት ካልሆነ በስተቀር ርስቱን አይሰጥም። የርስቱን አይደፈሬነት ከትውልድ ትውልድ ለማስተላለፍ ስነቃልና ሙዚቃ አይነተኛ መሳሪያዎቹ አድርጎ ይጠቀማል። በአማራ ሙዚቃ ውስጥ ከአማራነት አውራ ማንነት ጥቅል መገለጫዎች ይልቅ ከባቢያዊ መገለጫዎች በተለይም የርስት ምድርን መልካምነትና ዝና የሚያጎሉ ስንኞችን በመቋጠር ማቀንቀን በስፋት የሚንፀባረቀውም በዚህ ምክንያት ነው። ‹‹ርስት በሺህ ዓመቱ ለባለቤቱ›› የሚለው ምሳሌ ርስት መቼውንም ሊዘነጋና ሊፋቅ እንደማይችል ለትውልድ በአደራነት የተቀመጠ አማራዊ መልዕክት ነው።


ሌላው ከብቸኛው ጋር የምስማማበት ነጥብ ነፍጠኝነትና ትምክህት የአማራነት አምዶች የመሆናቸውን ጉዳይ ነው። የግዮናዊ አብርሆታዊ ወጣት የሺሐሳብ እንዳለው ‹‹ማንም ማንንም ሳይገፋ ለባህሉ፤ ለታሪኩ፤ ለእሱነቱ፤ ትምክህተኛ ካልሆነ ማንም ጭኖ የሚነዳው የጋማ ከብት ነው የሚሆነው።››

Page 9 of 200

Sendek Newspaper

Bole sub city behind Atlas hotel

Contact us