You are here:መነሻ ገፅ»arts»news admin - Sendek NewsPaper
news admin

news admin

በኦሮሚያ እና በአማራ ክልሎች አንዳንድ አካባቢዎች ለወራት የዘለቀው ተቃውሞና አለመግባባት ሞቅ በረድ እያለ ቀጥሏል። መንግሥት ለችግሩ መነሻ የተለያየ ምክንያቶችን ሲሰጥ ቆይቶ ሰሞኑን በግንባሩ ውስጥ መንግሥታዊ ሥልጣንን ለግል ጥቅምና ብልጽግና የሚያውሉ ግለኞች መብዛታቸው ለተፈጠረው ቀውስ አንድ መንስኤ መሆኑን አምኗል። ችግሩንም ለመቅረፍ ከላይ እስከታችኛው ባለው መዋቅር ውስጣዊ ተሀድሶ ለማድረግ መዘጋጀቱንም ተናግሯል።

በኢትዮጵያ የቆየ ግጭቶችን የመፍቻ ዘዴ አለ። አለመግባባቶችን ሥር ሰደው ወደባሰ ቀውስ ከመሸጋገራቸው በፊት በሀገር ባህል ወግ መሠረት ሁለቱንም ወገኖች ችግሮቻቸውን እንዲፈቱ አዎንታዊ ጫና ማድረግ አዲስ ነገር አይደለም። አንተም ተው፣ አንተም ተው ብሎ፣ ገስጾ ማስታረቅ የአያት፣ የቅድመ አያቶቻችን ወግና ባህል ነው። በዚህ መሠረት የሀይማኖት አባቶች ግጭትን እንዲበርድ መግለጫ ከማውጣት የዘለለ ከባድ ኃላፊነት አለባቸው። ሁሉም ሀይማኖቶች የሚያስተምሩት ሠላም፣ ፍቅር፣ ዕርቅ፣ ይቅርባይነትና መቻቻል እንደመሆኑ መጠን የሀይማኖት አባቶች ልጆቻቸውን በመምከር ነገሮች በትግዕስትና በአርቆ አሳቢነት መንፈስ መፍትሄ እንዲያገኙ ተገቢውን ሥራ ማከናወን አለባቸው። መንግሥትም ግጭቶችን በሠላማዊና በሰለጠነ መንገድ እንዲፈታ፣ ጥያቄዎችን በፍጥነትና በአግባቡ እንዲመልስ አዎንታ ጫና ማሳረፍ አለባቸው። በመሆኑም በሀገራችን ከሚገኙ ከ945 በላይ የሚገመቱ የሃይማኖት ተቋማት በየጊዜው ለሚነሱ ችግሮችና ግጭቶች ዳኝነትና ማስተካከያ ለመስጠት መቀራረብና አብረው መሥራት መቻል አለባቸው። ሰባኪዎቻቸውን፣ ዳኢዎቻቸውንና መጋቢዎቻቸውን በሚገባ በማሰልጠን የሠላምና የመቻቻልን አስፈላጊነት በሰፋት እንዲያስተምሩ፣ እንዲሰብኩ መደገፍና ማበረታታት መቻል አለባቸው።

በተመሳሳይ ሁኔታም የሀገር ሽማግሌዎች ግጭቶች ሲታዩ ዝምታን መምረጣቸው ወይንም አንዱን ወገን በመወገን መግለጫ ሲሰጡ መሰማታቸውና መታየታቸው እንደሀገር ዘላቂ ሠላምን ከማምጣት አኳያ ጠቃሚ አለመሆኑን ተረድተው ሁሉንም ተጠቃሚ የሚያደርጉ የዕርቅና የሠላም መንገዶችን ሊፈልጉ ይገባል። 

ፕሬስ በኢትዮጵያ

Wednesday, 31 August 2016 12:38

 

(ክፍል አራት)

ከ1966-1983

በጥበቡ በለጠ

ሶስተኛው ዘመን ከ1966 ዓ.ም እስክ 1983 ዓ.ም ያለው ሲሆን ይህ ዘመን ከቀደምት ሁለት ወቅቶች የሚለየው የርዕዮተ ዓለም ለውጭ የመንግሥት ቅርጽና መዋቅርን ለውጥን ያስከተለ ሥልጣንን በጠመንጃ አፈሙዝ የተረከበ መንግሥት መሆኑ ነው። በ1966 ዓ.ም ለጥቂት ወራት በአገሪቱ ውስጥ ይህ ነው የማይባል የኘሬስ ነፃነት የታየበት ወቅት ነበር። ይህ የኘሬስ ነፃነት ደግሞ የመጣው በሕግ ድጋፍ ሳይሆን በታሪክና በጊዜ አጋጣሚ ነው። በዚህ ወቅት የግል ኘሬሶች በብዛት ቢታዩም የመንግሥትም ኘሬስ በጣሙን ነፃ ነበር። ጋዜጠኞችም  እራስን ዕቀባ /ምርመራ/ ሰልፍ ሰንሲርሽፕ/ ማድረግ የተውበት ወቅት ነበር ማለት ይቻላል። ይህ ወቅት ግን አልዘለቀም። በ1967 ዓ.ም በታወጀው አዋጅ መሠረት ቀደም ብለው የነበሩ የግል ኘሬሶች መዘጋት /መታገድ/ ጀመሩ።

መስከረም 1968 ዓ.ም በወጣው አዋጅ መሠረት ማንኛውንም የኘሬስ ውጤት ያሳተመ ድርጅት ለማስታወቂያና ወጣቶች ጉዳይ ሚኒስቴር ሶስት ቅጅ ማስረከብ እንዳለበት ያስረዳል። ይህን ባይፈጽም አሳታሚ ወይም ባለቤት በ1948 ዓ.ም የወጣው ሕግ ተፈፃሚ ይሆንበታል የሚል ነው። ከዚህ እንደምናየው የቅድመ ምርመራ ጉዳይ ተመልሶ መምጣት ብልጭ ብሎ የነበረውን የኘሬስ ነፃነት በአንዴ ድባቅ እንደመታው ነው። በ1972 ዓ.ም በሻለቃ ግርማ ይልማ የወጣውና ሀያ ስድስት /26/ ነጥቦችን የያዘው የኢንፎርሜሽን መመሪያ ደግሞ ለኘሬሱ ጉዞ ትልቅ ጫና ፈጥሯል። ይህ መመሪያ የሶሻሊስት አገሮች ወዳጅነት እንዲያጠናክር የአብዮቱን ታላቅነት እንዲያሳይ ተደርጐ የተቀረፀ ስልት ነው። በዚህ ምክንያት የምርመራው ባሕሪ ካለፈው የበለጠ እንዲጠናከር ሆኗል።

እንደ ከዚህ ቀደሙ በ1980 ዓ.ም መስከረም በሕገ መንግሥት ደረጃ በአንቀጽ 47 ሥለ ኘሬስ ነፃነት በቁጥር 1 ላይ

1 የኢትዮጵያውያን የንግግር፣ የጽሑፍ፣ የመሰብሰብ፣ ሰላማዊ ሰልፍ ትእይንተ ሕዝብ የማድረግ በማሕበር የመደራጀት ነፃነት የተረጋገጠ ነው።

/1980 ሕ.መ. አንቀጽ 47 ቁጥር 1/

ይህ ሕገ መንግሥት ተሻሽሎ ከወጣው ከ1948 የተሻለ ቢመስልም የተጨመሩ ሕጎች /መብቶች/ ለመኖራቸው ማለት ነው/ ነገር ግን ቀደም ሲል የወጣው መሰል አዋጅ ተግባራዊ እንዳልሆነ ሁሉ ይህም ሕገ-መንግስት በአገሪቱ የኘሬስ ነፃነት ላይ አወንታዊ /ተግባራዊ/ የሆነ ለውጥ አላመጣም። በተቃራኒው የዚህ ዘመን ምርመራ ቀደም ካለው የበለጠ ጠንካራ ነበር።

ከ1964 እስከ 1968 ድረስ በምርመራ ዋና መመሪያነት የነበረው በ1968 መምሪያ መሆኑ ቀርቶ በአገልግሎት ደረጃ እንዲዋቀርና ተጠሪነቱም ለቋሚ ተጠሪ እንዲሆን ተደርጎ ነበር። በዚህ ዘመን ከፍተኛ የሆነ የሥነ ጥበባት እንቅስቃሴ በመኖሩ የምርመራው ፈርጅ እንዲሁ ሰፍቷል። በዚህም መሠረት ምርመራውን የሚያከናውነው አካል በሁለት ዋና ዋና ክፍሎቸ ተከፍሎ እያንዳንዱ ክፍል ሁለት ንዑሣን ክፍሎች የያዘ ነበር።

በዚህ ዘመን ኘሬሱ እንዳያድግ በዋነኝነት ማነቆ የሆኑት ጉዳዮችን በዋናነት ቅድመ ምርመራ መኖር፣ የኘሮፓጋንዳው ወገናዊነት ያለው ርእዮት የማይከተሉትን በከፍተኛ ሁኔታ መቃወም፣ ለሌሎች አዲስ ሀሳቦች ዝግ መሆን፣ እንደ ከዚህ ቀደሙ የሕትመት ፈቃድና ሰጭ ሌላውና ዋናው በረጅም ግዜ የማሕበረሰባችን ልማድ የሆነው ምሥጢራዊነት በተገባው ሁኔታ ለመንግሥት ጋዜጠኞች እንኳ መረጃ የመስጠት ልምድ አለመኖር ዋናዎቹ ናቸው። ምንም እንኳ ቀደም ባሉት ሕጎች ነፃ የመምሰል ፈቃድ ቢኖርም በተግባር ደረጃ እውን ሆኖ አለመታየቱ ትልቁ ችግር ነው።

ከ1983-1991

ሌላውና አራተኛው ከ1983 እስከ 1991 ነው። ይህ ወቅት እንደ አዲስነቱ የሚከተለው ርዕዮት ከቀደሙት መንግሥታት የተለየ በመሆኑ የመንግሥቱ አወቃቀር የተለየ ነው። ይህ መንግሥት በተቋቋመበት ወቅት በ1983 ሐምሌ የሽግግር ወቅት ቻርተር አውጥቶ ነበር። በዚህም ቻርተር በቀዳሚነት ሀሳብን የመግለጽ ነፃነት ብቻ ሳይሆን በሠላም የመሠብሰብ የመቃወምና የፈለገውን እምነት የማራመድ መብቶች መረጋገጣቸው ተደንግጓል። ይህንም አስከትለው በርካታ የግል ኘሬሶች መውጣት ጀምረው ነበር። በኒህ የግል ኘሬሶች ግፊትም በ1985 የኘሬሶች ለረዘመ ወቅት መታየታቸው ይህንን ዘመን ትንሽ ከቀደምቱ የተሻለ ቢያስመስለው በወጡት ሕጎች ግልጽነት መጓደል እና አሁንም በመንግሥት ኘሬሶች ላይ የሚታየው የኘሮፖጋንዳ ሥራ ብቻ እንዲሁም መረጃ የማግኘት ችግር በተለይ ለግሉ ኘሬስ በተጨማሪም የግል ፕሬሶች የስርጭት አድማስ በህግ ባይከለከልም በአፈጻጸም ረገደር ግን ከዋናው መዲና እምብዛም በይፋ አለመሠራጨት ወዘተ.. ለኘሬሱን ነፃነት ችግር በመፍጠር ረገድ ዋነኞቹ ናቸው።

በአዋጅ ቁጥር 34/1955 ስለኘሬስ ነፃነት በወጣው አዋጅ አንቀጽ 13 ቁጥር 1 እና 2 መሠረት ማንኛውም የኘሬስ ውጤት በተሰራጨ ከሀያ አራት/24/ ሰዓት ባልበለጠ ጊዜ ውስጥ ለሚመለከተው አካል ሁለት ቅጅ ማስረከብ አለበት የሚል ነው። /ነጋሪት ጋዜጣ 52ኛ ዓመት ቁጥር 8/ ይህን አይነት ተመሳሳይ ሕግ ቀደም ብሎ በ1927 ዓ.ም ከዛም በ1968 ከወጣው አዋጅ ጋር ተመሣሣይነት አለው። የኒህ አዋጆች ተግባር ቅድመ ምርመራን ለማከናወንና በስርጭት ላይም ካሉ የኘሬሱ ውጤቶች ለማገድ ይረዳ ዘንድ ነው። ስለዚህም ምንም  እንኳ በዚሁ በኘሬሱ ሕግ 34/1985 መሠረት አንቀጽ 3 ቁጥር 2 ላይ

“የቅድሚያ ምርመራና ማናቸውም ሌላ ተመሳሳይ ገደብ በዚህ አዋጅ ተከልክሏል።”

/ስለኘሬስ ነፃነት የወጣ ሕግ 34/1985 ዓ.ም አንቀጽ 3 ቁጥር 2/

ይህን ዘመን አጠር አድርገን ስንመለከት ከሌላው ጊዜ የተሻለ የሚባልለት ነው። ነገር ግን ቀደም ተብሎ እንደተገለፀው የመንግሥት ኘሬስን ከመንግሥት አፋኝነት አለመውጣት፣ የመረጃ የማግኘት ችግርና በሰበብ ባስባቡ ማለትም በሕጉ አሻሚነት የጋዜጠኞች መንገላታት ይታይበታል።

በአጠቃላይ በአራቱም ዘመን ያለው የኢትዮጵያ የኘሬስ ነፃነት የማግኘት ጉዳይ ለውጥ እየመጣ ሔዷል። ነጻነቱ ተሰጥቷል። ነገር ግን በፕሬሱ እና በመንግስት መካከል በየጊዜው ግጭቶች እየታዩ ብዙ ጉዳት ደርሷል። ጋዜጠኞች መንግስትን ይከሳሉ። በህገ-መንግስቱ የሰጠውን የፕሬስ ነጻነት አያከብርም እያሉ። በሌላ በኩል ደግሞ ትልቁ የፕሬስ ነጻነት በሌሎች ትንንሽ ደንቦችና መመሪያዎች ተሸርሽሯል ይላሉ።

የህትመት መገናኛ ብዙሀን

በሶስት ታሪካዊ ዘመናት የነበራቸው ሚና

በንጉሠ ነገሥቱ ዘመን /1966 በፊት/

ጋዜጣ በአለም ላይ እየተስፋፋ ለመምጣት ወደ አምስት ምዕተ አመታትን አስቆጥሯል። በአፍሪካም ከመቶ አርባ አመት በፊት በሚሲዮናዊያን አማካይነት በምዕራባዊው ክፍል እንደተጀመረ ጥናቶች ይጠቁማሉ። ኢትዮጵያ ውስጥም ወደ መቶ ሃያ አመት እንዳስቆጠረ ይነገራል። በኋላም “አእምሮ” በሚል ርዕስ በ1895 ዓ.ም የመጀመሪያው አማርኛ ጋዜጣ እየታተመ ለስርጭት መብቃቱም ይታወቃል።

የኢንፎርሜሽን ስራ በኢትዮጵያ እንዴት እንደተጀመረ እንመልከት አቶ አብዲ አሊ የኢንፎርሜሽን ነፃ ፍሰት ወይም ነፃነት ከኢትዮጵያ ተጨባጭ ሁኔታ አንፃር በተባለው ጥናታዊ ፅሁፋቸው ላይ የኢንፎርሜሽን ስራ አዋጅ በ1934 በፅህፈት ሚኒስቴር ሥር የኢንፎርሜሽንና ኘሮፓጋንዳ ክፍል ተቋቁሞ በማዕከላዊ መንግስት ቁጥጥርና አመራር መከናወን እንደተጀመረ ያስረዳሉ። በተጨማሪም ከዚህ በኋላ የተለያዩ ስሜት ያላቸው ድርጅቶች ኢንፎርሜሽንን እንዲዘግቡና እንዲያሠራጩ እየተባለ መጠሪያ ሲሠጣቸው እንደቆየ ያወሣሉ። በመጨረሻም በ1956 ዓ.ም ማስታወቂያ ሚኒስቴር የሚል ስያሜ በተሠጠው አካል የኢንፎርሜሽን ስራ ራሱን በቻለ ድርጅት ሥር እንዲተዳደር ተደረገ።

በ1958 የሀያ አምስተኛ አመት አዋጅ ቁጥር 23 ማስታወቂያ ሚኒስቴር የቱሪዝምን አስተዳደር ደርቦ እንዲሠራ ስልጣን ተሠጠውና የማስታወቂያና ቱሪዝም ሚኒስቴር ተባለ። በዚህም መሠረት አንዳንድ ተግባሮች ተሠጡት። እነሡም።

ሀ. በንጉሠ ነገስቱ መንግስት ግዛት ውስጥም ሆነ በውጭ ሀገር ኢትዮጵያና ሕዝቧን ስለሚመለከቱ ጉዳዮች ጽሁፎች ለማዘጋጀት፣ ለማሣተምና ለሕዝብ መግለጫዎች ለማውጣት የመጀመሪያ ሀላፊነቱ ከመሆኑም በላይ በዚህ ሥራ አፈፃፀም ከቀሩት አግባብ ካላቸው ሌሎች ሚኒስቴሮችና የመንግስት ባለስልጣን መ/ቤቶች ጋር በመተባበር ይሠራል።

ለ. መንግስት ሥልጠናቸው ኘላኖች ኘሮግራሞች አላማዎችና ተግባሮች ሕዝቡ በሚገባ እንዲረዳ ዋና ሀላፊ ነው።

ሐ. አግባብ ካላቸው ሌሎች ሚኒስቴሮችና የመንግስት ባለስልጣን መስሪያ ቤቶች ጋር በመተባበር በንጉሠ ነገሥቱ መንግስት ግዛት ውስጥም ሆነ ከግዛት ውጭ ስለሚገለፁትና ስለሚታተሙት የመንግስት ማስታወቂያዎች ኃላፊ ነው።

መ. የግል ጋዜጦችና መጽሔቶች ባለቤቶችንና ሥራውንም ለማካሔድ የሚያስችል ፈቃድ ወረቀት /ላይሠንስ/ ይሠጣል።

ሠ. ወደ ኢትዮጵያ ግዛት የሚገቡት የታተሙ ጽሁፎችና በኢትዮጵያ ውስጥ የሚታተሙትም ሁሉ የሕዝቡን ግብረገብነት/ሞራል/የማያበላሹ ወይም የሕዝቡን ፀጥታ የማይጐዱ መሆናቸውን ለማረጋገጥ ሀላፊ ነው፡

ምንም እንኳን እነዚህ ከላይ የተዘረዘሩት ሀላፊነት ቢሠጡትም ቀስ በቀስ ግን የኢንፎርሜሽን አፈናው እየተበራከተ መምጣቱን ማየት እንችላለን። አቶ አብዲ አሊ ቀደም ሲል በጠቀስነው ጥናታቸው ላይ “ማስታወቂያና መርሐ-ብሔር ሚኒስቴር ያለፋት አሥር አመታት” በሚል የቀረበውን ሪፖርት በመጥቀስ እንዳይተላለፋ ማዕቀብ የተጣለባቸው ነገሮች ወደ ሀያ ስድስት መድረሳቸውን ያስረዳሉ። እኔም ለአጠቃላይ ግንዛቤ እንዲረዳ ከዚሁ ሪፖርት ያገኘኋቸው ገደቦች እንዳሉ ለማቅረብ ወደድኩ።

$11.  የንጉሠ ነገስቱን አገዛዝና ዘውድ እንዲሁም የኢትዮጵያ ሕገ መንግስት የሚነካ

$12.  የንጉሣዊያን ቤተሰቦችና የሚኒስትሮችን ክብር የሚነካ

$13.  የሥራ ፈት ብዛት

$14.  የአሠሪና ሠራተኛ ግጭት

$15.  የተማሪዎች ሁከት

$16.  የግብር ጭማሪ

$17.  የኑሮ ውድነት

$18.  የደምወዝ ጭማሪ

$19.  አድማን የሚመለከት ጽሁፍ

$110.ሥለ መሬት ሥሪት

$111.ወታደራዊ ጉዳይ /ስትራቴጂክ ቦታዎች የወታደር ደምወዝ/ የሠራዊት በጀት ወዘተ

$112.የሀይማኖት ልዩነት

$113.የጐሣ ልዩነት

$114.አንድን የውጭ አገር መንግስት አቋም የሚነካ

$115.የአፍሪካ አንድነት ድርጅትን አቋም የሚነካ

$116.የኢትዮጵያን ሕዝብ ሞራል ዝቅ የሚያደርግ

$117.የኢትዮጵያን አንድነት የሚለያይ

$118.የሴተኛ አዳሪዎችን ብዛት የሚገልፅ

$119.የለማኞችን ብዛት የሚገልፅ

$120.ብልግናን የሚገልፁ ጽሁፎች

$121.የኢትዮጵያን በጀት የሚመለከቱ ጽሁፎች

$122.መንግስት ያወጣውን ኘላን ያለአግባብ የሚተች

$123.የሰውን ሥም ያለ አግባብ የሚያጐድፍ

$124.የኢትዮጵያን የኑሮ ሁኔታ ከሌሎች ሀገሮች ጋር በመጥፎ ሁኔታ የሚያወዳድር

$125.የሌላው ሀገር የሶሻል ፍልስፍና/አይዲዮሎጂ/ ለማስፋፋት የሚሞክር ጽሁፍ

$126.የፓርላማ አባሎች በየጊዜው የሚያደርጉትን ክርክር የሚያብራራ ጽሁፍ

እነዚህ እንዳይገለጡ ግድብ የተጣለባቸው ናቸው። እንግዲህ አንድ የኘሬስ ውጤት የማህበረሰቡን ችግርና መፍትሔውን የፖለቲካ አቅጣጫውን ወዘተ መግለጽ ካልቻለ በፍፁም የኘሬስ ነፃነት አለ ማለት አይቻልም። ጋዜጠኛው በሥራ ፈቱ ብዛት ላይ የግብር ጭማሪን የሴተኛ አዳሪን መበራከት ወዘተ ላለመለከተ፤ ካልተቸበት፣ ካላወያየበት ታዲያ የሱ ፋይዳ ምኑ ላይ ነው? ብለን መጠየቃችን አይቀርም።

በተለይ የቀድሞ ጋዜጦችን በምናነብበት ጊዜ በጠቅላላ ዜናዎች የቤተመንግስት ዜና ሆነው እናገኛቸዋልን። ንጉሡ እንግዳ ሲቀበሉ፣ የስምምነት ጉዳዮችን ሲፈርሙ፣ ጉብኝት ሲያደርጉ፣ የራት ግብዥ ላይ ወዘተ ጉዳዮችን በፊት ገጾቻቸው ላይ ይዘው ይወጣሉ። የሕዝብ መሠረታዊ ጥያቄ በማናቸውም የኘሬስ ውጤቶች ላይ እንዳይታይ ተጽእኖ ነበረ ማለት ይቻላል። ዋናው አላማ እሣቸውን አግዝፎ ማሣየት እንደነበር የሚናገሩ አሉ። አንድ በደርግ ጊዜ የተፃፈ ሪፖርት እንደሚያትተው ከሆነ ሀሠትም ይፃፍ እንደነበረ ያስረዳል። ለምሣሌ ንጉሱ በ1946 ዓ.ም አሜሪካን በጐበኙበት ወቅት በኒውዮርክ ቆይታ አድርገው ነበር። እንዲያርፉ የተደረገው በዋልዶርፍ ኦስትሪያ ሆቴል ሲሆን በዚያን ዘመን የማስታወቂያ ሚኒስቴርን ተግባር ይቆጣጠርና አመራር ይሠጥ የነበረው ቦርድ ለኢትዮጵያ ሕዝብ እንዴት ንጉሥህ ሆቴል ገቡ ብለን እናወራለን ስለዚህ በእንግሊዝኛው እውነተኛ ወሬ ይወራ፣ በአማርኛው ግን  ቤተመንግስት ተብሎ ይነገር በማለት በሠጠው ውሣኔ መሰረት ዋልዶረፍ ኦስቶሪያ ቤተ-መንግስት ገቡ ተብሎ እስከመነገርና ጉልህ የሆኑ ውሸት እስከመዋሸት ተደርሶ እንደነበር ያትታል። በርግጥ ለዚህ አባባል ሌላ መረጃ ላገኝለት አልቻልኩም።

ይህ ሲባል ግን እንደው በደፈናው ሕትመቶቹ ምንም አልሠሩም ነበር ለማለት አይደለም። በውስጥ ገጾቻቸው ውስጥ ስለ ኪነጥበብ፣ ስነጽሁፍ ታሪክን፣ ማህበራዊ ኑሮን የተመለከተ ወዘተ ነገሮችን በዘመኑም ሆነ እስካሁን ድረስ ትልቅ ስምና ዝና በነበራቸው ሠዎች ይፃፍ ነበር። ጳውሎስ ኞኞ፣ ብርሃኑ ዘሪሁን፣ አሣምነው ገብረወልድ፣ በአሉ ግርማ፣ ሙሉጌታ ሉሌ ወዘተ የሚያዘጋጇቸው ጽሁፎች አሁንም ድረስ የሚደነቁ እንደሆኑ ለመረዳት ይቻላል።

እንዲሁም በ1966 ዓ.ም ግድም ጋዜጦችና መጽሔቶችን ውስጥ ደፋር የጋዜጠኝነት ስራ እንደተከናወነ ይነገራል። ለምሣሌ በኢሊባቡር ሕዝብ ለስድስት አመታት በተከታታይ ያወጣው የልማት ገንዘብ ለልማት ሣይሆን ለግል ጥቅም በመዋሉ መንግስት ጉዳዩን እንዲያጠና የሚጠይቅ ጽሁፍ መውጣቱ /አዲስ ዘመን መጋቢት 12/66/፤

በዚያን ጊዜ በነበረው የአገር ግዛት ሚኒስቴር ሦስት ሚሊዮን ብር መባከኑን በመግለፅ ሁኔታው እንዲመረመር ሠራተኞች ያቀረቡት አቤቱታ የሠራተኛውንም ችግር በሚመለከትም እንደ ንጉሡ አንጡራ ሀብት ይታይ የነበረውን የአዶላ ወርቅ ማዕድን ሠራተኞች ችግር የሚገልፅ ፅሁፍ መውጣቱ አዲስ ዘመን ሚያዝያ 11/66/፤

 በአዋሽ ሸለቆ የሚገኘው ለም መሬት ለልማት እየተባለ የግል ባለሀብቶች በመከፋፈላቸው የአካባቢው ሕዝብ ለስደት መጋለጡን አዲስ ዘመን ያወጣው ጽሁፍ እንዲሁም የአፋር ተወላጆች ይህንኑ በሚመለከት ያቀረቡትን አቤቱታና /አዲስ ዘመን ሚያዝያ 2 ቀን እና 11/66

 የድሬዳዋ ከተማ ሕዝብ ያቀረበውን አቤቱታ ማውጣት /አዲስ ዘመን ሚያዝያ 22 ቀን 66 /ለምሳሌነት ሊጠቀሱ የሚችሉ ናቸው።

 እነዚህ ጽሁፎች ገና በመግቢያዬ ላይ ያሠፈርኳቸውን የመንግስት ማዕቀቦችን ጥሠው የወጡ ናቸው። ያተኮሩትም በሕዝቡ ሕይወት ላይ ስለሆነ በአርአያነታቸው የሚጠቀሱ ሆነው ተገኝተዋል። ለዚህም ይመስላል ለውጡ እንዲፋጠን አጋዥ ሆነዋል የሚባለው። ከዚህ በተጨማሪም ጋዜጠኞች ከንጉሡ ጋር ባደረጉት ቃለ ምልልስ እንኳን ሊጠየቅ ታስቦ የማይታወቀውን የንጉሡን የስልጣን ዘመን ጠይቀው ንጉሡ ታይቶባቸው የማይታወቀውን ሀይለኛ ቁጣ አሰምተዋል። ከኢትዮጵያ ሬዲዮ የድምጽ ላይብረሪ ውስጥ በተገኘው መረጃ መሠረት ጋዜጠኞች ሙያዊ ግዴታቸውን ለመወጣት ሲጥሩ ተስተውለዋል።

በሌላ መልኩ ስናይ የህትመት ውጤቱ ብዛት እጅግ አሣሣቢ ደረጃ ላይ እንደነበረም መረዳት ይቻላል። የሚታቱሙት ጋዜጦች ቁጥር ከሕዝቡ ቁጥር ጋር ፈጽሞ የመቀራረብ ባህሪ እንኳ አልነበራቸውም። ተረዳ አሊ የኘሬስ ነፃነትና አጠቃቀሙ በዛሬይቱ ኢትዮጵያ በሚለው ጥናታዊ ወረቀታቸው ላይ እንዳሠፈሩት የዙፋኑ መንግስት አስከተገረሠሠበት መስከረም 1967 ዓ.ም ድረስ የሁለቱ እለታዊ ጋዜጦች /አዲስ ዘመንና ኢትዮጵያን ሄራልድ/ ሥርጭት 30 ሚሊዮን ሕዝብ እንዳላት በሚገመት ሀገር በቅደም ተከተል 10,000 እና 8,000 የነበረ ሲሆን የጋዜጣው አንባቢ ብዛት ከ1,000 ኢትዮጵያውያን መካከል ሁለት ሠዎች ነበሩ ብለዋል። ከዚህ ሌላ መረዳት የምንችለው መሀይምነት እጅግ ባስከፊ ሁናቴ ላይ እንደነበር ነው።

ዘመነ ደርግ

በዚህ ዘመን የአብዮት እርምጃ ግቡን እንዲመታ በሚል መገናኛ ብዙሃንን የኘሮፖጋንዳው መረማመጃ እንዳደረገው የሚታወቅ ነው። ደርግ ቀድሞ የነበረውን የምርመራ ክፍል ይበልጥ በማጠንከር የሶሻሊዝም ማበብን የማርክስ ኤንግልስና ሌሊን መርሆችን ብቻ በማስተጋባት እንዲወሠን አድርጓል። ሌሎች ሀሣቦችና አመለካከቶች ፀረ አብዮተኛ የሚያሠኙ በመሆናቸው በጋዜጠኛው ላይም ከባድ ጫና የተጣለበት ወቅት ነበር።

ተረዳ አሊ ጥር 29 እና የካቲት 2 ቀን 1987 ዓ.ም መገናኛ ብዙሀን በዴሞክራሲያዊ ሥርዓት በተሠኘው ሲምፖዚየም ላይ የኘሬስ ነፃነትና አጠቃቀሙ በዛሬይቱ ኢትዮጵያ በሚል ርዕስ ባቀረቡት ጥናት የደርግ ወቅት እንዲህ ይጠቅሱታል።

“ከ1966 ዓ.ም በኋላ በተቋቋመው ወታደራዊ መንግስት ወቅትም የሀገሪቱ መገናኛ ብዙሀን በሚኒስቴር በኩል ከመንግስትና ከፓርቲው የሚተላለፉት ርዕዮተ አለማዊ መመሪያዎች መሠረት በመንቀሣቀስ ስለ አብዮቱ አላማዎችና ሥኬታማነት ድሎችና ስለገጠሙት ችግሮች በመስበክ የኘሮፓጋንዳ ሥራዎች ማካሔድ ከተግባሮቹ መካከል በዋናነት የሚጠቀስ ነው” በማለት ያስረዳሉ።

ይህ ስርአት አዲስ በግል የጋዜጣ ሕትመት ውጤቶችን ለመፍቀድ ሕልምም የነበረው አይመስልም። ምክንያቱም የነበሩትንም ጋዜጦች ሰበብ አስባብ እየፈጠረ ሥለዘጋ ነው። ለምሣሌ ያህል ሰረገላ የሕዝብ ማመላለሻ አገልግሎት ዋና ማደራጃ ይታተም የነበረው ጋዜጣ በየካቲት ወር 1975፣ ብርሃን መካነ እየሱስ ድርጅት ይታተም የነበረው መጽሄት መጋቢት 23 ቀን 1973ዓ.ም፣ እና ጐህ መጽሔት መስከረም 20 ቀን 1970 ዓ.ም ፀረአብዮት ይዘት አለባቸው ተብለው በመንግስት ትዕዛዝ ከህትመት ታግደዋል።

ደርግ የኘሬስ ውጤቶችን ባብዛኛው የሚጠቁመው ኘሮፓጋንዳ አላማው እንደነበር ግልፅ ነው። ይህ የቅርብ ጊዜ ትዝታ ቢሆንም በዘመኑ ተፅፈው የተቀመጡ መረጃዎች ራሣቸው እንዳስቀመጡት ኘሬስ ማንኛውንም የአብዮታዊው መንግስት ፖሊሲና መመሪያ ሰፊው ሕዝብ በሚገባ እንዲረዳና ለተግባራዊነቱ እንዲነሣ ለማድረግ ያልተቆጠበ የቅስቀሣና የኘሮፓጋንዳ ስራ አካሂዷል። መጽሔቶችና ጋዜጦች በአብዮቱ ፍንዳታ ማግስት የወጣውን ሶሻሊዝም መመሪያ መሆኑን የሚገልፀው አዋጅ እንዲሁም የእድገት በህብረት የዕውቀትና የሥራ ዘመቻ የማምረቻና ማከፋፈያ ድርጅቶች የገጠር መሬት የከተማ ቦታና ትርፍ ቤትን የመንግሥት ያደረገውንና ሌሎችንም አዋጆች ለማስተዋወቅ ፀረአብዮት ሐይሎችንም ተቋም አብዮቱ በድል አድራጊነት እንዲወጣ ለማድረግ በኘሬስ እንደልቡ ተጠቅሞበታል።

ደርግ ሚዲያውን እንደፈለገ ለፈለገው አላማ እንደተጠቀመበት ራሱ በደንብ ይመሠክራል። በ1976ዓ.ም  ጽፈው ባቀረቡት ሪፖርት ላይ “የአብዮቱ አላማዎች ስኬታማ እንዲሆኑ ኘሬስ ትልቁን ሚና ተጫውቷል” በማለት ይገልፃሉ። ለዚህም እማኝ የሚሆን ከየካቲት 1967 ዓ.ም ጀምሮ ጋዜጦችን የሠፊውን ሕዝብ የመደብ ትግል ለማገዝ በሚል ሀሣብ ለጀመረው አብዮት ማራመጃ አድርጓቸዋል። “በቅድሚያ ማህበረሰቡ የአካባቢውን እንቅስቃሴ መንስኤና አቅጣጫ ለማስረዳት ሲባል በህብረተሰብአዊነት ጉዞ የሚል አምድ የከፈተ ሲሆን ጭሠኛውን የመሬት ባለቤት እናደርጋለን በሚለው ሀሣባቸው የተነሣ ገበሬዎቹ በህብረ-ተሰብአዊ ጉዞ የሚል ተከፍቶም አንደነበረ ማወቅ ተችሏል። ወጣቶች በገጠሪቱ ኢትዮጵያ ተሠማርተው ወገናቸውን መረዳትና ከሠው ሕይወት መማር አለባቸው በሚለውም ሀሣብ የተነሣ የዘማች የሥራ መመሪያ ማብራሪያ የሚል አምድ ተከፍቶ ዘማቾች ሊያከናውኑ የሚገባቸውን ተግባር በማስመልከት ጋዜጦች ብዙ አስተዋጽኦ እንዳደረጉለት ደርግ ይመሠክራል። የመስመሩ ትግል ተፈጽሞ በነበረበት ወቅት ሣይንሣዊውን መንገድ የሚከተለው ወገን በአሸናፊነት እንዲወጣ የአብዮት መድረክ የተሠኘ አምድ በመክፈት ሠርቶ አደሩ በውይይት ለማሌ ሣይንስ እውቀቱን እንዲያዳብርና የአብዮቱን ጠላቶች የርዕዮተ አለም ክስረት እንዲያውቅ ተችሏል።” በማለትም ያስረዳል።

ከነዚህ ሌላ በርካታ አምዶችንም ከፍቶ አላማውን ለማሠራጨት ይጠቀም ነበር። ለምሣሌ ገበሬው ከአብዮቱ ጐራ ተሰልፎ እንዲታገል ለማነሣሣት በተፈለገው አላማ ላይ ወዛደሩና ገበሬው የተሰኘ አምድ ተከፍቷል። እንዲሁም ወጣቱ የአብዮቱ ቀኝ እጅ እንዲሆን ወጣትና አብዮት የተባለ ሌላም አምድ በማውጣት ጋዜጦች ሥለ አብዮቱ እንቅስቃሴዎች ብቻ ቀን ከሌት እንዲወተውቱ አድርጓቸዋል። በዚህም መሠረት የማስታወቂያና መርሐ-ብሔር ሚኒስቴር ያለፉት አሥር ዓመታት የትግልና የዕድገት በሚል ርዕስ በ1976 ዓ.ም የተፃፈው ሪፖርት ላይ የተቀመጠው እንዲህ ያወሣል።

አብዮታዊ መንግስት የ1968 ዓ.ም ሚያዚያ ወር የብሔራዊ ዲሞክራሲያዊ አብዮት ኘሮግራም ካወጣ በኋላ አላማውን ተረድቶ በኘሮግራሙ ውስጥ የተነደፉትን አበይት ጉዳዮች ለሠፊው ሕዝብ በማስረዳትና ለተግባራዊነታቸው ቆርጦ እንዲነሣ ያልተቆጠበ የኘሮፓጋንዳ የቅስቀሣ ተግባር አከናውኗል። ብሎ ካተተ በኋላ በመቀጠልም

ኘሬስ ዛሬም ሠፊው ሕዝብ አብዮታዊው መንግስት ያወጣቸውን የብሔራዊ ውትድርና አገልግሎትና የአካባቢው ሚሊሽያ ማቋቋሚያ አዋጆችን ተግባራዊ እንዲያደርግና የመከላከያ ሀይላችንን ሕዝባዊ መሠረት ለማረጋገጥ ከፍተኛ የቅስቀሣና ኘሮፓጋንዳ ተግባር በማከናወን ላይ ይገኛል።

ስለዚህ የኘሬስ ሚዲያ በወቅቱ ያንፀባርቅ የነበረው ከአንድ አቅጣጫ የሚነፍሰውን የፖለቲካ ንፋስ እንጂ በሌሎች ሕዝቡ ማወቅ በሚገባው ማህበራዊ፣ ኢኮኖሚያዊ እና ፖለቲካዊ ጉዳዮች ላይ አያተኩርም ነበር ማለት ይቻላል። የጋዜጦች የፊት ገጾች በአለም ላይ ሶሻሊዝም እና ኢሠፓ ብቻ እንዳሉ ሁሉ ይዘው የሚወጡት ከነሱ ጋር የተያያዘ ነገር ብቻ ነበር። ሥለዚህ የኘሬስ ነፃነት በወቅቱ ጭላንጭሉም አይታይም ማለት ይቻላል።

አቶ አብዲ አሊ ባቀረቡት ጥናት የዘመኑን ሁኔታ ለማስረዳት (Caputo 1938 P.A) በመጥቀስ እንዲህ ይላሉ እንደ ሀይለስላሴ ሁሉ በደርግ አገዛዝም ኘሬስ ይመረመር ነበር። ማፈንገጥና ተቃዋሚነት የፀረ አብዮተኛነት መግለጫ ተደርጐ ይቆጠር ነበር። በማለት አስቀምጠውታል።

በደርግ አገዛዝ ሚዲያው ምን ያህል ተፅእኖ እንደነበረበት የምንረደው በ1974 ዓ.ም የኢንፎርሜሽ ፖሊሲ መመሪያን ተግባራዊ ለማድረግ የፊልም፣ የፎቶግራፍ፣ የሬዲዮና የፅሁፍ ድጋፍ አጠቃቀም የወጣ የአሠራር ስልት በሚል ርዕስ የወጣው መመሪያ ልክ እንደ ሀይለስላሴ ዘመን ሁሉ 26 ደንቦችን አስቀምጧል። ይህ መመሪያ በታህሳስ ወር 1973 ዓ.ም የወጣውን የማስታወቂያና መረሃ-ብሔር ሚኒስቴር የኢንፎርሜሽን ፖሊሲ መመሪያ መሠረት በማድረግ ዝርዝር የአሠራር ሥልት ያወጣበት ነው። ከነዚህም መመሪያዎች መካከል የጽሁፍ ሽፋን እንዲሠጣቸው የተወሠኑት ከብዙ በጥቂቱ የሚከተሉት ናቸው።

$11.  በመንግስትና በኢትዮጵያ ሠራተኞች ፓርቲ አደራጅ ኮሚሽን (ኢሠፓአኮ) ኘሮቶኮል አማካይነት የመንግስት ወይም የኢሠፓአኮ እንግዶች ሆነው ሲጋበዙ

$12.  ሚኒስትሮች ኮሚሽነሮች ቋሚ ተጠሪዎች ወደውጭ ሀገር ሲሄዱና ሲመለሱ

$13.  በመ/ቤቶችና በድርጅቶች ደረጃ ለሚዘጋጁ ሴሚናሮች

$14.  የአ.አ.ዩ ከሚያስመርቃቸውና የደርጉ የቋሚ ኮሚቴና የኢሠፓአኮ የሥራ አስፈፃሚ ኮሚቴ አባሎች በሚመረቁበት እንዲሁም በልዩ ትዕዛዝ ለሚቀርቡት ትዕዛዝ ብቻ

በማለት ሌሎች 22 ደንቦችንም አስቀምጧል። ከነዚህም መመሪያዎችና ደንቦች ብዛት አማካይነት በሕትመት ጥራት ላይ ከፍተኛ ጫና አስከትሏል። እነዚህ ከላይ የዘረዘርኳቸው ጉዳዩች የሚያስረዱት በወቅቱ የነበረው የኘሬስ መዳከም ሁኔታ የሚያስረዱ ናቸው። ቅድመ ምርመራም ዋናው ጉዳይ ነበር። በደርግ ጊዜ በርግጥ ጥቂት የሚባሉ በጐ ተግባሮችን ተጫውቷል ብለን የምንጠራቸው ጉዳዩች አሉ።

$11.  በሀገሪቱ ሥር ሰዶ ከፍተኛ ችግር የነበረውን መሀይምነት ለማጥፋት ኘሬስ በጐ ሚና ተጫውቷል። ከማሃይምነት ተላቀው ማንበብና መፃፍ የቻሉ ጐልማሶችን ወጣቶችን.. ፎቶ ግራፋቸውንና ጽሁፎቻቸውን በማውጣት እንዲሁም አጠቃላይ የመሠረተ ትምህርቱን እንቅስቃሴ ለማጐልበት የወሠደው እርምጃ ደህና ናቸው ከሚባሉት በግንባር ቀደምትነት ይጠቀሣል።

$12.  መኖራቸው እንኳ አይታወቁ የነበሩት ብሔረሰቦች በዘመነ ደርግ መታወቃቸው ጥሩ ነበር። ባህላቸውን፣ አካባቢያቸውን እና ጠቀሜታቸውን መግለጽ መልካም ነበር። እርቃናቸውን ይሄዱ የነበሩት ልብስ መልበስ እንዲለምዱ የለበሰ ሰው ሲያዩ የሚሸሹ የነበሩ ከሠዎች ጋር መልካም ቀረቤታ እንዲኖራቸው ለማህበረሰቡ ግንዛቤ በመስጠት ኘሬስ በጐ ሚና ነበረው ማለት ይቻላል።

የሆኖ ሆኖ እነዚህ ብቻቸውን ለኘሬስ ሥራ በጐ ተግባር አከናውነዋል ማለት አይቻልም። ምክንያቱም አያሌ የማህበረሰቡ የመናገር፣ የመፃፍ፣ የመሠብሠብ ወዘተ መብቶች በመነፈጋቸው የኘሬስ እንቅስቃሴም የቀጨጨበት ዘመን ነበር ማለት ይቻላል።

ከዚህ ሁሉ በኋላ የመጣው አዲስ መንግስት ኢሕአዴግ ነው። ፕሬስ በዘመነ ኢሕአዴግ ምን እንደሚመስል ሌሎቻችሁንም እንድትጽፉበት እጋብዛችኋለው።

 

 

 

****                                        ****                                           ******

 

ለአዲሱ ዓመት ልዩ የኪነጥበብ ምሽት ተዘጋጀ

በሙዚቃ መሳሪያ የታጀቡ የግጥም ስራዎች፣ አዲስ ዓመትን የሚዘክር ትውፊታዊና ሙዚቃዊ ቴአትር፣ መነባነብና ዲስኩሮች የሚቀርብበት ልዩ የአዲስ ዓመት የኪነ-ጥበብ ምሽት በዋቢ ሸበሌ ሆቴል ተሰናዳ። ሰኞ ነሐሴ 30 ቀን 2008 ዓ.ም ከምሽቱ 11፡30 ሰዓት ጀምሮ በዋቢ ሸበሌ ሆቴል በተሰናዳው በዚህ ልዩ የኪነጥበብ ፕሮግራም ላይ የግጥም ስራቸውን የሚያቀርቡት ገጣሚያን አበባው መላኩ፣ ኤፍሬም ስዩም፣ በረከት በላይነህ፣ ምስራቅ ተፈራ እና ዘላለም ምህረቱ ናቸው ተብሏል። በፕሮግራሙ ማጠቃለያ ሰዓሊያን የምሽቱን ድባብ የሚያሳይ የስዕል ስራ የሚያቀርቡ ሲሆን፤ የጨረታ ስነስርዓትም ይኖራል። የዝግጅቱ አስተባባሪዎች ሀበሻ ሮትራክት ክለብና የፊደል ገበታ የቲቪ ፕሮግራም ሲሆኑ፤ የመግቢያ ዋጋውም አንድ እሽግ ደብተር (ደርዘን ደብተር) ወይም 100 ብር መሆኑን ተናግረዋል። ከዝግጅቱ የሚገኘው ገቢ ሙሉ በሙሉ ድጋፍ ለሚያስፈልጋቸው ታዳጊ ተማሪዎች የሚበረከት ነው ሲሉም አዘጋጆቹ ገልፀዋል።¾

“ኢሕአዴግ ሥልጣን ለማካፈል ድፍረቱ ሊኖረው ይገባል”

ዶክተር ያዕቆብ ኃ/ማሪያም

 

     ሙሉ ፅሁፉን ፖለቲካ ዓምድ ላይ ይመልክቱ

“ጠንካራ የሀይማኖት መሪዎች ቢኖሩን ኖሮ እንዲህ አይነቱ ሥጋት ላይ አንወድቅም ነበር”

ዲያቆን ዳንኤል ክብረት

 

ሙሉ ፅሁፉን ፖለቲካ ዓምድ ላይ ይመልክቱ

-    ተባባሪ ፕሮፌሰር መረራ ጉዲና እና ተባባሪ ፕሮፌሰር ዘሪሁን አስፋው

ከእጩዎቹ መካከል ይገኛሉ

በይርጋ አበበ

የ2008 ዓ.ም በጎ ሰው ሽልማት የፊታችን ቅዳሜ በ11 ዘርፎች የተመረጡ የዓመቱ በጎ ሰዎች ይሸለማሉ። ከአራት ዓመት በፊት በዲያቆን ዳንኤል ክብረት አስተባባሪነት ኢትዮጵያዊያን በጎ ስራ የሰሩ ሰዎችን የሚሸልመው የበጎ ሰው ሽልማት የፊታችን ቅዳሜ ሲካሄድ ለ11 ሰዎች የክብር እውቅና እንደሚሰጥ የፕሮግራሙ አዘጋጅ ዲያቆን ዳንኤል ክብረት ተናግሯል።

በጎ ሰው ሽልማት ከአራት ዓመት በፊት መካሄድ ሲጀምር በአምስት ዘርፎች ሽልማት መስጠት እንደጀመረ የገለጸው ዲያቆን ዳንኤል ክብረት የሽልማት ፕሮግራሙ የተሸላሚዎችን ቁጥር እያበዛ ሂዶ በዚህ ዓመት በ11 ዘርፎች ሽልማት እንደሚሰጥ ተናግሯል። ተሸላሚዎቹን ከ50 በላይ ዳኞች እንደሚመርጡ ዲያቆን ዳንኤል ለጋዜጠኞች በሰጠው ጋዜጣዊ መግለጫ አስታውቋል።

የዚህ ዓመት እጩዎችን ለመለየት በጥቆማ በኩል ፈተና ገጥሟቸው እንደነበረ የገለጸው ዲያቆን ዳንኤል በአጠቃላይ 207 እጩዎች ተጠቁመው እንደነበረና በመጨረሻም በየዘርፉ ሶስት ሶስት እጩዎች ለመጨረሻው ዙር መድረሳቸውን ተናግሯል። ለመጨረሻው ዙር ከቀረቡት እጩዎች መካከል በአዲስ አበባ ዩኒቨርስቲ የስነ ጽሁፍ አስተማሪ የሆኑት ተባባሪ ፕሮፌሰር ዘሪሁን አስፋው እና በአዲስ አበባ ዩኒቨርስቲ የፖለቲካል ሳይንስ መምህር የነበሩት የኦሮሞ ፌዴራሊስ ኮንግረስ ፓርቲ ሊቀመንበሩ ተባባሪ ፕሮፌሰር መረራ ጉዲና ይገኙበታል።

ለመጨረሻው ዙር ከቀረቡት እጩዎች መካከል አንዳንዶቹ የተመረጡበት መንገድ አነጋጋሪ ነው። አለመመጣጠን ይታያል(ስራቸውና ለሽልማት መታጨታቸው) ይህን እንዴት ታየዋለህ? የሚሉት ይገኙበታል። ለጥያቄዎቹ መልስ የሰጠው ዲያቆን ዳንኤል ክብረት እጩዎቹን ማቅረብ በራሱ ፈተና እንደነበረ ገልጸው በተለይ አብዛኞቹ ተጠቋሚዎች ጥቆማ በተሰጡበት ወቅት በነበራቸው የመገናኛ ብዙሃን ሽፋን ምክንያት ሊጠቆሙ እንደቻሉ ገልጿል። “ይህ አይነት ችግር ደግሞ እንኳንስ እንድ እኛ አይነት የዳበረ የመገናኛ ብዙሃን በሌለበት አገር ይቅርና የኖቤል ሽልማት ላይም የሚፈጠር ችግር ነው” ሲል ተናግሯል። 

ሰሞኑን በመዲናዊ በሚገኙ የተለያዩ የእህል መሸጫ ቦታዎች ላይ በተለይ በጤፍ ዋጋ ላይ ያልታሰበ ጭማሪ እየተስተዋለ ይገኛል። ነጋዴዎች ለዚህ የዋጋ ጭማሪ እንደምክንያት የሚያነሱት ጤፉን ከገበሬው ላይ የሚረከቡበት ዋጋ መጨመሩን ነው። ዞሮ ዞሮ የመጨረሻውን ዋጋ የሚከፍለው እና ተጐጂው ተጠቃሚው ኅብረተሰብ በመሆኑ ይሄ አካሄድ አሳሳቢ ነው። ከዚህ ቀደም ካለው ልምድ ተነስቶ መገመት የሚቻለውም በሀገራችን ገበያ የአንድ ነገር ዋጋ በሆነ አጋጣሚ ከፍ ካለ ተመልሶ የሚቀነስበት አጋጣሚ አለመኖሩን ነው። ለዚህ ማሳያ የሚሆነው በምስር ዋጋ ላይ በአንድ ወቅት በከፍተኛ ደረጃ ጭማሪ ታይቶ በዚያው መቀጠሉ ነው። ሌሎች የእህል አይነቶች ዋጋ ላይ ወቅቱን መሠረት አድርጐ የተወሰነ የዋጋ ቅናሽ ሲታይ እንኳን የምስር ዋጋ እዚያው ባለበት እንዲቆይ ነው የተደረገው። አሁንም በጤፍ ዋጋ ላይ እየታየ ያለው የዋጋ ጭማሪ መላ ካልተፈለገለት ልክ እንደ ምስሩ አንዴ ከተሰቀለ የሚያወርደው እንዳያጣ ስጋት አለኝ። በሌላ በኩል ደግሞ አሁን በጤፍ ላይም እየታየ ያለው የዋጋ ጭማሪ የሆነ ምክንያት ተፈጥሮለት በሌሎች ሸቀጦች ላይም ስላለመከሰቱ ህዝቡ ዋስትና የለውም። በዚህ አጋጣሚ ተጠቅመው ህዝቡን በዋጋ ጭማሪ የሚቀጡ አንዳንድ ስግብግብ ነጋዴዎች ሊኖሩ ስለሚችሉ ክትትል ሊደረግበት ይገባል። መንግስት ኅብረተሰቡን ለመጠበቅ ሲልም አማራጭ መንገዶችን ማዘጋጀት አለበት። በማነህ ማነህ በመካከል እየተጐዳ ያለው ሸማቹ ኅብረተሰብ በመሆኑ መንግስት ለኅብረተሰቡ ሲል አማራጮችን ማዘጋጀት እና በእንዲህ አይነቶቹ ኅብረተሰብን በሚጐዱ ድርጊቶች ላይ የተሳተፉ አካላትን በተገቢው መንገድ ሊጠይቅ ይገባል።

 

አቶ ሰይፉ ገብሬ - ከመርካቶ 

ቁጥር

Wednesday, 24 August 2016 14:33

 

ኢትዮ-ቴሌኮም

28 ቢሊዮን ብር           በተጠናቀቀው የበጀት ዓመት የተገኘው ገቢ

46 ሚሊየን                 የደንበኞች ብዛት

13 ነጥብ 6 ሚሊየን     የኢንተርኔት ዳታ ተጠቃሚዎች ብዛት

40 ቢሊዮን ብር           በ2009 ለማግኘት የታቀደው ገቢ

 

ምንጭ፤ ኢትዮ-ቴሌኮም 

ውሳኔ በተግባር ይታገዝ!!

Wednesday, 24 August 2016 14:28

ከቅርብ ጊዜ ወዲህ በተለይ በኦሮሚያ እና አማራ ክልሎች ጠንከር ያሉ ሕዝባዊ ተቃውሞዎች፣ ሰልፎች፣ ከቤት ያለመውጣት አድማዎች ተደጋግመው እየታዩ ነው። ኢህአዴግ መራሹ መንግሥት ችግሮቹን በውይይት መፍታት አልቻለም የሚሉ ወቀሳዎችና ክሶችም ይሰማሉ። ኢህአዴግ ችግሮችን በውይይት ከመፍታት ይልቅ በኃይል ለመቆጣጠር የሚያደርገው ጥረት ችግሩም እንዲባባስ አስተዋጽኦ እያደረገ መጥቷል በሚል ተደጋጋሚ ወቀሳዎች እየቀረቡበት ይገኛል።

ኢህአዴግ በአንድ በኩል ሕዝባዊ ንቅናቄውን ከጀርባ ሆነው የሚያንቀሳቅሱት እንደግንቦት ሰባት እና ኦነግ እንዲሁም የኤርትራ መንግስት ናቸው የሚል ክስ የሚያቀርብ ሲሆን በሌላ በኩል ደግሞ ችግሩ የተፈጠረው በራሱ የመልካም አስተዳደር እጦት ችግር መሆኑን አምኖ የሚቀበልባቸው ጊዜያት ነበሩ።

የኢህአዴግ ሥራ አስፈጻሚ ኮምቴ ሰሞኑን ለስድስት ተከታታይ ቀናት ባካሄደው ስብሰባ የሀገሪትዋን ሁኔታ በመገምገም ውሳኔዎችን አሳልፏል። ሥራ አስፈጻሚው ስብሰባውን ሲያጠናቅቅ ባወጣው መግለጫ የገጠመውን ችግር ወደውጪ ከመግፋት ይልቅ የራሱ አድርጎ መቀበልን መርጧል። መግለጫው እንደሚለው «በአሁኑ ጊዜ ልማታዊ ዴሞክራሲያዊ ሥርዓቱን ከሚፈታተኑት ችግሮች መካከል አንዱ የመንግስት ሥልጣን የህዝብን ኑሮ ለማሻሻልና አገራዊ ለውጡን ለማስቀጠል እንዲሆን ከማድረግ ይልቅ የግል ኑሮ መሰረት አድርጎ የመመልከትና በአንዳንዶችም ዘንድ የግል ጥቅም ከማስቀደም ጋር የተያያዘ ነው» ብሏል። አያይዞም «አገራዊ ለውጡ በስኬት ሲጓዝ የቆየው መንግስታዊ ስልጣንን ለህዝብ ጥቅም ማስከበሪያ ማድረግ በመቻሉ የሆነውን ያህል ይህ ስልጣን ያለአግባብ ለመጠቀም ለሚሹ ግለሰቦች በመሳሪያነት ማገልገል ሲጀምር የተጀመረው ልማት ይደነቃቀፋል፤ መልካም አስተዳደርም ይጠፋልም።

በአሁኑ ጊዜ ህዝብን በማስመረር ላይ ያለው ችግር ዋነኛ መንስዔ ይህ ነው ያለው ኮሚቴው ከዚህ በመነሳት ሥራ አስፈፃሚ ኮሚቴው ደረጃውና መጠኑ ምንም ይሁን ምን የመንግስት ስልጣንን ያለአግባብ ለግል ኑሮ መሰረት ለማድረግ የሚታየው ዝንባሌና ስህተት መታረምና መገታት እንዳለበት፣ ይህን ለማድረግ የሚያስችል ተጨማሪ እርምጃም መውሰድ እንዳለበት ወስኗል»

እዚህ ላይ መንግሥታዊ ሥልጣንን መከታ በማድረግ ለግል ብልጽግናቸው ተግተው የሚሰሩ ሙሰኞች መብዛታቸው አደባባይ የሞቀው እውነት ነው። መጣራት የሚያስፈልገው ጉዳይ መሆኑ እንደተጠበቀ ሆኖ፤ የ10 ሺ ብር ወርሃዊ ደመወዝ የሌለው ሹም፣ የሚሊየን ብር ግምት ያለው የግል መኖሪያ ቤት፣ ተሸከርካሪ፣ በአብዛኛው በወዳጅና በቤተዘመድ ስም የተመዘገቡ ትላልቅ ድርጅቶች፣ አክስዮኖች ሌሎችም ከገቢ በላይ የሚታዩ ሐብቶች የማካበቱ ዜና በስፋት ሕዝቡ ውስጥ ውስጡን በስም ጭምር እየጠቀሰ የሚናገረው ነው። እሳት በሌለበት ጢስ አይኖርም እንደሚባለው ከሕዝብ ዓይን የሚሰወር ነገር አይኖርምና ጥርጣሬው ምንም መሰረት የለውም ማለት አይቻልም። ይህም ሆኖ ግን ችግሮቹ እነዚህ ብቻ ናቸው ወይ ሲባል መልሱ አይደሉም ይሆናል። ሕዝቡ የሚያነሳቸው ችግሮች ምን እንደሆኑ በትክክልና በጥልቀት ለማወቅ ኢህአዴግ አሁንም ከሕዝቡ ጋር ቀርቦ መወያየትና ችግሮቹን ለይቶ አፈጻጸም ላይ ግልጽነት ባዘለ መልኩ ከሕዝቡ ጋር አብሮ ሊሰራ ይገባል።

ከሙስናና ብልሹ አሠራር በገዘፈ መልኩ የሚገለጹ የአድልኦ፣ የዘረኝነት፣ የቡድንተኝነት… ችግሮች ከላይ እስከታች በሚገኙ መዋቅሮች ውስጥ ይታያሉ። ጠ/ሚ አቶ ኃ/ማርያም ደሳለኝ በአንድ ወቅት «የራሳቸው እስር ቤት ያላቸው ባለሃብቶች አሉ» እንዳሉት ሁሉ በኢህአዴግ ሰም እየማሉ ሕግና ሥርዓትን በጣሰ እና በሕገመንግሥቱ መሠረት የተቋቋሙ እንደፖሊስ ያሉ ተቋማት ሳያውቁዋቸው ሰዎች ላይ ኢ- ሰብዓዊ ጥቃት የሚያደርሱ ግለሰቦች መኖራቸውን ሕብረሰተቡ በየአጋጣሚው፣ በየመድረኩ ቅሬታ የሚያቀርብበት ጉዳይ ነው።

እናም ኢህአዴግ መጀመሪያ ያሉትን ችግሮች ሙሉ በሙሉ ለማወቅ ከሕዝቡ ጋር ይወያይና የችግሮቹን ዓይነት አውቆ ሥር ነቀል እርምጃ ለመውሰድ በፍጥነት ራሱን ያዘጋጅ። በአሁን ሰዓት ሕዝቡ የሚፈልገው ተስፋ ሳይሆን ተግባር ብቻ ነው። እናም ኢህአዴግ ፈጥኖ የሚታይ፣ የሚዳሰስ እርምጃ በመውሰድ ራሱን ያድስ፣ የሕዝቡንም እምባ ያብስ!! 

በወንጀለኛ መቅጫ ሥነ ሥርዓት ሕግ ቁጥር 145 ላይ አንድ ምስክር በፖሊስ ምርመራ ወቅት የሰጠው ቃል ዓቃቤ ሕግ ወይም ተከሳሹ ባመለከተ ጊዜ የተሰጠውን ምስክርነት ፍርድ ቤቱ ሊመለከተው እንደሚችል ተደንግጓል። ይህ መብት የተሰጠው ለዓቃቤ ሕግ እና ለተከሳሽ በእኩል ደረጃ ቢሆንም ሙሉ በሙሉ በሚባል አኳኋን እየተጠቀመበት ያለው ዓቃቤ ሕግ ነው። ዐቃቤ ሕግ በማስረጃነት የቆጠረው ምስክር በማንኛውም ምክንያት በችሎት ቀርቦ መመስከር ባልቻለ ጊዜ ሁሉ ዐቃቤ ሕግ የሚጠቅሰው ሥነ ሥርዓት የወንጀለኛ መቅጫ ሥነ ሥርዓት ሕግ ቁጥር 145ን ነው። በችሎት የቀረቡ ምስክሮች አጠራጣሪ ወይም የቀረበውን ክስ በሚገባ የማያስረዱ ሲሆን ዐቃቤ ሕግ ፊቱን ወደ 145 ያዞራል። 145 የዐቃቤ ሕግ የማስረጃ ክፍተት ማሟያ እየሆነ መጥቷል።

 

ፍርድ ቤቶችም ይህንኑ ለፖሊስ የተሰጠ የምስክርነት ቃል በአብዛኛው ተቀብለው በማስረጃነት ሲጠቀሙበት ይስተዋላል።

የዘህ ጽሁፍ መሠረታዊ ማጠንጠኛም የወንጀለኛ መቅጫ ሥነ ሥርዓት ሕግ ቁጥር 145 ያለአግባብ በዐቃቤ ሕግና በፍርድ ቤቶች ጥቅም ላይ ውሏል የሚለው ነጥብ ላይ የተመሰረተ ነው። ይህን ሁኔታ በሚከተሉት ሶስት ነጥቦች እንዴት ተገቢ እንዳልሆነ ለማብራራት እሞክራለሁ።  

 

1.  በተከሳሹ መስቀለኛ ጥያቄ፣ በፍርድ ቤቱ የማጣሪያ ጥያቄ ያልቀረበለት፣ ተገቢው መኃላ ፈፅሞ ምስክርነቱን ያልተሰጠን የምስክርነት ቃል በማስረጃነት መቀበል ሕገ መንግሥታዊ ስላለመሆኑ፣

አንድ ተከሳሽ ጥፋተኛ እስኪባል ንጹህ ነው። ይህ ንፁህነቱ ጥፋተኛ እስኪባል ድረስ ከማረጋገጥባቸው የወንጀል ፍትሕ አስተዳደር ደረጃዎች አንዱ የቀረበበትን ምስክር በጥያቄዎቹ መፈተን ሲችል ነው። ተከሳሽ የቀረበበትን ምስክር ሲጠይቅ ለፍርድ ቤቱ የሚያሳየው እውነት ከመኖሩም በላይ ፍርድ ቤቱ ስለምስክሩ ታማኝነት፣ ስለምስክርነቱ ክብደት እና ገንቢነት የሚረዳው እውነት ይኖራል። በተከሳሽ መስቀለኛ ጥያቄ ያልቀረበለት ምስክር ምስክር ሳይሆን ቃል አቀባይ ነው። በጥያቄ የሚመሰክረው ምስክርነት እውነትና ያልተመረመረ ምስክርነት ምስክርነት ሳይሆን የአቋም መግለጫ ነው። ለዚህም ነው በሕገ መንግስቱ አንቀፅ 20 ላይ የተከሰሱ ሰዎች የቀረቡላቸውን ምስክሮችን ምስክሮች የመጠየቅ መብት የተጎናፀፉት። በወንጀለኛ መቅጫ ሥነ ሥርዓት ህግ ቁጥር 136 እና ተከታዮች ድንጋጌዎችም ስለምስክርነት ሥርዓት ቁልጭ ተደርጎ ተቀምጧል።

በሥነሥርዓት ሕግ አንድ ምስክር በአንድ ተከሳሽ ላይ እንዲመሰክር ሲደረግ ስለ እውነት በሚያምንበት ነገር የመማል፣ በሚመሰክርበት ጊዜ ለተከሳሽ መስቀለኛ ጥያቄዎች እንዲሁም ለፍርድ ቤቱ የማጣሪያ ጥያቄዎች ተገቢውን መልስ የመስጠት ግዴታ አለበት። ምናልባትም እንደ ክርክሩ ደረጃ ከኤግዚቢቶች፣ ቀደም ሲል ከተሰጠው ምስክርት ከነገሮች ጋር የተዛመዱ ፈታኝ የመስቀለኛ ጥያቄዎች ይቀርቡለታል። በነዚህ ሂደቶች አልፎ የሰጠው ምስክርነት ከጉዳዩ ጋር ተገቢነት ያለው የማስረዳት ክብደቱ ከፍተኛ የሆነ፣ እምነት የሚጣልበት ምስክርነት ሰጥቶ ከሆነ በርግጥም ተከሳሹ በዚህ ምስክር ምስክርነት ንፁህ ሆኖ የመገመት ካባው ወልቆ ጥርጣሬ ላይ ሊወድቅ ይችላል። ይህን ማስተባበል ባለመቻሉም ወንጀለኛ ተብሎ ቢፈረጅ የፍትሕ ሥርዓቱ የሚፈልገው ተገቢ ሁነት ነው እና እሰይ እንጂ ለምን ሊባል አይችልም።

በሕገ መንግሥቱም ሆነ በወንጀለኛ መቅጫ ሕግ ሥነ ሥርዓቱ ላይ የተቀመጡ የመማል፣ በክስ ሂደቱ የቀድሞ ጥፋተኝነት ያለመግለፅ፣ ዋና ጥያቄ መስቀለኛ ጥያቄ እና ድጋሚ ጥያቄ የመጠየቅና በተለይ ሁኔታ ካልሆነ በስተቀር በግልጽ ችሎት የመዳኘት፣ ጉዳዮች ዓላማው በተድበሰበሰ፣ ግልፅነት በጎደለው፣ ተገቢው ጥያቄ ባልቀረበበት፣ እምነት በማይጣልበት፣ ሀሰት በሆነ ምስክርነት ንፁህ የሆኑ ሰዎች ወንጀለኛ እንዳይባሉ ለመከላከል ህጉ ለተከሳሹ መብት ዘብ ያቆማቸው መሠረታዊ የወንጀል ክርክር መግለጫዎች ናቸው። በእነዚህ ሂደቶች ያላለፈን በአንድ ወቅት ፖሊስ ሲጠይቀው ለፖሊስ የሰጠው ቃል ለጠፋ ምስክር ለተንሻፈፈ ማስረጃ፣ ለጎደለ ምስክርነት ማሟያ የምናደርገው ከሆነ ከፍ ሲል የተገለፀው መሠረታዊ የወንጀል ክርክር ሂደቶችን አስፈላጊነት መካድ ይሆንብናል።

በአብዛኛው ዐቃቤ ሕግ የወንጀለኛ መቅጫ ሥነሥርዓት ሕግ ቁጥር 145ን የሚጠቅሰው በችሎት የተሰጠው ምስክርነት ሳያረካው ሲቀር እና በተሰጠው ምስክርነት ተከሳሹ ጥፋተኛ ላይባል ይችላል ብሎ በተገመተ ጊዜ በመሆኑ ተገቢውን ሥርዓት ያላለፈ ለፖሊስ የተሰጠን ምስክርነት በማቅረብ የጎደለውን ለማሟላት ጥረት ሲያደርግ ይስተዋላል። ፍርድ ቤቶችም ወዲያውኑ ስለሚቀበሉት ዐቃቤ ሕግ ምስክሩን ተገቢውን ጥረት አድርጎ ከማቅረብ ይልቅ ወደ 145 የመሮጥ አዝማሚያ እንዲያሳይ ያደርገዋል።

ባልተፈተነ፣ እውነትነቱ ባልተረጋገጠ፣ በመሃላ ሥር ሆኖ ባልተሰጠ ቃልም የጎደለው ሞልቶ የተንሻፈፈው ተቃንቶ ጥፋተኛ እስክንልህ ንጹህ ነህ ያልነውን ተከሳሽ፣ ንጹህ ሰው ከሚታሰር 10 ወንጀለኛ ነፃ ይውጣ ያልነው ሰው፣ ሳንጠነቀቅ መብቱን ሳናከብርለት በችሎት ቀርቦ ተገቢውን ሥርዓት ሳይፈፅም በአንድ ወቅት ለፖሊስ ቃሉን በሰጠ ምስክር ምስክርነት ተከላከል ብሎም ጥፋተኛ ማለት የሥነ ሥርዓት ህጉ ቁጥር 145ን በርዕሱ ላይ ለገለፀው መሳርያነት ማዋል መስሎ ይሰማኛል።

  

2.  የአንቀፁ አቀራረፅና መንፈስ በችሎት ያልቀረበ ምስክር ለፖሊስ የሰጠው ቃል በተከሳሽ ላይ ማስረጃ እንዲሆን ስላለመሆኑ፣

አንድ ምስክር ለፖሊስ የሰጠው ምስክርነት በችሎት ቀርቦ ፍርድ ቤቱ እንዲመለከተው ማድረግ ተገቢነት የሚኖረው ምስክሩ ራሱ በችሎት በቀረበ ጊዜ ብቻ ነው።

በወንጀለኛ መቅጫ ሥነ ሥርዓት ሕግ ቁጥር 145 ላይ እንደተመለከተው ከመነሻው ለፖሊስ የተሰጠው ቃል ፍርድ ቤቱ እንዲመለከተው የሚደረገው በዐቃቤ ሕግ ወይም በተከሳሹ አመልካችነት ነው። የአንቀፁ ዓላማ በችሎት ያልቀረበ ተከሳሽ የሰጠውን ምስክርነት ማስረጃ አድርጎ መውሰድ ከሆነ ተከሳሹ ምስክሩን ለፖሊስ እንዲህ ብለህ ቃል ሰጥተሃል አሁን ደግሞ ለፍርድ ቤቱ እንዲህ እያልክ ነው እያለ ካልጠየቀው በስተቀር ለፖሊስ የተሰጠው ቃል ለተከሳሹ በፍፁም ሊጠቅም አይችልም። ለዚህም ነው በአንቀፁ ንዑስ ቁጥር 2 ላይ “ከዚህ በኋላ ለትክክለኛ ፍርድ አሰጣጥ የሚጠቅም መስሎ ከታየው የዚህ ቃል ግልባጭ ለተከሳሹ እንዲደርሰው አድርጎ በዚሁ መሠረት ምስክሩ የሰጠውን ቃል ማስተባበል ይችላል” ተብሎ በግልፅ የተቀመጠው። ምስክሩ በችሎት ካልቀረበ ግን በአንድ ወቅት በፖሊስ ጣቢያ ተከሳሹ ሳይኖር ሳይሰማ የተሰጠን ቃል ማስተባበል በፍፁም የሚቻል አይሆንም። ምስክሩ በችሎት ከቀረበ ግን ከዚህ በፊት ከሰጠው ቃል ጋር በማነፃፀር ምስክሩን መፈተን ይችላል።

በሌላ በኩል ምሰክሩ በችሎት ካልቀረበ በተ. ቁ 1 ላይ በተገለፁት ምክንያቶች ምስክርነቱን በማስረጃነት ከጅምሩ መቀበል ተገቢ አለመሆኑ እንደተጠበቀ ሆኖ በችሎት ቀርቦም ግን ፍርድ ቤቱ ለትክክለኛ ፍትህ አሰጣጥ የሚረዳ ነው ብሎ ካላሰበ ለፖሊስ የሰጠው ቃል ተመልክቶ ውድቅ ሊያደርገው ይችላል።

ሕጉ በርግጥም ለፖሊስ የተሰጠ ቃል እንደ ማስረጃ በመቁጠር በዚሁም ተከሳሽ እንዲከላከል ወይም ጥፋተኛ ነህ እንዲባል ለማድረግ ቢፈልግ ኖሮ ፍርድ ቤቱ ይመለከተዋል ከማለት ይልቅ በማስረጃነት ይቀበለዋል የሚል ግልፅ ቃል መጠቀም በቻለ ነበር። ነገር ግን ማስረጃ የሚሆነው ራሱ ለፖሊስ የሰጠው ቃል ሳይሆን ዐቃቤ ሕግ ሆነ ተካሳሽ ለፖሊስ የተሰጠውን ቃል ፍርድ ቤቱ እንዲመለከትላቸው እንዲጠይቁ ባነሳሳቸው አንዳች ምክንያት ከግራ ቀኙ ለሚቀርቡ ጥያቄዎች ምስክር የሚሰጠው ምስክርነት ለፖሊስ የሰጠው ቃልና ለፍርድ ቤት የሰጠው ቃል አንድነት ወይም ልዩነት እንዲመረመር ነው።

 

3.  ለፖሊስ የተሰጠ ቃል በሁለተኛ ምስክርነት የሚያስጠይቅ መሆኑ ለፖሊስ የተሰጠን ቃል ሕጉ ክብደት የማይሰጠው መሆኑን አመላካች ስለመሆኑ፣

በወንጀል ሕግ አንቀጽ 453 ላይ በግልፅ እንደተመለከተው አንድ ምስክር ሀሰተኛ ምስክር ተብሎ የሚጠየቀው ምስክሩ ምስክርነቱን የሰጠው የዳኝነት ወይም የዳኝነት ነክ ያለው ሥርዓት በሚካሄድበት ጊዜ ከሆነ ብቻ ነው። ይህ የሚያሳየው ለፖሊስ የተሰጠ ቃል በሀሰተኛ ምስክርነት የማያስጠይቅ መሆኑን ነው። ስለዚህ ምስክሩ በሀሰተኛ ምስክርነት በማይጠየቅበት በሥርዓቱ መሠረት እውነት የተናገረ መሆኑን በችሎት መሃላ ቃል ባላረጋገጠበት ሁኔታ የሰጠውን ምስክርነት መቀበል ምስክሮች ሁለተኛ ምስክርነት እየሰጡ እንዲጠፉ የሚያበረታታ፣ በሁለተኛ ምስክርነትም ሰዎች ጥፋተኛ እንዲባሉ እድል የሚፈጥር በመሆኑ የወንጀለኛ መቅጫ ሕግ ሥነሥርዓት ቁጥር 145 በጠባቡ በአጠቃላይ የሥነ ሥርዓቱ መንፈስ ለፍትህ ካለው ፋይዳና ከተሳሽ መሠረታዊ መብት አኳያ እየታየ ሊተረጎም ይገባዋል።

 ምንጭ፡- www.adyssinomoaoaw/com (በሙሉጌታ በላይ)

 

ጋዜጣዊ መግለጫ

ለአራተኛ ጊዜ የሚካሄደውና ለሀገራቸውና ለወገናቸው ላቅ ያለ አገልግሎት የሰጡ ዜጎች የሚከብሩበት የዓመቱ በጎ ሰው ሽልማት መርሐ ግብር ነሐሴ 28 ቀን 2008 ዓም በአዲስ አበባ ከተማ በአቤል ሲኒማ አዳራሽ ይከናወናል። በዕለቱ የክብር እንግዶች፣ ተሸላሚዎች፣ ዕጩዎች፣ ታዋቂ ሰዎችና መገናኛ ብዙኃን  በሚገኙበትሥነሥርዓቱይከናወናል።

የበጎ ሰው ሽልማት ኮሚቴ ያለፉትን ሦስት ዝግጅቶች ሂደት ሲያከናውን እንደኖረው ለዚህ ክብር መብቃት አለባቸው የተባሉ ዜጎች በሕዝቡ የተጠቆሙ ሲሆን፤ በየዘርፉ ከተጠቆሙት ዜጎች መካከልም ሥራዎቻቸው ተመዝነው ሦስት ሦስት ዕጩዎች ተለይተዋል። በእነዚህ እጩዎች ላይ አምስት አምስት ዳኞች (በየዘርፉ) ደምጽ እየሰጡ ነው። የየዘርፉ ተሸላሚዎችም ነሐሴ 28 ቀን 2008 ዓም በሚካኼደው ሥነ ሥርዓት ይከበራሉ።

መገናኛ ብዙኃንና ሌሎች የመገናኛ አካላት እጩዎችን በማስተዋወቅና በማክበር ለሀገራቸው በጎ የሚሠሩ ዜጎችን ለማብዛት የበኩላቸውን እንዲወጡ እየጠየቅን ዕጩዎቹን በየዘርፋቸው እንደሚከተለው እንገልጣለን።

1.  መምህርነት

·         ተ/ ፕሮፌሰር ዘሪሁን አስፋው (በአዲስ አበባ ዩኚቨርሲቲ የሥነ ጽሑፍ መምህር)

·         ተ/ ፕሮፌሰር መረራ ጉዲና (በአዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ የፖለቲካ ሳይንስ መምህር የነበሩ)

·         መ/ር አውራሪስ ተገኝ (ምሥራቅ ጎጃም፣ ቢቡኝ ወረዳ የሚገኙ፤ በዘውዴ ልየው ሁለተኛ ደረጃ ትምህርት ቤት መምህር)

2.   ንግድና ሥራ ፈጠራ

·         አቶ ብዙአየሁ ታደለ (የኢስት አፍሪካን ሆልዲንግስ ባለቤት)

·         አቶ ሳሙኤል ታፈሰ (የሰንሻይን ሪል እስቴት ባለቤት)

·         አቶ ኢየሱስ ወርቅ ዛፉ (የኅብረት ኢንሹራንስ ኩባንያ መሥራች)

3.   ማኅበራዊ ጥናት

·         ፕሮፌሰር ጌታቸው ኃይሌ (የግእዝ መዛግብትን በማጥናት የታወቁ ሊቅ)

·         ዶክተር አንዳርጋቸው ጥሩነህ (በጎንደር ዩኒቨርሲቲ የሚገኙ የታሪክ ምሁር)

·         ፕሮፌሰር ባየ ይማም (በአዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ የሥነ ልሳን ሊቅ)

4.   ሳይንስ

·         ሎሬት ዶክተር መላኩ ወረደ (በኢትዮጵያ ብዝኃ ሕይወት ላይ የሠሩ ሳይንቲስት)

·         ዶክተር ዓለማየሁ ዋሴ (በኢትዮጵያ ሥነ ምኅዳር  ላይየሠሩሊቅ)

·         ዶክተር ወንዱ ዓለማየሁ (የኢትዮጵያ ዓይን ባንክ እንዲቋቋም ታላቁን ሥራ ሠሩና፣ በገጠሪቱ ኢትዮጵያ ቤ ት ለቤት በመጓዝ የብዙዎችን ዓይን ያበሩ ሳይንቲስት)

5.   ቅርስና ባህል

·         የኢትዮጵያ ጥናት ተቋም(አዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ)

·         ኢንጅነር ታደለ ብጡል (የአኩስምን ሐውልት በማስመለስ፣ የኢትዮጵያን ቅርሶች በማስተዋወቅና የታላላቅ ሰዎችን ታሪክ በመመዝገብ የታወቁ ምሁር)

·         መ/ር ካሕሳይ ገብረ እግዚአብሔር (የኢትዮጵያን ቃላዊ ቅርሶች የሚሰበስቡ ሊቅ)

6.   መንግሥታዊ የሥራ ኃላፊነትን በብቃት መወጣት

·         ኢንጅነር ዘውዴ ተክሉ (የአዲስ አበባን ከተማ ካስተዳደሩትና ለውጥ ካመጡት ከንቲባዎች አንዱ)

·         ዶክተር ተወልደ ብርሃን ገብረ እግዚአብሔር (የአካባቢ ጥበቃ ባለሥልጣንን ለብዙ ዓመታት የመሩ የአካባቢ ሳይንስ ሊቅ)

·         ዳኛ ስንታየሁ ዘለቀ (በአሁኑ ጊዜ በከፍተኛው ፍርድ ቤት የኮንስትራክሽን ችሎት የሚያገለግሉ ዳኛ)

7.   ስፖርት

·            አቶ ጌቱ በቀለ (በሰበታ አካባቢ ስፖርትን ለማሳደግ የሠሩ ሰው)

·            ጋቶች ፓኖ (ከጋምቤላ ክልል ለብሔራዊ ቡድን የተመረጠ የቡና ክለብ የእግር ኳስ ተጨዋች)

·            ዶክተር ይልማ በርታ (የአትሌቲክስ ስፖርት አሠልጣኝ)

8.   ኪነ ጥበብ (ድርሰት)

·            አቶ አስፋው ዳምጤ (የሥነ ጽሑፍ ሰው፣ ሐያሲና ደራሲ)

·            ወ/ሮ ፀሐይ መላኩ (ሴት የረዥም ልቦለድ ደራሲ)

·            አቶ አውግቸው ተረፈ (የአጫጭር ልቦለዶች ደራሲና ተርጓሚ)

9.   ሚዲያና ጋዜጠኛነት

·            መንሱርአብዱልቀኒ (የስፖርትጋዜጠኛ)

·            አቶ አጥናፍ ሰገድ ይልማ (በኢትዮጵያ የኅትመት ሚዲያ ላይ ለረዥም ጊዜ ያገለገሉ አንጋፋ ጋዜጠኛ)

·            አቶ ደረጀ ኃይሌ (በቃለ መጠይቅ ጥበቡ የሚታወቅ ጋዜጠኛ)

10.  በጎ አድራጎት

·               ዶክተር ቦጋለች ገብሬ (የከምባቲ መንቲ ገዚማ-ቶፔ `የከምባታ ሴቶች አንድ ላይ ተነሥተዋል` የተሰኘው ድርጅት መሥራችና በከማባታ ሴቶች ሕይወት ላይ ለውጥ ያመጡ ሴት)

·               ወ/ሮ ፀሐይ ሮቺሊ (የሰላም ሕጻናት ማሳደጊያ መንደር መሥራች)

·               ወ/ሮ ዘውዲቱ መሸሻ (ሕይወት የሕጻናትና ቤተሰብ መርጃ ድርጅት መሥራች)¾


Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 94

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 100

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 94

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 100

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 94

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 100

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 94

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 100

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 94

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 100

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 94

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 100

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 94

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 100

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 94

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 100

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 94

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 100

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 94

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 100

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 94

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 100

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 94

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 100

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 94

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 100

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 94

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 100

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 94

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 100

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 94

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 100

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 94

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 100

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 94

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 100

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 94

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 100

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 94

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 100
Page 10 of 144

Sendek Newspaper

Bole sub city behind Atlas hotel

Contact us