ፀጋው መላኩ

ፀጋው መላኩ

 

ዳሸን ባንክ ህዳር 21 ቀን 2010 ዓ.ም ባካሄደው የባለአክስዮኖች 23ኛ መደበኛና 21ኛው መደበኛ ዓመታዊ ስብሰባ በ2016/17 በጀት ዓመት 980 ሚሊዮን ብር ያልተጣራ ትርፍ ማግኘቱን አስታወቀ። ይህም ካለፈው በጀት ዓመት ተመሳሳይ ወቅት አንፃር ሲታይ የ29 ነጥብ 1 በመቶ እድገት ያሳየ መሆኑ ተመልክቷል።

 

የባንኩ የዳይሬክተሮች ቦርድ ሪፖርት በዳይሬክተሮች ቦርድ ሊቀመንበር አቶ ተካ አስፋው አማካኝነት የቀረበ ሲሆን በዕለቱም በቀረበው ሪፖርት እንደተመለከተው በ2016/17 በጀት ዓመት የባንኩ ዓመታዊ የሃብት መጠን በ 6 ቢሊዮን ብር እድገት በማሳየት 34 ነጥብ 6 ቢሊዮን ብር መድረሱ ተመልክቷል። ዓመታዊ የተቀማጭ ገንዘቡ መጠንንም በ22 በመቶ በማሳደግ 27 ነጥብ 8 ቢሊዮን ብር ማድረሱ ተገልጿል።

 

 በሪፖርቱ አጠቃላይ ዳሰሳ በዓመቱ በዓለም አቀፍ፣ በሀገር አቀፍና በባንኩ ሴክተር ያለው አጠቃላይ ኢኮኖሚያዊ ሁኔታ አጠር ባለ ምልከታ ለተሰብሳቢው ቀርቧል። በዚህም አጠቃላይ የአለም አቀፉ የኢኮኖሚ እንቅስቃሴ ቀደም ካሉት ዓመታት የተሻለ መሆኑ ተመልክቷል። ይሁንና ኢትዮጵያን ጨምሮ ከሰሃራ በታች ያሉ የአፍሪካ ሀገራት አጠቃላይ እድገት ከታሰበው በታች እንደነበር በዚሁ ሪፖርት ላይ ተካቶ ቀርቧል። የኢትዮጵየን የኢኮኖሚ እድገት በተመለከተም ባለፉት ተከታታይ ዓመታት የታየውን ባለሁለት አሃዝ የኢኮኖሚ እድገት ማስቀጠል አለመቻሉ የተመለከተ ሲሆን፤ በተለይ የወጪ ንግድ መቀዛቀዝና የውጭ ምንዛሪ አቅርቦት ችግር በኢኮኖሚው ላይ የራሱን የሆነ አሉታዊ ተፅዕኖ ያሳደረ መሆኑን በዚሁ ሪፖርት ላይ ተመልክቷል።

 

ሪፖርቱ የዳሰሳ አድማሱን በማጥበብ የባንኩ ዘርፍ አጠቃላይ ሁኔታም ተመልክቷል። እንደ ሊቀመንበሩ ገለፃ በሀገሪቱ ዘርፉን የተቀላቀለ አዲስ ባንክ ባይኖርም በሀገሪቱ ያሉት ባንኮች ግን በከፍተኛ ሁኔታ ቅርንጫፎቻቸውን የማስፋትና ተደራሽነታቸው ላይም በሰፊው ሰርተዋል። ዳሸን ባንክም የዚሁ ቅርንጫፍን የማስፋት ሥራ አንዱ አካል መሆኑን ያመለከቱት አቶ ተካ፤በዚህም ባንኩ ባለፈው ዓመት ብቻ 83 ቅርንጫፎችን  የከፈተ መሆኑን አስታውቀዋል።

 

ይህም የባንኮች ቅርንጫፍ መስፋፋት በሀገር አቀፍ ደረጃ ያለውንም የተቀማጭ (ቁጠባ) መጠንንም ከፍ እያደረገው የሄደ መሆኑ ተመልክቷል። የባንኩ ፕሬዝዳንት አቶ አስፋው አለሙ በበኩላቸው ከባንኩ አጠቃላይ ሀብት ውስጥ 51 በመቶ የሚሆነው በብድር መልክ ወጪ የተደረገ መሆኑን ለጉባኤተኛው ገልፀዋል።  ባንኩ የተቀማጭ ገንዘቡን ከፍ በማድረጉ ረገድ የቅርንጫፎቹ ቁጥር ከጊዜ ወደ ጊዜ እየጨመረ መሄድ፤ ብሎም ሀብትን ለማሰባሰብ በተሰራው ሥራ (Deposit Mobilisation) ከፍተኛ ሚና እንደነበራቸው በፕሬዝዳንቱ ገለፃ ተመልክቷል።

 

ይህ ብቻ ሳይሆን ባንኮች የሚለቁት የብድር መጠንም ከፍ እንዲል ያደረገ መሆኑንም ሪፖርቱ ጨምሮ ያመለክታል። ዳሸን ባንክ ከዚህ አንፃርም ሂሳብ ከተዘጋበት ባለፈው ዓመት የሥራ ዘመን ከ18 ቢሊዮን ብር በላይ ብድር ያሰራጨ መሆኑን ይኸው የዳይሬክተሮች ቦርድ ሪፖርት ይገልፃል። ይሁንና ከወጪ ንግድ መቀዛቀዝ ጋር በተያያዘ በተከሰተው የውጭ ምንዛሪ አቅርቦት ችግር ጋር በተያያዘ ባንኩ ደንበኞቹ የሚፈልጉትን የውጭ ምንዛሪ፤ በመጠንም ሆነ ጊዜውን በጠበቀ መልኩ ማቅረብ አለመቻሉን አቶ ተካ አመልክተዋል።

 

 ከውጭ ምንዛሪ ጋር ተያይዞ ያለው ችግር አሁንም ድረስ በተባባሰ ሁኔታ ቀጥሏል ተብሏል። እንደ አቶ ተካ ገለፃ በእነዚህ ተግዳሮቶች ውስጥም ቢሆን ባንኩ 980 ሚሊዮን ብር ያልተጣራ ትርፍን አግኝቷል። ባንኩ ካለፉት ዓመታት በተለየ ሁኔታ ለሰራተኞቹ 70 ሚሊዮን ብር የሁለት ወር ተኩል የማበረታቻ ቦነስ የሰጠ መሆኑን ያመለከቱት የቦርድ ሊቀመንበሩ፤ ይህም የገንዘብ መጠን ከባንኩ ገቢ ላይ ባይቀነስ ኖሮ የባንኩ የትርፍ መጠን ከአንድ ቢሊዮን ብር በላይ ይሆን ነበር።

 

ይህም የተመዘገበው የትርፍ መጠን እ.ኤ.አ በ2015/16 ዓ.ም ከተመዘገበው የትርፍ መጠን ጋር ሲነፃፀር የ 3 በመቶ ወይንም በብር በ29 ነጥብ 1 ሚሊዮን እድገት ማሳየቱን ሪፖርቱ ጨምሮ ያመለክታል። ባንኩ ካገኘው አጠቃላይ ትርፍ ውስጥም 212 ሚሊዮን ብር በታክስ መልኩ ወደ መንግስት ካዝና ገቢ ማድረጉንም ተገልጿል።

 

 እንደ አቶ አስፋው ገለፃ የተቀማጭ ሂሳብ ደንበኞች ቁጥር 1 ነጥብ 7 ሚሊዮን ደርሷል። ይህም ካለፈው ተመሳሳይ ወቅት ጋር በንፅፅር ሲታይ የ23 በመቶ  እድገት የታየበት መሆኑን ፕሬዝዳንቱ ጨምረው አመልክተዋል። የባንኩ ተበዳሪ ደንበኞች ቁጥርም የ19 በመቶ እድገትን በማሳየት 12 ሺህ 8 መቶ 48 የደረሰ መሆኑን የፕሬዝዳንቱ ገለፃ ጨምሮ ይገልፃል።

 

 የባንኩ የክፍያ ካርድ ተጠቃሚዎችም ቁጥር በ 29 በመቶ ዕድገት ያሳየ መሆኑ በፕሬዝዳንቱ ሪፖርት የተጠቀሰ ሲሆን በቁጥር ደረጃም 557 ሺህ የደረሰ መሆኑን ነው ፕሬዝዳንቱ የጠቀሱት። የኤቲኤም ማሽኖችንም በተመለከተ ከተገዙ የተወሰኑ ዓመታትን ያሳለፉና የአገልግሎት ጊዜያቸውን ያጠናቀቁት ማሽኖችን በአዲስ ኤቲኤም ማሽኖች የመተካቱ ሥራ እየተሰራ መሆኑን የቀረበው ሪፖርት ያመለክታል።

 

በአማራ ክልል ሰሜን ሸዋ ዞን ሀገረ ማሪያም ወረዳ በክልሉ የመጀመሪያው የሆነ የመድሃኒት ፋብሪካ ተገንብቶ ወደ ሥራ ገብቷል። ፋብሪካው ተገንብቶ ወደ ሥራ የገባው ሂውማን ዌል በተባለ የቻይና ኩባንያ ሲሆን በክልሉ ርዕሰ መስተዳድር አቶ ገዱ አንዳርጋቸው አማካኝነት ባለፈው ዕሁድ ህዳር 24 ቀን 2010 ዓ.ም ተመርቋል። የመድሃኒት ፋብሪካው የተገነባው ከአዲስ አበባ በስተሰሜን ምስራቅ አቅጣጫ ከአዲስ አበባ ከተማ 65 ኪሎ ሜትር ርቀት ላይ በምትገኘው ቱለፋ በተባለች ከተማ ነው።

 

የመድሃኒት ፋብሪካው ባለቤት የሆነው ሂውማን ዌል ፋርሲማዩቲካል ኢትዮጵያ የአለም አቀፉ ሂውማን ዌል ሄልዝ ኬር ግሩፕ አካል ሲሆን በአሁኑ ሰዓት በኢትዮጵያ ለገነባው የመድሃኒት ፋብሪካ ወጪ ያደረገው አጠቃላይ የኢንቨስትመንት መጠን 20 ሚሊዮን ዶላር መሆኑ ታውቋል። ኩባንያው በቀጣይ በሶስት ዙር በሚያካሂደው የማስፋፊያ ሥራ የኢንቨስትመንቱን መጠን ወደ አንድ መቶ ሚሊዮን ዶላር ለማሳደግ እቅድ ይዞ እየሰራ መሆኑ ተመልክቷል። ኩባንያው ወደ ምርት የገባው የፋብሪካውን መሰረት ድንጋይ በጣለ ከአንድ ዓመት ብዙም ባልራቀ ጊዜ ወስጥ ሲሆን፤ በዚህም ፋብሪካው ከ30 በላይ መድሃኒቶችን የሚያመርት መሆኑ ታውቋል።

 

 ከእነዚህም የመድሃኒት አይነቶች መካከል በታብሌት መልኩ የሚዋጡ፣በመርፌ የሚሰጡና በሽሮፕ መልኩ የሚጠጡ መኖራቸውን የኩባንያው መረጃ ያመለክታል። ፋብሪካው በሙሉ አቅሙ ወደ ማምረት ሥራ ሲገባ እስከ 3 መቶ ለሚደርሱ ዜጎች የስራ እድል ይፈጥራል ተብሏል።

 

ፋብሪካው በምርቶቹ ከኢትዮጵያ ባለፈ የምስራቅ አፍሪካ ገበያንም ለማስፋት እቅድ ይዟል። ኩባንያው ከቻይና ባለፈ በበርካታ በአውስትራሊያና እስያ ሀገራት እንደዚሁም በሰሜን አሜሪካ አድማሱን እያሰፋ ሲሆን በአፍሪካም ኢትዮጵያን ጨምሮ በማሊ እና ቡርኪናፋሶ የሚገኝ መሆኑ ታውቋል። ሂውማን ዌል ኩባንያ በጥቂት ኮሌጅ ተማሪዎች እ.ኤ.አ በ1939 የተመሰረተ መሆኑን የኩባንያው ታሪክ ያመለክታል። ከዚያም ራሱን በማሳደግ ዛሬ በዓለማችን አሉ ከሚባሉት መድሃኒት አምራች ኩባንያዎች መካከል አንዱ ለመሆን የበቃ መሆኑን ከራሱ ከኩባንያው ያገኘነው መረጃ ይገልፃል።

 

የሰሜን ሸዋ ዞን አስተዳደር ዋና አስተዳዳሪ አቶ ግርማ የሺጥላ በዕለቱ ባደረጉት ንግግር የሰሜን ሸዋ ዞን በአጠቃላይ በሀገሪቱ ካለው የኢንቨስትመንት ፍስት አኳያ የነበረው ተጠቃሚነት ያን ያህል የነበረ መሆኑን አስታውሰው፤ ከተወሰኑ ዓመታት ወዲህ ግን የዞኑ የግል ኢንቨስትመንት እንቅስቃሴው እየጨመረ መሄዱን አመልክተዋል። እንደ አቶ የሺጥላ ገለፃ በዞኑ ከአጠቃላይ ኢንቨስትመንት ፍሰቱ ውስጥ በአምራች ኢንዱስትሪው ዘርፍ ብቻ ከ34 ነጥብ 3 ቢሊዮን ብር በላይ ካፒታል ያላቸው 646 ፕሮጀክቶች ፈቃድ ወጥቶባቸዋል። 301 ያህል ፕሮጀክቶች ደግሞ 526 ሄክታር የለማ መሬት የወሰዱ መሆኑን ያመለከቱት ዋና አስተዳዳሪው፤ከእነዚህም ውስጥ ሃያ ስምንቱ ሙሉ በሙሉ ወደ ምርት የገቡ መሆናቸውን ገልፀዋል። 84 የሚሆኑት ፕሮጀክቶች ደግሞ በግንባታ ላይ መሆናቸውን ዋና አስተዳዳሪው ጨምረው አመልክተዋል።

 

ከእነዚህም በግንባታ ላይ ካሉ ፕሮጀክቶች መካከልም ብዙዎቹ በተያዘው በጀት ዓመት ወደ ምርት ሥራ ይገባሉ ተብሏል። ከዚህም በተጨማሪ 112 አዳዲስ ፕሮጀክቶች የመሬት ጥያቄ አቅርበው ውሳኔ እየተጠባበቁ መሆኑን አቶ የሺጥላ ገልፀዋል።

 

በኢትዮጵያ የቻይና ኢምባሲ የኢኮኖሚና ንግድ አማካሪ የሆኑት ሚስስ ሊዩ ባደረጉት ንግግር የኢትዮ-ቻይና ዲፕሎማሲያዊ ግንኙነት ወደ ግማሽ ምዕተ ዓመት ያስቆጠረ መሆኑን ገልፀው፤ በኢትዮጵያ የውጭ ኢንቨስትመንት ፍሰትም ቻይና ቁጥር አንድ ሀገር መሆኗን አመልክተዋል። ከዚህም በተጨማሪ ቻይና የኢትዮጵያ ዋነኛ አለም አቀፍ የንግድ ሸሪክ (Trade Partner) መሆኗን በመግለፅ፤ ኢትዮጵያና ቻይና ካላቸው የሁለትዮሽ  ኢኮኖሚያዊ ግንኙነት ባሻገር በጤናው ዘርፍም የቆየ ግንኙነት ያላቸው ሀገራት መሆኑን አስታውሰዋል።

 

 በዚህም በተለያዩ ጊዜያት በርካታ ቻይናዊያን የጤና ባለሙያዎች ወደ  ኢትዮጵያ በመመጣት የተለያዩ ሙያዊ እገዛዎች ያደረጉ መሆኑን ገልፀዋል። ቻይና ለኢትዮጵያ የጤናው ዘርፍ እያደረገችው ካለው እገዛ ጋር በተያያዘ የጥሩነሽ ቤጂግ ሆስፒታል አንዱ ማሳያ ተደርጎ የሚታይ መሆኑን ሚስስ ሊዩ ጨምረው አመልክተዋል።

 

እ.ኤ.አ በ2015 በደቡብ አፍሪካ በተካሄደው አስረኛው የቻይና አፍሪካ የትብብር ፎረም ቻይና ከአፍሪካ ጋር ካላት ሰፊ ኢኮኖሚያዊ ትብብር ባሻገር በጤናውም ዘርፍ ከአፍሪካዊያን ጋር በጋራ ለመስራት ሰፊ እቅድ ያላት መሆኑን በቻይና ፕሬዝዳንት በኩል ተገልፆ እንደነበር ሚስ ሊዩ ጨምረው በማስታወስ፤ በኢትዮጵያ ያለው የዘርፉ ኢንቨስትመንትም የዚሁ አቅጣጫ አካል መሆኑን አመልክተዋል።

 

ቻይና በቀጣይም በኢትዮጵያ ያለውን የጤናውን ዘርፍ ኢንቨስትመንትም ለማበረታታት በብዙ መልኩ በስፋት የምትሰራ መሆኗን በአማካሪዋ በኩል  ተገልጿል። የመድሃኒት ማምረቻና ማቀነባባሪያ ኢንዱስትሪያቸውን ያላዳበሩ ታዳጊ ሀገራት የውጭ መድሃኒት አቅርቦት ጥገኛነታቸው ለበርካታ ዘርፈ ብዙ ችግሮች እያጋለጧቸው መሆኑን መረጃዎች ያመለክታሉ። ከእነዚህም ችግሮች መካከል ከደረጃ በታች የሆኑ ምርቶችና ፈዋሽነት የሌላቸው የውሸት መድሐኒት ምርቶች ማራገፊያ መሆን ተጠቃሽ ነው። እነዚህን ችግሮች ለመከላከልም ሀገራት ሰፊ የሆነውን የመድሃኒት አቅርቦት ድርሻ በራሳቸው የምርት አቅርቦት እንዲሸፍኑ ይመከራል።

የክልሉ ርዕሰ መስተዳድር አቶ ገዱ አንዳርጋቸው በበኩላቸው መድሃኒትን በሀገር ውስጥ ማምረቱ ምርቱን በቅርበት ለማግኘት ከማስቻሉም ባሻገር ፋብሪካው ለቴክኖሎጂ ሽግግር የሚኖረውንም የላቀ ጠቀሜታ ፋይዳው ከፍተኛ መሆኑን ገልፀዋል። ከዚህም በተጨማሪ የመድሃኒት ምርቶቹን በተመጣጣኝ ዋጋ ለማግኘት ብሎም ሀገሪቱ ለመድሃኒት ግዢ የምታወጣውን የውጭ ምንዛሪ በማዳንም በኩል መሰል ፋብሪካዎች የሚኖራቸው ኢኮኖሚያዊ ጠቀሜታ በቀላሉ የማይታይ መሆኑን አመልክተዋል።

 

በአፋር ክልል ኤርታሌ አንድ የጀርመን ቱሪስት የተገደለ መሆኑን ዘገባዎች አመልክተዋል። እንደ ቢቢሲ ዘገባ ከሆነ ከቱሪስቱ በተጨማሪ አንድ ኢትዮጵያዊ አስጎብኚም የመቁሰል አደጋ ደርሶበታል። በቱሪስቱ ላይ ጥቃቱ የተሰነዘረው በኢትዮ ኤርትራ ድንበር አቅራቢያ ላይ ሲሆን ከኤርትራ አካባቢ የተነሱ ታጣቂ ኃይሎች የተሰነዘረ ጥቃት ሊሆን ይችላል የሚል ጥርጣሬን አሳድሯል። ጥቃቱን ተከትሎም የኢትዮጵያ የፀጥታ ኃይሎች ወደ አካባባቢው በሂሊኮፕተር የደረሱ መሆኑን ከአካባቢው የወጡ መረጃዎች ያመለክታሉ። በአካባቢው ካለው የእሳተ ገሞራ ፍንዳታ ጋር በተያያዘ  ከተወሰኑ ዓመታት ወዲህ ወደ ቦታው የሚጎርፈው የቱሪስት ቁጥር በከፍተኛ ሁኔታ እየጨመረ ነው።  በኤርታሌ አካባቢ በቱሪስቶች ላይ መሰል ጥቃት ሲደርስ ይህ የመጀመሪያው አይደለም። ከዚህ ቀደም እ.ኤ.አ በ2012 በተመሳሳይ መልኩ ከኤርትራ አካባቢ ሰርገው የገቡ ታጣቂ ኃይሎች በቱሪስቶች በአካባቢው ጉብኝት ሲያደርጉ ቱሪስቶች ላይ ጥቃትን ከመሰንዘር ባለፈ  አንዳንዶቹን አፍነው የወሰዱበት ሁኔታ እንደነበርም ይታወሳል።

ኤርታሌ አካባቢ ከሚታየው ከፍተኛ የእሳተ ገሞራ ፍንዳታ ጋር በተያያዘ ቦታው የበርካታ የውጭ ቱሪስቶች መስህብ ቢሆንም ከኢትዮ ኤርትራ ያልተፈታ የድንበር ችግር ጋር በተያያዘና የፀጥታው ሁኔታም አስጊነት አንዳንድ ሀገራት ተጓዥ ቱሪስቶቻቸው ወደ ቦታው እንዳይሄዱ ምክር የሚለግሱበት ሁኔታ ቢኖርም የአካባቢው የቱሪስት ፍሰት ግን ከጊዜ ወደ ጊዜ የመጨመር ሁኔታ የሚታይበት መሆኑን መረጃዎች ያመለክታሉ።¾

 

አንድ የኢንሹራንስ ዋስትና የተገባለት ተሽከርካሪን አደጋ ከደረሰበት በኋላ በውሉ መሠረት ኢንሹራንሶች ጉዳት የደረሰበትን ተሽከርካሪ ለማስጠገን ወይንም ምትክ ተሽከርካሪን ለባለቤቱ ለመስጠት የሚወስደውን ረዥም ጊዜ ተከትሎ በባለቤቶቹ ላይ የሚፈጠረውን የተሽከርካሪ እጦት ለመቅረፍ ብሎም ጊዜውን ለማሳጠር የሚያስችል ሥርዓትን የተዘረጋ መሆኑን ዘ አልትሜት ኢንሹራንስ ብሮከር ከሰሞኑ ገልጿል።

ድርጅቱ በሰጠው መግለጫ አንድ ተሸከርካሪ አደጋ ከደረሰበት በኋላ ተሸከርካሪው ጋራጅ ገብቶ፤ ተጠግኖ ለመውጣት ወራት ሊፈጅ የሚችል መሆኑን አመልክቶ ከዚሁ ጋር በተያያዘም የኢንሹራንስ ደንበኞች ጉዳዩ መፍትሄ እስኪያገኝ ድረስ ተሽከርካሪ አልባ የሚሆኑበትን ሁኔታ መኖሩን አመልክቷል። ከዚሁ ጋር በተያያዘም ደንበኞቹ የዕለት ተዕለት ሥራቸውን ለማከናወን ሲሉ ሌሎች ተሽከርካሪዎችን ለመከራየት ተጨማሪ ወጪን ለማውጣት የሚገደዱ መሆኑን ኃላፊዎቹ አመልክተዋል።

ይህንንም ችግር ለመፍታት ድርጅቱ ምትክ በሚል የሚጠራ አገልግሎት መጀመሩ የተመለከተ ሲሆን ይህም አገልግሎት ደንበኞች ተሽከርካሪያቸው በአደጋ ምክንያት ጋራጅ በጥገና ላይ ሲሆን ተሽከርካሪው ተጠግኖ አገልግሎት መስጠት እስከሚጀምር ድረስ ባለቤቶቹ ምትክ ተሽከርካሪ የሚያገኙበት አሰራር መሆኑ ተመልክቷል። አንድ የተሽከርካሪ ባለቤትም የዚህ አገልግሎት ተጠቃሚ እንዲሆን ካስፈለገም ባለቤቱ የኢንሹራንስ ውሉን በአልትሜት ኢንሹራንስ ብሮከር በኩል መግዛት የሚጠበቅበት መሆኑ ተገልጿል። ይህ የምትክ አገልግሎት ለጊዜው በአውቶሞቢሎች የሚጀመር መሆኑን ያመለከቱት ኃላፊዎቹ፤ በሂደትም አድማሱን ወደ ሌሎች ተሽከርካሪዎች ያሰፋል ብለዋል።

ድርጅቱ  ከዚህም በተጨማሪ “ሎሌ” የሚል ስያሜ የተሰጠው አገልግሎትንም የሚጀምር መሆኑንም አስታውቋል። ይህም አገልግሎት አንድ ደንበኛ ኢንሹራንስ ከገባ በኋላ በኢንሹራንስ ውሉ መሰረት ተገቢውን ካሳ እንዲከፈለው ለማድረግ እገዛ የሚያደርግ ነው ተብሏል። በዚህም አገልግሎት ድርጅቱ ለደንበኞቹ በኢንሹራንስ ውል መሠረት የካሳ ክፍያቸውን በአጭር ጊዜ ውስጥ እንዲያገኙ፤ ከዚሁ ጋር በተያያዘም  የደንበኞቹን ጥያቄ ለማቅረብ፣ ለመከታተል፣ ለመደራደርና ለማስፈፀም የሚሰራ መሆኑ ታውቋል። ድርጅቱ በዚህ ዙሪያ በሚሰጠው አገልግሎት ራሱን እንደ “አገልጋይ” እንደዚሁም ደንበኞቹን እንደ “ጌታ” በመቁጠር “ሎሌ” የሚለውን ስያሜ የጠቀመ መሆኑ ተመልክቷል።

የኬኒያ ኢኮኖሚ አሽቆለቆለ

Wednesday, 29 November 2017 12:46

 

ከምርጫው ውዝግብ ጋር በተያያዘ የኬኒያ ኢኮኖሚ ያሽቆለቆለ መሆኑን የአልጄዚራ ዘገባ አመልክቷል። እንደዘገባው ከሆነ የኬኒያ ኢኮኖሚ ከምርጫው ውዝግብ ጋር በተያያዘ የአንድ ቢሊዮን ዶላር ክስረት ደርሶበታል። እንደዘገባው ከሆነ ኢኮኖሚው አሁን ባለበት ሂደት ተጨማሪ የማሽቆልቆል አደጋም ተጋርጦበታል። የኬኒያ የጀርባ አጥንት የሆነው የቱሪዝሙ ዘርፍ በቀደመው ምርጫም የከፋ መቀዛቀዝ ታይቶበት በብዙ ውጣ ውረድ ያገገመ ሲሆን፤ በአሁኑ የምርጫ ውጥረትም ተመሳሳይ ጉዳት የደረሰበት መሆኑን መረጃዎች ያመለክታሉ።

 

 እንደ ፋይናሺያል ታይምስ ዘገባ ከሆነ ደግሞ የኬኒያ ኢኮኖሚ መቀዛቀዝ የታየበት በቱሪዝሙ ዘርፍ ብቻ ሳይሆን በኮንስትራክሽኑ እንደዚሁም በበርካታ ዘርፎች ነው። በኬኒያ እ.ኤ.አ በ2007 የተካሄደውን ፕሬዝዳንታዊ ምርጫ ተከትሎ በተነሳው ብጥብጥ 1 ሺህ 2 መቶ ሰዎች ሲሞቱ ከግማሽ ሚሊዮን በላይ የሚሆኑ ዜጎች ከመኖሪያ ቀያቸው ተፈናቅለዋል። ከዚያ በኋላም በነበረው ብሄራዊ ምርጫ ሀገሪቱ ተመሳሳይ የፖለቲካ ውጥረት ገጥሟት የነበረ ሲሆን ኢኮኖሚውም በዚያው መጠን የማሽቆልቆል አደጋ ገጥሟት ነበር። እንደ ፋይናሺያል ታይምስ ዘገባ ከሆነ መንግስት የሀገሪቱን አጠቃላይ የኢኮኖሚ እድገት ትንበያ ይፋ ያደረገ ሲሆን አሁን ካለበት 5 ነጥብ 7 በመቶ በቀጣይ ዓመት ወደ 5 ነጥብ 5 በመቶ ያሽቆለቁላል ተብሎ ይጠበቃል። 

“በናይጄሪያ የኤሌክትሪክ ኃይልን መንግስት ድጎማ ሲያደርግበት ቆይቷል” በሚል በቅርቡ ጭማሪ የሚደረግበት መሆኑን ሰሞኑን ፕሪሚየም ታይምስ ባሰራጨው ዘገባ አመልክቷል። ይህ የመንግስት እቅድ ይፋ የሆነው በቅርቡ በተካሄደው ስድስተኛው የናይጄሪያ ፕሬዝዳንታዊ ፎረም ላይ ነው። ይሄንኑ ጉዳይ በተመለከተ ሀሳባቸውን የሰጡት የሀገሪቱ ምክትል ፕሬዝዳንት የሚ ኦሲናባጆ የኤሌክትሪክ ኃይል ታሪፍ ጭማሪው ዕቅድ ለለፕሬዝዳንቱ የቀረበ መሆኑ ታውቋል።

የናይጄሪያ መንግስት የሀገሪቱን የኤሌክትሪክ ኃይል ታሪፍ ጭማሪ ማድረጉ የሀገሪቱን ኢንቨስትመንት ይጎዳል በሚል ጭማሪውን አዘግይቶት የቆየ ሲሆን፤ የዓለም ባንክ ግን የመንግስትን አቋም ሲቃወም የቆየ መሆኑን ዘገባው ያመለክታል። በሁኔታው የዓለም ባንክና ናይጄሪያ መንግስት ድርድር ሲያደርጉ ቆይቷል። በስተመጨረሻ ግን የናይጄሪያ መንግስት የታሪፍ ለውጥ በማድረጉ ውሳኔ ተስማምቷል። ይሁንና የታሪፍ ጭማሪው በናይጄሪያ የዋጋ ውድነትን ሊያባብስ ይችላል የሚል ሥጋትን አሳድሯል።

 

በሀገሪቱ የኢንቨስትመንት መዳረሻ ከሆኑ ከተሞች መካከል አንዷ ባህርዳር ከተማ ናት። ባህርዳር ከተማ ከቱሪስት መዳረሻነቷ ባሻገር በዙሪያዋ በርካታ የማምረቻ ኢንዱስትሪዎች ይገኛሉ። በከተማዋ ከሰሞኑ ሁለት ተጨማሪ ግዙፍ ፋብሪካዎችን ተመርቀዋል። እነዚህ ሁለት ፋብሪካዎች የቀለምና የዕምነበረድ ፋብሪካዎች ሲሆኑ ግንባታቸው ተከናውኖ ወደ ሥራ የገቡት ቤአኤካ ጄኔራል ቢዝነስ በተባለ ኩባንያ አማካኝነት ነው።

ፋብሪካዎቹ ኮከብ ቀለም ፋብሪካና ኮከብ እብነበረድ ፋብሪካ በመባል ይታወቃሉ። ሁለቱን ፋብሪካዎች ገንብቶ ወደ ሥራ ለማስገባት በአጠቃላይ ከ 360 ሚሊዮን ብር በላይ ኢንቨስት የተደረገ መሆኑን በዕለቱ በሀላፊዎቹ ከተደረገው ገለፃ መረዳት ችለናል።

 

የፋብሪካዎቹን ግንባታ ለማጠናቀቅም 16 ወራት የፈጀ መሆኑ የተመለከተ ሲሆን የክልሉ ርዕሰ መስተዳደር  አቶ ገዱ አንዳርጋቸውና ሌሎች የክልሉ ከፍተኛ ባለስልጣናት በተገኙበት ባለፈው እሁድ ህዳር 10 ቀን 2010 ዓ.ም ተመርቀዋል። የኩባንያው ባለቤት አቶ ካሳሁን ምስጋናውን መሬት ለኢንቨስትመንት ከወሰዱ በኋላ በአፋጣኝ ወደ ሥራ በመግባት ከሚታወቁ ጥቂት ባለሀብቶች መካከል አንዱ መሆናቸውን የገለፁት ርዕሰ መስተዳድሩ፤ ለዚህም ተግባራቸው ለባለሀብቱ ምስጋናቸውን ቸረዋቸዋል።

 

ፋብሪካዎቹ በሙሉ አቅማቸው ወደ ማምረት ሥራ ሲገቡ ከ5 መቶ በላይ ለሆኑ ዜጎች የሥራ ዕድልን ሊፈጠሩ የሚችሉ መሆኑ ታውቋል። ከምርት አንፃርም ፋብሪካዎቹ በሙሉ አቅማቸው ወደ ሥራ ሲገባ በዓመት 25 ሚሊዮን ሊትር ቀለምና 5 መቶ ሺህ ካሬ ሜትር ዕምነበረድ የማምረት አቅም የሚኖራቸው መሆኑ ተመልክቷል። ሁለቱ ፋብሪካዎች እርስ በእርሳቸው ተመጋጋቢ ሆነው እንዲሰሩ የተደረገ ሲሆን፤ በዚህም የቀለም ፋብሪካው 30 በመቶ ግብዓቱን ከዕምነበረድ ተረፈ ምርት እንዲጠቀም ተደርጎ ተገንብቷል። ለኩባንያው የዕብነበረድ ምርት ግብዓት የሚያገለግለው ቋጥኝ የሚገኘው በቤኒሻንጉል ክልል ልዩ ሥሙ ማንኩሽ በተባለ ቦታ ነው።

በፋብሪካው የማምረት ሂደት ውስጥ አልፈው ያለቀላቸው የእብነበረድ ምርቶች የሚሆኑት ነጭ፣ ግራጫ፣ሀምራዊ የእብነበረድ አይነቶች ናቸው። ኩባንያው እነዚህን ምርቶቹን ለወለል ንጣፍ፣ለመስኮት፣ለበር ደጃፍ ለመሳሰሉት የግንባታ ግብአቶች በሚያገለግሉ መልኩ እያዘጋጀ ለተጠቃሚዎች ያቀርባል። በቀለም ምርቱ በኩልም ሱፐር የቤትና የውጭ ግድግዳ ቀለሞችን ማይካ ውስጥና ውጭ ቀለሞችን፣ኳርትዝ ውጭና ውስጥ ቀለሞችን፣የእንጨትና ብረት ዘይት ቀለሞችን፣ቫርኒሽ፣የፈርኒቸር ማጣበቂያና የዝገት መከላከያዎች ያመርታል። ኩባንያው ለጊዜው የቀለም ምርቶቹን እያቀረበ ያለው ለባህርዳር አካባቢ ሲሆን በሂደት ግን የገበያ አድማሱን በማስፋት በተለያዩ የሀገሪቱ አካባቢዎች ምርቶቹን ለማድረስ እቅድ ይዞ እየሰራ መሆኑን ከማርኬቲግ ክፍሉ የተደረገልን ገለፃ ያመለክታል።

 

በባለሀብቱ አሁን ከተገነቡት ሁለት ፋብሪካዎች በተጨማሪ በባህርዳር ከተማ ሌሎች የማምረቻ ኢንዱስትሪዎችንም ለመገንባት ጥናቶች ማጠናቀቃቸው ተመልክቷል። በቀጣይ ይገነባሉ ከተባሉት ፋብሪካዎች መካከልም የግራናይትና  ቴራዞ እንደዚሁም የሴራሚክና የመስታዎት ፋብሪካዎች ይገኙበታል።

 

በቀጣይ በባለሀብቱ ይገነባሉ ተብለው የታሰቡት ፋብሪካዎች ወደ ተግባር ሲገቡ የባለሀብቱን የአማራ ክልል አጠቃላይ የኢንቨስትመንት መጠን ወደ 3 ነጥብ 5 ቢሊዮን ዶላር ከፍ ያደርገዋል ተብሏል። በዚህም አምስት ሺህ ለሚሆኑ ዜጎች የስራ እድል ለመፍጠር ታስቧል።

 

ባለሀብቱ አቶ ካሳሁን? ለልማት የሚሆነውን መሬት ከመንግስት ከተረከቡ በኋላ በፍጥነት ገንብተው ወደ ማምረት በመግባቱ በኩል በሞዴልነት ሊጠቀሱ የሚገባቸው ባለሀብት ናቸው ተብለው በክልሉ ርዕሰ መስተዳድር አቶ ገዱ አንዳርጋቸው ምስጋና ተችሯቸዋል። ከዚህና ከክልሉ የኢንቨስትመንት መዳረሻነት ተፈላጊነት አኳያም ርዕሰ መስተዳድሩ የሚከተለውን ብለዋል፡-

 

“የክልላችንን ባለሀብቶች በተመለከተ በልበ ሙሉነት የምናገረው ክልሉ በልማት ወደፊት እንዲራመድ  እነሱ  የራሳቸው ጉዳይ ሲኖራቸው ብቻ ሳይሆን ስለክልሉ ያዩትንና የሚሰሙትን ችግር ከልብ በመነጨ እንዲሻሻልና እንዲስተካክል በማድረጉ ረገድ ባለቤት ጭምር ሆነው በመንቀሳቀስ ላይ ናቸውና፤ እኛም እናተን ባለሀብቶቻችንን ለማገልገል ሁልጊዜም ከጎናችሁ መሆናችንን ልገልፅላችሁ እወዳለሁ።” በማለት በክልሉ ኢንቨስትመንት እንዲስፋፋ በማድረጉ ረገድ የክልሉ ባለሀብቶችና የሀገር ውስጥ ባለሀብቶች ሰፊ ሚና እየተጫወቱ መሆኑን አቶ ገዱ  በሚከተለው መልኩ በመግለፅ ምስጋናቸውን ቸረዋል።

 

“መሬት ለኢንቨስትመንት ሰጥተናቸው ምንም ጊዜ ሳያባክኑ በገቡት ቃል መሰረት ቶሎ ወደ ሥራ ገብተው ወደ ምርት ከተሸጋገሩ በጣም ጥቂት ከሆኑ ባለሀብቶች መካከል አንዱ ናቸው። አማራ ክልል ለተወሰኑ ዓመታት ወዲህ በኢንቨስትመንት ተፈላጊነቱ እየጨመረ መጥቷል።

 

ኮምቦልቻ፣ደብረ ብርሃን፣ባህርዳር ደብረ ማርቆስ ጎንደር ያለው ኢንቨስትመንት ከጊዜ ወደ ጊዜ እየጨመረ ነው። በተለይ እንደ ባሀርዳርና ጎንደር ያሉ ቀደም ሲል በቱሪዝሙ የኢኮኖሚ ዘርፍ ይታወቁ የነበሩ ከተሞች አሁን ደግሞ በኢንዱስትሪ ልማት ያላቸው ተፈላጊነት እየጨመረ መጥቷል። በተለይ ደግሞ የአካባቢው ተወላጆችና የሀገር ውስጥ ባለሀብቶች በዚህ ረገድ ልዩ ትኩረት ሰጥተው እየሰሩ ናውና ሊመሰገኑ ይገባል።”

የእነዚህ ኢንቨስትመንቶች ባለቤት የሆነው ቤአኤካ ጄኔራል ቢዝነስ በበርካታ ዘርፈ ብዙ የኢንቨስትመንት ዘርፎች የተሰማራ ሲሆን በ2010 ዓ.ም አጠቃላይ የኢንቨስትመንቱ መጠን 5 ቢሊዮን ብር መድረሱ ተመልክቷል። በዚህም ድርጅቱ በግብርና፣በማኑፋክቸሪግ፣በኤክስፖርት-ኢምፖርት፣በኮንስትራክሽን እና በማዕድን የኢንቨስትመንት ዘርፎች የተሰማራ መሆኑን ከድርጅቱ ያገኘነው መረጃ ያመለክታል።

 

በኤክስፖርቱ በኩል ቡና፣የቅባት እህሎችን፣ጥራጥሬን እሴት ጨምሮ በመላክ ስራ ተሰማርቷል። በኮንስትራክሽኑ በኩል  በባቡር እናሀገር አቋራጭ መንገዶች  እንደዚሁም በህንፃ ግንባታዎች በዋና ተቋራጭነትና በንዑስ ተቋራጭነት የሚሰራ ድርጅት መሆኑ ተገጿል።

 

ኩባንያው በተለያዩ የሀገሪቱ አካባቢዎች የተለያዩ ኢንቨስትመንቶች ያሉት ሲሆን በአዲስ አበባ ዙሪያ ታጠቅ ኢንዱስትሪ መንደር በዓመት ከ10 ሚሊዮን ሊትር በላይ ዘይት የማምረት አቅም ያለውን የዘይት ፋብሪካ በቅርቡ ወደ ሥራ ይገባል ተብሏል። ኩባንያው ከዚህም በተጨማሪ በአዲስ አበባ ንፋስ ስልክ ላፍቶ ክፍለ ከተማ የፓኪንግና ኬሚካል ፋብሪካዎች ግንባታንም እያካሄደ መሆኑ   ተመልክቷል።

 

በቴክኖሎጂ ተደራሽ ያልሆኑ ተማሪዎችን  በመድረሱ ረገድ የተለያዩ ሥራዎች ይሰራሉ። በዚህ በኩል እገዛ እያደረጉ ካሉት ድርጅቶች መካከል አንዱ ሰፖርት ኤጁኬሽን ነው። ድርጅቱ ከዩኒቨርስቲ ኦፍ አለባማ ጋር በመተባበር ተማሪዎች ታብሌቶችን በነፃ እንዲያገኙ በማድረግ ላይ ነው። ታብሌቶቹ በውስጣቸው የፕላዝማ ትምህርቶችን፣ማጣቀሻ መፃህፍትን እና የመሳሰሉትን  መርጃ አጋዥ ግብዓቶች እንዲያካትቱ ተደርጓል። ተማሪው ምንም አይነት የኢንተርኔት አገልግሎት ማግኘት ሳያስፈልገው እነዚህን ታብሌቶች መጠቀም የሚችል መሆኑ ታውቋል። ጉዳዩን በተመለከተ ማብራሪያ የሰጡን የሰፖርት ኤጁኬሽን ዋና ዳይሬክተር አቶ ሙሉጌታ አሰፋ፤ ሥራው የተጀመረው በ2008 ዓም መሆኑን ገልፀው፤ ለጊዜውም በአማራና በኦሮሚያ ክልሎች ሁለት ትምህርት ቤቶች በናሙናነት የተጀመረ መሆኑን ገልፀውልናል።

 

 አቶ ሙሉጌታ ድርጅቱ  ከትምህርት ሚኒስቴር ጋር በደረሰው ስምምነት መሰረት አብሮ እየሰራ መሆኑን ገልፀዋል።  የትምህርት መፃህፍትን በማተምና ለተማሪዎች በማዳረስ እንዲሁም በአጠቃላይ በተደራሽነት አንፃር ከፍተኛ ችግር ስላለ በዚህ በኩል  ታብሌቶቹ ከፍተኛ እገዛ ያላቸው መሆኑን አቶ ሙሉጌታ ጨምረው አመልክተዋል።

 

 

ታብሌቶቹ የፕላዝማ ትምህርቶች በውስጣቸው አካተው እንዲይዙ የተደረገ መሆኑም ተመልክቷል። የፕላዝማ ትምህርቶች በኤሌክትሪክ መቆራረጥና በመሳሰሉት ምክንያቶች ትምህርት ለተማሪዎች በበቂ ሁኔታ የማይደርሱባቸው ሁኔታዎች ስላሉ ታብሌቶቹ የፕላዝማ ትምህርትን ክፍተቶችን ለመሙላት የሚያገለግሉ መሆኑም ታውቋል። በዚህ ረገድ ከሰፖርት ኤጁኬሽን ጋር በመሆን እገዛ እያደረገ ያለው በአሜሪካ ዩኒቨርስቲ ኦፍ አላባማ ሲሆን ታብሌቶቹን ለተማሪዎቹ በማድረሱ ረገድ ሙሉ ወጪውን የሸፈነ መሆኑ ተመልክቷል።

 

ታብሌቶቹ ሰርበርና ኢንተርኔት ሳያስፈልጋቸው ተማሪዎቹ በቂ ትምህርትን በሚያገኙበት መልኩ በውስጣቸው አስፈላጊ የሆኑ የትምህርት ግብዓቶችን እንዲያካተቱ መደረጉ ታውቋል። ታብሌቶቹ ከዚህም በተጨማሪ የማጣቀሻ መፃህፍትንም ጭምር እንዲያካትቱ ተደርጓል። በገጠር ከኤሌክትሪክ ተደራሽነት ጋር ካለው ችግር ጋር በተያያዘ ታብሌቶቹን በመጠቀሙ ረገድ እክሎች እንዳይገጥሙ ሶላር የኃይል መሰብሰቢያ መሳሪያዎችም አብረው እንዲካተቱ ተደርጓል።

 

ይህም ታብሌቶቹን በቀላሉ ቻርጅ አድርጎ ለመጠቀም ይረዳል ተብሏል። ታብሌቶቹን ተማሪዎቹ እንዲያገኙ በማድረጉ ረገድ በአሁኑ ሰዓት ለናሙና በተመረጡት ትምህርት ቤቶች በነፃ የታደሉ ሲሆን በቀጣይ ግን አንድ ተማሪ አንድን ታብሌት ከአንድ መቶ የአሜሪካን ዶላር በታች በሆነ ዋጋ የሚያገኝበት ሁኔታ እንዲኖር የሚደረግ መሆኑን አቶ ሙሉጌታ ገልፀውልናል። በአሁኑ ሰዓት በኦሮሚያና በአማራ ክልል በተመረጡት ሁለት ናሙና ትምህርት ቤቶች በአጠቃላይ 3720 ታብሌቶች ለተማሪዎች ታድለዋል ተብሏል።  ታብሌቶቹ የታደሉት ለአስረኛና ለአስራ ሁለተኛ ክፍል ተማሪዎች ነው።

 

 በትምህርት ሚኒስቴር በአጠቃላይ የትምህርት ዘርፍ የሚኒስትር ደኤታው አማካሪ የሆኑት አቶ ብርሀኑ ሞረዳ በበኩላቸው ታብሌቶቹን ለተማሪው በቀላል ዋጋ ተደራሽ በማድረጉ ረገድ ሀገር ውስጥ መገጣጠሙና ማምረቱ አስፈላጊ መሆኑን ገልፀዋል።

 

 በዚህ ዙሪያ የተለያዩ ድርጅቶች የሚሰሩ መሆኑን የገለፁት ኃላፊው፤ በቀጣይ ሁሉም በተቀናጀ መልኩ እገዛ የሚያደርጉበት ሥርዓት የሚኖር መሆኑን አመልክተዋል። ኃላፊው ታብሌቶቹ በፕላዝማ ትምህርት አሰጣጥ ጋር በተያያዘ በቴክኒክ ብልሽትና በመብራት መቆራረጥ ያለውን ችግር ለመፍታት ያስችላል ተብሏል። ሁሉም የፕላዝማ ትምህርቶች ተቀርፀው በታብሌቶቹ ውስጥ እንዲካተተቱ መደረጉ በፕላዝማ ትምህርት አሰጣጥ ያለውን  ክፍተት ይሞለዋል ብለዋል።

የግብፅ ህዝብ 104 ሚሊዮን ደረሰ

Wednesday, 22 November 2017 12:00

 

የግብፅ ህዝብ ቆጠራ ሰሞኑን ይፋ የሆነ ሲሆን በዚህም ይፋ በሆነው ቆጠራ መሰረት የሀገሪቱ ህዝብ 104ነጥብ 2 ሚሊዮን መድረሱን የአህራም ኦንላይን ዘገባ አመልክቷል።  በዚህም የቆጠራ ውጤት መሰረት ከ15 እስከ 20 ባለው እድሜ ውስጥ የሚገኙ ግብፃዊያን 18 ነጥብ 2 በመቶውን ይዘዋል።በዚህ ህዝብ ቆጠራ በትዳር ውስጥ ያሉ ግብፃዊያንን ድርሻ 68 በመቶ አድርሶታል። የሀገሪቱ ስታትስቲክስ አጀንሲ የህዝቡን አጠቃላይ ቁጥር ይፋ ባደረገበት በፓርላማ ስብሰባ ላይ ፕሬዝዳንት አልሲሲ በመገኘት መንግስት አሁን ያለውን የህዝብ ቁጥር ለልማት ግብዓትነት የሚጠቀምበት መሆኑን አመልክተዋል። ይህ ቆጠራ ከአስሩ ግብፃዊያን አንዱ ከግብፅ ውጭ የሚኖሩ መሆናቸውን ያመለክታል።

 

 

ይህም ቁጥር የግብፅ ህዝብ በ30 ዓመታት ጊዜ ውስጥ በእጥፍ መጨመሩን የሚያሳይ ነው ተብሏል። በዚሁ የህዝብ ቁጥር ውጤት መሰረት ከፍተኛውን የህዝብ ቁጥር እድገት የያዙት የገጠር ነዋሪዎች ናቸው። ከዚሁ ጋር በተያያዘም በስነተዋልዶ ግንዛቤ ማስጨበጫ ረገድ በገጠሩ የግብፅ ህዝብ ውስጥ ብዙ ሊሰራ የሚገባ መሆኑ ተመልክቷል። የቀደሙ መረጃዎች የሚያመለክቱት የግብፅ ህዝብ ቁጥር ዓመታዊ  እድገት 3 ነጥብ 5 በመቶ ነው። ይህም ሀገሪቱ ከፍተኛ የህዝብ ቁጥር እየተመዘገበባቸው ካሉት ሀገራት ተርታ ውስጥ ያስመድባታል።

 

 

ግብፅ የህዝብ ቁጥር እድገቷን ለመግታት መስራት ካልቻለች በሀገሪቱ እድገት ላይ የራሱን የሆነ አሉታዊ ተፅዕኖን እንደሚያሳድር የሀገሪቱ የልማት አጋር ድርጅቶች በተደጋጋሚ እየተናገሩ ነው።

 

ጠቅላይ ሚኒስትር ኃይለ ማርያም ደሳለኝ በኳታር ኦfiሴላዊ ጉብኝት ለማድረግ ዶሃ ገብተዋል። ጠቅላይ ሚኒሰትሩና ልዑካን ቡድናቸው በዶሃ ሀማድ አለም አቀፍ ኤርፖርት ሲደርሱ የኳታር  የኢኮኖሚና የንግድ ሚኒስትሩ ሼክ አህመድ ቢን ጃሲም ቢን ሞሃመድ አልጣሃኒ በቦታው በመገኘት አቀባበል አድርገውላቸዋል። ከጠቅላይ ሚኒስትር ኃይለማርያም ደሳለኝ የኳታር ጉብኝት ቀደም ብሎ ባለፈው ዓመት ሚያዚያ ወር የኳታሩ ኤሚር ሼክ ቢን ሀማድ አልጣሃኒ በአዲስ አበባ ቆይታ በማድረግ ኦፊሴላዊ ጉብኝት ያደረጉ ሲሆን ከእሳቸው ጉብኝት በኋላ ግን ከኳታር ጋር በተያያዘ የመካከለኛው ምስራቅ ፖለቲካ የኃይል አሰላለፍ ብዙ ግልፅ የሆነ ለውጦች ታይቶበታል።

ኳታር በሀገራት የውስጥ ጉዳይ ጣልቃ ትገባለች እንደዚሁም አለም አቀፍ አሸባሪዎችን በገንዘብና በቴክኒክ ታግዛለች በሚል በሳዑዲ፣ በግብፅና በአጋሮቻቸው ዘርፈ ብዙ እገዳ የተጣለባት መሆኑ ይታወሳል። በዚህ ወቅት ኤርትራ ከሳዑዲ ጎራ በመሰለፍ አጋርነቷን ለማዕቀብ ጣዮቹ ሀገራት በግልፅ ያሳየች ሲሆን ይህንንም የኤርትራ አቋም ተከትሎ ኳታር በሠላም አስከባሪነት በኤርትራና ጂቡቲ ድንበር የነበራትን ጦር እስከማስወጣት ደርሳለች። ይህ ብቻ ሳይሆን መቀመጫውን በዚያው በኳታር ዶሃ የሆነው የአልጀዚራ ቴሌቭዥን ጣቢያም ኤርትራን በተመለከተ ከምንግዜውም በላይ አሉታዊ ዘገባዎችን በማሰራጨት ላይ ይገኛል። ውዝግቡ እንደተፈጠረ  በገለልተኛነት ሀገራቱ ልዩነቶቻቸውን በድርድር እንዲፈቱ ኩዌት ሀሳብ ማቅረቧ የሚታወስ ሲሆን ኢትዮጵያም ቢሆን ጊዜው የኩዌትን ሀሳብ የምትደግፍ መሆኗን በመግለፅ በውዝግቡ ዙሪያ ገለልተኛ አቋምን መያዝን መርጣለች። ሁለቱ ሀገራት ከዚህ ቀደም በነበራቸው ፖለቲካዊ አለመግባባት ዲፕሎማሲያዊ ግንኙነቶቻቸውን እስከማቋረጥ የደረሱበት ሁኔታ ነበር።

የኳታር ባለሀብቶች ከተወሰኑ ዓመታት ወዲህ በአዲስ አበባ በሆቴልና በሪል ስቴት ዘርፍ ለመሰማራት ፍላጎት ከማሳየት ባለፈ በመሀል ከተማ መልሶ ማልማት ቦታ የተረከቡበት ሁኔታም አለ። ከዚህም በተጨማሪ ኳታራዊያን በኢትዮጵያ ልዩ ልዩ የመሠረተ ልማት ሥራዎች የመሰማራት ፍላጎት ያላቸው መሆኑን የገለፁት ሁኔታም ነበር። የሁለቱ ሀገራት የጋራ ልማት የሚከታተል “የኳታር ኢትዮጵያ የጋራ ቴኪኒካል ኮሚቴ” የተቋቋመበት ሁኔታም አለ። ይህም ኮሚቴ ከከፍተኛ የሁለቱ አመራሮች የእርስ በእርስ ጉብኝት ባሻገር የራሱን የሆነ የዕለት ሥራዎችን በመሥራት መግባባት የተደረሰባቸው ጉዳዮች ወደ መሬት በሚወርዱበት ዙሪያም የሚሰራ መሆኑን መረጃዎች ያመለክታሉ። ሁለቱ ሀገራት በፖለቲካ አለመግባባት ከ8 ዓመታት በፊት የተቋረጠውን ግንኙነታቸው እንዲመለስ ካደረጉ በኋላ ዲፕሎማሲያዊ ግንኙነቱ ብዙም ወደፊት ሳይገፋ በዚያው  ባለበት የቆየ ሲሆን የተሻሉ ለውጦች መታየት የጀመሩት ግን ባለፉት ሁለትና ሶስት ዓመታት ነው።

ኳታር በኢኮኖሚ ካላት አቅም ባሻገር በመካከለኛው ምስራቅ ብሎም በአፍሪካው ቀንድ የራሷ የሆነ ፖለቲካዊ ሚና አላት። በኤርትራና በጂቡቲ መካከል የተፈጠረውን የድንበር ይገባኛል ጥያቄ ተከትሎ የተከሰተውን ወታደራዊ ፍጥጫ ለማብረድ ኳታር ሁለቱን ሀገራት ለማሸማገል ጥረት ከማድረግ ጀምሮ በአወዛጋቢው ቦታ የራሷን ሠላም አስከባሪ ጦር ለዓመታት እስከማስፈር ደርሳም ነበር። ሀገሪቱ በሶማሊያ ፖለቲካም ውስጥ የራሷን ሚና ትጫወታለች። እነዚህ እስከ ምስራቅ አፍሪካ የዘለቁ የኳታር ፖለቲካዊ እጆች በአንድም ይሁን በሌላ መልኩ ከኢትዮጵያ ጋርም የሚገናኙ ይሆናል። ኳታር ከኤርትራ ጂቡቲ አወዛጋቢ ድንበር ጦሯን ማስወጣቷን ተከትሎ በሁለቱ ሀገራት ወታደራዊ ውጥረት የተከሰተበት ሁኔታ ነበር።

 በጊዜው የኤርትራ ጦር የተለቀቀውን ክፍት ቦታ በጦር ኃይሉ ለመቆጣጠር እንቅስቃሴ መጀመሩን ተከትሎ የኢትዮጵያ ኢኮኖሚ የወጪ ገቢ ንግድ እስትንፋስ የሆነው የኢትዮ ጂቡቲ መስመር “አደጋ ላይ ሊወድቅ ይችላል” የሚል ስጋት ያደረባት ኢትዮጵያ፤ ጉዳዩን በቅርበት ከመከታተል ባሻገር በአካባቢው የራሷን ወታደራዊ እንቅስቃሴ እሰከማድረግ የደረሰችበት ሁኔታም ነበር።

 ኳታር በኢኮኖሚ እንቅስቃሴም በኩል ኤርትራን በብዙ መልኩ ስታግዝ የቆየች ቢሆንም በመካከለኛው ምስራቅ የኳታርንና የቀድሞው ወዳጀቿን ውዝግብ ተከትሎ ኤርትራ አጋርነቷን ለሳዑዲው ወገን በማሳየቷ የሁለቱ ሀገራት የቀደመ የሞቀ ግንኙነት  ባለበት ለመቆም ተገዷል። የኢትዮ-ኤርትራ ባላንጣነት እንደተጠበቀ ሆኖ ኳቷር ከኢትዮጵያ ጋር ያላትን ግንኙነት የማጠናከሩን ፍላጎት ከማሳየት ባሻገር ወደ ተጨባጭ ተግባራዊነቱ የገባቸው ሀገሪቱ ከመካከለኛው ምስራቅ የቀድሞው ወዳጆቿ ጋር ፖለቲካዊ ውጥረት ውስጥ ከመግባቷ ቀደም ብሎ ነው። የኳታሩ ኤሚር ከወራት በፊት ለኦፊሴላዊ ጉብኝት በአዲስ አበባ ቆይታ ያደረጉት ኳታርን በማዕቀብ ለማንበርከክ ሳዑዲና አጋሮቿ ድንገተኛ ማዕቀባቸውን ይፋ ከማድረጋቸው ቀደም ብሎ ነው። እነዚህ ሁኔታዎች ሲታዩ የሁለቱ ሀገራት የግንኙነት ከፖለቲካዊ አንደምታው ይልቅ ኢኮኖሚያዊ ሚዛኑ የሚያደላ ይመስላል። ጠቅላይ ሚኒስትሩ ዶሃ ሲደርሱ አቀባበል ያደረጉላቸው የሀገሪቱ የኳታር የኢኮኖሚና የንግድ ሚኒስትሩ ሼክ አህመድ ቢን ጃሲም ቢን ሞሃመድ አልጣሃኒ መሆናቸው ጉብኝቱ በአብዛኛው ኢኮኖሚያዊ አንደምታ ያለው መሆኑን የሚያሳይ ነው። 

Page 10 of 70

ድርጅትዎ ያስተዋውቁ!

  • Advvrrt4.jpg

እዚህ ያስተዋውቁ!

  • Aaddvrrt5.jpg
  • adverts4.jpg
  • Advertt1.jpg
  • Advertt2.jpg
  • Advrrtt.jpg
  • Advverttt.jpg
  • Advvrt1.jpg
  • Advvrt2.jpg

 

Advvrrt4

 

 

 

 

Who's Online

We have 253 guests and no members online

Sendek Newspaper

Bole sub city behind Atlas hotel

Contact us