ካለፍቃድ መነገድ በወንጀል ያስቀጣል

Wednesday, 20 May 2015 13:22


ከኪዳኔ መካሻ

This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.   '; document.write(''); document.write(addy_text83532); document.write('<\/a>'); //-->\n This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.

-    ንግድ ላይ ለመሰማራት የሚያስፈልጉ የምዝገባና የንግድ ፈቃድ ግዴታዎች፣

-    የምዝገባና የፈቃድ እድሳት፣

-    የፀና ንግድ ፈቃድ ሳይኖር መነገድ የሚያስከትለው የወንጀል ኃላፊነት፣

-    የታደሰ ንግድ ፈቃድ ሳይኖራቸው ሁለት ማዳበሪያ ቆዳ ሲሸጡ የተገኙት ግለሰብ ላይ የቀረበው የወንጀል ክስ በምን ተቋጨ፣

 

 

እንዴት ናችሁ ሰላም ነው? የዛሬ ወጋችን የንግድ ስራ እና የንግድ ፈቃድን ይመለከታል። ለመሆኑ የንግድ ፈቃድ ሳይኖ ወይም ፈቃዱ በተገቢው ጊዜ ሳይታደስ መነገድ የሚያስከትለውን የወንጀል ኃላፊነት እንመለከታለን። በቅድሚያ የአቶ ባዘዘውን ክስ እንመልከት፡-

1.አቶ ባዘዘው ለምን ተከሰሱ?

ሚያዝያ 22 ቀን 2003 ዓ.ም በአማራ ክልል የአዊ ዞን ኖዊ ወረዳ ፈንደቀ ከተማ አንድ ግለሰብ ከሌሊቱ 11፡30 ላይ ተያዙ። የተያዙት ሁለት ማዳበሪያ የበግና የፍየል ቆዳ በህዝ ማመላለሻ መኪና ኪስ ውስጥ ከተው ሊጓዙ ሲሉ ነው። “የንግድ ፈቃድ አለህ?” ተጠየቁ “አለኝ” አሉ። ግለሰቡ ንግድ ፈቃዱን አወጡና አሳዩ። “ይሄማ የታደሰ ንግድ ፈቃድ አይደለም። ስለዚህ የፀና ንግድ ፈቃድ ሳይኖርህ የንግድ ስራ ስትሰራ ስለተያዝክ ክስ ይቀርብብሃል” ተባሉ ግለሰቡ አቶ ባዘዘው ነበሩ።

እንደተባለውም የክልሉ ዐቃቤ ሕግ የንግድ ምዝገባ አዋጅ 686/2007 አንቀፅ 60(1) በመተላለፉ የዘመኑ የታደሰ የንግድ ፈቃድ ሳይኖራቸው የቆዳ ንግድ ላይ ተሰማርተው ተገኝተዋል በሚል ተከሰሱ።

አቶ ባዘዘው ቦኞዊ ወረዳ ፍ/ቤት ቀርበው ክሱ ተነበበላቸው። በርግጥ ሁለት ማዳበሪያ ቆዳ ይዤ በእለቱ ሳጓጉዝ ተገኝቻለሁ ነገር ግን ሕጋዊ ፈቃዱ ስላለኝ ጥፋተኛ አይደለሁም ሲሉ አቶ ባዘዘው የቀረበባቸውን ክስ ካዱ።

ዐቃቤ ሕግ የሰው ማስረጃ አቅርቦ አቶ ባዘዘው የበግና የፍየል ቆዳ ሲነግዱ እንዲነበር ሆኖም ግን ንግድ ፈቃድ የነበራቸው ቢሆኑም በወቅቱ ስላልታደሰ የማያገለግል መሆኑን መሰከሩና ፍ/ቤቱ አቶ ባዘዘው ዐቃቤ ሕግ ክሱን በበቂ ማስረጃ ስላስረዳ ይከላከሉ ሲል ብይን ሰጠ።

የአቶ ባዘዘው የመከላከያ ምስክሮችም አቶ ባዘዘው ንግድ ፈቃድ እንዳላቸው እንጂ በወቅቱ የታደሰ ይሆን ያልታደሰ እንደማውቁ ገለፁ።

ፍ/ቤቱም የከሳሽ ዐቃቤ ሕግን እና የአቶ ባዘዘውን ማስረጃዎ መርምሮ አቶ ባዘዘው ወንጀሉን ስለመፈፀማቸው ዐቃቤ ሕግ ያቀረበውን ማስረጃ ማስተባበል ባለመቻላቸው በተከሰሱበት አንቀፅ ስር ጥፋተኛ ናቸው ብሎ የጥፋተኝነት ውሳኔ ከሰጠ በኋላ የግራ ቀኙን የቅጣት አስተያየት ሰምቶ አቶ ባዘዘው ሁለት ማዳበሪያ ቆዳ ያለንግድ ፈቃድ በመነገዳቸው በሰባት ዓመት ፅኑ እስራት እና በብር አንድ መቶ ሃምሳ ሺ የገንዘብ መቀጮ እንዲቀጡ ያስወነጀላቸው ቆዳ ተሸጦ የተገኘው ብር 2,432 ለመንግስት ገቢ እንዲሆን ተወሰነ።

አቶ ባዘዘው በዚህ ከባድ ቅጣት ብቻ ሳይሆን ጥፋተኛ የተባልኩትም አላግባብ ነው በሚል ለአዊ ዞን ከፍተኛ ፍርድ ቤት ይግባኝ ቢያቀርቡም ተቀባይነት አላገኙም።

ለአማራ ክልል ጠቅላይ ፍርድ ቤት ሰበር ሰሚ ችሎት የስር ፍርድ ቤቶች የህግ ስህተት ፈፅመዋል በሚል የሰበር አቤቱታ በአቶ ባዘዘው ቀረበለት። የሰበር ሰሚ ችሎቱ ግራቀኙን አስቀርቦ አከራከረና የጥፋተኝነት ውሳኔውን ቢያፀናም አቶ ባዘዘው ላይ የተጣለው ቅጣት ግን በዝቶ ስላገኘው በ3 ዓመት ተኩል ፅኑ እስራትና በ5 ሺ ብር የገንዘብ መቀጮ ይሁን ሲል ቅጣቱን ቀንሶ ወሰነላቸው።

አቶ ባዘዘው ግን አሁንም በውሳኔው ስላልረኩ ለጥፋቴ እስካሁን የታሰርኩት ከበቂ በላይ ነውና በነፃ ልሰናበት የስር ፍ/ቤቶች የፈፀሙት የሕግ ስህተት ይታረምልኝ ሲሉ ለፌ/ጠ/ፍ/ቤት ሰበር ሰሚ ችሎት የሰበር አቤቱታ አቀረቡ።

የመጨረሻ ስልጣኑ ያለው የፌ/ጠ/ፍ/ቤት ሰበር ሰሚ ችሎት ለአቶ ባዘዘው ጉዳይ ምን ውሳኔ ሰጠ? በነፃ አሰናበታቸው ወይስ የ7 ዓመቱን ወይስ የ3 ዓመቱን እስር ቅጣት አፀና ከውሳኔው በፊት ሕጉ ምን እንደሚል እንይ።

2.ንግድ እና የንግድ ፈቃድ፡-

በስራ ላይ ያለው የንግድ ምዝገባና ፈቃድ አዋጅ በቁ 686/2007 የታወጀ ሲሆን በአዋጅ ቁጥር 731/2004 እና በቁ 813/2006 የተወሰኑ ድንጋጌዎቹ ተሻሽለው አሁንም በስራ ላይ ይገኛል። ነጋዴ የሚባለው እንግዲህ በንግድ ሕግ ቁጥር 5 ስር የተዘረዘሩትን የንግድ ስራዎች ሙያዬ ብለው ይዘው ጥቅም ወይም ትርፍ ለማግኘት የሚሰሩ ሰዎች ናቸው። ነጋዴ የማይባሉት በእርሻ፣ በከብት እርባታ በግል ወይም ከቤተሰብ በእደ ጥበብ እና በአሳ ማጥመድ ያመረቱትን የሚሸጡ ሰዎች ግን ነጋዴ አይባሉም። እንግዲህ እነኚህ ሕጉ ነጋዴ የሚላቸው በሙሉ በአዋጅ ቀጥር 686/2002 አንቀፅ 6 መመዝገብና የንግድ ፈቃድ ማውጣት አለበት። የንግድ ምዝገባ የሚያካሂደው አንዴ ብቻ ሲሆን ቀድመው ተመዝግበው የነበሩ ነጋዴዎች በአዋጁ መሰረት ለሐምሌ 17 ቀን 2002 ዓ.ም ባለው 12 ወራት ጊዜ ውስጥ ድጋሚ መመዝገብ አለባቸው።

ነጋዴው ከተመዘገበ በኋላ በአዋጁ 686/2002 አንቀጽ 30 መሰረት አንድ ንግድ ስራው መስክ ከሚመለከታቸው ፈቃጅና ተቆጣጣሪ አካላት ከሚሰጡ የሙያ ስራ ፈቃዶች በስተቀር ሌሎች የንግድ ስራ ፈቃዶች የሚሰጡት በንግደ ሚኒስቴር በክልሉ የንግድ ቢሮዎች ወይም በኢንቨስትመንት ኤጀንሲ ነው።

ከነዚህ አካላት የፀና (የታደሰ) የንግድ ስራ ፈቃድ ሳይኖው የንግድ ስራ ላይ መሰማራት እንደማይችል በአንቀጽ 31 ላይ ተደንግጓል። የ ፀና ንግድ ፈቃድ ሳይኖር መነገድ የሚያስከትላቸው የወንጀል ኃላፊነቶች እንዳሉ ሆነው በተጨማሪ የፀና ፈቃድ ሳይኖረው ንግድ ሲሰራ የተገኘ ሰው ላይ አግባብ ያለው ባለስልጣን የንግድ ድርጅቱን የመዝጋት እርምጃ መውሰድ ይችላል።

የንግድ ፈቃድ ለማግኘት ጥያቄ የሚቀርበው አግባብ ላለው ፈቃድ ሰጪ አካል ሲሆን ከማመልከቻው ጋር አዲስ ወይም የታደሰ የንግድ ምዝገባ ወረቀት የነጋዴውን ወይም የስራ አስኪያጁን የ6 ወር ፎቶ ግራፍ፣ የውጭ ባለሀብት ከሆነ የኢንቨስትመንት ፈቃድ ማመልከቻው በወኪል ካቀረበ የውክልና ሰነድ እና የተወካዩ የቀበሌ መታወቂያ ወይም የፓስፖርት ከፒ፣ በንግድ ስራው የመደበውን ካፒታል የሚያሳይ ማስረጃ እናንግዱ የሚከናወንበት ቤት ሊሰራው ተስማሚ መሆኑን ከሚመለከተው የመንግስት አካል የተሰጠ ማረጋገጫ ነጋዴው ለንግዱ የሚጠቀምበት ቤት የራሱ ከሆነ የባለይዞታነት ማረጋገጫ ካርታ፣ ኪራይ ከሆነ በውል አረጋጋጭ የተረጋገጠ የኪራይ ውል ይህን ማቅረብ ካልቻለ ስለቤቱ አድራሻ ለአካባቢው መስተዳድር የተሰጠ የፅሁፍ ማስረጃ ማቅረብ አለበት።

እንግዲህ በዚህ አዋጅ መሰረት በሕግ አግባብነት ያላቸው መስፈርቶች መሟላታቸውንና ስራው በሕግ ያልተከለከለ መሆኑን አረጋግጦ ተገቢውን የአገልግሎት ክፍያ አስከፍሎ በአንቀጽ 33 መሰረት ነጋዴው የንግድ ስራ ፈቃድ ይሰጠዋል። ጥያቄው ተቀባይነት ከሌለው ደግሞ ምክንያቱን በፅሁፍ ይገልፁለታል።

የንግድ ስራ ፈቃዱ የተሰጠው ሰው የንግድ ስራው በሚፈቀድበት መልኩ አግባብ ያላቸው ተቆጣጣሪ አካላት የሚያመጡትን መመሪያዎች ተከትሎ ቤቱ ውስጥ በግልፅ በሚታይበት ማስቀመጥ ለሌላ ለማንኛውም ሰው እንዲጠቀምበት ወይም በመያዣነት እንዲይዘው እንዲከራየው አሳልፎ ያለመስጠት ግዴታ አለበት። ንግድ ስራውን ማሻሻል ወይም ማስፋፋት ከፈለገም አግባብነት ያላቸውን ማስረጃዎች አቀርቦ ፈቃዱን ማሻሻል አለበት።

በአዋጅ አንቀፅ 36 መሰረት የተሰጠው የንግድ ስራ ፈቃድ ካልተሰረዘ የንግድ ፈቃድ የተሰጠበት የበጀት አመት ወይም የታደሰበት የበጀት ዓመት ካበቃ በኋላ ባሉት አራት ወራት ተገቢውን ክፍያ ፈፅሞ እስከታደሰ ድረስ ፀንቶ የሚቆይ ነው።

በተጠቀሰው አራት ወር ከሰኔ 30 እስከ ጥቅምት 30 ባሉት አራት ወራት ያለቅጣት ያላሳደሰ ነጋዴ በህዳርና በታህሳ ያለቅጣት ማሳደስ ይችላል። ፍቃዱ በአራት ወራቱ ካልታደሰ ግን የንግድ ስራ ሊሰራበት አይችልም። ከጥር 1 እስከ ሰኔ ሰላሳ ቀን በቅጣት ማሳደስ የሚችል ሲሆን በቅጣት በማሳደሻ ወቅት ቀርቦ ያልታደሰ የንግድ ፈቃድ በአዋጁ አንቀጽ 36(6) መሰረት ይሰረዛል። ፈቃድ ለማሳደስ ነጋዴው ሲቀርብ የግብር ግዴታውንና ሌሎች ያገልግሎት ክፍያዎችን መፈፀሙን ማረጋገጫ ማቅረብ አለበት።

በአዋጁ አንጽ 60 (1) ላይ የፀና የንግድ ስራ ፈቃድ ሳይኖረው በንግድ ስራ ተሰማርቶ የተገኘ ሰው ከ7-15 ዓመት ፅኑ እስር እና ከብር 150,000 - 300 ሺ የገንዘብ ቅጣት ይቀጣል። ለንግድ ስራው የሚጠቀምባቸው እቃዎችና መሳሪዎችም ይወረሳሉ።

በሀሰት መረጃ ንግደ መመዝገብ ፈቃድ ማውጣተ ማሳደስ ደግሞ ከ7-12 ዓመት ፅኑ እስር እና ከብር 60ሺ እስከ 120 ሺ የገንዘብ ቅጣት ያስቀጣል። የንግድ ምዝገባ አዋጁንና ደንቦችን የህዝብ ማስታወቂያዎችን መጣስ ደግሞ ማንኛውንም ሰው ከ3 - 5 ዓመት ፅኑ እስርና ከ30ሺ እስከ 60ሺ ብር ያስቀጣል

3.ሰበር ምን አለ?

የአቶ ባዘዘውን የሰበር አቤቱታ መርምሮ ቅ 215 ላይ ታትሞ በመጣው በሰ/መ/ዙ 86388 ሰኔ 17 ቀን 2005 በዋለው ችሎት ውሳኔ የሰጠ ሲሆን አቶ ባዘዘው የታደሰ ወይም የፀና የንግድ ፈቃድ ሳይኖራቸው ቆዳ ሲነግዱ መገኘታቸው በአዋጅ ቁጥር 688/2002 አንቀፅ 60 (1) መሰረት ጥፋተኛ የሚያሰኛቸው ሲሆን በስር ፍ/ቤት የተወሰነባቸውን የ7 ዓመት ፅኑ እስርና የ150ሺ ብር ቅጣት የክልሉ ጠ/ፍ/ቤት ሰበር ሰሚ የወንጀሉን አፈፃፀምና ክብደት በማስላት በቅጣት አወሳሰን መመሪያው መሰረት በ3ዓመት ተኩል ፅኑ እስርና በ5ሺብር የገንዘብ መቀጮ እንዲቀጡ መወሰኑ አግባብ ስለመሆነ የህግ ስህተት አልተፈፀመበትም ብሎ ውሳኔውን አንፅንቷል።

ይምረጡ
(2 ሰዎች መርጠዋል)
6057 ጊዜ ተነበዋል

ድርጅትዎ ያስተዋውቁ!

  • Advvrrt4.jpg

እዚህ ያስተዋውቁ!

  • Aaddvrrt5.jpg
  • Addevrt1.jpg
  • Addevrt2.jpg
  • Addevrt3.jpg
  • Advrtii3.jpg

 

Advvrrt4

 

 

 

 

Who's Online

We have 86 guests and no members online

Sendek Newspaper

Bole sub city behind Atlas hotel

Contact us