የተሽከርካሪ አደጋ የሦስተኛ ወገን መድን

Wednesday, 16 July 2014 12:16

ኪዳኔ መካሻ

This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.

-    ሐምሌ 6 ቀን 2005 የወጣው አዋጅ ቁጥር 799/2005 ከቀድሞው አዋጅ 559/2000 ጋር ሲነፃፀር

-    የተሻሻለው አዋጅ ያሻሻላቸው ነገሮች

-    ሦስተኛ ወገኖች እነማን ናቸው

-    የጉዳት ካሳ መጠንስ እንዴት ነው?

-    የመድህን ሽፋኑ የማይመለከታቸው ሁኔታዎች የትኞቹ ናቸው

-    የመድን ሰጪዎች ግዴታስ ምን ይመስላል?

እንዴት ናችሁ ሰላም ነው? የተሽከርካሪ አደጋ የሦስተኛ ወገን መድህን ዋስትና አዋጅ ቁ. 559/2000 ሐምሌ 6 ቀን 2005 በወጣው አዋጅ ቁ. 799/2005 ተሻሽሏል። ይህ አዋጅ በነባሩ አዋጅ ላይ ምን አይነት ማሻሻያዎችን እንዳደረገ እናያለን።

በአዋጅ ቁ. 799/2005 መግቢያ ላይ ነባሩ የተሽከርካሪ አደጋ የሦስተኛ ወገን መድን አዋጅ አፈፃፀም የተለዩ ችግሮችና ያልተካተቱ ጉዳዮች በመኖራቸው እነዚህን፡-

  1. በቀድሞው የተሽከርካሪ አደጋ የሦስተኛ ወገን መድህን አዋጅ ቁ. 559/2000 አንቀጽ 2(8) ላይ የመድን ፖሊሲ ለሚለው ትርጓሜ ሲሰጥ የመድን ገቢው ተሽከርካሪ በ3ኛ ወገን ላይ ለሚያደርሰው የሞት አደጋ፣ የአካል ጉዳት ወይም የንብረት ኪሳራ ካሣ ለመክፈል ውል የሚገባበት ሰነድ ነው ይለዋል።

አዲሱ አዋጅ ቁጥር 799/2005 ላይ በተጨማሪ የመድህን ፖሊሲው በተጨማሪ የመድህን ሰጪው የአስቸኳይ የሕክምና አገልግሎት ኪራይን ለመፈፀም ግዴታ መግባት እንዳለበት ትርጉሙ ውሰጥ አካቷል።

በመሆኑም ከሐምሌ 6 ቀን 2005 ጀምሮ የሚገቡ የተሽከርካሪ አደጋ የ3ኛ ወገን መድን ውሎች ከሞት፣ ከአካል ጉዳት፣ ከንብረት ኪሣራ ካሳ በተጨማሪ መድህን ገቢው ከመድህን ኩባንያዎች ጋር በሚያደርገው የመድህን ውል የአስቸኳይ ጊዜ ህክምና ወጪንም በመድህን ሽፋኑ እንዲካተት ማድረግ አለበት። ይህን ያላካተተ የ3ኛ ወገን የመድህን ዋሰትና ውል የተሟላ ባለመሆኑ አንድ አሽከርካሪ ይህን ሳያሟላ ተሽከርካሪውን በመንገድ ላይ ማሽከርከር አይችልም።

  1. ሦስተኛ ወገን፡- የተሽከርካሪ አደጋ የ3ኛ ወገን መድህን የታሰበው 3ኛ ወገኖች ላይ ለሚደርስ ጉዳት ጥበቃ ለመስጠት ነው። በመሆኑም እነኚህ ‘3ኛ ወገን’ የሚባሉት እነማን ናቸው የሚለው ትርጉም አስፈላጊ ነው። በቀድሞው አዋጅ ቁጥር 559/2000 አንቀጽ 2(10) መሠረት 3ኛ ወገን ማለት፤ “በመድህን ፖሊሲው መሠረት ኃላፊነት ያስከተለ አደጋ በደረሰ ጊዜ ከባለንብረቱ፣ ከባለንብረቱ ቤተሰብ፣ ከአሽከርካሪው ወይም በተሽከርካሪው ላይ ተቀጥሮ ከሚሰራው ሰው በስተቀር የመድህን ፖሊሲው የሚመለከተው ማንኛውም ሌላ ሰው ነው” ሲል ይተረጉመዋል።

በአዋጅ ቁጥር 799/2005 ላይ ደግሞ ‘ባለንብረት’ የሚለውን ‘መድህን ገቢው’፣ ‘የባለንብረቱ ቤተሰብ’ የሚለውን ‘የመድህን ገቢው ቤተሰብ’፣ ‘በተሽከርካሪው ላይ ተቀጥሮ ከሚሰራው’ የሚለውን ከመድህን ገቢው ተቀጣሪ ሠራተኛ በሚል አሻሽሎታል። በቀደመው አዋጅ ላይ ከሦስተኛ ወገን ውጭ የተደረጉት ባለንብረቱ እና ቤተሰቡ ነበሩ። ነገር ግን ሁልጊዜም ባለንብረቱ ብቻ ሳይሆን ተሽከርካሪውን በኪራይ፣ በውሰት የሚጠቀሙ ሰዎችም ተሽከርካሪውን በሚጠቀሙበት ጊዜ አስገዳጅ ስለሆነ ይህን የመድህን ውል ሊገቡ ይችላሉ። ምክንያቱም (Insurable Interest) ወይም መድህን የሚገባበት መብት ወይም ጥቅም አላቸው። አስገዳጅ በመሆኑ የ3ኛ ወገን የመድህን ዋስትና ካልገቡ በተሽከርካሪው መጠቀም አይችሉም።

በዚህ ዓይነት ሁኔታዎች ውስጥ ባለቤቶች የተሽከርካሪው ባለቤት ከመሆናቸው ውጭ የመድህን ውሉን በተመለከተ ውሉ የተገባው በተሽከርካሪው በሚጠቀመው ሰውና በመድህን ኩባንያው መካከል በመሆኑ እነሱ ለዚህ ውል ሦስተኛ ወገን ናቸው። በመሆኑም በቀድሞው አዋጅ 559/2000 ውስጥ ሦስተኛ ወገን አይደሉም ተብሎ ከመድህን ሽፋኑ መገለላቸው አለአግባብ በመሆኑ አዋጅ ቁጥር 799/2005 ይህን በማስተካከል የ3ኛ ወገን የመድህን ሽፋን የማይመለከተው መድህን ገቢውን እና የመድህን ገቢውን ቤተሰቦች ብቻ እንዲሆን አድርጓል።

ለምሳሌ በቀድሞው አዋጅ መሠረት በ2004 የደረሰን አንድ አደጋን ብናነሳ አቶ ከበደ ታክሲ አላቸው። ታክሲያቸውን ለአቶ አየለ ለተባለው ሹፌር በዓመት 50ሺህ ብር እየከፈላቸው እንዲሰራበት እና ከ50ሺ ብር በላይ ያለውን የታክሲውን ወጪ ችሎ ለራሱ እንዲጠቀም ተስማሙ። በዚህ ስምምነት መሠረት አቶ አየለ በታክሲው እየሰራ እያለ ከትምህርት ቤት የሚመለሰው የ16 ዓመቱ የታክሲው ባለቤት የአቶ ከበደ ልጅ አቤል በታክሲው ተሳፍሮ ሲጓዝ ታክሲው የግጭት አደጋ ደረሰበትና አቤል የአካል ጉዳት ደረሰበት።

በአዋጅ ቁጥር 559/2000 2(10) መሠረት አቤል የባለንብረቱ ልጅ በመሆኑ 3ኛ ወገን አይደለምና የመድህን ካሳው አይገባውም ነበር።

አዋጅ ቁጥር 799/2005 መሠረት ግን የሚነሳው ጥያቄ መድህን ለታክሲዋ የገባው ማነው የሚለው ነው እንጂ የባለንብረቱ ማንነት አይደለም። አቶ ከበደና አቶ አየለ ባደረጉት ስምምነት የተሽከርካሪውን ሁሉ ወጪ አቶ አየለ ስለሚሸፍን ይህም የመድህን ሽፋን ወጪንም ስለሚያጠቃልል መድህን ገቢው አቶ አየለ ከሆነ፣ አቤል የአቶ አየለ የቤተሰብ አባል ባለመሆኑ 3ኛ ወገን አይደለምና የ3ኛ ወገን የጉዳት ካሳ ክፍያ ይገባዋል ማለት ነው።

ሌላው በዚህ አንቀጽ ላይ የተደረገው ማሻሻያ በተሽከርካሪው ላይ ተቀጥሮ የሚሰራ ሰራተኛን የሚመለከት ሲሆን፤ በተሻሻለው አዋጅ መሠረት ሰራተኛው በመድህን ገቢው የተቀጠረ ከሆነ ብቻ ነው። ባለንብረቱ ወይም ሌላ ሰው ቀጥሮት በተሽከርካሪው ላይ የሚሰራ ከሆነ እንደ 3ኛ ወገን ተቆጥሮ ለሚደርስበት ጉዳት የመድህን ካሳ ያገኛል።      

  1. የቤተሰብ ትርጓሜ፡- በቀድሞው አዋጅ ቤተሰብ የተሰጠው ጠባብ ትርጉም ነበር። “የመድህን ገቢው ባል፣ ሚስት፣ ልጅ ወይም አብሮ እንደ ባልና ሚስት የሚኖር ማንኛውም ሰው” የመድህን ገቢው ቤተሰብ እንደሆነ ተደርጉ ስለሚቆጠር 3ኛ ወገን አይደለም። በመሆኑም የዚህ የመድህን ዋስትና ካሳ አይመለከተውም ማለት ነው። በነገራችን ላይ የአዋጅ ቁጥር 599/2000 “አብሮ የሚኖር ማንኛውም ሰው” ብሎ በማስቀመጡ የአማርኛው አንቀጽ አሻሚ ነው። ግንኙነቱ እንደ ባልና ሚስት አብሮ መኖር የሚለውን የሚገልፀው “Cohabits with the insured” የሚለው የእንግሊዘኛ ትርጓሜው ነው።

አዋጅ ቁጥር 799/2005 ‘ቤተሰብ’ የሚለውን የተረጐመው ሰፊ አድርጐ ነው። የመድህን ገቢው የትዳር ጓደኛ ይህም ማለት በጋብቻ ወይም ጋብቻ ሳይፈፅሙ እንደባልና ሚስት የሚኖሩ ሰዎችን ያጠቃልላል። ልጅ (የተፈጥሮ ወይም የጉዲፈቻ) ልጅን ያጠቃልላል። ምክንያቱም በጉዲፈቻ ውል ጉዲፈቻ የተደረገ ልጅ በመብትም ሆነ በግዴታ ከተፈጥሮ ልጅ እኩል ነው። በተጨማሪ የመድህን ገቢው እናትና አባትም በአዲሱ አዋጅ በመድህን ገቢው ቤተሰብነት ተካተዋል። በተጨማሪ የሥጋ ወይም የጋብቻ ዝምድናን ከግምት ሳያስገባ መድህን ገቢው የሚያስተዳድረው ማንኛውም ሰው በአዋጁ አንቀጽ 2(13) ሥር የመድህን ገቢው ቤተሰብ ተደርጐ ለዚህ አዋጅ አፈፃፀም ተካቷል። እነኚህ ሰዎች በአካል በአእምሮ ጉዳት ወይም በሌላ ምክንያት የራሳቸውን ገቢ አግኝተው ራሳቸውን ማስተዳደር የማይችሉ በመድህን ገቢው ድጋፍ የሚተዳደሩ ሰዎችም እንደ መድን ገቢው ቤተሰብ ተቆጥረው 3ኛ ወገን እንዳይሆኑና የ3ኛ ወገን የመድህን ሽፋን የማይመለከታቸው ናቸው።)

  1. የአረቦንና የመድህን ፈንድ ተመኖች፡- በአዋጅ ቁጥር 559/2000 አንቀጽ 2(15) አረቦን ለመድህን ዋስትና ሽፋን የሚከፈል ክፍያ ተብሎ ነበር የተቀመጠው። በመሆኑም የተሽከርካሪ አደጋ የ3ኛ ወገን መድህን አስገዳጅ ቢሆንም፤ የመግቢያ የአረቦን ክፍያው መጠን በሕግ የተወሰነ አልነበረም። በመሆኑም መድህን ሰጪውና መድህን ገቢው በሚያደርጉት ስምምነት ሊወስኑት የሚችሉት በመሆኑ የአረቦኑን ዋጋ መንግስት እንዲቆጣጠር የሚያስችለው የሕግ ማዕቀፍ አልነበረም። በአዋጅ አንቀጽ 27(6) ላይ የመድህን ፈንድ ቦርድ ከተሰጡት ስልጣኖች አንዱ ከ3ኛ ወገን የመድህን ፖሊሲና የአረቦን መጠን አጥንቶ ለመንግስት ማቅረብ ስለነበር እንደየተሽከርካሪው አይነት የመድህን ኩባንያዎች የሚያስከፍሉት የአረቦን መጠን በመመሪያ ነበር የሚወጣው።

አዲሱ አዋጅ ቁጥር 799/2005 በአንቀጽ 2(14) ላይ ለ3ኛ ወገን የሚከፈል አረቦን የተተመነ መንግስት ታሪፍ እንደሚያመጣላቸው ሌሎች አገልግሎቶች ዋጋውን ገበያው ብቻ ሳይሆን መንግስትም የሚቆጣጠረው መሆኑን በግልፅ አስቀምጧል። በመሆኑም መድህን ገቢው ለ3ኛ ወገን የመድህን ሽፋን ለማግኘት የሚከፈለው አረቦን በመንግስት የተተመነ አድርጐታል።

ከዚሁ ጋር በተያያዘ የፈንድ ተመንም ተቀምጧል። የፈንድ ተመን ማለት በመንግስት ተወስኖ የመድህን ኩባንያዎች ከሚሰበስቡት አረቦን ተመን ላይ በተጨማሪ በመቶኛ ወይም በሌላ አግባብ በማስላት ለመድህን ፈንዱ ገቢ የሚሆን ገንዘብ እንደሆነ በአዋጁ አንቀጽ 25(15) ላይ ትርጓሜ ተሰጥቶለታል። በድሮው አዋጅ ግን በአንቀጽ 23 ላይ የመድህን ፈንድ ጽ/ቤቱ የሚተዳደረው ከመድህን ታሪፍ በሚገኝ ገቢ እንደሚሆንና መጠኑም ቦርዱ አጥንቶ በሚያቀርበው ኀሳብ በመንግስት እንደሚወሰን ይደነግጋል። በተሻሻለው አዋጅ መሠረት ግን ከ3ኛ ወገን መድህን ገቢዎች ልክ እንደ ግብር በመቶኛ ተሰልቶ ወይም በሌላ መንገድ ተሰልቶ ለፈንድ ገቢ የሚደረግና ውስን ተመን የሚወጣለት መሆኑን አስቀምጧል። በተጨማሪ የመድህን ፈንድ ተጨማሪ በሚ/ም ከ/ቤት ተጨማሪ ገቢ ይኖረዋል።

  1. አስቸኳይ ህክምና፡- በቀድሞው አዋጅ ላይ አስቸኳይ ህክምና በተሽከርካሪ አደጋ ጉዳት የደረሰበት ማንኛውም ሰው ወደ ህክምና ተቋሙ ከወጣ በኋላ በ3ኛ ወገን መድህን ቢሸፈንም ባይሸፈንም የሚደረግለት የአስቸኳይ ጊዜ የሕክምና አገልግሎት መሆኑ በአዋጅ ቁጥር 559/2000 አንቀጽ 34 ላይ ተመላክቷል። አዲሱ አዋጅ በአንቀጽ 2(16) ላይ የአስቸኳይ ህክምና አገልግሎት የሚጀምረው በተሽከርካሪ አደጋ የተጐዳ ሰው በአደጋው ቦታ፣ ወደ ህክምና ተቋም በሚጓጓዝበት ወቅት እና በህክምና ተቋሙ ድንገተኛ ክልል ውስጥ የሚሰጥ የህክምና አገልግሎትን የሚያጠቃልል መሆኑን እና የአስቸኳይ ሕክምና አገልግሎቱ ወጪ እስከ ብር 2000 ድረስ እንደሚደርስና የቀድሞው አዋጅ በ1000 ብር የተገደበ ነበር። በተጨማሪ አዋጁ አስቸኳይ ሕክምና ጤና ተቋሙ መድረስ ሳያስፈልግ እዚያው በአደጋው ስፍራ፣ በጉዞ ላይ እያለ ጭምር እንዲጀመር በማድረጉ የበለጠ የተጐዱ ሰዎች የተሻለ እስቸኳይ ህክምና እንዲያደርጉ የሚያስችል እድል ፈጥሯል።
  2. የካሳ መጠን፡- አዋጅ ቁጥር 799/2005 በ3ኛ ወገን የመድህን ዋስትና የሚከፈለው የካሳ መጠንም አሻሽሎታል። በተሻረው ሕግ አንድ ሰው ላይ ለሚደርስ የሞት ከብር 40 ሺ የማይበልጥ የሞት ጉዳት ካሳ ለቤተሰብ አባላት እንደሚከፍል ሲደነግግ ተሻሽሎ የመጣው አዋጅ ለሞት ጉዳት የሚከፈል ካሳ ዝቅተኛ መነሻው ብር 5000 እንዲሆንና ከፍተኛው እዚያው 40 ሺ ላይ እንዲገደብ በአንቀጽ 16(1)(ሀ) ላይ ደንግጓል። ለአካል ጉዳት የቀድሞው አዋጅ ከብር 15ሺ የማይበልጥ የጉዳት ካሳ ሲያስቀምጥ አዲሱ አዋጅ ለአካል ጉዳት ካሳ የሚከፈለውን ከፍተኛ መጠን ብር 40ሺ አድርጐታል። በንብረት ላይ ለሚደርስ ጉዳት ግን ማሻሻያ ሳይደረግበት ከፍተኛው ካሳ ብር 1መቶ ሺ አድርጐታል።

አዲሱ አዋጅ በአንቀጽ 2(18) ላይ የአካል ጉዳትን የተረጐመ ሲሆን፤ በተሽከርካሪ አደጋ የደረሰበት ግለሰብ በአካሉ በማንኛውም ክፍል ተፈጥሮአዊ እንቅስቃሴ ላይ የደረሰ ጉዳት ሲሆን ጉዳቱ ጊዜያዊ፣ ከፊል ቋሚ ወይም ሙሉ ቋሚ ተብሎ በሦስት ተከፍሏል። እስከ 40 ሺህ ብር የሚደርሰው የጉዳት ካሳ ክፍያ መጠን የሚሰራው በነዚህ የጉዳት አይነቶች መሠረት ነው።

በተጨማሪ ቋሚ የአካል ጉዳትና የሞት አደጋ በሚከሰትበት ጊዜ የሕክምና እና ሌሎች ተያያዥ ወጪዎች የሚታሰቡት እስከ 40ሺ በሚደርሰው የካሳ ክፍያ ውስጥ ነው። በመሆኑም የ3ኛ ወገን የመድህን ሽፋን የሰጠ ኩባንያ ለእነኚህ ተጨማሪ ካሳዎች ክፍያ የመፈፀም ግዴታ የለበትም።

ከዚህ በ3ኛ ወገን መድህን ላይ ከተቀመጡት ከሰዎች በላይ ጉዳት ደርሶብኛል የሚል ወገን አግባብ ባለው ሕግ ኃላፊነቱ ያለበትን ሰው የመጠየቅ መብቱ የተጠበቀ መሆኑ በስራ ላይ ባለው አዋጅ አንቀጽ 16(3) እንዲሁም በተሻረው አዋጅ ላይም ተደንግጓል።

በአዲሱ አዋጅ ሁሉም አይነት የአካል ጉዳቶች ሳይሆኑ ቋሚ የአካል ጉዳቶች ብቻ ናቸው። በሕክምና ቦርድ ለካሳ ክፍያ ተረጋግጠው መቅረብ ያለባቸው። በተጨማሪ በአዋጁ አንቀጽ 4(3) ጠቅላላ የመድህን ሽፋን የሚሰጡ ኩባንያዎች የተሽከርካሪ አደጋ የ3ኛ ወገን የመድህን ሽፋን የመስጠት ግዴታ ተጥሎባቸዋል።

እዚህ ጋር መነሳት ያለበት ነጥብ የ3ኛ ወገን የተሽከርካሪ አደጋ ሽፋን ለማግኘት የሚከፈለው የአረቦን መጠን በተሻሻለው አዋጅ ላይ በመንግስት የሚሸፈን በመሆኑ የመድህን ኩባንያዎች የሚሰበስቡት አረቦን ከሌሎች ስራዎቻቸው አንፃር አትራፊ ሆኖ ካላገኙት ሽፋኑን ለመስጠት ፈቃደኛ ላይሆኑ ይችላሉ። በዚህ ጊዜ ደግሞ ይህ የመድህን ሽፋን አስገዳጅ እንደመሆኑ ተሽከርካሪው የመድህን ሽፋኑ ሳይኖረው መንቀሳቀስ ስለማይችል ፍላጐቱና አቅርቦቱ የማይመጣጠንበት ሁኔታ ሊፈጠር ይችላል። በመሆኑም ሕግ አውጭው ይህን አይነት ችግሮችን ለመከላከል ጠቅላላ የመድህን አገልግሎት የሚሰጡ ኩባንያዎች ላይ አዋጁ የተሽከርካሪ አደጋ የ3ኛ ወገን የመድህን ሽፋን የመስጠት ግዴታ መጣሉ የመድህን ኩባንያዎች ከትርፍና ከአዋጪነት አንፃር አገልግሎቱን አንዳይከላከሉ የሚያደርግ ነው።    

  1. የመድህን ሽፋኑ የማይሸፍናቸው ሁኔታዎች፡- የተሽከርካሪ አደጋ የ3ኛ ወገን የመድህን ዋስትና ዓላማው በተሽከርካሪ ጉዳት የሚደርስባቸው ከመድህን ገቢው ወይም ከተሽከርካሪው ጋር ቀጥተኛ ግንኙነት የሌላቸው ሰዎች ወጥ በሆነ መልኩ መሠረታዊ የካሳ ክፍያ እንዲያገኙና የአስቸኳይ ሕክምና እርዳታ እንዲደርሳቸው ማድረግ ነው። በመሆኑም ከመድህን ገቢው ኃላፊነት ጋር በተያያዘ እንደ 3ኛ ወገን የማይቆጠሩ ሰዎችንና ንብረቶችን በዚህ ሕግ መሠረት የሽፋኑ ተጠቃሚ እንዳይሆኑ አድርጓል።

በተሻሻለው አዋጅ አንቀጽ 7 ስር ከቀድሞው አዋጅ በመጠኑ ሰፋ ብሎ ተቀምጧል። ይህም በአዋጁ መሠረት በአስገዳጅነት የሚገባው የመድህን ዋስትና ሽፋን ወጪ ቆጣቢ በሆነ መልኩ ለታለመላቸው 3ኛ ወገኖች እንዲውል የሚያስችልና የመድህን ሽፋኑን አገልግሎት ዘላቂና የተጠናከረ ሆኖ እንዲቀጥል ያስችላል።

በቀድሞው አዋጅ ላይ ሽፋኑ የማይመለከታቸው የመድህን ገቢው ወይም ቤተሰቡ ላይ የሚደርስ የሞት ወይም የአካል ጉዳት፤ የመድህን ገቢው ተቀጣሪ የሆነ ሰው ላይ በስራው ላይ የሚደርስ የአካል ጉዳት አደጋ ወይም የሞት አደጋ በሚመለከት ብቻ ነበር። የመድህን ሽፋኑ ተፈፃሚ የማይሆነው። በተሻሻለው አዋጅ ላይ የሚደርስ ጉዳትም ተሸፋኝ እንደማይሆን በማካተት ሽፋኑ የማያካትታቸውን ሁኔታዎች አስፍቶ አስቀምጦታል።

በተጨማሪ የመድህን ገቢው ተቀጣሪ በስራው ላይ የሚደርስ የግጭት አደጋ ላይ ሽፋኑ ተፈፃሚ እንደማይሆን በአንቀጽ (2) ላይ የተደነገገ በመሆኑ የመድህን ገቢው ተቀጣሪ ላይ ጉዳቱ የደረሰው በእሳት ቃጠሎ ወይም ፍንዳታ ወይም የተሽከርካሪው ጭነት፣ አካል ወይም የሚገለገልበት መሳሪያ ወድቆ ለሚያደርስበት ጉዳት ከተሽከርካሪው እንቅስቃሴ ጋር ተያይዞ የሚደርስ ማንኛውንም ጉዳት በተመለከተ በአዋጅ ቁጥር 799/2005 አንቀጽ 15 መሠረት የመድህን ሽፋኑ ተፈፃሚነት ይመለከተዋል ማለት ነው። ምክንያቱም አዋጁ በግልፅ የመድህን ገቢው ተቀጣሪ በግጭት ለደረሰ ጉዳት ብቻ የ3ኛ ወገን የጉዳት ካሳ እንደማይመለከተው አስቀምጧል።

በሌላ በኩል በቀድሞው አዋጅ አንቀጽ 15 (1) ላይ ‘የመገልበጥ’ አደጋም በመድህን ሽፋኑ መካተት እንዳለበት ሲያስቀምጥ በተሻሻለው አዋጅ ላይ ግን ‘የመገልበጥ’ አደጋን በማውጣት ‘ከተሽከርካሪው እንቅስቃሴ ጋር በተያያዘ የሚደርስ ማንኛውም ጉዳት’ በሚለው ሰፊ የአደጋ ሁኔታ ተክቶታል። በመሆኑም ከዚህ አንፃር የግድ በ3ኛ ወገን የተሽከርካሪ አደጋ መድህን መካተት ያለባቸውን ሁኔታዎች የተሻሻለው አዋጅ አስፍቶ ማስቀመጡ በተለያዩ የአደጋ ሁኔታዎች ጉዳት ለሚደርስባቸው 3ኛ ወገኖተ ካሳውን የሚያገኙባቸውን ሁኔታዎች ከቀድሞው የተሻለ አድርጓቸዋል።

ሌላው በመድህን ሽፋኑ የማይካተተው መድህን የተገባለት ተሽከርካሪ ላይ የሚደርስ ጉዳት፣ በተሽከርካሪው ላይ በኪራይ ወይም በክፍያ የሚጓጓዝ ንብረት ላይ የሚደርስ ጉዳት የሚያስከትለውን ኃላፊነት በቀድሞውም በተሻሻለውም አዋጅ ሳይለወጡ ቃል በቃል በነበሩበት እንደመጡ ናቸው። የመድህን ገቢውን የግል ንብረት፣ ወይም በርሱ ቁጥጥር ወይም ኃላፊነት ወይም አደራ የሚገኝ ንብረት ላይ የሚደርስ ጉዳትም የመድህን ሽፋኑ ከማይመለከታቸው ንብረቶች መካከል መሆኑ ተደንግጓል።

የ3ኛ ወገን የተሽከርካሪ አደጋ ተፈፃሚነት ያለው በኢትዮጵያ ግዛት ክልል ውስጥ ለሚደረጉ የተሽከርካሪ እንቅስቃሴዎች ብቻ ሲሆን አደጋው የደረሰው ከኢትዮጵያ ግዛት ውጭ ከሆነ ይህ የመድህን ሽፋን እንደማይመለከተው የተሻሻለው አዋጅ በግልፅ አስቀምጦታል።

በቀድሞው አዋጅ ‘የመድህን ፈንድ ጽ/ቤት’ ይባል የነበረው አካል ዋነኛ ኃላፊነቱ መድህን በሌላቸው ወይም ባልታወቁ ተሽከርካሪዎች ለደረሱ ጉዳቶች የአስቸኳይ ሕክምና ወጪ መሸፈንና ተገቢው የጉዳት ካሳ ለተጐጂዎች መክፈል ሲሆን፤ በተሻሻለው አዋጅ ላይ ስያሜው ‘የመድህን ፈንድ ኤጀንሲ’ በሚል ተቋቁሟል። የመድህን ፈንዱ ተሰብስቦ በብሔራዊ ባንክ የሚቀመጥ ሲሆን፤ ኤጀንሲው የፈንዱን የገንዘብ አቅም አስተማማኝነት ለመጠበቅ እና ያልታወቁ ወይም መድህን ያልገቡ ተሽከርካሪዎች ከኃላፊነት እንዳያመልጡ በአዋጅ ቁጥር 799/2005 አንቀጽ 20(3) ላይ ላወጣው ወጪ ለጉዳቱ በኃላፊነት ተጠያቂ ከሆነው ሰው ላይ ወጪውን የማስመለስ መብት በሰጥቶታል።

የመድህን ተለጣፊ ምልክትን በተመለከተ በቀድሞው ሕግ የፀና የመድህን ዋስትና ሳይኖረው ተሽከርካሪውን ወደ መንገድ እንዲወጣ ማድረግ ወይም መፍቀድ የተከለከለ ሲሆን፤ ተለጣፊ ምልክቱን ያልያዘም የመድህን ሽፋኑ እንደሌለው ስለሚቆጠር ፖሊስ ተሽከርካሪውን የመያዝ ሥልጣን ተሰጥቶታል። በተሻሻለው አዋጅ አንቀጽ 13(2) ስር ይህ ሁኔታ በሚከሰትበት ጊዜ እንደየሁኔታው የተሽከርካሪው ባለቤት ወይም በሕግ ኃላፊነት ያለበት ወገን ወይም ተሽከርካሪው በመንገድ ላይ እንዲነዳ ወይም ጥቅም ላይ እንዲውል ሲጠቀም የነበረ ሰው የዚህን አዋጅ ድንጋጌዎች እንደተላለፈ ይቆጠራል ብሎ አስቀምጦታል። ይህም ካለ 3ኛ ወገን መድህን ዋስትና ወይም ምልክቱን ሳይለጥፍ የሚንቀሳቀስ ተሽከርካሪን በተመለከተ በኃላፊነት ሊጠየቁ የሚችሉ ሰዎችን የበለጠ ግልጽ አድርጐ በማስቀመጡ ተገቢውን የቁጥጥር እርምጃ ለመውሰድ አመቺ አድርጐታል።

    ኃላፊነትን በተመለከተ በተሻሻለው አዋጅ አንቀጽ 32 ላይ አዋጁን ተላልፈው የሚገኙ ሰዎች ከ3ሺ እስከ 5ሺ ብር የገንዘብ ቅጣት ወይም ከአንድ ዓመት እስከ ሁለት ዓመት እስር ቅጣት እንደሚቀጡ ደንግጓል። የቅጣት መጠኑን በተመለከተ ከቀድሞው አዋጅ የተቀየረ ነገር የለም።

ይምረጡ
(7 ሰዎች መርጠዋል)
9142 ጊዜ ተነበዋል

ድርጅትዎ ያስተዋውቁ!

  • Advvrrt4.jpg

እዚህ ያስተዋውቁ!

  • Aaddvrrt5.jpg
  • Addvvrtt1.jpg
  • Advrtt1.jpg
  • Advrtt3.jpg
  • Advverttt.jpg

 

Advvrrt4

 

 

 

 

Who's Online

We have 33 guests and no members online

Sendek Newspaper

Bole sub city behind Atlas hotel

Contact us