You are here:መነሻ ገፅ»arts»news admin - Sendek NewsPaper
news admin

news admin

በኤፍሬም

 

ኦፕራይድ (www.opride.com) የተባለ ድረ ገጽ በኦገስት 2017 ባቀረበው አንድ ቃለ ምልልስ በጀርመን አገር በታተተመ የመጽሐፍ ቅዱስ ትርጉም ላይ ተሳትፈዋል የተባሉ አንድ ፓስተር አቅርቧል። በንቲ ኡጁሉ ቴሶ (Rev. Benti Ujulu Tesso) የተባሉት ፓስተር በመጽሐፍ ቅዱስ ላይ ያለው “ኢትዮጵያ” የሚለው ስም ቆዳቸው የጠቆሩ ሰዎች ሁሉ ስም በመሆኑና አነጋገሩና ትርጉሙም አዎንታዊ ሳይሆን አሉታዊ በመሆኑ “ኩሽ” ወደሚለው ትርጉም መመለሱን ጠቅሰዋል። ሙሉውን ቃለ ምልልስ ለማንበብ ከዚህ (ሊንክ https://goo.gl/UKkf3G ) መመልከት ይቻላል።


እ.አ.አ በ1976 የታተመ “ጉድ ኒውስ ባይብል” ኢትዮጵያ የሚለው ስም የዛሬዋን መልክዐ ምድራዊቷን ኢትዮጵያን ሳይሆን የዛሬዋን ሱዳንን የሚመለከት በመሆኑ ማስተካከያ ማድረግ አለብኝ በሚል መነሻ ገሚሱን ክፍል ሱዳን ብሎ ተክቶ አሳትሞ ነበር። ይህንን ጉዳይ የተረዳው ቅዱስ ሲኖዶስም ስለነገሩ ማብራሪያ በመጠየቅ ብዙ ከቆየ በኋላ ትርጉሙ ስሕተት መሆኑን ከአሳታሚዎቹ ጋር በመተማመን እና ድጋሚም በዚህ መልክ እንደማያሳትሙ በመወሰን ጉዳዩን ሊቋጭ ችሏል። ወረቀትና ምን የያዘውን አይለቅም አንደሚባለው በወቅቱ የታተሙት “ጉድ ኒውስ” ባይብሎች ግን በተገቢው መንገድ ከአንባቢያቸው እጅ (አብዛኛውም በታዳጊው ዓለም) በመግባት ሱዳን ሱዳን ሲሉ ኖረዋል።


ይህ ጉዳይ በቀላሉ መታለፍ እንደሌለበት የተረዳው ቅዱስ ሲኖዶስ ለአማንያኑ ባወጣም መግለጫ ላይ በዚህ ጉዳይ ላይ ማብራሪያ በመስጠት ዋና ዋና ጥያቄዎች ላይ ምላሽ ሰጥቷል። የፓስተር በንቲ ጥያቄም የከረመ ጥያቄ በአዲስ ጠያቂ ከመጠየቁ ውጪ ጥያቄውም መልሱም የከረመ ነው።


ይሁንና የፓስተር በንቲ ጥያቄ “ኢትዮጵያ” የሚለው ቃል እና ኢትዮጵያዊነት የሚለው መለያ የጥቃት ዓላማ በሆነበት በዚህ ዘመን የነሣ ጥያቄ በመሆኑ የተለየ ትኩረት ማግኘቱ የግድ ነው። ምላሸችን ግን ያው ነው። ከዚህ ቀደም ተደጋግሞ የተባለው ነው። ዝርዝሩን ከዚህ ላይ ተመልከት (https://goo.gl/NiEEAx)።

 

የጀርመን ኢቫንጄሊካል ቸርች ለምን ይህንን አደረገች? ብሎ መጠየቅ ተገቢ ጥያቄ ነው። ወደ ትልቅ ሴራ ትንተና ውስጥ ሳንገባ የጀርመን ቤተ ክርስቲያን በተለይም በኦሮሞ የቆየ አክራሪ የመገንጠል እንቅስቃሴ ውስጥ በቄሶቿ አማካይነት የነበራትን ሥፍራ በቅጡ የሚተነትን ጥናት ያስፈልገናል (ኖሮም እንደኹ አላውቅም)። የኦሮሞ ምሁር ናቸው የተባሉት ፓስተር በንቲ ስለ ጥናታቸው ያብራሩበት ድርጊት በርግጥ ሳይንሳዊ ጥናት ነው ወይስ ፖለቲካዊ ትንታኔ የሚለው በቅጡ መታየት አለበት።


ለማንኛውም ስለ ኢትዮጵያዊነት የኢትዮጵያ ቤተ ክርስቲያን ጥብቅና መቆሟ የሚገባ ቢሆንም ሌላውም ኢትዮጵያዊ እና ነገሩ የሚያገባው ማንኛውም ተቋም፣ ምሁር እና የእምነት አካል ስለ ጉዳዩ የራሱን የቤት ሥራ መሥራት ይኖርበታል። በዚህ ጉዳይ ከነገረ ሃይማኖት ምሁራን (ቲዮሎጂያን) ጋር “በአደባባይ” የውይይት መድረክ ለማዘጋጀት እንሞክራለን። እዝከዚያው ግን ቅዱስ ሲኖዶስ ከሁለት አሥርት በፊት ለ“ጉድ ኒውስ ባይብል” አሳታሚ የሰጠውን ምላሽ እንድታነቡ በመጋበዝ ላብቃ። (ሊንኩን ከዚህ ታገኛላችሁ - https://goo.gl/yk9uMM)


ይቆየን 

- የጦር መሣሪያ የታጠቀ የፖሊስ ኃይል እንዳይገኝ፤

- የማንኛውም የፖለቲካ ፓርቲ ዓርማ እንዳይውለበለብ ተወስኗል፤

 

ኢብሳ ነመራ

 

ኦሮሞዎች በየዓመቱ የሚያከብሩት የዘንድሮ የኢሬቻ በዓል መስከረም 21 በክልል አቀፍ ደረጃ በቢሾፍቱ ከተማ አርሰዲ ሃይቅ ወይም ሆረ አርሰዲ ላይ ይከበራል። ኢሬቻ ኦሮሞዎች ክረምት አልፎ ወደጸደይ ብርሃን የሚደረገውን ሽግግር የሚያከብሩበት አውደ ዓመት ነው። አሮጌው ዓመት አብቅቶ ለአዲሱ አቀባበል የሚደርገብት፣ የአዲስ ዓመት ብስራት ዕለት ነው። ኦሮሞዎች በዚህ ዕለት ክረምቱን አዝንቦ ምድሩን አረንጓዴ ላለበሰው፣ ወንዞችን በውሃ ለሞላው፣ ምንጮችን ላፈለቀ፣ ከብቶች እንዲረቡና እንዲፋፉ ላደረገ ምሉዕ በኩለሄ ዓምላክ (Waaqa) ምስጋና ያቀርባሉ። ኢሬቻ የምስጋና ቀን ነው።


የአዲስ ዓመትና የምስጋና ዕለት የሆነው ኤሬቻ የእርቅም በአል ነው ነው። የተጣሉ ሰዎች ሳይታረቁ ወደኢሬቻ አይሄዱም። ቂም ተይዞ ወደኢሬቻ አይኬድም። ኢሬቻ የተጣሉ የሚታረቁበት ቂም የሚሽርበት በዓል ነው። በሃዘን ወደኢሬቻ አይኬድም። ወደኢሬቻ የሚኬደው በዓመቱ ያጋጠመ ሃዘንን ለአሮጌው ዓመት ትቶ በተስፋና በደስታ ነው። ኤሬቻ የሚካሄድበት መልካ በሰውና በምሉዕ በኩለሄ ዓምላክ መሃከል ያለ ግንኙነት ብቻ የሚገለጽበት ስፍራ ነው።


የኢሬቻ መልካ ሁሉም የኦሮሞ ልጆች በመሃከላቸው ያለውን የጎሳ፣ የሃይማኖት፣ የአመለካካት ልዩንት ጥለው የአንድ አባት ልጆች መሆናቸውን የሚገልጹበት የአንድነት ስፍራ ነው። በኢሬቻ በዓል ላይ አምላክን ከማመሰገንና ደስታን ከመግለጽ ውጭ የግል ወይም ቡድናዊ ፍላጎት መግለጽ ነውር (admalee) ነው።


የኢሬቻ በዓል በአባ መልካዎች፣ ቃሉዎች፣ አባገዳዎች የሚመራ በአል ነው። ኢሬቻ የመንግስት በዓል አይደለም። ይህን መነሻ በማድረግ በቅርቡ የሁሉም የኦሮሚያ አካባቢዎች አባገዳዎች የጋራ ሸንጎ የሆነው የአባ ገዳዎች ህብረት በኦዳ ቡልቶም ሸንጎ ተቀምጦ የዘንድሮውን ኢሬቻ በምን አይነት አኳኋን እንደሚያከብሩ መክሮ አቋም መውሰዱ ተገልጿል። የአባገዳዎች ህብረት የዘንድሮ ኢሬቻ መስከረም 21 ቀን 2010 ዓ/ም እንደሚከበር አውጆ፣ በዓሉን ሰላማዊ በሆነ መልኩ ለማክበር አስፈላጊ ቅድመ ዝግጅት መጠናቀቁን አስታውቋል። ህብረቱ የዘንድሮውን የኢሬቻ በዓል አከባበር የሚያስተባብሩ 300 ወጣቶች (foollee) መመረጣቸውን አስታውቋል። የአባገራዎቹ ህብረት በበዓሉ ላይ የጦር መሳሪያ የታጠቀ ፖሊስ እንደማይገኝ መወስኖ፣ ይህንንም ለኦሮሚያ ክልላዊ መንግስት አስታውቆ ተቀባይነት ማግኘቱን አስታውቋል። የኢሬቻ በዓል በሚከበርበት ስፍራ ሀገሪቱንና ክልሉን የሚያስተዳድረውን ፓርቲ ጨምሮ የማንኛውም የፖለቲካ ፓርቲ ዓርማ እንዳይያዝና እንዳይውለበለብ መወሰኑንም አስታውቀዋል። ህብረቱ የኢሬቻ መልካ የፖለቲካ መድረክ ከመምሰል በፀዳ መልኩ የኦሮሞ ባህልን በማንፀባረቅ መከበር እንደሚኖርበት አሳስቧል።


የኦሮሚያ ክልላዊ መንግስት ፖሊስ ያለ ምንም ትጥቅ ከዳር በመሆን በዓሉን ለማክበር ከመጡት ጋር ተቀላቅለው ስርቆትና የመሳሰሉ ወንጀሎችን ለመፈፀም የሚንቀሳቀሱ አካላትን የመከላከል ስራ እንደሚሰራም ተገልጿል። በበዓሉ ላይ የሚሳተፉ ሰዎችን የመፈተሽ ስራ የሚሰሩት በአባ ገዳዎች የተመረጡት 300 ወጣቶች እንዲሆኑ ተወስኗል። በ2009 ዓ/ም በኢሬቻ በዓል ላይ ህይወታቸው ላለፉ ሰዎች በቆመው የመታሰቢያ ሀውልት ላይ ከተፃፈው ጽሁፍ ጋር ተያይዞ ቅሬታ በመቅረቡ ጽሁፉ ላይ ማስተካከያ እንዲደረግ መወሰኑም ተገልጿል።


እንግዲህ፣ ኢሬቻ የህዝብ በዓል በመሆኑ በአባገዳዎችና አባ መልካዎች እንዲመራ መደረጉ መልካም ነው። ኢሬቻ ቀደም ሲል እንደተገለጸው የምስጋና፣ የእርቅ፣ የሰላምና የደስታ፣ የአንድነት በዓል በመሆኑ ከዚህ መነፈስ ውጭ የሚከናወን ማንኛውም ድርጊት ለኦሮሞዎችና ለባህላቸው ካለ ንቀት የመነጨ ተደርጎ ነው የሚወሰደው።


ኢሬቻ ለክፍለ ዘመናት ሲከበር የቆየ በዓል ነው። ባለፉት ስርአቶች እንደማንኛውም የኢትዮጵያ ብሄሮች፣ ብሄረሰቦችና ህዝቦች ባህላዊ እሴቶች እውቅና ተነፍጎት፣ ያለባህሪው ክፉ ዓመል ተለጥፎበት ተደፍቆ ቆይቷል። ይህም ሆኖ በየአካባቢው መለካዎች ላይ ሲከናወን ቆይቷል፤ ደብዛውን ማጥፋት አልተቻለም። የኢሬቻ በአል አንሰራርቶ አደባባይ የወጣው ባለፉ ሁለት አስር ዓመታት ነው። ይህ በየአቅጣጫው ማንነቱን የሚገልጹ እሴቶቹን ለማጥፋት በመንግስት ደረጃ ዘመቻ ሲካሄድበት ለኖረው የኦሮሞ ህዝብ ታላቅ ድል ነው።


በዚህ መሰረት በተለይ ባለፉ አንድ ተኩል አስርት ዓመታት ኢሬቻ በቢሾፍቱ ሆራ አርሰዲ ላይ በክልል አቀፍ ደረጃ ሲከበር ቆይቷል። ከዚህ በተጨማሪ በሁሉም የኦሮሚያ አካባቢዎች በሚገኙ መልካዎች በተመሳሳይ ስሜት ሲከበር ቆይቷል። ይሁን እንጂ በተለይ ባለፈው ዓመት በክልል አቀፍ ደረጃ በቢሾፍቱ የተከበረው በዓል እንቅፋት ገጥሞታል።


ሁሉም ኢትዮጵያዊ እንደሚያስታውሰው፣ የእንቅፋቱ መነሻ ምክንያት የምስጋና፣ የእርቅ፣ የሰላም፣ የአንድነት በዓል የሆነው የሆራ አርሰዲ የኢሬቻ በዓል ከዚህ ውጭ የፖለቲካ መደረክ ለማድረግ የሞከሩ ተደራጅተው የገቡ ቡድኖች ያካሄዱት ህገወጥና ጸያፍ እንቅስቃሴ ነው። እነዚህ ቡድኖች ገሚሶቹ ውጭ ሃገር በሚንቀሳቀሱ ፌደራላዊ ሥርአቱን ለማፍረስ የሚፈልጉ ቡድኖች በማህበራዊ ሚዲያ ባካሄዱት ቅስቀሳ ያደራጇቸው ነበሩ። በሃገር ውስጥ ህጋዊ ሆነው በሚንቀሳቀሱ፣ አመቺ አጋጣሚ ያገኙ ሲመስላቸው ግን ወደህገወጥነት የመሄድ ዝንባሌ ባላቸው የፖለቲካ ፓርቲዎች የተደራጁም ቡድኖች እንደነበሩ የሚያመለክቱ መረጃዎች አሉ። በበዓሉ ታዳሚዎች መሃከል ሲውለበለቡ የነበሩ የፓለቲካ ፓርቲዎች ዓርማዎች ለዚህ አስረጂነት ሊጠቀሱ ይችላሉ። በዚህ በዓል ላይ የኦነግንና የኦፌኮን አርማ እያውለበለቡ በበዓሉ ታዳሚዎች መሃከል የሚንቀሳቀሱ ቡድኖች እንደነበሩ ተመልክተናል።


ይህ ብቻ አልነበረም። የእነዚህ ቡድኖች አባላት የበዓሉ ዋነኛ መገለጫ የሆነው ምርቃትና ምስጋና በአረጋውያንና በአባገዳዎች የሚቀርብበት መድረክ ላይ በመውጣት ከአባገዳዎች እጅ ማይክራፎን በመንጠቅ አዋኪ የተቃውሞ ቅስቀሳ ማካሄዳቸውን ተመልክተናል። ይህን ተከትሎ ከበዓሉ ታዳሚዎች መሃከል በተለይ በማህበራዊ ሚዲያ ሲሰራጭ በነበረው ቅስቀሳ የተደናገሩ የተወሰኑ ወጣቶች የተቃውሞ ቅስቀሳውን ተከትሎ በእጅ ምልክትና በጩኸት የበዓሉን መንፈስ ቀየሩት። በዚህ አኳኋን ኦሮሞዎች ለምሉዕ በኩለሄ አምላካ ምስጋና ለማቅረብ የታደሙበት በዓል ወደ የፖለቲካ ተቃውሞ ትዕይንትነት ተቀየረ። ይህ ጸያፍ ተግባር ነው።


ጸያፍ የሚያደርገው ተቃውሞ ማሰማቱ አይደለም። ዜጎች የፈቀዱትን አመለካካት የመያዝ፣ የማራመድ፣ አቤቱታዎችን የማሰማት፣ ተቃውሞዎችን በማንኛውም ሰላማዊ መንገድ የመግለጽ ህገመንግስታዊ መብት አላቸው። ድርጊቱን ጸያፍ የሚያደረገው ከልዩነት በላይ ያለ የኦሮሞዎች አንድነት በሚገለጽበት የምስጋና፣ የእርቅና የሰላም መግለጫ በሆነው የኢሬቻ መልካ ላይ መካሄዱ ነው።


ይህ ያለቦታው የተካሄደ ተቃውሞ ታዳሚዎችን አስደንግጦ ነበር። እናም መልኩን የቀየረው መልካ ላይ ላለመገኘት ከስፍራው መሸሽ ይጀምራሉ። ቦታው ለአደጋ ጊዜ መውጫነት አመቺ ስላልነበረ በተለይ በስፍራው አንድ አቅጣጫ የነበሩ ተዳሚዎች ወደኋላ ሲገፉ በስፍራው የነበረ ጥልቅ የውሃ መውረጃ ቦይ ውስጥ ወድቀው ተረጋገጡ፤ በተደረመሰ አፈር ታፈኑ። በዚህ ሁኔታ በዓሉ ላይ ለመሳተፍ በዓሉን በሚመጥን አኳኋን ደምቀው የወጡ ሃምሳ ያህለ ኮረዶች፣ ጉብሎች፣ ጎልማሶች ህይወታቸውን አጡ። ይህ እጅግ የሚያሳዝን አጋጣሚ ነበር።


በኢሬቻ በአል ላይ ህይወታቸውን ያጡ ዜጎች ጉዳይ መላውን የኢትዮጵያ ህዝብ ያሳዘነ፣ ሃዘኑ እስካሁንም ከልብ ያልወጣ ቢሆንም፣ ሁከቱን ለጠነሰሱት ጽንፈኞችና የኤርትራን መንግስት የትርምስ ስትራቴጂ ለማስፈጸም ለሚራወጡ ኃይሎች ግን ሲሳይ ነበር። በይፋ ይታይ የነበረውን የሟቾች ቁጥር በብዙ እጥፍ እያባዙ፣ የሞቱበትንም ምክንያት እያዛቡ ሲነዙ የነበረው ውዥንብር ለዚህ አስረጂነት ሊጠቀስ ይችላል።


ያም ሆነ ይህ፣ የባለፈ ዓመት አሳዛኝ አጋጣሚ መቼም መደገም አይኖርበትም። አባገዳዎች የኤረቻ በዓል አከባበርን አስመልከቶ በልዩ ሁኔታ የመከሩትና በመገናኛ ብዙሃን ቀርበው ስለበዓሉ ምንነትና ስለአከባበሩ ማብራሪያ የሰጡት፣ በአሉ ከዓላማው ውጭ እንዳይወጣ ያሳሰቡትና የጥንቃቄ እርምጃ የወሰዱት ለዚህ ነው። በአጠቃላይ የኢሬቻ በአል ከልዩነት በላይ ያለው የኦሮሞ አንድነት የሚገለጽበት የምስጋና፣ የእርቅና የሰላም በዓል ነው። በመሆኑም ኢሬቻ በዚህ መነፈስ እንዲከበር ሁሉም የበኩሉን ድርሻ ይወጣ። 

ዋጋ እየከፈሉ መማር

Thursday, 28 September 2017 14:35

 

ክረምት በመጣ ቁጥር የአብዛኛዎቻችን ስጋት እና ራስ ምታት የመንገድ ዳር ፍሳሽ ጉዳይ ነበር። ገና ዝናብ ሳይጀምር ብዙዎች ኧረ ምን ይሻላል እያሉ ሲጨነቁ ነበር። ሰሞኑን ደግሞ ክረምቱ ካለቀ በኋላ እንኳን እየጣለ ባለው ዝናብ ምክንያት የበርካቶች ቤት እና ንብረት ሲወድም እያየን እና እየሰማን ነው። በሁኔታው ሁላችንም ብናዝንም ቀደም ብሎ ብዙ የተባለበት ጉዳይ በመሆኑ የእጃችንን ነው ያገኘነው ያስብላል። በቀላል መንገድ ማስተካከል እና መከላከል የሚቻለውን ነገር በወቅቱ እና በሰርዓቱ ማከናወን ባለመቻላችን የሰው ህይወት ጭምር እየገበርን ነው ያለነው። ከጥፋት እና ዋጋ እየከፈሉ  መማር መቼም ልማዳችን ነው። ዝናቡ ክረምቱ ከወጣ በኋላም ስለሚቀጥል ተጠንቀቁ የሚለውን ማስጠንቀቂያ ለማስተላለፍ አፍ ያወጣው መንግስት አስቀድሞ ስራዎች እንዲሰሩ መመሪያ ቢሰጥ ኖሮ ይሄ ሁሉ ችግር ባልተፈጠረ ነበር። ተፈጥሮን መቆጣጠር በማይቻልበት ሁኔታ ውስጥ አማራጭ ነገሮችን አዘጋጅቶ ራስን መጠበቅ እንጂ ከተጠያቂነት ለማምለጥ መሞከሩ አያዋጣም። ይሄ ችግር የዘንድሮ ችግር ብቻ ሆኖ የሚቀር ሳይሆን በቀጣይ አመትም ሲነገር እና ጉድጉድ ሲባል ላለመስማታችን ምንም ዋስትና አይኖረንም። ይሄ ጉዳይ ብቻ ሳይሆን በርካታ መሰል ጥንቃቄን የሚጠይቁ ነገሮች ላይ አስቀድመን ማሰብና መስራት ልምድ ብናደርግ መልካም ነው።

 

አቶ አበራ - ከመሳለሚያ  

ቁጥሮች

Thursday, 28 September 2017 14:34

1 ሚሊዮን 1ሺህ 10 ሜትር ቶን      በ2010 ለውጪ ገበያ ለማቅረብ የታሰበው የግብርና ውጤቶች መጠን፤

 

1 ነጥብ 1 ቢሊዮን ዶላር              ወደ ውጪ ከሚላኩት ምርቶች የሚጠበቀው ገቢ፤

 

983 ሺህ 235 ሜትሪክ ቶን           ባለፈው በጀት አመት ለውጭ ለማቅረብ ታስቦ የነበረው ምርት፤

 

                                    ምንጭ ፡- ንግድ ሚኒስቴር

ወቅቱ በኢትዮጵያ ሕዝብ ዘንድ ትልቅ ግምት የሚሰጣቸው በዓላት የሚከናወኑበት ነው፡፡ የመስቀል በዓል እና የኢሬቻ በዓል በሚሊየን የሚቆጠሩ ኢትዮጵያዊያን አደባባይ በመውጣት በደስታ በጭፈራ ታጅበው አምላካቸውን በማመስገን የሚያከብሩት በዓላት ናቸው፡፡

ስለመስቀል ሲነገር ክርስቶስ የሰውን ልጅ ለማዳን መከራ የተቀበለበት፣ ቅድስት ነፍሱን ከቅዱስ ሥጋው የለየበት፣ ድንቅ ተአምራትን ያደረገበት፣ ከኽሉም በላይ ለአዳምና ለሔዋን ልጆቹ ነጻነትን ያወጀበት ነው፡፡ መስቀል የሠላምና የነጻነት ቀን የሚያደርገውም ይኽው ነው፡፡

በተመሳሳይ ሁኔታ የኢሬቻ በዓልም የምሥጋናና የእርቅ በዓል ነው፡፡

እናም በእነዚህ በዓላት በሠላም ተጀምረው እንዲጠናቀቁ ከመንግሥትም በላይ ከሕዝቡ ብዙ ይጠበቃል፡፡

መልካም በዓል ይሁንልን!¾

የኢትዮጵያ መንግሥት ራሱ ላወጣው ሕገመንግሥት የማይገዛ እና ለዜጎች ሰብዓዊ መብት መከበር ደንታ የሌለው ነው ሲል መድረክ ክስ አቀረበ። ኢዴፓ በበኩሉ፤ በኦሮሚያ እና በሶማሌ መካከል ለተፈጠረው ግጭት መንግሥት የተቀዛቀዘ ምላሽ ሰጥቷል ሲል ወቀሳ ሰንዝሯል።

 

የኢትዮጵያ ፌዴራላዊ ዴሞክራሲያዊ አንድነት (መድረክ) መስከረም 11 ቀን 2010 ዓ.ም ባወጣው መግለጫ በሕገመንግሥቱ አንቀጽ 32/1 መሠረት ማንኛውም ኢትዮጵያዊ ወይም በሕጋዊ መንገድ በሀገሪቱ ውስጥ የሚገኝ የውጪ ዜጋ በመረጠው የሀገሪቱ አካባቢ የመዘዋወርና የመኖሪያ ቦታ የመመስረት እንዲሁም በፈለገው ጊዜ ከሀገር የመውጣት ነፃነት እንዳለው አስታውሶ መንግሥት ይህንን የሕገመንግስት ድንጋጌ ማስከበር ባለመቻሉ እነሆ ዜጎች ከአንዱ ክልል ወጥተው በሌላው ወይም በጎረቤት ክልል ውስጥ ለግድያ እና ለመፈናቀል ይዳረጋሉ ሲል ከሷል።

 

የኦሮሚያ እና የሶማሊያን ግጭት እንደአንድ አብነት ያነሳው መግለጫው ማንነታቸው ያልታወቁ ኃይሎች ሕዝብን እየገደሉ፣ እያፈናቀሉ መሆኑን በሁለቱ የክልል ኃላፊዎች መገለፁንና ይህ ኃይል ከማን ትዕዛዝ እንደሚቀበል የሚታወቅ ነገር የለም ብሏል።

 

መንግሥት የዜጎቹን ደህንነት የመጠበቅ ኃላፊነትና ግዴታ እንዳለበትም መግለጫው አስታውሷል።

 

የኢትዮጵያዊያን ዴሞክራሲ ፓርቲ (ኢዴፓ) መስከረም 12 ቀን 2010 ዓ.ም ባወጣው መግለጫ እየተፈጠሩ ያሉ ግጭቶች የተለያዩ መነሻዎች ቢኖራቸውም ዋንኛ የችግሩ ምንጭ የኢህአዴግ ቋንቋን እና ብሔረሰባዊ ማንነትን ያማከለ የፌዴራል ሥርዓት ነው ብሏል። የፌዴራል ሥርዓቱ ከአንድነት፣ ከመቻቻልና ከመከባበር ይልቅ የጎሪጥ ለመተያየትና ለእኔ ብቻ የሚል የጠባብነት ስሜትን የሚፈጥር፣ ለልዩነት በር የሚከፍት ሥርዓት ነው ሲል አጣጥሎታል።

 

በኦሮሚያ እና በሶማሌ የድንበር አካባቢዎች የተፈጠረው ግጭት በመከላከልና ጉዳትን በማስቀረት ረገድ የክልል መንግሥታትም ሆነ የፌዴራል መንግሥት የሰጡት ምላሽ አዝጋሚ ነው በሚል ሁኔታውን ተችቷል። (ዝርዝሩን በገፅ 18 እና 19    ይመልከቱ)¾

 

·        ግሼን ደብረ ከርቤ እንዴት እና መቼ እንደደረሰ፤

·        የዓፄ ዘርዓ ያዕቆብ ዘመን የማይሽረው ሚና፤

በውብሸት ሙላት

የዚህ ጽሑፍ ምንጭ ‘’መጽሐፈ ጤፉት’’ ስለሆነች በቅድሚያ ስለመጽሐፏ ጥቂት ነጥቦችን ማንሳቱ ተገቢ ነው። ግሼን ደብረ ከርቤ ማርያም፣ለመስከረም 21 ንግሥ የሄደ ሰው ስለዚች መጽሐፍ ላይሰማ አይችልም። በዕለቱ በአደባባይ ስትነበብ፣ ስትተረክ፣ ስትተረጎም ትውላለች፤ በደብሩ ሊቃውንት። እኛም ስለዚች መጽሐፍ ከልጅነታችን ጀምረን ስትጠራ የሰማነውና የማናውቀው በአንስታይ ጾታ ስለሆነ የተለመደው አጠራር መጠቀም ተመርጧል።

የመጽሐፈ ጤፉት ስያሜ የመነጨው ከጽሑፉ ደቃቅነት ነው። ፊደላቱ እንደጤፍ ቅንጣት ቢያንሱ፣ ድቅቅ ቢሉ “መጽሐፈ ጤፉት” ተባለች። የመጽሐፏ ይዘት ወይም መጠን ግን ትንሽ አይደለም። ሙሉው የብራና መጽሐፍ ዳጎስ ያለ ነው።

መጽሐፈ ጤፉት በአንድ ጊዜ፣አልተጻፈችም። ይሁን እንጂ ብዙው ክፍሏ በአንዴ የተጻፈ ይመስላል። የመጽሐፈ ጤፉት ደራሲም ታላቁ ንጉሠ ነገሥት ዐፄ ዘርዓ ያዕቆብ መሆኑን ለማወቅ ብዙ አዳጋች አይደለም። የተጻፈበትን ሁኔታም፣የደራሲውንም ማንነት በተመለከተ መጽሐፉን ያነበበ ማንም ሰው ይሄንን በቀላሉ ይረዳዋል።

ለዚህ ጽሑፍ በምንጭነት ያገለገለው በመሪጌታ የማነ ብርሃን ተተርጉሞ፣በግሼን ደብረ ከርቤ ደብር ሰባካ ጉባኤ አማካይነት በ2006 ዓ.ም. የታተመው ነው። መጽሐፏ የተወሰኑ ቦታዎች የምትሸጥ ቢሆንም በሶፍት ኮፒም ትገኛለች።

በመጽሐፈ ጤፉት ላይ፣  መስቀሉ ኢየሱስ ክርስቶስ ከተሰቀለበት በኋላ ጠፍቶ እንዴት፣ የት እና መቼ እንደተገኘ ተገኘ ተገልጿል። ወደ ግብጽ መቼና እንዴት እንደተወሰደም ተተርኳል። ከግብጽ እንዴት ወደ ኢትዮጵያ እንደመጣ፣ ግሼን ደብረ ከርቤ እንዴት እንደደረሰ እና የነገሥታቱ በተለይምም የዓፄ ሰይፈ አርዓድ፣ የዓፄ ዳዊት ካልእ እና የዓፄ ዘርዓ ያዕቆብ ሚና ምን እንደነበር ተወስቷል።

ግሼን ከደረሰ በኋላ እንዴት እንተቀመጠ፣ የት እንደተቀመጠ፣ ለመስቀሉ ደኅንነትና ጉዳት እንዳይደርስበት ምን መደረግ እንደሚገባ ትዕዛዛት ተላልፈዋል። የደብሩና የአምባሰል አስተዳዳሪ (የዣንጥራሩ) ግንኙነት ምን መሆን እንዳለበትም ንጉሣዊ ድንጋጌዎች አሉት። በወቅቱ፣ ከአምስት መቶ በላይ የሚሆኑ የነገሥታቱ ቤተሰቦች በአምባው ላይ ይኖሩ ስለነበር እነሱንም የሚመለከት ሕግጋት ተሠርቷል።

ታሪኩንም ደንቡንም የጻፈው ዐፄ ዘርዓ ያዕቆብ ነው። ንጉሠ ነገሥቱ፣ መስቀሉ ከግብጽ እንዴት እንደመጣ፣ ግሼን እንዴት እንደደረሰ፣ ቤተ ክርስቲያናቱ ስለታነጹበት ሁኔታ፣ መስቀሉ እንዴት እንደተቀመጠ የሚያትቱን ክፍሎች እዚያው በደብሩ እያሉ የተጻፉ ይመስላል። የመስቀሉን የቀደመ ታሪክ እንዲሁም የደብሩን እና የዣንጥራሩን ግንኙነት ደግሞ ኋላ ከደብረ ብርሃን (ከዋና ከተማው) ሆኖ በሌላ ጊዜ የላካቸው ይመስላል።  እስኪ ስለመስቀሉ የሦስቱን ነገሥታት ሚና በቅድሚያ እንመለከት።

ዓፄ ሰይፈ አርዓድ (1328-1356)፤

ንጉሡ፣ ወደ ምስር (ግብጽ) ወርደው እንደነበር መጽሐፈ ጤፉት ላይ ተገልጿል። የሔዱትም በዘመቻ መልክ ነው። የወቅቱ የግብጽ ንጉሥ (መርዋን አልጋዲን) ከኢትዮጵያ ጋር በሃይማኖት አንድ በሆኑት በእስክንድርያ ሕዝበ ክርስቲያን ላይ አገዛዙን ከማጽናቱ ባለፈ የእስክንድርያውን ሊቀ ጳጳስ አቡነ ሚካኤልን (47ኛው ሊቀ ጳጳስ) ስላሰራቸው ለማስፈታት ወደ ግብጽ ዘምቷል።

የግእዙ ንባብ እንዲህ ይላል፤

“ወሶበ ሰምዓ ንጉሠ ኢትዮጵያ ሰይፈ አርዓድ  ከመ ኰንንዎ መኳንንተ ተንባላት ለዝንቱ አብ ሊቀ ጳጳሳት አባ ሚካኤል ወሞቅሕዎ። ቀንዓ ቅንዓተ መንፈሳዊተ በእንተ ዘዘኮነ እስክንድርያ ወኢትዮጵያ አሐተ ሃይማኖተ። ወወረደ ብሔረ ግብፅ ዘምስለ ብዙኃ ሠራዊት።”

ታሪከ ነገሥቱም ቢሆን ንጉሡ ወደ ግብፅ መውረዳቸውን ይገልጻል። ልዩነታቸው የታሰሩት ሊቀ ጳጳስ ስም ላይ ብቻ ነው። በታሪከ ነገሥቱ የሊቀ ጳጳሱ ስም አባ ማርቆስ ነው።

ዓፄ ሰይፈ አርዓድም ግብፅ ወርደው ለመርዋን አልጋዲን ጳጳሱን ከእስር እንዲፈታ ካልሆነ ግን በመካከላቸው ፍቅር እንደማይኖር ስለጻፈላቸው ከእስር ፈቷቸው። ንጉሡም ለሊቀ ጳጳሱ እጅ መንሻ ወርቅ ልከው ወደ አገራቸው ተመለሱ። ስለሆነም፣ በመጽሐፈ ጤፉት መሠረት በዐፄ ሰይፈ አርዓድ ዘመን መስቀሉ አልመጣም። ይሁን እንጂ፣ ታሪኩ ከላይ በቀረበው መልኩ ተካትቷል።

ዓፄ ሰይፈ አርዓድም በ1328 ዓ.ም. ነግሠው 28 ዓመታት ከገዙ በኋላ እንዳረፉ መጽሐፏ ገልጻለች። ቀጥሎም ልጃቸው ውድም አስፈሬ ለ10 ዓመታት ነግሷል።

ዳግማዊ ዓፄ ዳዊት (1366-1397)፤

መጽሐፈ ጤፉት፣ እንደመጽሐፍ የተጻፈችበት ምክንያትን እንዲህ በማለት ይጀምራል።

“… ንዌጥን  በረድኤተ እግዚአብሔር ሕያው ዘከመ ተረከበ መስቀለ እግዚእነ ኢየሱስ ክርስቶስ በመዋዕለ መንግሥቱ ለዳግማዊ ዳዊት…. ወዘከመ መጽአ ውስተ ብሔረ ኢትዮጵያ በመዋዕለ መንግሥተ ወልዱ ዘርዓ ያዕቆብ። ወቦአ ውስተ ደብረ ነገሥት አሀገረ አምባሰል።”

የአማርኛ ትርጉሙም እንዲህ ነው። “በዳግማዊ ዳዊት ዘመነ መንግሥት የጌታችንን የኢየሱስ ክርስቶስን መስቀል እንደተረከቡ፤ ልጃቸው ዓፄ ዘርዓ ያዕቆብ በነገሡበት ዘመንም ወደ ኢትዮጵያ መጥቶ አምባሰል ደብረ ነገሥት እንደገባ (እንደተቀመጠ) እንናገራለን።”

ከዚህ የምንረዳው ዓፄ ዳዊት መስቀሉን ከግብፆች ተረክቧል። ይኹን እንጂ፣ በዓጼ ዳዊት ዘመን ወደ ኢትዮጵያ አልገባም።

ታዲያ ዓፄ ዳዊት ተረክበውት ከነበረ፣ ዓፄ ዘርዓ ያዕቆብ  እስኪነግሥ (ቢያንስ ለ35 ዓመታት ያህል የት እንደነበር አሁንም በመጽሐፈ ጤፉት በዝርዝር ተተርኳል። ታሪኩም በአጭሩ እንዲህ ነው።

የምስሩ ንጉሥ፣ ዓፄ ሰይፈ አርዓድ መሞቱን ሲሰማ በድጋሜ ጳጳሱን አሰሯቸው። በዚህን ጊዜም ከምስር ሕዝበ ክርስቲያን በተጨማሪ የሮም፣ የቁስጥንጥንያ፣ የሶሪያና አርመን ክርስቲያኖች በግብፁ ንጉሥ ድርጊት ምክንያት መስቀሉን መሳለም እንዳልቻሉ እና የኢትዮጵያን ንጉሥ እንዲረዷቸው ጥያቄ አቀረቡ።

ይኼን የሰማው፣ ለሃይማኖቱ ቀናተኛ የሆነው ዳግማዊ ዳዊት ወደ ግብፅ ዘመተ። ንጉሡም ካርቱም በደረሰ ጊዜ የዓባይን ወንዝ ወደበርሃ እንዲፈስ በማድረግ አቅጣጫውን እንዲቀየር አደረገው።  ግዕዙ እንዲህ ይነበባል። “ወሶበ በጽሐ ኀበ ካርቱም ወጠነ ከመ ይሚጦ ለፈለገ ዓባይ ከመ ይክልኦሙ ማየ ፈለገ ዓባይ…”

የዓፄ ዳዊትን አድራጎት የሰማው የግብፁ ንጉሥ፣ የመርዋን አልጋዲን ልጅ አህመድ፣ ጳጳሱንም ሆነ ሌሎች እስረኞች ከእስር ለቀቃቸው። በመቀጠልም ጳጳሱንና የየአገራቱን ሕዝበ ክርስቲያን፣ ዓፄ ዳዊትን ዓባይ እንደቀድሞው እንዲፈስ እንዲሁም ወደ አገራቸው እንዲመለሱ ለእጅ መንሻ የሚሆን ወርቅ በመላክ ጭምር አስለመኑ።

 ዓፄ ዳዊት ግን ጉዞውን ሳያቆም  ወደ አስዋን ወረዱ። ወርቁንም ሳይቀበል መልሶ ላከ። የውሃውንም ፍሰት አላስተካክልም አለ። ይልቁንም “መስቀሉን ስጠኝ” በማለት መልዕክት ሰደደ። “ወንጉሠ ምስርሰ አህመድ ወመኳንንተ ተንባላት ተሐውኩ ብዙኃ በምክንያተ ዝንቱ።” ይላል ግዕዙ። “በዚህም ምክንያት የአሕዛቡ የምስር ንጉሥ አህመድና መኳንንቱ ፈጽመው ታወኩ።” የንጉሡን ቁርጠኝነት ሲያውቁ መስቀሉን፣ ሉቃስ የሣላቸውን ሰባት የእመቤታችንን (የማርያምን) ሥዕሎች ዮሐንስ ወንጌላዊ የሣለውን ሥዕል ጨምሮ ላከ።

ይህም የተደረገው መስከረም 10 ቀን ነው። ንጉሡም በዚህ ቀን ታላቅ በዓልን አደረገ። በዚህ ብቻ ሳይበቃም፣ ከመስከረም 17 ጀምሮ ለ7 ቀናት ታላቅ በዓልም ተደረገ። ከዚህ በኋላም፣ እነዚህን ቅርሶች በመያዝ ወደ ኢትዮጵያ በመምጣት ላይ ሳለ፣ ስናር የተባለ ቦታ ላይ ዓፄ ዳዊት በድንገት አረፈ። ያረፈው፣ ጥቅምት 9 ቀን ነው። ሰላሳ ዓመት፣ ከ6 ወራት፣ ከ9 ቀናት ገዝቶ ሞተ።

በመሆኑም፣ ዓፄ ዳዊት መስቀሉን የተረከበው በ1397 ዓ.ም. መስከረም 10 ቀን ሲሆን የሞተው ደግሞ በዚሁ ዓመት (ሱዳን ውስጥ) ስናር ላይ ነው። ከዚያም፣ጣና፣ ዳጋ እስጢፋኖስ ተቀበረ። (ዓፄ ዳዊት ያረፉበትን ዓመት በተመለከተ በርካታ መጽሐፍት ላይ ልዩነት እንዳለ ያጤኗል። በዚህ ጽሑፍ ላይ ግን እንዳለ የመጽሐፈ ጤፉት ነው የተገለጸው።) 

ታሪከ ነገሥቱ በበኩሉ ባዝራ (በቅሎ) ግምባራቸው ላይ ረግጣ እንደገደለቻቸው ይገልጻል። መጽሐፈ ጤፉት፣ በምን ምክንያት እንደሞቱ ባይናገርም፣ ሊሞቱ ሲሉ በዚሁ ስናር በተባለው ቦታ ጥቅምት 9 ቀን ለልጆቻቸው የመንግሥትን ሥርዓትና ወግ ጽፈው እንዳረፉ ይናገራል። ከመሞታቸው በፊት እንደሚሞቱ ያወቁት ምናልባት የባዝራዋ ጎድቷቸው ነገር ግን በቅጽበት ባለመሞታቸው ሊሆን ይችላል።

ይሁን እንጂ ንጉሡ ሲሞቱ ቅርሶች አብረው አልመጡም። ዘርዓ ያዕቆብ  እስኪነግሥ ድረስ እዚያው ስናር እንደቀሩ አሁንም መጽሐፈ ጤፉት ትነግረናለች። በዳዊትና በዘርዓ ያዕቆብ መካከልም ሌሎች ልጆቹ እንደነገሡም እንዲሁ ተተርኳል።

በመሆኑም፣ መስቀሉንም ሆነ ሌሎቹ ቅርሶችን ዓፄ ዳዊት ተረክቧቸው ነበር። ነገር ግን በንጉሡ ድንገተኛ ዕረፍት ምክንያት ስናር ላይ ቀሩ።

ዓፄ ዘርዓ ያዕቆብ (ከ1427 ጀምሮ)፤

ዓፄ ዳዊት በስናር አርፎ በዳጋ እስጢፋኖስ ሲቀበር መስቀሉ እና ሌሎቹ ቅርሶች እዚያው ስናር እንደቀሩ ተገለጿል። ዓፄ ዳዊት በሕይወት በነበረበት ወቅት “ይነብር መስቀልየ በዲበ መስቀል” የሚል ህልም ዐይቶ እንደነበር ተጽፏል። ትርጓሜውም “መስቀሌ በመስቀል ላይ ይቀመጣል፤” ነው።

ዓፄ ዘርዓ ያዕቆብም በ1427 ዓ.ም. ነገሠ። ኋላ ላይ እንደ አባታቱ ህልም ተገለጠለት። ይህ የኾነው ደግሞ በነገሠ በ15 ዓመቱ ነው። 1442 ዓ.ም. መሆኑ ነው። ህልሙም፣ “አንብር መስቀልየ በዲበ መስቀል” የሚል ነው። ትርጓሜውም “መስቀሌን በመስቀል ላይ አኑር/አስቀምጥ!” የሚል ነው። ለአባታቱ በትንቢትነት፣ወደ ፊት በሚፈጸም መልኩ የታየው ህልም፤ ለዘርዓ ያዕቆብ በትእዛዝነት ተገለጠ።

ንጉሡም ከሊቃውንቱ ጋር በመመካከር፣ ስለ ህልሙ ሲያወጣና ሲያወርድ አንድ ዓመት አለፈ። ከዚያም፣ሊቃውንቱና የመንግሥቱ አማካሪዎች ፍቹን ነገሩት። “ወእሙንቱኒ ይቤሉኒ እስመ መስቀለ ክርስቶስ አምኃሁ ለአቡከ ሀሎ በእደ መኰንነ ተንባላት ዘመካ መዲና” ብለው ለገሩኝ ሲሉ ራሳቸው ንጉሡ ተናግረዋል። ትርጓሜውም፣ “እነሱም ይኽማ ለአባትህ እጅ መንሻ ሆኖ የመጣው የክርስቶስ መስቀል በመካ መዲናው ሹም እጅ አለና አምጣ!” ሲልህ ነው ይሉታል።

ከዚያም ዓፄ ዘርዓ ያዕቆብም “ምታ ነጋሪት ክተት ሠራዊት” በማለት ወደ መካ መዲናው ሹም ዘመቻ ጀመሩ። የመካና መዲናው ሹም ስምም ‘ጋፍሔር’ ይባላል። በዚያን ዘመን የነበረው የምስሩ ንጉሥ ደግሞ ‘አሽረፍ’ ነበር። ከጽሑፉ መረዳት የሚቻለው ጋፍሔር፣ በንጉሥ አሽረፍ ሥር የነበረ ገዥ መሆኑን ነው።

ጋፍሔርም፣ የዘርዓ ያዕቆብን መምጣት ሲሰማ “የአባትህ ገንዝብ በእጄ አለና ተቀብለህ ወደ አገርህ በሰላም ተመለስ” የሚል መልዕክት ላከለት። ዘርዓ ያዕቆብም መስቀሉን፣ ሰፍነጉን፣ ከለሜዳውን፣ ሥዕሎቹን፣ የቅዱሳኑን አጽም እና ሌሎችንም በመቀበል ከነሠራዊቱ ወደ ኢትዮጵያ ተመለሰ።

ወደ ኢትዮጵያ ከተመለሰ በኋላ ለሦስት ዓመታት ያህል በየተራራው በመዞርና በማሳረፍ እንደ ህልሙ ለመፈጸም ንጉሡ ጥሯል። ከሦስት ዓመታት መንከራተትና ልፋት በኋላ እስከ ዓፄ ይኩኖ አምላክ ድረስ ደብረ ነጎድጓድ፣ ቀጥሎም ደብረ ነገሥት የተባለችው የአሁኗ ግሼን ደብረ ከርቤ አምባ ላይ ደረሰ። የተራራውን ግርጌ በመከተል ሦስት ጊዜም ዞራት።ድጋሜ ከመልአክ በህልም ትእዛዝ ከተቀበለ በኋላ ከወቅቱ ጳጳሳት ከአባ ሚካኤል እና ከአባ ገብርኤል ጋር በመሆን ወደ አምባው በ1446 ዓ.ም. መስከረም 21 ቀን ገቡ።

ከአምባው ላይ ቀደሞ በ514 ዓ.ም. በዓፄ ካሌብ ዘመን፣ በአባ ፈቃደ ሥላሴ፣ የናግራን መነኩሴ አማካይነት የተተከሉ የማርያምንና የእግዚእብሔር አብ ቤተ ክርስቲያናት ስለነበሩባቸው የእግዚአብሔር አብ ቤተክርስቲያንን ድጋሜ በማሳነጽ በመሠረቱ ሥር መስቀሉንና ሌሎቹን ቅርሶች አስቀመጣቸው።

የቤተ ክርስቲያኑ ግንባታም ሦስት ዓመታት ፈጅቷል። ቤተክርስቲያኑ የነበረበት ቦታ ርጥበት ያለበት ስለነበር ርጥበቱን የሚያጠፋ አፈር አድርገውበታል። ለመስቀሉ እና ለሌሎች ቅርሶች ማስቀመጫ ይሆን ዘንድ አርባ ክንድ ወርድ፣ ርዝመትና ከፍታ ያለው ጉድጓድ በማስቆፈር እና ዙሪያውን በመገንባት ርጥበቱም እንዲጠፋ በሰማንያ ስምንት ግመሎችና በመቶ አጋሰስ ከኢየሩሳሌም አፈር በማስመጣት  ለግንባታው ውሏል።

ከዚያም መስቀሉን፣ ሥዕላቱን፣ የቅዱሳኖቹን አጽም፣ ሰፍነጉን፣ ጅራፉን፣ ከለሜዳውን ወዘተ በምን ሁኔታ እንደተቀመጠ በዝርዝር ተገልጿል። የእነዚህ ቅርሶች ከቦታ ቦታ መንቀሳቀስ ለጉዳትም ለመቅሰፍትም ስለሚሆን ጊዜው እስኪደርስ ማንም እንዳያወጣቸው ትእዛዝ ተበጅቷል። በተለይ መስቀሉ በተለያዩ ሁኔታ ከተዘጋጁ ድርብርብ ሳጥን ውስጥ ሌላ የወርቅ እና የዕንቁ ሳጥን በማዘጋጀት በውስጡም በሰንሰለት በማሰር በአየር ላይ ብቻ እንዲረብ (እንዲጠለጠል) መደረጉን ተጽፏል።

መስቀሉም ሲመጣ፣ እንደሰው እንዲቆም አድርገው የውጮቹ ጠቢባን ሰገባ እና እግር እንዳዘጋጁለትም ተገልጿል። በመጨረሻም፣ የጉድጓዱ አፍ ተዘግቶ በላዩ ላይ ድጋሜ የእግዚአብሔር አብ ቤተክርስቲያን ታነጸ። የማርያምን ቤተክርስቲያንም እህቱ ዕሌኒ (ሚስቱ አይደለችም) በድጋሜ አሳንጻው አብረው በ1449 ዓ.ም. መስከረም 21 ቀን ተመረቁ። ቅዳሴ ቤታቸው በድጋሜ ተከበረ።

ሲጠቃለል፣ መስቀሉንና ሌሎች ቅርሶችን ዓፄ ዳዊት በ1397 ዓ.ም. መስከረም 10 ቀን ተረክቧል። ነገር ግን፣ ስናር ላይ ሲደርስ ስላረፈ እነዚህ ቅርሶችም እዚያው ለ46 ዓመታት ይህል በአሕዛብ እጅ ሰንብተዋል። ኋላ ላይ በ1443 ዓ.ም. ዓፄ ዘርዓ ያዕቆብ ከነበሩበት ቦታ በመስመጣት በ1446 መስከረም 21 ቀን አምባሰል፣ደብረ ነገሥት (ደብረ ከርቤ ብለው የሰየሟት) ደርሷል። ንጉሡም አብሮ በመሔድ፣ቤተክርሰቲያኑንም አሳንጿል። ሥርዓቱንም አብጅቷል።

መስቀሉ መስከረም 21 ቀን ግሼን ደብረ ከርቤ ደረሰ። ቤተ ክርስቲያናቱ ከእንደገና ታንጸው፣ መስቀሉም በክብር ተቀምጦ ክበረ በዓሉ የተከናወነው መስከረም 21 ቀን ነው። መስከረም 21 ቀን ምን ጊዜም ግሼን ትከበራለች። ዓፄ ዘርዓ ያዕቆብን ክፍሉን ከጻድቃኑ ጋር ያድርግል።

"ዮ ማስቀላ"

Thursday, 28 September 2017 14:22

 

ወንድማገኝ አንጀሎ ሲሳይ

 

ቁጪ ኦይሳ ደሬ!!!
ሳሮ ሳሮ አይመላ ሎኦ፤
ዳፊን ዱጾንታይ ወርቃ ወደሮ፤
ቁጪ ደሬ አሲ አይመላ ሎኦ::

 

የብሔረሰቦች፣ የቱባ ባህሎችና፣ የአኩሪ ታሪኮች ሀገር የሆነቸው ኢትዮጵያችን ካሏት 13 ወራቶቿ ውስጥ በመስከረም ወሯ በተለየ መልኩ ትወለዳለች፣ ትወደሳለች፣ ትዋባለች፣ ትደምቃለችም። ለውልደትና ድመቀቷ ደግሞ የዘመን መለወጫና የመስቀል በዓላቶቿ ያሏቸው ሚና የጎላ ነው። እንደ ኢትዮጵያችን ተጨባጭ ሁኔታ በሀገራችን የሚከበሩ በዓላት ሃይማኖታዊ፣ ባህላዊ፣ ታሪካዊና፣ መንግስታዊ ይዘት ያላቸው ናቸው። ኃይማኖታዊ፣ ባህላዊና ታሪካዊ ይዘት ካሏቸው በዓላቶች ውስጥ ደግሞ የመስቀል በዓል አንዱ ነው።


መስቀል ለህዝበ ክርስቲያኑ ኢየስስ ክርስቶስ ስለ ሰው ልጆች ኃጢዓት ሲል የተሰቀለበት፣ ደሙ የፈሰሰበት፣ ስጋው የተቆረሰበት፣ ሰላምን ያወጀበት፣ ድህነትን የፈጸመበት፣ ኦሪትን ያሻገረበት፣ አዲስ ኪዳንን ያወጀበት፣ ዳግመኛ ለፍርድ እንጂ ስለሰው ልጆች ኃጢአት ሲል ሊሰቀል እንደማይመጣ ቃሉን ያጸናበት፣ ሰዎች ዳግመኛ ስለ ኃጢዓታቸው ምክንያት እንዳይኖራቸው ያደረገበት በመሆኑ ምልክታቸው፣ ትምክህትና አርማቸው ነው። እናም ይህ መስቀል ለዘመናት ጠፍቶና ተደብቆ ነበርና ንግስት ዕለኒ ባስደመረችው ደመራ አማካኝት በመገኘቱ የተገኘበትን እለት መነሻ በማድረግ ብሎም መስቀል ለክርስቲያኑ ካለው ትርጉም አንጻር በየዓመቱ መስከረም 17 በመላ ሀገራችን በደመቀ ሁኔታ ይከበራል። ቀኑም ሆነ መስቀሉ የሚከበሩ እንጂ የሚመለኩም አይደሉም።


የመስቀል በዓል ከኃይማኖታዊ ይዘቱ በተጨማሪ በሰው ልጆች ማህበራዊ ህይወት ውስጥም ጎልቶ የገባ በመሆኑ ባህላዊ ይዘትንም የያዘበት ሁኔታ አለ። ለአብነትም በሰሜኑ የኢትዮጵያችን ክፍል ሴቶች በግንባራቸው ላይ በመነቀስ ብሎም በደቡብ ኢትዮጵያ በአከባባር ደረጃ ባህላዊ ይዘቱ የሰፋ መሆኑን መጥቀስ ይቻላል። በደቡብ የሀገራችን ክፍል ለአብነትም በጉራጌ ብሎም በጋሞ (በዶርዜ - በመሀል ከተማ/በአዲስ አበባ ይበልጥ በዚህ ስሙ ስለሚታወቅ ነው) አካባቢዎች በሰፋ መልኩ ለዘመናት ሲከበር እንደነበረ ታሪክ (ሳይቆራርጥና ሳይሸራረፍ አስቀድሞ የነበረ እንደሆነ በሚያሳይ መልኩ) ይነግረናል፤ መረጃዎችም ያሳዩናል።


የመስቀል በዓል (ወይም ማስቃላ) ልክ እንደ የጉራጌ ብሔረሰብ ሁላ በጋሞ ብሔረሰብም ከጥንት ጀምሮ እስከ ዛሬ ድረስ ከሌሎች በዓላት በተለየና በደመቀ መልኩ/ሁኔታ እየተከበረ ይገኛል። በዓሉ ከሌሎች በዓላት የሚለይበት አያሌ ምክንያቶች ቢኖሩትም የአንድ ቀን በዓል ብቻ አለመሆኑ ማለትም ከዋናው የመስቀል በዓል ቀን ወይም ከመስከረም 17 አንድ ሳምንት ቀድሞ የሚጀመርና ከመስከረም 17 አንድ ሳምንት በኋላ/ዘግይቶ የሚጠናቀቅ በአጠቃላይ 15 ቀናቶችን እንዲሁም በዝግጅቱ ደግሞ ዓመት የሚፈጅ መሆኑ በዋናነት የሚጠቀስበት መለያው እንዲሆን አስችሎታል።


በእነዚህ የበዓሉ ጊዜአቶች ውስጥ የተበታተነ ይሰበሰብበታል፤ እርቆችም፣ ጋብቻዎችም፣ መልካም ምኞቶችና ምርቃቶችም ይከናወኑበታል። አሮጌ የተባሉ ነገሮች ሁላ በአዲስም ይተኩበታል። ለዚህም በበዓሉ ዕለት የሚደመረው የደመራ ብርሃን እንደመሸጋገሪያ ድልድይ ከመታሰቡም በላይ ተስፋም ይፈነጠቅበታል። በዓሉን ከቤተሰብ፣ ከዘመድና ወዳጆቻቸው ጋር ለማክበር በማለት ከተለያዩ የሀገራችን ክፍሎች ወደ አካባቢው የሚጎርፈው የብሔረሰቡ ተወላጆች ቁጥር የትየሌሌ በመሆኑ የትራንስፖርት ችግር በዋናነት በዚሁ ወቅት ሲከሰትም ይታያል።


ይህ የመስቀል በዓል ከዚህ በፊት ሁሉም የአካባቢው ደሬዎች በተሰባሰቡበት ለአብነትም በዲታና በቦንኬ ወረዳዎች እጅጉን ሳቢና ማራኪ በሆነ መልኩ እንደተከበረ የሚታወቅ ሲሆን በዚህ ዓመትም (በ2010 ዓ.ም) የጋሞዎቹ ምድር በሆነቸው በደሬ ቁጫም በደማቅ ሁኔታ በትላንትናው ዕለት ተከብሯል። በዕለቱም የደሬ ቁጫ ሕዝብ እንግዶቹን በአግባቡ ተቀብሎ በአግባቡም ሸኝቷል:: በክብረ በዓሉ ወቅትም በተለኮሰው ችቦ አማካኝነት አብሮነት፣ አንድነትና ፍቅር ባማረ መልኩ ተገልጿል፣ ታይቷል፣ ተሰብኳልም።


ምንም እንኳን በዓሉ በዚህ መልኩ መከበሩ መልካም ቢሆንም ለቀጣይ ከዚህ በተሻለ መልኩ ሊያድግ፣ ሊበለጽግ እንዲሁም ከአካባቢያዊና ሀገራዊ እይታ በዘለለ ዓለም አቀፋዊ ዕውቅናን ሊያገኝ ስለሚገባው በዚሁ ዙሪያ ላይ አያሌ ስራዎች ከወዲሁ ተጠናክረው ሊሰሩ ይገባል እላለሁ። ይህም የአንድ ጊዜ ወይም አጋጣሚ ሳይሆን ጤናማ እይታንና ጠንካራ መንፈስን ተላብሶ ወጥና ዘላቂ በሆነ መልኩ ከትውልድ ወደ ትውልድ እንዲሸጋገር አስተማማኝ መሠረትን የሚጥል ይሆናል። በሌላ በኩል ደግሞ በዓሉ በተለያዩ አቀራረቦች በአንድ ቦታ (በማዕከል) እንዲሁም ከአንዱ አካባቢ ወደ ሌላ አካባቢ (ከአንዱ ደሬ ወደ ሌላ ደሬ) እየተዘዋወረ መከበር መቻሉ የትውልዱን ግንዛቤ አስፍቶ የሚያሳድግ ከመሆኑም በላይ ለትውልዱ ከራሱ ደሬ አልፎ የሌላውንም ደሬ እንዲያውቅ፣ አውቆም አብሮነቱን እንዲያጠናክር ዕድልን ይፈጥርለታል። እናም የተጀመረው ሊጠናከር ይገባል። ጥሩም ጅማሮ ነው።


በዓሉም እንደሌሎቹ የኢትዮጵያችን ይበልጥ ደግሞ እንደ ደቡብ ኢትዮጵያ ሕዝቦች ለብሔረሰቡ ተወላጆች ሲወርድና ሲዋረድ የመጣ የማንነታቸው ጉዳይ ነውና ምንም እንኳን በሲምፖዚየም መልክ የተጀመረ የሚበረታታ እንቅስቃሴ ቢኖርም ከላይ የጠቀስኳቸው ሀሳቦችን ጨምሮ ከአሳታፊነት፣ ከምንም ነገር በላይ ታሪካዊና ባህላዊ ይዘቱን ሊያጎላ፣ ባህላዊ አልባሱን ሊያስተዋውቅና፣ ቋንቋውን ሊያሳድግ ከሚችልበት አግባብ አኳያ ብዙ ሊሰራበትና ሊተዋወቅ ይገባል እላለሁ።

የሰብአዊ መብቶች ጉባዔ

Wednesday, 20 September 2017 18:20

 

ጋዜጣዊ መግለጫ

በግብር ጭማሪው ላይ ቅሬታና ተቃውሞ ለሚያሰሙ የንግዱ ማህበረሰብ አባላት የሚሰጠው መንግሥታዊ ምላሽና የጉዳዩ አያያዝ ሰብዓዊና የዜግነት መብቶቻቸውን የጠበቀ ሊሆን ይገባል፤

 

በክልሎች መካከል ለግጭት መንስኤ የሚሆኑ ጉዳዮች በአስቸኳይ እልባት ይሰጣቸው

 

1.  በንግድ ማህበረሰቡ ላይ የገቢ ግምትና የግብር አተማመንን ተከትሎ በነጋዴዎች የተነሱ ቅሬታዎችና ተቃውሞ

በኢፌዴሪ ሕገ-መንግስት አንቀጽ 41/1 ማንኛውም ዜጋ በመረጠው የስራ ዘርፍ የመሰማራት መብት እንዳለው ይደነግጋል። ይህንን የዜጎችን መብት የማሟላት ግንባር ቀደም ኃላፊነት የተጣለው በመንግስት ላይ ነው። መንግስት የሚያወጣቸው ሕጎችና መመሪያዎች እንዲሁም የሚወስዳቸው እርምጃዎች የዜጎችን ተጨባጭ የኑሮ ሁኔታ ያገናዘቡና የሚያሻሽሉ፣ የዜጎችን ጥቅም በማስጠበቅ ላይ ያተኮሩ ሊሆኑ ይገባቸዋል፤ በተጨማሪም በነዚህ ሂደቶች ውስጥ ከህዝብ ጋር በቂ ምክክርና ውይይት አስቀድሞ መደረግና በተቻለ መጠንም መግባባት ላይ መደረስ ይኖርበታል፣ ይህ ሳይደረግ ቀርቶ ሕጎችን፣ ውሳኔዎችንና መመሪያዎችን በቀጥታ በሕዝብ ላይ መጫን ከጥቅሙ ይልቅ ጉዳቱ እንደሚያመዝን ሰመጉ ያምናል።

 

በቅርቡ የኢትዮጵያ ገቢዎችና ጉምሩክ ባለስልጣን “አማካይ የቀን ገቢ ግምት” በማለት በንግድ ማህበረሰቡ ላይ የጣለውን የግብር መጠን አሳውቋል። ይህንንም ተከትሎ ከንግድ ማህበረሰቡ የገቢ ግምትና የግብር አወሳሰኑ የቀን ገቢያችንን ያገናዘበ አይደለም፣ እጅግ የተጋነነ ነው በማለት ከፍተኛ ቅሬታ በአዲስ አበባ ከተማና በተለያዩ የሀገሪቱ ከተሞችና አካባቢዎች ተሰምቷል፤ ይህ የንግዱ ማህበረሰብ ቅሬታና አቤቱታ የነጋዴዎችን የዜግነትና ሰብዓዊ መብቶችን በአከበረ ሁኔታ ባለመያዙና ባለመፈታቱ፣ ይህ መግለጫ እስከሚወጣበት ጊዜ ድረስ፣ የንግድ ሱቆችን መዝጋትና የሥራ ማቆም አድማ ማድረግን ጨምሮ የተለያዩ በርካታ መልኮች ያሉት ከፍተኛ ተቃውሞና አቤቱታ በንግዱ ማህበረሰብ በኩል በተለያዩ የሀገሪቱ አካባቢዎች መሰማቱ እንደቀጠለ ነው።

 

በአንዳንድ አካባቢዎች የንግዱ ማህበረሰብ አባላት የሚያነሱትን ቅሬታ እና አቤቱታ ከቅሬታ አቅራቢው የፖለቲካ አመለካከት ጋር በማያያዝ አድሎ እየተፈፀመ እንደሚገኝ አንዳንድ ነጋዴዎች በምሬት ያነሳሉ። እንዲሁም ከ20 እስከ 30 ዓመታት በንግድ ስራ ተሰማርተው ግብር እየገበሩ የቆዩ ነጋዴዎችም፣ አዲሱ የግብር ጭማሪ ላይ ቅሬታቸውን በማሰማታቸው ብቻ፣ “ለንግድ ስራችሁ መነሻ የሆናችሁን ገንዘብ ከየት አመጣችሁ?” በማለት እንግልትና መጉላላት እንደተፈጸመባቸው ለሰመጉ ገልጸዋል። የመንግስት አካላት የንግዱን ማህበረሰብ ቅሬታና አቤቱታ፣ የዜግነትና ሰብዓዊ መብቶቻቸውን በጠበቀ አግባብና በትግሥት ከማስተናገድና ከመፍታት ይልቅ አቤቱታ በሚያቀርቡ ነጋዴዎች ላይ ዛቻ፣ ማስፈራሪያ፣ ማንገላታት፣ የንግድ ሱቅ ማሸግ፣ የተሽከርካሪ ሠሌዳ መፍታት እና ሕገወጥ እስር መፈጸማቸው ሕገመንግሥቱን የሚጻረር መሆኑን ሰመጉ ያምናል።

 

የነጋዴው ማህበረሰብ ተቃውሞውን ለመግለጽ የሚወስዳቸው ሰላማዊ እርምጃዎችም ሆኑ መንግሥት ተቃውሞአቸውን በሰላማዊ መንገድ በሚያሰሙ የንግዱ ማህበረሰብ አባላት ላይ የሚወስዳቸው ኢ-ሕገመንግሥታዊ እርምጃዎች የመጨረሻ ውጤታቸው ምንም ቢሆን፣ በአጭር ጊዜ ግን የንግዱን ማህበረሰብ ግለሰብ አባላትና በአጠቃላይ የንግዱንም እንቅስቃሴ እንዲሁም መንግሥትን በልዩ ልዩ መልኩ እንደሚጎዳው ግልጽ ነው። በተለይም በመብት ጠያቂው የንግዱ ማኅበረሰብ እና መብቶችን የማክበር፣ የማስከበርና የማሟላት ግዴታን በተሸከመው መንግሠት መካከል የሚወሰዱት ሕጋዊና ሕገወጥ እርምጃዎች ዞሮ ዞሮ እጅግ በሚበዛው የህብረተሰብ ክፍል ላይ ቀድሞም የነበረውን የሸቀጦችና የአገልግሎቶች እጥረት፣ የዋጋ ንረት፣ የኑሮ ውድነትና የመሳሰሉትን ጫናዎች እያባባሰና የሚያባብስ መሆኑም ሌላው ትኩረት የሚሻ አሳሳቢ ችግር ነው። ይህም በአንድ ወይም በሌላ መልኩ የዜጎችን የኢኮኖሚና ማህበራዊ መብቶች የሚጎዳ ስለሆነ መንግሥት ሳይውል ሳይድር ዘላቂና ዕውነተኛ መፍትሄ ሊሰጠው ይገባል።

 

የንግዱን ማህበረሰብ እጅግ ያስደነገጠውና ከፍተኛ ቅሬታ የፈጠረበት “አማካይ የቀን ገቢ ግምት” ይፋ ከተደረገበት ከሐምሌ ወር 2009 ዓ.ም ጀምሮ፣ የሰብዓዊ መብቶች ጉባዔ (ሰመጉ) ከተለያዩ የሀገሪቱ አካባቢዎች መረጃዎችንና ማስረጃዎችን ሲያሰባስብና ቅሬታ ያላቸውን የንግዱን ማህበረሰብ አባላት አቤቱታ ሲቀበል ቆይቷል። ሰመጉ ዝርዝሩን ከተጨማሪ ጥናት በኋላ ወደፊት ይፋ የሚያደርገው ይሆናል። ለአሁኑ ግን የጉዳዩን አሳሳቢነት፣ እንዲሁም አፋጣኝ ትኩረትና ዕውነተኛ መፍትሄም የሚሻ መሆኑን ለማሳየት እንዲረዳ ከተለያዩ የሃገሪቱ አካባቢዎች የንግዱ ማህበረሰብ አባላት ያነሷቸው ቅሬታዎችና ይህንንም ተከትሎ የተወሰዱባቸው እርምጃዎች ከዚህ በታች በአጭሩና በጥቅሉ ቀርበዋል።

 

1.1.አዲስ አበባ

·              አዲስ ከተማ ክ/ከተማ (መርካቶ) ሰመጉ ያነጋገራቸው በርካታ ባለሱቆች ሐምሌ 2009 ዓ.ም ይፋ በተደረገው የቀን ገቢ ግብር ትመና ላይ ያላቸውን ቅሬታና ተቃውሞ ለማንጸባረቅ ሐምሌ 17 ቀን 2009 ዓ.ም ሱቃቸውን ዘግተው እንደነበርና የዘጉትን ሱቅ እንዲከፍቱ ማስጠንቀቂያ እንደተለጠፈባቸው ከዚያም ሱቆቻቸውን ለመክፈት እንደተገደዱ ለሰመጉ ገልጸዋል። መንግስት በሚያከራያቸው የንግድ ቤቶች ውስጥ የሚነግዱ ነጋዴዎች ለደቂቃም ቢሆን ሱቆቻቸውን ለተቃውሞ ቢዘጉ የተከራዩትን የንግድ ቤት ለቀው እንዲወጡ እንደሚደረጉ የቃል ማስጠንቀቂያ ተሰጥቷቸዋል።

 

·              ቂርቆስ ክ/ከተማ ወረዳ 04 ልዩ ቦታው ሲሳይ ሜዳ ገበያ ማዕከል፤ በዚሁ የገበያ ማዕከል ከጀበና ቡና (ቡና ጠጡ) እስከ የችርቻሮ ጥራጥሬ ንግድ የሚሰሩ ነጋዴዎች የዕለት ሽያጭ ግምት ከብር 300-1700 እንደተገመተባቸውና ይህም ማለት “በቀን ከምንሸጠው በ10 እጅ ተባዝቶ ነው የተገመተብን” በማለት ከፍተኛ ቅሬታቸውን ያሰማሉ። በተመሳሳይ ሁኔታ ቂርቆስ የገበያ ማዕከል የሚሰሩ ነጋዴዎች፣ “ተመኑ ገቢያችንን በትክክል ያገናዘበ አይደለም” በሚል ቅሬታ ቢያቀርቡም “ይጨመርባችኋል” በማለት የወረዳው የገቢዎች ኃላፊ እንደስፈራራቸው በምሬት ይገልጻሉ።

 

·              በዚሁ ወረዳ ውስጥ በአንድ የእንጨት ስራ ነጋዴ ላይ በቀን ገቢ ብር 40,000.00 /አርባ ሺህ ብር/ ታስገባለህ ተብሎ ተተምኖበታል።

 

·              ለአጠቃላይ ቀውሱ ተጨማሪ ማሳያ የሚሆነው በአንዳንድ አካባቢዎች የነጋዴዎች ገቢና የተተመነው ግብር ፈጽሞ ተመጣጣኝ አለመሆኑ፣ በተመሳሳይ ንግድ ላይ በተሰማሩ ነጋዴዎች መካከል በጣም የተራራቀ የግብር ተመን መወሰኑና አነስተኛ የንግድ አንቅስቃሴና ገቢ ያላቸው ነጋዴዎች ከፍ ያለ የንግድ እንቅስቃሴና ገበያ ካላቸው ነጋዴዎች እኩል የግብር ተመን የተጣለባቸው መሆኑ ነው።

 

1.2.   ልዩ ልዩ የሐገሪቱ አካባቢዎች፡የግብር ይስተካከልን ጥያቄያቸውን ጎላ ባለ መልኩ ነገር ግን በሰላማዊ መንገድ ከጠየቁት መካከል የሚከተሉት አካባቢዎች ነጋዴዎች ይገኙበታል፤

·         አማራ ክልል፡ ባህርዳር፣ ደብረታቦር፣ ወልድያ፣ ደሴ፣ ሸዋሮቢት፣ ምስራቅ ጎጃም፣ ደንበጫ፣ ፍኖተሰላም፣ ሞጣ እና በተለያዩ ከተሞች፣

·         ኦሮሚያ ክልል፡ አምቦ፣ ጀልዱ፣ ጊንጪ፣ ግንደበረት፣ ሆለታ፣ ባኮ፣ ጉደር፣ ጃጄ፣ ደንቢ ዶሎ፣ ጊምቢ፣ መንዲ እና ነቀምት፣

·         ደቡብ ክልል፡ ሐዋሳ፣ ወላይታ ዞን ገሱባ ከተማ፣ አርባ ምንጭ፣ ጎፋ፣ ሳውላና አካባቢው፣

·         ምስራቅ ኢትዮጵያ፡ አዲሱን የግብር ተመን በተመለከተ ቅሬታ በስፋት ከሚታይባቸው አካባቢዎች መካከል ደደር፣ ጨለለንቆ፣ አሰበ ተፈሪ፣ ጭሮ፣ በዲሳ፣ ገለምሶ፣ መቻራ፣ ቆቦ፣ ሐረር፣ ሀሮምያ፣ አወዳይ፣ ጂግጂጋ፣ ድሬደዋ፤

·         አዲስ አበባ ከተማ፡ ቂርቆስ ክ/ከተማ፣ ሽሮሜዳ፣ ኮልፌ ቀራኒዮ ክ/ከተማ፣ መርካቶ፣ ሃያሁለት፣ ቦሌ ቡልቡላ፣ አራዳ ክ/ከተማና በሌሎችም ክ/ከተሞች ቅሬታዎች ቀርበዋል።

 

ከሐምሌ ወር 2009 ዓ.ም ጀምሮ በተወሰደው “አማካይ የቀን ገቢ ግምት” መነሻነት የእለት ገቢያቸውን ያላገናዘበ ግብር የተጣለባቸው የንግዱ ማህበረሰብ አባላት በተለያዩ የሀገሪቱ አካባቢዎች ድርጅታቸውን በመዝጋትም ሆነ ሳይዘጉ በሰላማዊ መንገድ እንዲስተካከልላቸው ጥያቄና አቤቱታ ሲያቀርቡ ቆይተዋል። ቅሬታውና አቤቱታው በአጠቃላይ በሀገሪቱ በሚገኙ የንግዱ ማህበረሰብ አባላት ዘንድ ታይቷል። የነጋዴው ማህበረሰብ ቅሬታዎችም በተለያዩ የመንግስት መገናኛ ብዙሃን እንደቀረቡና በተጨማሪም ጠቅላይ ሚኒስትሩ “40 በመቶ የሚሆነው የግብር ግምት ስህተት ነበር” በማለት በመገናኛ ብዙሃን መግለጻቸው ይታወቃል።

 

በአሁኑ ጊዜ የንግዱ ማህበረሰብ የሚያነሳቸው ጥያቄዎች ለአንዳንድ ተመልካቾች መልስ ያገኙ ቢመስሉም እንዲሁም መንግሥት ለአብዛኞቹ ቅሬታዎች በቅሬታ መስማት ሥርዓት መፍትሄ ሰጥቻለሁ ብልም፣ ሰመጉ ያሉት መረጃዎች የሚያመለክቱት ግን ጉዳዩ ገና እልባት አለማግኘቱን ነው። በአዲስ አበባ፣ በኦሮሚያና በአማራ እንዲሁም በሌሎች የሀገሪቱ አካባቢዎች በርካታ የደረጃ “ሐ” ግብር ከፋዮች በተጣለባቸው ወይም ተሻሽሎላቸዋል በተባለው የግብር ተመን ላይ አሁንም ቅሬታ ስላላቸው ለመክፈል ፈቃደኛ አልሆኑም። አንዳንዶች አቤቱታችን በየደረጃው በሚገኙ የመስተዳድር እርከኖች ምላሽ አላገኘም በሚል ወደ ፍርድ ቤት እየሄዱ ነው። ሌሎች ጥቂት የማይባሉ ደግሞ የቀራቸው አማራጭ የንግድ ፈቃዳቸውን መመለስ ብቻ መሆኑን እየገለጹ ነው። ይህ ሁሉ የሚያሳየው የንግዱ ማህበረሰብ ችግር ገና ያልተፈታ መሆኑንና ጥያቄውን ኃለፊነትና አስተዋይነት በተሞላበት መንገድ አሁንም ሳይረፍድ መፍታት እንደሚገባ ነው።

 

መንግሥት ይህን ከፍተኛ የግብር ጭማሪ በነጋዴው ላይ የጣለው፣ ምናልባት ወጪውን ለመሸፈን የሚረዳ ተጨማሪ ገቢ ለማግኘት እንደሆነ አድርጎ መረዳት ይቻላል። በሌላም በኩል የሰብዓዊ መብቶች ጉባዔ የንግዱ ህብረተሰብ ፍትሐዊ፣ ለአድሎ ነጻ የሆነ፣ አቅምን ያገናዘበ እንዲሁም በመተማመንና በተጠቃሚነት ላይ የተመሰረተ ግብር መክፈል እንዳለበት እምነቱ ነው። ከዚህ በላይ የተጠቀሱት እንደተጠበቁ ሆኖ፣ ነገር ግን መንግስት የንግዱን ማህበረሰብ ጥያቄ በሰላማዊና ሕጋዊ በሆነ መንገድ መፍትሄ መስጠት ይገባዋል። የንግድ ድርጅቶችን በማሸግ፣ ነጋዴዎችን በማስፈራራትና ያለአግባብ በማሰር እየወሰደ ያለውን ሕገወጥ ድርጊት እንደገና በፍጥነት ሊያጤንና ሊያርምም ይገባል። ከእልህና ጥድፊያ ይልቅ በትዕግሥትና በእውነተኛነት ከንግዱ ማህበረሰብ ጋር በመወያየት ፍትሐዊና አቅምን ያገናዘበ እንዲሁም ነጋዴውንም ሆነ መላ ሕዝቡን ዋና ተጠቃሚ የሚያደርግ ግብር እንዲጥልና እንዲሰበስብ እንዲሁም ሁሉንም የንግድ ማህበረተሰብ አባላት ያለአድልዎ በእኩልነት እንዲያስተናግድ የሰብዓዊ መብቶች ጉባዔ (ሰመጉ) ጥሪውን ያቀርባል። በተጨማሪም መብታቸውን በሕጋዊና ሰላማዊ መንገድ በመጠየቃቸው ምክንያት የታሰሩ ነጋዴዎች እንዲፈቱ፣ የታሸጉባቸው ሱቆች እንዲከፈቱና ማስፈራራትና ማዋከቡም እንዲቆም ሰመጉ ይጠይቃል።

 

2.  በድንበር ይገባኛል ጥያቄዎች ሰበብ የከፉ ግጭቶች ከመቀስቀሳቸው በፊት መንግስት ከህብረተሰቡ ጋር በመመካከር አስቸኳይ መፍትሄ ይስጥ

 

ሰመጉ በሰበሰባቸው የተለያዩ መረጃዎች መሰረት ከዚህ በታች በተዘረዘሩት አካባቢዎች ከማንነት፣ ከአስተዳደርና ከድንበር ይገባኛል ጥያቄ ጋር በተያያዘ ግጭት እየቀሰቀሰ ነው፣ ወይም ውሎ አድሮ ሊቀሰቀስ ይችላል። ከእነዚህም ግጭቶች አንዳንዶቹ ቀድሞውንም ከፍተኛ የሰብዓዊ መብቶች ቀውሶች አስከትለዋል፤ በጊዜ ካልተፈቱም ስፋቱንና መዳረሻውን ለመተንበይ የሚያስቸግር የከፋ የሰብዓዊ መብቶች እንዲሁም የሰላም መረጋጋትና የባሱ የአንድነት ቀውሶችን ሊያስከትሉ እንደሚችሉ የሰመጉ ስጋት ነው።

 

2.1.  የኦሮሚያና የሶማሌ ክልሎች የድንበር ማካለል፡ እነዚህ ሁለት ክልሎች የድንበር ስምምነት ሰነድ የተፈራረሙ ቢሆኑም በአንድ ክልል ውስጥ ይተዳደሩ የነበሩ ቀበሌዎች ወደ ሌላኛው እንዲተዳደሩ በመወሰኑ በሁለቱም ማህበረሰቦች ዘንድ ቅሬታ ፈጥሯል፣ እስካሁንም አልተፈታም። በመሆኑም ሊነሳ የሚችለውን ግጭት ሊያስቀር አልቻለም። በነሐሴ ወር 2009 ዓ.ም አጋማሽና መጨረሻ እንዲሁም ይህ ጋዜጣዊ መግለጫ በሚዘጋጀበት ወቅትም በተፈጠሩትና እየተፈጠሩ ባሉት የክልሎቹ ድንበር ግጭቶች ምክንያት ቁጥሩ ቀላል የማይባል ሕይወት እየጠፋ ነው፣ በርካታ ዜጎች ቆስለዋል፣ በልዩ ልዩ መልክ እየተጎዱም ነው። በተለይም በምዕራብ ሐረርጌ ዞን በሚኤሶ ወረዳ እንዲሁም የባሌና የብረና አዋሳኝ በሆነው የምሥራቅ ሐረርጌ ባቢሌ እና ፊቅ ወረዳዎች፣ በሀዊ ጉደና ወረዳ ግጭት እየተካሄደ ነው። በተጨማሪም የግጭት አደጋ ካንዣበበባቸው አካባቢዎች መካከል የጉርሰም ወረዳ፣ ቦርደዴ (ሀርደም ቀበሌ) እና ቦረና ወረዳዎች ይገኙበታል።

 

2.2.  በቤንሻንጉል ጉሙዝና ኦሮሚያ ክልሎች፡ በድንበር ውዝግብ ምክንያት ሰርቦ፣ አባያና ደንቢ በሚባሉ አካባቢዎች በሚኖሩ የኦሮሞ ብሄረሰብ አባላት ላይ ከፍተኛ ጥቃት እየደረሰባቸው ይገኛል፤ በዚህም ምክንያት ብዙዎቹ በመፈናቀል ላይ እንደሚገኙ ሰመጉ ለመረዳት ችሏል።

 

2.3.  በኦሮሚያ ክልል የጉጂ ኦሮሞ ብሄረሰብ በሚኖርበት ገላና፣ አባያና የቡሌ ሆራ ወረዳዎች አዋሳኝ አካባቢዎችና በደቡብ ብሔር ብሔረሰቦችና ሕዝቦች ክልል የኮሬ ብሔረሰብ በሚኖርበት በአማሮ ወረዳ ድንበሮቹን እንደ አዲስ ለመለየትና ለማካለል በተደረገው እንቅስቃሴ በሁለቱ ወንድማማች ማህበረሰቦች መካከል ግጭት ተደጋጋሚ ግጭት ተቀስቅሶ የብዙ ዜጎች ህይወት ጠፍታል፣ ከፍተኛ ንብረትም ወድሟል።

 

2.4.በደቡብ ብሔር ብሔረሰቦችና ሕዝቦች ክልላዊ መስተዳድር ውስጥ፡ በሲዳማ ዞን በቦረቻ ወረዳ ውስጥ በሚገኙ የሲዳማ ብሔረሰብ አባላትና በወላይታ ዞን በምዕራብ አባያ ሁንቦ ወረዳ ውስጥ በሚገኙ የወላይታ ብሔረሰብ አባላት መካከል የተሞከረውን የድንበር ማካለል ሂደት ተከትሎ የሚታየው የድንበር ይገባኛል ውጥረት አስከፊ መዘዝና የሰብዓዊ መብቶች ቀውስ ሊያስከትል እንደሚችል ሰመጉ ያምናል።

 

3.  ማሳሰቢያ

 

 

አስደንጋጭ የሆነውና በበቂ ሁኔታና ሙያ ያልተጠናው የግብር አወሳሰን በርካታ የንግዱን ማህበረሰብ አባላት ቅር ያሰኘና በአንዳንድ አካባቢዎች ቁጣን የቀሰቀሰም ሆኗል። ይህም የሆነበት ምክንያት ግብሩ በተጠናና ፍትሐዊ በሆነ መንገድ ባለመተመኑና በበቂ ሁኔታ ከህብረተሰቡ ጋር ምክክር ባለመደረጉም ነው። ስለዚህ መንግስት ቅሬታ ያነሱ ነጋዴዎችን አቤቱታ በመስማት ተገቢውን ምላሽ እንዲሰጥና የግብር አወሳሰኑም በድጋሚ እንዲያጤን ሰመጉ ጥሪውን ያቀርባል።

 

ከማንነት፣ ከአስተዳደርና ከድንበር ይገባኛል ጥያቄ ጋር በተያያዘ ከላይ በተጠቀሱት አካባቢዎች ግጭት መቀስቀሱን፣ እየተቀሰቀሰ መሆኑን ወይም ሊቀሰቀስ እንደሚችል ሰመጉ የሰበሰባቸው መረጃዎች ያሳያሉ። በተመሳሳይ አካባቢዎች ከዚህ በፊት ተደጋጋሚ ግጭቶች መከሰታቸው ይታወቃል። ስለሆነም የተፈሩት ግጭቶች በድጋሚ ተቀስቅሰው የሰው ህይወትና ንብረት ከመጥፋቱና በቀላሉ የማይሽር ጠባሳም ከመፈጠሩ በፊት መንግስት የፖሊሲዎቹን፣ የሕግና የአሰራሮቹን እንዲሁም የአፈጻጸሞቹን ትክክለኛነትና አዋጭነት እንደገና መርምሮ፣ ከሚመለከታቸው ማህበረሰቦችም ጋር በግልጽ፣ በቅንነትና የጋራ ጥቅምንና ደህንነትን ማዕከል ባደረገ መንፈስ በመወያየት በአስቸኳይ ዘላቂና የማያዳግም መፍትሄ እንዲሰጥ ሰመጉ ጥሪውን ያቀርባል።  

የሰብዓዊ መብቶች ጉባዓ /ጳጉሜ 04 ቀን 2009 ዓ.ም/

                 

 

ጳጉሜ 1 ቀን 2009 ዓ.ም ታትሞ በወጣው ሰንደቅ ጋዜጣ የበጎ አድራጎት ድርጅቶችና ማህበራት ኤጀንሲ ሁለት የሥራ ኃላፊዎች “የወወክማ ጠቅላላ ጉባዔ ሕጋዊ መሆኑን የሚገልፅ ሰነድ በእጃችን ይገኛል” ሲሉ ለቀረበላቸው ቃለ መጠይቅ የሰጡትን ምላሽ አንብበነዋል ስለ ሕጋዊነቱ ማረጋገጫ ነው የተባለውን የቃለ ጉባዔውን ሠነድንም ተመልክተነዋል።

የኤጀንሲው የክትትልና ድጋፍ ዳይሬክቶሬት ዳይሬክተር አቶ ብዛየን ገ/እግዚአብሔር እና የቡድን መሪ የሆኑት አቶ ተስፋዬ ሽፈራው ኤጀንሲው የጠቅላላ ጉባዔውን ሕጋዊነት ሊያረጋግጥበት ስለቻለበት ሁኔታ በቃለ መጠይቁ የሰጡት አመክንዮና ትንታኔ በፍሬ ነገር፣ በሕግና በደንብ ላይ ተመስርቶ ተቋማዊ ይዘቱን በጠበቀ ሁኔታ ሳይሆን በግለሰቦች ላይ ያነጣጠረ፤ በሰሚ ሰሚ ላይ የተመረኮዘ (ጆሮ ጠገብ) በመሆኑ ኤጀንሲውን  ለማቋቋም በወጣው በአዋጅ ቁ. 621/2001 አንቀጽ 84 መሠረት ተገቢው ምርመራ ተደርጎ ድምዳሜ ላይ የተደረሰበት የኤጀንሲው አቋም ነው ብሎ ለመቀበል ይከብዳል።

እንደ ብቁ ማስረጃ ተቆጥሮ የቀረበው ቃለ ጉባዔም በሚገባ ሳይመረመር ከነጉልህ ግድፈቶቹ በገሃድ ሊወጣ ስለቻለ መጋቢት 16 ቀን 2009 ዓ.ም ለተካሄደው የኢትዮጵያ ወጣት ወንዶች ክርስቲያናዊ ማሕበር (ወወክማ) /YMCA/ 18ኛ ጠቅላላ ጉባኤ ስብሰባ፤ ለጉባዔው አባላት ጥሪው የተላለፈበት ሁኔታ፣ በስብሰባው የተካፈሉ ሰዎችን ማንነት፣ የተደረገውም የቦርድ አባላት ምርጫ፣ ሕግንና የማሕበሩን ደንብ ያልተከተለ ስለሆነ ጉባዔው ያስተላለፋቸው ውሳኔዎች ሁሉ ተሰርዘው ሌላ ጠቅላላ ጉባዔ መጠራት ይገባዋል ሲሉ የጠቅላላ ጉባኤና የማሕበሩ አባላት ለበጎ አድራጎት ደርጅቶችና ማህበራት ኤጀንሲ “በተባበረ ድምጽ” (Petition) ያቀረቡት የተቃውሞ አቤቱታ እና ነሐሴ 24 ቀን 2009 ዓ.ም ሁለት ግለሰቦች በጋዜጣው ላይ የሕግ ጥሰት ተፈጽሟል ሲሉ ያሰፈሯቸው አስተያየቶች ትክክል መሆናቸውን ከማስረገጥ ባሻገር በእጃችን ይገኛል ያሉት ማስረጃ የጉባዔውን ሕጋዊነት የሚያረጋግጥ ሆኖ አልተገኘም።

የኤጀንሲው ክትልልና ድጋፍ ዳይሬክቶሬት፣ በቀረበው ቅሬታ ላይ በቂ ክትትል ሳያደርግ፣ ሕግንና በኤጀንሲው ጸድቆ በሥራ ላይ ባለው የወወክማ የመተዳደሪያ ደንብ ላይ የሠፈሩትን ድንጋጌዎችን እና ሠነዶችን ሳይመረምር እንዲሁም የሥራ ጊዜውን የፈፀመውን የቦርድ አባላትን ጨምሮ አዲሶቹን “ተመራጮች” እና ተቃውሞ ያቀረቡ አባላትንና ሌሎች በጉዳዩ ላይ ገለልተኛ የሆኑ የማሕበሩን አባላት አገናኝቶ ሳያነጋግር የደረሰበት ድምዳሜ ሕጋዊና ፍትሃዊ ያለመሆኑን እንደሚከተለው ለመግለጽ ወደድን።

1.  የበጎ አድራጎት ድርጅቶችና ማህበራት ኤጀንሲ እስከ ተቋቋመበት 2001 ዓ.ም ድረስ ሲሰራበት በቆየው የወወክማ መተዳደሪያ ደንብ ላይ የብሔራዊው ወወክማ የጠቅላላ ጉባዔ አባላት የነበሩት ከየቅርንጫፍ ማህበሩ የሚወከሉ አምስት አምስት አባላት ነሩ።

ከ2002 ዓ.ም ጀምሮ እስካሁን እየሠራ ባለው መተዳደሪያ ደንብ ላይ ግን በውክልና የጠቅላላ ጉባዔን የመመሥረት ድንጋጌ አልሰፈረም።

ስለሆነም በመተዳደሪያ ደንቡ አንቀጽ 13 በተደነገገው መሠረት የጠቅላላ ጉባዔ አባላት የሚሆኑት በደንቡ አንቀጽ ስምንት በፊደል (ለ) መሠረት የመምረጥና የመመረጥ መብት ያላቸው በሁሉም ቅርንጫፎች የተመዘገቡ የወወክማ አባላት ይሆናሉ ማለት ነው።

ሚያዚያ 29 ቀን 2009 ዓ.ም በተካሄደው የጠቅላላ ጉባዔ ስብሰባ በቀረበ ሪፖርት ማህበሩ አስራ ዘጠኝ ሺህ አባላት እንዳሉት ተገልጿል። ስለሆነም ለሁሉም አባላት መተዳደሪያ ደንቡ በሚፈቅደው መሠረት በደብዳቤና በብዙሃን መገናኛ የስብሰባ ጥሪ መተላለፍ ይገባዋል። ከክልልም ቢሆን መብት መጠበቅ ይገባል። በዚህ ረገድ ምልዐተ ጉባዔውን በቀላሉ ለሟሟላት ባይቻል እንኳን በአዋጁ አንቀጽ 84 መሠረት ድጋሚ ጥሩ በማስተላለፍ በተገኘው አባል ስብሰባውን ማድረግ ይቻል ነበር። በሺህዎች የሚቆጠሩ አባላትን ለማሰባሰብ የሚቸግር ከሆነ ብቸኛው መፍትሄ ደንቡን አሻሽሎ እንደቀድሞው በውክልና አሰራር መጠቀም ነው። ይህ ባልተደረገበት ሁኔታ የአባላትን ህጋዊመብት ወደ ጎን ትቶ ጥቂት አባላት ተጠራርተው ቢሰበሰቡ ህገዊ ሊሆን አይችልም። የኤጀንሲው ኃላፊዎችም በደንቡ ላይ ከተገለፀው ውጪ የጠቅላላ ጉባኤው አባላት ቁጥር 20 ነው 24 ነው በማለት የሚከራከረው ከየት አምጥቶ እንደሆነ ግልጽ አይደለም።

2.  ይህ እንደተጠበቀ ሆኖ ጉባዔው በቅርንጫፎች ውክልና ይመሰረታል ቢባል እንኳን፤ የወወክማ ጠቅላላ ጉባዔ ከየቅርንጫፉ በሚወክሉ ሁለት ሁለት አባላት የተዋቀረና  ማህበሩ 12 ቅርንጫፎች እንዳሉት በተገለፀው መሠረት 24 የጉባኤ አባላት እንዳሉት እየታወቀ የኤጀንሲው የሥራ ኃላፊዎች በሰጡት ጋዜጣዊ መግለጫ ላይ ያስረዳልኛል ብለው ባቀረቡት የሰነድ ዝርዝር ላይ ባይታይም 10 ቅርንጫፎች እና 20 የጉባዔ አባላት እንዳሉ ገልጸዋል።

በቅርንጫፎች ብዛት በኩል በኤጀንሲውና በማህበሩ መካከል የመረጃ ክፍተት ስላለ ነው በተጠቀሰው የማህበሩ መተዳደሪያ ደንብ መሠረት ኤጀንሲው ከማህበሩ መረጃ አሰባስቧል ወይ ብለን ለመጠየቅ የተገደድነው።

3.  ተደረገ በተባለው የጠቅላላ ጉባዔ ስብሰባ 54 የጉባዔ አባላት እንደተሳተፉበት የሚያሳይ የስም ዝርዝር የያዘ የመጽሐፍ መረጃ ቀርቧል።

ይሁን እንጂ፤

ሀ. ከተራ ቁ 1 እስከ 8 በስም የተዘረዘሩት ሰዎች (ሁለቱ ቁ. 4 እና 5) አልፈረሙም። የፈረሙትም ቢሆን የአገልግሎት ጊዜያቸውን የፈፀሙ የቦርድ አባላት ሲሆኑ በማህበሩ ደንብ መሠረት በተከታታይ ለ3ኛ ጊዜ ለምርጫ ሊቀርቡ የማይችሉ እንዲሁም በዚህ ጉባዔ ላይም በአባልነት እንዲሳተፉ ከየትኛውም ቅርንጫፍ ስላልተወከሉ በጉባዔው ላይ የሥራ ሪፖርት በማቅረብ ሥልጣናቸውን ከማስረከብና በታዛቢነት ከመገኘት በዘለለ ሌላ ሚና የሌላቸው ስለሆነ፤ እንደ ጉባኤ አባል ሊቆጠሩ አይችሉም። በተጨማሪም በተራ ቁጥር 2 ስር ስማቸው የተመዘገበውና እንደገና ተመርጠው የማህበሩ ቦርድ ሰብሳቢ ሆነዋል የተባሉትም ግለሰብ የመቀሌ ወወክማ ቦርድ ምክትል ሊቀመንበር አቶ ይርጋ ገ/እግዚአብሔር እኛን አይወክሉንም በማለት በኢሜል ለብሔራዊ ቦርዱ በላኩት ሰነድ ያረጋገጡ መሆኑ እየታወቀና ከሌላም ቅርንጫፍ ውክልና የሌላቸው በመሆናቸው ምርጫው ላይ እንዲሳተፉ መደረጉ ከሕግ አግባብ ውጪ ነው።

ለ. ከተራ ቁ. 10 እስከ 20 እንዲሁም በተራ ቁ 24፣27፣28፣30፣33፣38፣44፣ 48፣ 52 የተዘረዘሩት በጠቅላላው 19 ሰዎች የማህበሩ ተቀጣሪ ሠራተኞች ናቸው። በጉባዔ አባላት መመዝገቢያ ሰነድ ላይ ሊመዘገቡ የማይገባና ግፋ ቢል እንደ አስረጂ ወይም እንደ ታዛቢ የሚቆጠሩ ስለሆነና በተራ ቁ. 27 ላይ የተመዘገቡት የአዲስ ከተማና የዑራኤል ወወክማ ከላይ እንደተገለፁት ቅጥር ሠራተኛ የነበሩና ከሥራም ከተሰናበቱ በኋላ የየትኛውም ቅርንጫፍ ማሕበርተኛ ሆነው ያላገለገሉ የአመራር ቦርድ አባል ያልነበሩ በመሆኑ በመተዳደሪያው ደንብ መሰረት ይህንን ያላሟላ ግለሰብ መምረጥም መመረጥም አይችልም። ስለዚህም ምክትል ሰብሳቢው ሆነው የተመረጡትበት አግባብ ሕገወጥ መሆኑ አሻሚ አይደለም።

ሐ. በተራ ቁ 29 ስማቸው የሰፈረውና በኤጀንሲው ዳይሬክተር የአራት ኪሎ ወወክማን ወክለው በጉባዔው ተሳትፈዋል የተባሉት አቶ ይልማ ሃብተማርያም በሌላ ባልቀረበ የፊርማ ማሰባሰቢያ ላይ እንደ ሌሎቹ ሁሉ ስማቸውን በእጅ ጽሁፋቸው ጽፈው የፈረሙ ቢሆንም ማስረጃ ነው ተብሎ በቀረበው ሠነድ ላይ ግን አልፈረሙም። በተጨማሪም ከአራት ኪሎ ወወክማ የጠቅላላ ጉባዔ አባል በመሆን ቀደም ሲል የተወከሉት አቶ አስናቀ ደምሴ በጉባዔው ላይ ተገኝተው የፈረሙና በዕለቱም ስብሰባው በመተዳደሪያ ደንቡ መሠረት የተጠራ አይደለም ሲሉ የልዩነት ሃሳባቸውን አስመዝግበው እና ስብሰባውን አቋርጠው የወጡ ቢሆንም በስም ዝርዝሩ ማስረጃ ላይ ስማቸው ተመዝግቦ ያልወጣ በመሆኑ በጋዜጣው ላይ ያውም በእጅ የተፃፈውን በመተው በኮምፒዩተር የተተየበ ሌላ ሠነድ መቅረቡ የሰነዱን ትክክለኛነት የማያረጋግጥ መሆኑን ያሳያል። በተራ ቁ. 42 የተመዘገቡትም ስለመገኘታቸው አልፈረሙም።

መ. አንድ የቅርንጫፍ ማህበር በጉባዔው የመሣተፍ መብቱ በሁለት ተወካዮች ብቻ የተገደበ መሆኑ በመተዳደሪያ ደንቡ ላይ በግልጽ ያልሰፈረ ቢሆንም የኤጀንሲው ኃላፊዎች ባረጋገጡት መሠረት፡-

-    አዲስ ከተማ 3 ተወካዮችን

-    ዐድዋ 4 ተወካዮችን

-    አዳማ 3 ተወካዮችን

በድምሩ 4 ተወካዮን ከኮታ በላይ እንዲሳተፉ መደረጉ ብቻውን ጉባኤውን ሕገ ወጥ ያስብለዋል።

ሠ. አቶ አሸናፊ መንግስቱ የተባሉ ግለሰብ በተራ ቁጥር 18 ላይ የአዲስ ከተማ ወወክማ ማሠልጠኛ  ማዕከልን በተራ ቁጥር 24 ላይ ደግሞ የዑራኤል ወወክማን በመወከል (ያውም በአንዲት ገጽ ላይ) ሁለት ጊዜ ፈርመው እንደ ሁለት ሰው ሆነው ተቆጥረው ተሳትፈዋል። (ያሰፈሯቸው ፊርማዎች ተመሳሳይ ስለሆኑ ከተካደ በፎርንሲክ ሊጣራ ይችላል) እኝህ ግለሰብ የዋናው ወወክማ ቋሚ ሠራተኛ ከመሆናቸው አንጻር የጠቅላላ ጉባዔ አባል እንደሆኑ በማስመሰል ያውም በሁለት ቅርንጫፍ ጽ/ቤቶች ስም ፈርመው መገኘታቸው የተፈፀመውን የሕግ ጥሰት ኤጀንሲው እየተረዳ ጉባዔው ሕጋዊ ነው ብሎ አይኑን ጨፍኖ መከራከሩ እና የጉባኤውን ውጤት ማጽደቁ ተገቢም ሕጋዊም አይደለም። በዚህ መልኩ ሠነዱን እንዲዘጋጅ ያደረገው አካል፣ ግለሰቡና የኤጀንሲው የሥራ ኃላፊዎች ጭምር በተናጠልና በጋራ ከመጠየቅ አይድኑም።

ረ. እንደ ኤጀንሲው ዳይሬክቶሬት ዳይሬክተር ማረጋገጫ የኢትዮጵያ ወወክማ ጠቅላላ ጉባዔ አባላት ቁጥር 20 ሆኖ ሳለ እና በአንደኝነት የተመረጡት ያገኙት ድምጽ 22 መሆኑ ሲታይ ምርጫው በምን ሥርዓት እንደተከናወነ ወይም ዋጋ የሌላቸው ድምፆች ሁሉ ተቆጥረዋል ማለት እንደ ስህተት ሊቆጠር አይችልም።

ሰ. ድምጽ በተመዘገበበት ሰነድ ላይ እንዲወዳደሩ ከተደረጉት ዕጩዎች መካከል በማህበሩ 70ኛ ዓመት ክብረ በዓል ላይ በሙያቸው ብቻ የበጎ ፈቃድ የነፃ አገልግሎት በማበርከት ላይ የነበሩትን ጨምሮ በጠቅላላ ጉባዔ የተሳታፊዎች የስም ዝርዝር ላይ ያልተመዘገቡና የማህበሩ አባል ያልሆኑ 10 ሰዎች ለምርጫ እንዲወዳደሩ መደረጉና ከመካከላቸውም አራቱ የተመረጡበት ሁኔታ መኖሩ ህገ ወጥ ምርጫ መከናወኑን በግልጽ ያሳያል።

ሸ. በመተዳደሪያ ደንቡ መሠረት ቀድሞ በተከናወነ ስብሰባ ጉባዔውን በሊቀመንበርነት እንዲመሩ በተመረጡት በፕሮፌሰር አለማየሁ ያልተጠራ ጉባኤ መሆኑ እንደተገለጸ ጥሪው ተላልፏል ቢባል እንኳን በመተዳደሪያ ደንቡ አንቀጽ 16 (5) ስር እንደተገለፀው መደበኛ ስብሰባ ከ15 ቀናት ባልበለጠ ጊዜ የስብሰባውን ዝርዝር ጉዳይ፣ ቦታውናና ቀኑን በመግለጽ አባላት እንዲያውቁት እንደሚደረግ የሚያዝ መሆኑን የኤጀንሲው ኃላፊዎች እያወቁ  በ17 ቀናት ውስጥ ጥሪው ተላልፏል ማለታቸው ሕዝብን ከማደናገር በዘለለ የጉዳዩን ሕጋዊነት የሚያረጋግጥ አይደለም።

ቀ. ዶ/ር ፀጋዬ በርሄ የሰጡት ጋዜጣዊ መግለጫ እንደሚያሳየው የቀድሞ የቦርድ አመራር ቅሬታ ለኤጀንሲው ደብዳቤ ጽፈን እንዲያጣራ ጠይቀን እያለን ይህን ወደ ጎን በማት እውቅና መስጠቱ ሕጋዊ አይደለም የሚል እና ግለሰቦቹ ግን እናንተ ብትከሱንም ምንም አላመጣችሁም ማለታቸውን በመጥቀስ እንዲሁም በስብሰባው ላይ ተነስቶ አነጋጋሪ ሆኖ የነበረው አቶ ይርጋ ቦርድ ሰብሳቢ ሆነህ ከመቀሌ እየተመላለስክ ትራንስፖርት እና አበል እየተከፈለህ ወወክማን ልታስተዳድረው አትችልም የሚል የነበረ ቢሆንም፣ የኤጀንሲው ኃላፊዎች ይህን ወደ ጎን በማለት ያልተጠየቁትን እና የመረጡትን ብቻ ቀንጭበው በመውሰድ የሰጡት መግለጫ እጅግ የሚያሳዝን ከመሆኑም በላይ በነባሩ ቦርድ ለቀረበው ጥያቄ ምላሽ ለመስጠት ያልፈለጉ መሆኑን ከተሰጠው መግለጫ ለመረዳት ይቻላል።

በ. በማህበሩ መተዳደሪያ ደንብ አንቀጽ 7 (9) ስር አዲሶቹ ተመራጮች 30 ቀናት ባልበለጠ ጊዜ ውስጥ በአስመራጭ ኮሚቴው አረካካቢነት ስራቸውን ተረክበው እንደሚቀጥሉ ተደንግጎ እያለ የኤጀንሲው የስራ ኃላፊ ንብረቱም ሆነ ጽ/ቤቱ በሥራ አስኪያጁ እጅ የሚገኝ በመሆኑ የሚረካከቡት አንዳችም ነገር የለም ርክክብም አያስፈልግም ሲሉ የሰጡት መግለጫ ስራቸውን በሕግ ሳይሆን እንደሁኔታው የሚመሩ መሆኑን ያሳያል።

ሌላው የኤጀንሲው የሥራ ኃላፊዎች በጉባዔው ላይ እንዳልተገኙ እየገለፁ በሌላ በኩል ደግሞ እንደተገኙ ወይም ሕጋዊ ሠነድ ተሟልቶ እንደቀረበላቸው በማስመሰል የሰጡት መግለጫ ሕጋዊ መሠረት የለውም።

ከዑራኤል ወወክማ ታግደዋል የተባሉት አቶ ስብሃት የአራት ኪሎ ወወክማ አባል እንደነበሩ በግልፅ የሚታወቅ ሲሆን በህገ ማህበሩ መሰረት የትኛው ጠቅላላ ጉባኤ እንዳገዳቸው መረጃ አልቀረበም። በአንጻሩ ግን ግለሰቡ ለ70ኛ ዓመት የወወክመ ክብረ በዓል ዝግጅት ዐቢይ ኮሚቴ አባልና የቴክኒክ ኮሚቴ ጸሐፊ በመሆን የአራት ኪሎ ወወክማን ወክለው እንዲሰሩ በብሔራዊ ማህበሩ የተጻፉ ደብዳቤዎችን አቅርበው ተመልክተናል። ይህንንም ሕጋዊ ሰነድ ለጋዜጣ ዝግጅት ክፍሉ ለሕዝብ ይፋ እንዲያደርገው አቅርበናል።

በተጨማሪም የኤጀንሲው ኃላፊ የአቶ ስብሐትን የዑራኤል ተወካይ አለመሆን በመግለጽ “በእኛ እጅ በሚገኘው ሰነድ ላይ ለዑራኤል የተወከሉት አቶ ኤፍሬም ለማ ናቸው” በማለት ለማረጋገጥ የሞከሩ ቢሆንም ቀደም ሲል ለደብረ ማርቆስ ያቀረቧቸው ዕጩ አቶ አሰፋ ከበደ ከዕጩነት ወጥተው በአቶ ኤፍሬም ለማ እንዲተኩላቸው ባቀረቡት መሠረት ተተክተዋል በሚል የተሰጠ ድምጽ ለማሳየት በተቀመጠው የጋዜጣው ሠንጠረዥ ላይ አረጋግጠው ይታያል። ታዲያ እውነቱ የቱ ነው ብሎ መቀበል ይቻላል? ይህንን ለሕዝብ ፍርደ ትተነዋል።

ሌላው በሕገ መንግስቱ ከወንጀለኛ መቅጫና ከንግድ ሕጉ በስተቀር ሌሎች ሕጎች ተሽረዋል በማለት የቀረበውንም በተመለከተ የሀገሪቷ የፍትሐ ብሔር ሕግና ሌሎች ነባር ሕጎች የላትም እንደማለት የሚያስቆጥር ስለሆነ አባባሉን በመታዘብ ፍርዱን ለሕዝብ የምንተወው ይሆናል።

-    በመጨረሻም በቃለ መጠይቁ ላይ የኤጀንሲውን የሥራ ኃላፊ አንድ በዕድሜ የበለፀጉ የማህበሩ የቀድሞ የቦርድ ሰብሳቢ የነበሩ አካዳሚሺያን ዶ/ር ግለሰብን አንተ እያሉ መጥራት ከአንድ የመንግስት ከፍተኛ ኃላፊ የሚጠበቅ ነውን?

-    በአዋጁ አንቀጽ 60 (2) ላይ ማንኛውም የማህበር አባል ማለትም አንድ አባል እንኳን ቢሆን ቅሬታውን ለኤጀንሲው ለማቅረብ መብት እንዳለው በግልጽ ደንግጎ እያለ ከ20 በላይ አባላት ተፈራርመው ያቀረቡትን አቤቱታ ለማደናገር ሲባል የጠቅላላ ጉባዔ አባላት አይደሉም በሚል በማጣጣል መገለፁ ተገቢም ህጋዊም አይደለም።

-    እንዲሁም የኤጀንሲው ክትትል ዳይሬክቶሬት የቡድን መሪ በማጠቃለያቸው ላይ ስህተት ካለ ለማረም የሚያስችል ሌላ ጉባኤ ሊጠራ እንደሚችል በመጥቀስ የተሻለ ምላሻቸውን ያቀረቡ ቢሆንም የድጋፍና ክትትል ዳይሬክቶሬት ዳይሬክተሩ ግን በተቃራኒው የሰጡት ምላሽ አስተማሪነት የሌለው፣ እልህ የተቀላቀለበት እና ገለልተኝነታቸውን ጥያቄ ውስጥ የሚጥል ሆኖ አግኝተነዋል።

በመሆኑም በአዋጁ መሠረት የኤጀንሲው ዋና ዳይሬክተር ከዚያም ካለፈ የኤጀንሲው ቦርድ ለተነሳው ውዝግብ በአጭር ጊዜ ውስጥ ሕጋዊና ተገቢ ምላሽ በመስጠት የወወክማን ህልውና እንዲታደጉልን በአክብሮት እየጠየቅን ለተጨማሪ ማብራሪያና ካስፈለገም በተጠራን ጊዜ ለውይይት ዝግጁ መሆናችንን በዚህ አጋጣሚ እንገልጻለን።

         ቅሬታ አቅራቢ የወወክማ አባላት   

Page 9 of 186

Sendek Newspaper

Bole sub city behind Atlas hotel

Contact us