Items filtered by date: Wednesday, 06 June 2018 - Sendek NewsPaper

 

ለስምንት ወራት ተጓቶ የቆየው የኢትዮጵያ እግር ኳስ ፌዴሬሽን የአመራሮች ምርጫ እሁድ ግንቦት 26 ቀን 2010 ዓ.ም. በአፋር ክልል ሰመራ ከተማ መቋጫውን አግኝቷል።

አጠቃላይ የምርጫ ሒደቱና ፍጻሜውም በውዝግብ የተሞላና ፍትሐዊነት የጎደለው መሆኑን በስፍራው የነበሩ በርካታ ዘጋቢዎች መታዘብ ችለዋል። እግር ኳሱ አሁንም በእውቀት የሚያስተዳድር አመራር አለማግኘቱ የስፖርት ቤተሰቡን አሳስቧል።

በፕሬዝዳንታዊ ፉክክሩ የቀረቡት አራት እጩዎች አቶ ጁነዲን ባሻ ከድሬደዋ፣ አቶ ተካ አስፋው ከአማራ ክልል፣ አቶ ኢሳያስ ጂራ ከኦሮሚያ እና አቶ ተስፋይ ካሕሳይ ከትግራይ ክልል መሆናቸው ይታወሳል። በመጀመሪያው ዙር በተሰጠው ድምጽ መሰረትም አቶ ኢሳያስ 66፣ አቶ ተካ 47፣ አቶ ጁነዲን 28 እና አቶ ተስፋይ 3 ድምጽ አግኝተዋል። አቶ ኢሳያስ ከፍተኛ ድምጽ በማግኘታቸው ማሸነፋቸው ተገልጾ ቀጣዩ የእግር ኳስ ፌዴሬሽን ፕሬዝዳንት መሆናቸውን ተነገረ።

ይሁንና ምርጫውን ለመታዘብ በስፍራው የተገኙት የካፍና ፊፋ ታዛቢዎች አሸናፊ የሚሆነው ተወዳዳሪ በህጉ መሰረት 50 ከመቶ በላይ የመራጩን ድምጽ ማግኘት እንደሚኖርበት ነው ያስታወቁት። አቶ ኢሳያስ ደግሞ ከፍተኛ ድምጽ ቢያገኙም ከመራጩ 46 ከመቶ በመሆኑ አሸናፊ እንደማያደርጋቸው በመግለጽ ምርጫው በድጋሚ መካሔድ እንዳለበት አሳሰቡ።

ቀደም ሲል አስመራጭ ኮሚቴው አብላጫ ድምጽ ያገኘ አሸናፊ እንደሚሆን አስታውቆ ስለነበር ምርጫው ድጋሚ እንዲካሔድ የቀረበው ሀሳብ ውዝግብ አስነስቶ ነበር። በውሳኔው ቅር የተሰኙ የጉባኤው አባላት አዳራሹን ጥለው ወጥተውም ነበር። በመጨረሻ በተደረገው ማግባባት አዳራሹን ጥለው የወጡትን መራጭ ጉባኤተኞች ወደ አዳራሹ እንዲገቡና ምርጫው በድጋሚ እንዲካሔድ ስምምነት ላይ መድረስ ተችሏል።

በድጋሚ ምርጫውም አቶ ተስፋይ ካሕሳይ እና የድሬደዋው ተወካይ አቶ ጁነዲን ራሳቸውን ከድጋሚ ምርጫው በማግለላቸው ፉክክሩ በአቶ ተካ አስፋው እና በአቶ ኢሳያስ ጂራ መካከል ሆኗል። የድምጽ አሰጣጡ ስነ ስርአት ከተካሔደ በኋላም አቶ ኢሳያስ 87፤ አቶ ተካ ደግሞ 58 ድምጽ አግኝተዋል። አቶ ኢሳያስም ምርጫው አሸናፊነታቸው ተገልጾ የኢትዮጵያ እግር ኳስ ፌዴሬሽን ፕሬዝዳንት መሆናቸው ታውጇል።

ለእግር ኳስ ፌዴሬሽኑ ስራ አስፈጻሚ ኮሚቴ አባልነትም እጩዎች ቀርበው በተካሔደው ምርጫ ለስራ አስፈጻሚ ኮሚቴ አባልነት ከቀረቡ እጩዎች ብቸኛዋ ሴት የቤንሻንጉል ጉምዝ ክልልን ወክለው የቀረቡት ወይዘሮ ሶፊያ አላሙን አመራሩን ተቀላቅለዋል።

የደደቢት እግር ኳስ ክለብ መስራችና ፕሬዝዳንት የነበሩት ኮሎኔል አወል አብዱረሂም በምክትል ፕሬዝዳንትነት ተፎካክረው የብዙሀኑን መራጭ ድምጽ በማግኘት አሸንፈዋል። የኢትዮጵያ ብሔራዊ እግር ኳስ ቡድን አሰልጣኝ የነበሩት አቶ ሰውነት ቢሻውም ስራ አስፈጻሚ ኮሚቴ ውስጥ መግባት ችለዋል። አቶ አብዱረዛቅ ሀሰን፣ አቶ ኢብራሂም መሐመድ እና አቶ ቻን ጋት ኮት ስራ አስፈጻሚ ኮሚቴው ውስጥ በአባልነት መመረጣቸው ታውቋል።

በአቶ ጁነዲን ባሻ አመራር ጋር የነበሩት አቶ ዮሴፍ ተስፋዬ፣ አቶ ዘሪሁን ቀቀቦ፣ አቶ አበበ ገላጋይ እና አቶ አሊ ሚራህ በድጋሚ ስራ አስፈጻሚ ኮሚቴ ውስጥ መቀጠል የሚያስችላቸውን ድምጽ አግኝተዋል። የአፋር ክልል ተወካይ የሆኑት አቶ አሊ ሚራህ ለሶስተኛ ጊዜ በስራ አስፈጻሚ ኮሚቴ አባልነት መቅረባቸውና መመረጣቸው አነጋጋሪ ሆኗል።

በቀድሞው የስራ አስፈጻሚ ኮሚቴ ውስጥ የነበሩና ስማቸው ከጥፋቶች ጋር ተያይዞ የሚነሳ ግለሰቦች በድጋሚ መመረጣቸው ምርጫው በእውቀት ላይ ተመሰረተ ነው ተብሎ ለመናገር አያስችልም። አጠቃላይ ሒደቱንም ፍትሐዊነት ጥያቄ ውስጥ እንዲገባ አድርጎታል።

ክፍል ስፖርት

 

የደደቢት እግር ኳስ ክለብ አሰልጣኝ ንጉሴ ደስታ በድንገተኛ ህመም ከዚህ ዓለም በሞት መለያታቸው ተሰማ። አሰልጣኙ ለሞት የተዳረጉት ከህክምና ስህተት ጋር በተያያዘ ስለመሆኑ ምርመራ እየተካሔደ ነው።

በኢትዮጵያ ፕሪሚየር ሊግ የመከላከያ፣ የወልዲያ፣ ኢትዮጵያ ንግድ ባንክና ደደቢት ክለቦችን በማሰልጠን የሚታወቁት አሰልጣኝ ንጉሴ ደስታ ድንገተኛ ህልፈተ ህይወት የስፖርት ቤተሰቡን ያሳዘነ ክስተት ሆኗል። ቡድናቸውን ማሰኞ እለት ከአርባ ምንጭ ጋር ላለበት የፕሪሚየር ሊግ ጨዋታ ዝግጅት ላይ የነበሩት አሰልጣኙ ከጨጓራ በሽታ ውጪ የከፋ የጤንነት እክል እንደሌለባቸው ነው የተነገረው።

አሰልጣኙ ሰኞ እለት ማታ 6፡00 አካባቢ የከፋ የህመም ስሜት ሲሰማቸው ወደ ጎፋ ጤና ጣቢያ በማምራት ህከምና ያደረጉ ሲሆን፤ ህመሙ ፋታ ስላልሰጣቸው የተሻለ ህክምና ለማግኘት ወደ ሀሌሉያ ሆስፒታል ቢያመሩም ወዲያውኑ ህይወታቸው ማለፉን ሶከር ኢትዮጵያ ዘግባለች።

ለረጅም ጊዜ የቆየና የጠና ህመም እንደሌለባቸው የሚገልጹት የአሰልጣኙ የቅርብ ሰዎች በድንገት ህይወታቸው ማለፉ ከህክምና ስህተት ጋር የተያያዘ ሊሆን እንደሚችል ይጠረጥራሉ። የአስክሬን ምርመራም በምኒሊክ ሆስፒታል የተካሔደ ቢሆንም እስከአሁን በይፋ የታወቀ ነገር የለም።

የአሰልጣኙ ስርአተ ቀብር ቤተሰቦቻቸው በሚገኙበት በማይጨው እንደሚከናወን ታውቋል። ሰንደቅ በአሰልጣኙ ድንገተኛ ሞት የተሰማትን ሐዘን እየገለጸች ለቤተሰቦቻቸውና ወዳጆች መጽናናትን ትመኛለች።

ክፍል ስፖርት

 

ባሳለፍነው ሳምንት በኢትዮጵያ ወጣቶች ስፖርት አካዳሚ ሁለት የስፖርት አይነቶች ውድድር ሲካሄድባቸው ቆይቶ ቅዳሜ እና እሁድ ተጠናቀዋል።

በጠረጴዛ ቴኒስ ሲካሄድ የነበረውን ሻምፒዮና በክልሎች ኦሮሚያ በበላይነት ሲያጠናቅቅ በክለቦች ደግሞ ንግድ ባንክ አስር ዋንጫዎችን በመውሰድ የአጠቃላይ አሸናፊ ሆኗል። ውድድሩን አስመልክቶ ከሰንደቅ ጋዜጣ ጋር አጠር ያለ ቃለ ምልልስ ያደረጉት የኦሮሚያ ክልል አሰልጣኝ ኢንስትራክተር ጌታሁን ሽፈራው ‹‹በዚህ ውድድር ካለፉት ዓመታት በተለየ ዘንድሮ የተሳታፊ ቡድኖች ማነስ የታየበት ነው። የማይሳተፉ ቡድኖች ለምን እንደማይካፈሉ ችግራቸው ታይቶ መፍትሔ ሊበጅለት ይገባል›› ብለዋል።

ቡድናቸው ውጤታማ የሆነበትን ምክንያት ሲያስቀምጡም ለመላ ኢትዮጵያ ጨዋታዎች ዝግጅት ላይ መቆየታቸውና በመጨረሻም የመላ ኢትዮጵያ ጨዋታዎች ስለተሰረዘ ቡድኑን ለዚህ ሻምፒዮና ማዘጋጀታቸውን ገልጸዋል። ውጤታማ የሆኑት እንደ አዲስ አበባ ከተማ አስተዳደር ያሉ ጠንካራ ቡድኖች ባለመሳተፋቸው ይሆን ወይ? ተብለው የተጠየቁት አሰልጣኝ ጌታሁን ‹‹የዚህ ዓመት ዝግጅታችን ከፍተኛ ስለነበረ የትኛውም ቡድን ቢመጣ ሊያሸንፈን እንደማይችል እርግጠኛ ነበርን›› ብለዋል። ነገር ግን ይህን ስፖርት በመንግስት ሳይቀር ትኩረት የተነፈገው መሆኑ እንደሚያስከፋቸው ተናግረዋል። ለውድድርና ለስልጠና የሚስፈልጉ ግብዓቶች እና የፋይናንስ ችግር እንዳለባቸው ገልጸዋል።

የኢትዮጵያ ጠረጴዛ ቴኒስ ፌዴሬሽን ፕሬዝዳንት አቶ …. በበኩላቸው በዚህ ዓመት የጠረጴዛ ቴኒስ ፕሪሚየር ሊግ ለመጀመር ፌዴሬሽኑ እቅድ ቢኖረውም በበጀት እጥረት (ከመንግስት ስላልተመደበላቸው) ምክንያት ውድድሩ አለመጀመሩን ተናግረዋል። ሆኖም በሁሉም የአገሪቱ ክፍሎች ፕሮጄክቶችና ጽ/ቤቶች ስላሉት ስፖርቱ በአደረጃጀት ህዝባዊ መሰረት አለው ብለዋል።

በሌላ ዜና የኢትዮጵያ ቼዝ ፌዴሬሽን ያዘጋጀው የመጀመሪያው የክለቦች ሻምፒዮና ለስድስት ቀናት ሲካሄድ ቆይቶ ፍጻሜ ያገኘው እሁድ ነው። ኢትዮ አፍሪካ ቤዛ ኮሌጅ፣ ቴራስ ሆቴል፣ አቡጊዳ እና አዲስ ቼዝ ክለብ የተባሉ ክለቦች የተሳተፉበት ይህ የመጀመሪያው የክለቦች ሻምፒዮና በአቡጊዳ አጠቃላይ አሸናፊነት ተጠናቋል።

በውድድሩ መዝጊያ የተገኙት የፌዴሬሽኑ ፕሬዝዳንት አቶ ጸደቀ ይሁኔ ‹‹የክለቦቹን ቁጥር ማነስ አትናቁት። የአፍሪካ ዋንጫ ሲጀመርም በሶስት አገራት ነበር›› በማለት ንግግራቸውን ማሰማት ጀምረዋል። ባለጸጋው ሰው ስለ ፌዴሬሽኑ አጠቃላይ አቅመ ቢስነት ሲናገሩም በተለይ የፋናንስ ችግር መኖሩን ገልጸው ለዚህም በጅቡቲ ለሚዘጋጀው ዓለም አቀፍ ውድድር ላይ ለመሳተፍ የሚያስችል አቅም አለመኖሩንም አስታውሰዋል።

ለአቶ ጸደቀ ይሁኔ ከተሳታፊ ክለብ ተወዳዳሪዎች የተለያዩ ጥያቄዎች ቀርቦላቸው ነበር። በተለይ የተሳታፊ ክለቦችን ቁጥር በተመለከተ ወደፊት አንድ የባንክ እና የኮንስትራክሽን ክለብ ተሳታፊ እንደሚሆን በልበ ሙሉነት ተናግረዋል።

ሌላው በተወዳዳሪዎች ለሰንደቅ ጋዜጣ የቀረበው ቅሬታ ‹‹ስፖርቱ ትውልድን በመቅረጽ በኩል ያለው ሚና ከፍተኛ ሆኖ ሳለ አገር ወዳድ ባለሀብቶችና መንግስት በገንዘብ ሊደግፉት አለመቻላቸው ለምን ይሆን?›› የሚል ነበር። የቼዝ ስፖርት ማዕከል የሚያደርገው በአዕምሮ እድገት ላይ ሲሆን በተለይ ህጻናት በቤትና በትምህርት ቤት ቢማሩት ጠቀሜታው የጎላ መሆኑንም አያይዘው ተናግረዋል።

ክፍል ስፖርት

ጋና ለምታስተናግደው ለ2018 የሴቶች የአፍሪካ ዋንጫ የማጣሪያ ፉክክር ላይ የሚገኘው ኢትዮጵያ ብሔራዊ የሴቶች እግር ኳስ ቡድን (ሉሲ) ዛሬ አልጄርስ ላይ የአልጄሪያን ቡድንን ይገጥማል።

በመጀመሪያው ዙር ማጣሪያ ሊቢያን በደርሶ መልስ 15 ለ 0 በሆነ በሰፊ የግብ ልዩነት ያሸነፈውና በአሰልጣኝ ሰላም ዘርአይ የሚመራው የሉሲዎቹ ቡድን የአልጄሪያ ቡድንን በሜዳውና በሜዳው ፊት ይገጥማሉ። ጨዋታውም ከባድ ፉክክር እንደሚገጥማቸው ይገመታል። በጨዋታው ማሸነፍ አሊያም ግብ አስቆጥረው አቻ ነጥብ ይዞ መመለስ ለቀጣዩ የመልስ ጨዋታ የማሸነፍ እድላቸውን ሰፊ ያደርገዋል።

የአልጄሪያ ሴት ብሔራዊ የእግር ኳስ ቡድን ለአፍሪካ ዋንጫ ማጣሪያ ሴኔጋልን በደርሶ መልስ አሸንፎ ወደ ሁለተኛ ዙር ማጣሪያ ማለፉ ይታወሳል። ቡድኑ ሴኔጋልን በመጀመሪያ ጨዋታ በሜዳው 2ለ0 በመልሱ አሸንፎና በመልሱ ጨዋታ 2ለ1 ተሸንፎ በድምሩ 3ለ2 በመርታት ነው ወደ ቀጣዩ ዙር ያለፈው።

ኢትዮጵያና የአልጄሪያ ቡድኖች ከሁለት ዓመት በፊት ለካሜሮኑ የአፍሪካ ዋንጫ ማጣሪያ ተገናኝተው አልጄሪያ ላይ ሉሲዎቹ 1ለ0 ተሸንፈው፤ አዲስ አበባ ላይ ደግሞ 1ለ1 ነበር የተለያዩት። በደርሶ መልሱ ውጤት አልጄሪያዎች 2ለ1 አሸንፈው ሉሲዎቹን ከአፍሪካ ዋንጫ ማስቀረታቸው ይታወሳል።

በወቅቱ የኢትዮጵያ ብሔራዊ ቡድን ለአፍሪካ ዋንጫው ማጣሪያ ሳይመዘገብ ቀኑ አልፎበት ከፍተኛ ውዝግብ መነሳቱና በመጨረሻም ከውድድሩ ራሷን ያገለለችው ቶጎን ተክቶ በማጣሪያው እንዲሳተፍ መደረጉ ይታወሳል። የአሁኑ የሉሲ ስብስብ ለረጅም ጊዜ ለውድድሩ ዝግጅት ሲያደርግ የቆየ ከመሆኑ አንጻር በተራው አልጄሪያን ከውድድሩ በማስቀረት ብድሩን እንደሚመልስ ይጠበቃል።

የሁለቱ ቡድኖች ጨዋታ ዛሬ አልጄሪያ ላይ ምሽት አምስት ሰአት ላይ የሚጫወቱ ሲሆን፤ የመልስ ጨዋታቸውን እሁድ ዕለት ያደርጋሉ።

ክፍል ስፖርት

 

ዶ/ር ኃይሉ ሰይፉ - የፊዚዮቴራፒ ሐኪም

በተለምዶ የዲስክ መንሸራተት ተብሎ የሚጠራው የአጥንት ህመም ብዙም ትኩረት ካልተሰጣቸው የአጥንት ህመሞች መካከል አንዱ ነው። ይህን ችግር በተመለከተ ባለሞያ አነጋግረናል። ባለሞያው ዶክተር ኃይሉ ሰይፉ ይባላሉ። ዶክተር ኃይሉ በሞያቸው የፊዚዮቴራፒ ሀኪም ሲሆኑ፤ በአሁኑ ወቅትም በቅዱስ ጳውሎስ ህክምና ኮሌጅ ሌክቸረር ናቸው። በተጨማሪም ጥቁር አንበሳ ሆስፒታል አካባቢ በሚገኘው ድሮጋ ፊዚዮቴራፒ ክሊኒክ በፊዚዮቴራፒ ሀኪምነት በማገልገል ላይ ይገኛሉ። በዚህ ሞያ ላለፉት 11 ዓመታት ያገለገሉት ዶ/ር ኃይሉ፤ በሀገራችን ከሚገኙ ጥቂት የፊዚዮቴራፒ ሀኪሞች መካከል አንዱ ናቸው።

ሰንደቅ፡- ዲስክ ምንድነው? ከሚባለው ብንጀምር ጥሩ ነው። በሰውነት ውስጥ የሚገኘው ዲስክ ምንድን ነው? ጠቀሜታውስ?

ዶ/ር ኃይሉ፡- ዲስክ ማለት ጠፍጣፋ ነገር ማለት ነው። በሰውነት ውስጥ ያለው ዲስክ በእያንዳንዱ የጀርባ ወይም የአከርካሪ አጥንት መካከል የሚገኝ ክፍል ነው። ዲስክ በተፈጥሮው ከውጭ በኩል ሽፋን ያለው ሲሆን፤ በሽፋኑ ውስጥ ደግሞ ሁለት አይነት ፈሳሾች አሉ። አንደኛው ፈሳሽ ላላ ያለ እና እንደ ጄል ያለ (ዝልግልግ) ፈሳሽ ሲሆን ሁለተኛው ደግሞ እንደ እንቁላል አስኳል ጠንከር ያለ ፈሳሽ ነው። ጥንካሬው ከአስኳል ጋር የሚነፃፀር ሳይሆን አቀማመጡ እንደዚያ ስለሆነ ነው። ይሄ ጠንከር ያለው ፈሳሽ ወደ ውስጥ (መካከል) ላይ የሚገኝ ነው። ይሄ ዲስክ የተሰራበት አላማም የአከርካሪ አጥንቶች እርስ በርሳቸው እንዳይገናኙ ለማድረግ ነው። በዚህም አጥንቶቹ እንዳይጋጩ የማድረግ እንዲሁም መሬት ስንረግጥ የመሬቱ ግፊት ወደ ላይ የሚያደርሰውን ጫና ቀንሶ የማሳለፍ ጠቀሜታ አለው።

አንድ ሰው ስንት ዲስኮች አሉት የሚለውን ስንመለከት የሰው ልጅ ሰባት የአንገት አጥንቶች አሉት። በእነዚህ አጥንቶች መካከል ከሁለተኛው አጥንት ጀምሮ ዲስክ ይገኛል። በመጀመሪያው እና በሁለተኛው የአንገት አጥንት መካከል ዲስክ የለም። ከዚያ በታች ባሉት መካከል ግን አለ። ደረት ላይ ደግሞ 12 አጥንቶች አሉን። በእነዚህ ሁሉም አጥንቶች መካከልም ዲስኮች አሉ። በታችኛው ወገብ ክፍልም አምስት የጀርባ አጥንቶች ያሉ ሲሆን፤ በእያንዳንዳቸው መካከል ዲስክ አለ። እነዚህ ዲስኮች ከላይ ወደ ታች እየወረዱ ሲሄዱ መጠናቸው እየጨመረ ነው የሚሄደው። የሚሸከመው ነገር እየጨመረ ሲሄድ መጠኑም ይጨምራል። በሁለተኛው እና በሶስተኛው የአንገት አጥንት መካከል ያለው ዲስክ የሚሸከመው ጭንቅላትን ብቻ ስለሆነ መጠኑ አነስተኛ ነው። ወደ ደረት ስንመጣ ደግሞ ሸክሙም ብዙ ስለሆነ መጠኑ ይጨምራል። በታችኛው የወገብ ክፍል ያለው ዲስክ ደግሞ ከዚህ በመጠኑ ከፍ ይላል። ስለዚህ ስለ ዲስክ ሲነሳ ስለ አንድ ክፍል ሳይሆን ስለሁሉም ዲስኮች ነው የሚነሳው።

ሰንደቅ፡- ዲስክ ይሄ ከሆነ የዲስክ መንሸራተት የሚባለው ምንድን ነው?

ዶ/ር ኃይሉ፡- በህክምናው ዲስክ ተንሸራተተ የሚለው ብዙም ጥቅም ላይ አይውልም። ይልቁንም ዲስኩ አበጠ ወይም ፈነዳ ነው የሚባለው። ችግሩ የዲስክ ማበጥ፣ መፈንዳት ወይም መድረቅ ሊሆን ይችላል። የመጀመሪያው ችግር መካከል ላይ ያለው እና ጠንካራው የዲስክ አካል ወደሆነ አቅጣጫ ማበጥ ነው። ይህ ፈሳሽ ወደ አንድ ወገን ወጥቶ ወደቦታው መመለስ ሲያቅተውና አብጦ ሲቀር ዲስኩ አበጠ ወይም ተወጠረ ይባላል። አንዳንድ ጊዜ ደግሞ ሁለቱን ፈሳሾች የያዘው ሽፋን ሙሉ ለሙሉ ተበጥሶ ደረቁ ፈሳሽ ወደ ውጭ ሲፈስ ዲስኩ ፈሰሰ ወይም ፈረጠ ይባላል። መንሸራተት የሚለው ቃል ከአንድ ቦታ ወደ ሌላ ቦታ መሄድ ነው የሚመስለው። ነገር ግን ዲስክ ከቦታው ወደ ሌላ ቦታ ሸርተት የሚል ሳይሆን ያቺ የተሸፈነችው ነገር በጭነት ምክንያት ፈንድታ ወይም አብጣ ቀርታ ሌላ ነገር ላይ ጉዳት ስታደርስ የሚፈጠር ችግር ነው።

ሰንደቅ፡- ይህን የዲስክ ማበጥ ወይም መፍረጥ የሚያስከትሉት ምክንያቶችስ ምንድናቸው?

ዶ/ር ኃይሉ፡- ዲስክ ድርቅ ያለ ሳይሆን እርስ በርሳቸው ከተያያዙ ፈሳሾች የተሰራ ነው። ስንተኛ ይህ ዲስክ ጫና ስለማይኖርበት ፈሳሹ የመጨመር ባህሪይ አለው። ቀን ላይ ግን ጫናው ስለሚኖርበት በተወሰነ ደረጃ ጠጣሩ የመብዛት አዝማሚያ አለው። ስለዚህ ፈሳሹ በሚበዛበት ወቅት የሚደረጉ ተገቢ ያልሆኑ እንቅስቃሴዎች ለችግሩ አጋላጭ ናቸው። ሁለተኛው ደግሞ የሰውነታችን እንቅስቃሴ ባህሪይ ነው። ማጎንበስ ዲስክ ወደ ኋላ እንዲያብጥ የሚያደርገው አንዱ ነገር ነው። በተለይ የምንጎነበሰው ክብደት ይዘን ከሆነ የበለጠ ተጋላጭ ነን።

በዚህ ላይ ደግሞ አጎንብሶ መማዘዝ ካለበት ያንን ያበጠ ነገር ጨምቀን ወደ አንድ ቦታ ስለምንወስደው የበለጠ ተጋላጭ ነን። ዋናው መንስኤ ክብደት ይዞ ወይም ሳይዙ አጎንብሶ መጠማዘዝ ነው። ይሄ የሚደረገው ጠዋት ላይ ከሆነ ደግሞ ጉዳቱ ይብሳል። ሌላው ደግሞ የእድሜ መግፋት ነው። ችግሩ የሚከሰተው እድገት በጨረሰ ሰው ላይ ሲሆን፣ እድሜያቸው ከሰላሳዎቹ እስከ ሃምሳዎቹ ያሉ ሰዎች በብዛት ይጠቃሉ። ነገር ግን በአደጋ ምክንያት ከሆነ በየትኛውም እድሜ ላይ ሊከሰት ይችላል። አንድ ሰው ከእንቅልፉ ተነስቶ ቀና ከማለቱ ግማሽ ሰዓት በፊት ማንኛውንም መጎንበስ እና መጠማዘዝ ያለበትን እንቅስቃሴ ማድረግ ለችግሩ መንስኤ ነው።

ሰንደቅ፡- ከአብዛኞቹ የአጥንት ህመሞች ለመለየት የሚያግዙት የዲስክ ማበጥ ወይም መፍረጥ ችግር ዋና ዋና ምልክቶች ምንድን ናቸው?

ዶ/ር ኃይሉ፡- በመጀመሪያ ደረጃ ሁሉም የዲስክ መንሸራተት ችግር አይደለም። ሁሉም ደግሞ ያማሉ ማለት አይደለም። የዲስኩ ማበጥ ወይም መፍረጥ ሳይሆን ችግሩ፣ ሲፈርጥ የፈሰሰው ወደ የት ነው? ምን ላይ ነው የተጫነው የሚለው ነው ወሳኙ። ዲስክ የሚያብጠው ወይም የሚፈርጠው ስናጎብስ ብቻ ሳይሆን ቀና ስንልም ወደ ፊት ሊያብጥ ወይም ሊፈርጥ ይችላል። ነገር ግን ወደፊት ከሆነ አያምም። ወደጎንም ከሆነ ችግሩ የተፈጠረው የሚፈሰው በጣም አንገብጋቢ የሰውነት ክፍል ላይ ስላልሆነ ችግር የለውም። ነገር ግን ወደጎንና ወደ ኋላ ከሆነ እያንዳንዱ የጀርባ አጥንት የሚወጣባቸውን የነርቭ ስሮች ሊጨፈልቅ ይችላል። በዚህ ጊዜ ነርቮቹ ሕመም ያመጣሉ። ሁለተኛው ደግሞ መሀል ለመሀል ወደ ኋላ ከሄደ እስፓይናልኮርድ አለ። ስፓይናልኮርድ ማለት የአንጎላችን ተከታይ የሆነ በህብለሰረሰራችን መሀል ወደ ታች የሚወርድ ነጭ ነገር ነው። ስፓይናልኮርድ ብዙ ነርቮች ተሰባስበው መሀል ለመሀል የሚወርዱበትን የማእከላዊ ነርቭ ሥርዓት አካል ነው። ስለዚህ ወደኋላ ሄዶ ያንን ማእከላዊ የነርቭ ስርዓታችንን ቢጫነው ያን ጊዜ ችግር ይኖራል። ይህ ማእከላዊ የነርቭ ስርዓት ስሜታችንን፣ እንቅስቃሴያችንን፣ የማላብ እና የሽንት መቆጣጠራችንን የሚቆጣጠር ስለሆነ ጫና ሲፈጠርበት ችግር ይሆናል። ከዚህ ውጭ ዲስኩ ስላበጠ ሊያም ይችላል። ነገር ግን ህመሙ ለተወሰነ ጊዜ ቆይቶ የሚለቅ ነው። የዲስክ ችግር ህመም የሚሆነው አንገብጋቢ የሰውነት ክፍሎች ላይ ሲጫን ነው እንጂ መኖሩ ብቻ ችግር አያደርገውም። እድሜው ከአርባ እስከ ሃምሳ አመት ያለ እና የጀርባ ህመም አሞት የማያውቅ ሰው እንኳን ኤም አር ወይም ሲቲ ስካን ቢነሳ በአብዛኛው የዲስክ ችግር አለበት። በእኛ ሀገር ጥናት ባይደረግም በሌሎች ሀገራት በተደረገ ጥናት ግን ግማሽ ያህሉ የዲስክ ችግር አለባቸው።

ወደ ምልክቶቹ ስንመጣ ከሌሎች የጀርባ ህመም ምልክቶች ጋር ይመሳሰላል። ነገር ግን ለየት የሚያደርገው ነርቭን መጫን አለመጫኑ ነው። የመጀመሪያው በምንጎነበስበት ወቅት ህመም መኖር ነው። በሌላ ምክንያት የመጣ ህመምም ቢሆን መጎንበስ የሚያም ከሆነ የዲስክ ችግር ሊሆን ይችላል። በተለይ ስናጎነብስ የሚያመን ህመም ከሶስት ቀን በላይ ከቆየ፣ ተጎንብሰን ስንጠማዘዝ የሚያመን ከሆነ እንዲሁም ህመሙ ከጀርባ በተጨማሪም ወደ እግር የሚሄድ እና በእግራችን ጀርባ በኩል የመደንዘዝ ስሜት ከተሰማን፣ እንደ አንድ መስመር ወደ ታች የሚወርድ የህመም ስሜት፣ ቁጭ ባሉበት እግርን ቀጥ አድርጎ ሲዘረጉ በጀርባቸው ወይም በእግራቸው ላይ ህመም የሚሰማ ከሆነ ችግሩ ነርቭ ላይ ጫና የሚፈጥር የዲስክ ችግር ነው ተብሎ ይገመታል። ምልክቶቹ እንደተጠበቁ ሆነው ትክክለኛነቱን የምናረጋግጠው በምርመራ ነው። በመጎንበስ ጊዜ የህመም ስሜት የሚፈጥሩ የጀርባ ህመሞች በጣም ጥቂት ናቸው።

ሰንደቅ፡- የዲስክ በሽታ ህክምና የሚያስፈልገው መቼ ነው? ህክምናውስ ምን ይመስላል?

ዶ/ር ኃይሉ፡- ችግሩን የማያም እና የሚያም ብለን ከፍለነዋል። የማያመው የዲስክ ችግር ጉዳት ካላደረሰ እና ምልክት ከሌለው መታከም አይገባውም። የሚያመውን የዲስክ ችግር ስንመለከት አብዛኞቹ መጠነኛ እብጠት ናቸው። ብዙውን ጊዜ መካከለኛ የዲስክ እብጠት ሆኖ በስፓይናልኮርድ ዙሪያ ባሉ ነርቮች ላይ የተጫኑ ይሆናሉ። እነዚህ በአብዛኛው በመደበኛ ፊዚዮቴራፒ እና ሌሎች ቀዶ ጥገና ባልሆነ ህክምናዎች ይድናሉ። በጣም ጥቂቶቹ ግን በስፓይናልኮርዱ ወይም በነርቭ ስሩ ላይ በደንብ ጫና ያሳደሩ እና የተወሰነ የሰውነት ክፍልን ለማዘዝ የሚያስችግሩ ይሆናሉ። በዚህን ጊዜ ዋናው አማራጭ ቀዶ ጥገና ይሆናል። ስለዚህ እንደ ችግሩ መጠን እና ክብደት በቀላል ማስታገሻ እስከ ቀዶ ጥገና የደረሰ ህክምና ይሰጣል።

ሰንደቅ፡- ችግሩ እየከፋ ሲሄድ ሽንትና ሰገራን ለመቆጣጠር እስከመቸገር ሊያደርስ እንደሚችል መረጃዎች ይጠቁማሉ። ከዚህ በተጨማሪ ችግሩ ሊያስከትላቸው የሚችላቸው ተጓዳኝ ችግሮችስ ምንድን ናቸው?

ዶ/ር ኃይሉ፡- ችግሩ ከበድ ያለ ከሆነ እና ስፓይናልኮርደ ወይም ነርቭ ላይ ብዙ ጫና ያሳደረ ከሆነ እየቆየ ሲሄድ በነርቭ መስመሮቹ ላይ የማይድን አደጋ ያደርሳል። ብዙ ጊዜ መጫኑ ያንን ቦታ ሊያቆስለው ይችላል። ሽንትና ሰገራን መቆጣጠር የሚያቅተው መጠኑ ከፍተኛ በመሆኑ ስለሆነ በፍጥነት ወደ ህክምና መሄድ ያስፈልጋል። ህመሙ ከሶስት ተከታታይ ቀናት በላይ ዝም ብሎ የሚቀጥል መጠነኛ ጉዳት እንኳን ቢሆን ህክምና ማግኘት ያስፈልጋል። ችግሩ ከባድ ከሆነ ግን እንደ መጠነኛው ጊዜ የሚሰጠው ሳይሆን ወደ ትክክለኛው ቦታ ሄዶ የነርቭ ቀዶ ጥገና በማድረግ ህመሙ ስር እንዳይሰድ ማድረግ ይገባል።

ሰንደቅ፡- ከጥንቃቄ ጉድለት የሚመጣውን የዲስክ ችግር መከላከል የሚቻልባቸው ጥንቃቄዎችስ ምድን ናቸው?

ዶ/ር ኃይሉ፡- በተለያዩ አደጋዎች ምክንያት የሚመጣውን ችግር በቀጥታ መቆጣጠር አይቻልም። ምናልባት ራሳችንን ከአደጋዎች በመጠበቅ ተጋላጭነታችንን መቀነስ እንችላለን። በአብዛኛው የዲስክ ችግር የሚመጣው ጥንቃቄ ከጎደለው እንቅስቃሴ ነው። በተለይ እድሜያችን ከ20 እስከ 50 አመት የሆነ ሰዎች ከተኛንበት እግራችን እንደተዘረጋ ቁጭ ለማለት መሞከር፣ ተጣጥፎ እና ተጠማዝዞ የሚሰራ የአካል እንቅስቃሴ ማድረግ፣ መጠምዘዝ እና መጎንበስን የሚፈልጉ የስራ አይነቶችን (በተለይ ሸክም ተሸክሞ) ማከናወን ለዲስክ ማበጥ እና መፍረጥ አጋላጭ ናቸው። እቃ ስናነሳ በተቻለ መጠን ከመጎንበስ ይልቅ እግራችንን አጥፈን ቁጥጥ ብለን ማንሳት፣ ጠዋት ከመኝታ ከተነሳን በኋላ ፊታችንን ለመታጠብ እንኳን ወዲያው ከመጎንበስ ይልቅ የተወሰነ ጊዜ ቀና ብለን መቆየት ያስፈልጋል። በተጨማሪም ትንሽ ህመም ወይም ስሜት ያለው መጎንበስ እና መታጠፍ ካለ ያንን ማቆም ያስፈልጋል። ተከታታይነት ያለው እና ከሶስት ቀናት በላይ የሚቆይ የጀርባ ህመም ስሜት ካለ በአፋጣኝ ወደህክምና መሄድ ያስፈልጋል።

ሰንደቅ፡- ብዙ ጊዜ እንዲህ አይነት ህመሞች ሲያጋጥሙ በሰው እጅ የመታሸት ልምድ ነው ቅድሚያ የሚሰጠው። በህክምናው ምን ያህል ተቀባይነት አለው?

ዶ/ር ኃይሉ፡- መታሸት ተፈጥሯዊ ነው። ስለዚህ ታሽተን የሚያድነን ከሆነ ችግር የለውም። ነገር ግን ስንታሽ ህመሙን የሚያብሰው ከሆነ ችግር ይፈጥራል። ሁለተኛ ደግሞ የሚደርሰው ጫና ነው። መታሸቱ በጉልበት ሳይሆን በመጠኑ ማሻሸት ችግር ላይኖረው ይችላል። ነገር ግን ታሽቶም ህመሙ ከፍተኛ ከሆነ፣ እቅስቃሴ የሚከለክል ከሆነ፣ ሽንትን መቆጣጠር አለመቻል፣ እግር ላይ መደንዘዝ እና በድን መሆን፣ አንድ ጣትን እንኳን ማንቀሳቀስ የሚያቅት ከሆነ ምንም ማድረግ አይመከርም። ምክንያቱ ህመሙ ከዲስክ ውጪ የሆነ የጀርባ ህመም ሊሆን ይችላል። ጀርባችን አንዱ የካንሰር መሰራጨት ቦታ ነው። በተጨማሪም እድሜያቸው በጣም የገፋ ሰዎች በጣም ቀላል በሆነ እንቅስቃሴ አጥንታቸው ሊሰበር ይችላል። ያ የተሰበረ አጥንት ሲታሽ ወይም ሲገፋ የባሰ እየተለያየ ስለሚሄድ ስፓይናልኮርዳቸው ተቆርጦ የማይድን ደረጃ ላይ ሊደርስ ይችላል። ስለዚህ ወደ ህክምና በመሄድ ምንነቱ ሳይታወቅ ወደ መታሸት መሄዱ የባሰ ችግር ሊያስከትል ስለሚችል ጥንቃቄ ይጠይቃል።

ሰንደቅ፡- በሀገራችን ያለው ህክምና ምን ይመስላል? ተደራሽነቱስ?

ዶ/ር ኃይሉ፡- የባለሞያ ቁጥሩን ከፍ ለማድረግ እየተሰራ ነው። በሀገራችን አሁን 17 ያህል የፊዚዮቴራፒ ሀኪሞች አሉ። ነገር ግን የባለሞያም ችግር አለ። ለማህበረሰቡም በቂ የሆነ መረጃ አላደረስንም። ከዚህ በተጨማሪም አንዳንዱ ተጠቃሚ ደግሞ መረጃውም እያለው በሚፈለገው መንገድ ያለመጠቀም ሁኔታ አለ። ህክምናው ምልልስ ስለሚጠይቅ እና ታክሞ ወዲያው ስለማያበቃ መሰልቸት አለ። በመንግስት ሆስፒታሎች በጣም በዝቅተኛ ዋጋ አገልግሎቱን ማግኘት ቢቻልም ብዙዎች ሲገለገሉ አይታይም።

ክፍል ጤና

 

በጥላሁን ኤርዱኖ (ዶ/ር፣ ኢ/ር)

 

በመልካም አስተዳደር ችግርና በጥልቅ ተሀድሶ ሰበብ
ሙሰኞችን በማጋለጣቸውና ብልሹ አሠራራቸውን በመተቸታቸው
ብቻ ቂም ተይዞባቸው ከሥራቸው የታገዱና የተባረሩ እንዲሁም
ከደረጃቸው ዝቅ የተደረጉ ቅን የመንግሥት ሠራተኞች በሙሉ
በተቻለ ፍጥነት ሙሉ ጥቅሞቻቸው ተከብሮላቸው
ወደሥራቸው እንዲመለሱ መደረግ አለበት።

 

አዲሱ ጠ/ሚ ከተመረጡ ጊዜ ጀምሮ እሰየው የሚያሰኙ አስተማሪ ለውጦች እየታዩ ነው። በተለይ በፖለቲካዊ አመለካከታቸው የተነሳ ብቻ ታስረው የነበሩትን ዜጎች እንዲፈቱ ማድረጋቸው ትክክለኛና ትልቅ ታሪካዊ ርምጃ ሊባል የሚችል ነው። ነገር ግን በሙስና የታሠሩትን ሲፈቱ የታሰሩበት ሰበብ ሙስና ሳይሆን ሌላ ስለመሆኑ ጠንካራ ምክኒያትና ማስረጃ ሊኖርና ለህዝቡም ሳይዘገይ ሊነገረው ይገባል የሚል እምነት አለኝ። አለበለዚያ በሙስና ስለመታሠራቸው በህዝቡ ብዙ የተባለባቸውንና የብዙኋን መገናኛዎችም እጅጉን የዘገቡባቸውን ሙሰኞችን/ሌቦችን ሁሉ በይቅርታ ስም የሚፈቱ ከሆነ በምላሹ ከህዝብ እየተገኘ ያለው ድጋፍ ሳይውል ሳያድር እንዳይሸረሸር ያሰጋል። በዚህ ዙሪያ እየተወሰዱ ያሉት እርምጃዎች ከወዲሁ በንጹኋን የተመከረበት፣ የታሰበበትና ማስረጃ ሊቀርብበትና ለህዝብ ጥያቄ አጥጋቢ መልስ ሊሰጥበት የሚችል መሆኑን ማረጋገጥ ያስፈልጋል። ሰዎቹ ታስረው የነበረው ሙስና የሚለው ታፔላ እንደሰበብ ተለጥፎባቸው ከሆነም ለአላስፈላጊ ሀሜት ሳይዳርግ በፊት ከወዲሁ ተገቢ ማብራሪያ ሊሰጥባቸው ግድ የሚል ይመስለኛል።


በሌላ በኩል አንድ መታወስ ያለበት ቢኖር በተለያዩ ምክኒያቶች የታሰሩትን ከማስፈታታችን በተጨማሪ የጀመርነው መልካም የለውጥ ጅማሮ ሁሉን ዜጋ የሚያካትትና ተጠቃሚ የሚያደርግ መሆኑን ማረጋገጥ ወሳኝ ይሆናል። አገራችን በአጋጠሟት የመልካም አስተዳደር ችግር ውጤት በሆነው ሙስና የተነሳ የአገራችን ሰላም ጉዳይ እጅግ አሳሳቢ በመሆኑ በተለይ ከ2008 ዓ/ም ጀምሮ የተለያዩ የመንግሥት መ/ቤቶች ሠራተኞቻቸውን በመሰብሰብ በመልካም አስተዳደር ችግርና በጥልቅ ተሀድሶ ስብሰባዎች ሰበብ ተወጥረው መክረማቸው የሚታወስ ነው። በእነዚህ ስብሰባዎች ወቅት የአገሪቱ ህገመንግሥት ባጎናጸፏቸው ፍትሀዊ፣ ዲሞክራሲያዊና ሰብዓዊ መብቶቻቸው በመጠቀም እና ከህዝብና መንግሥት የተጣለባቸውን መንግሥታዊና ህዝባዊ ኃላፊነቶቻቸውን መሠረት በማድረግ ለአገራቸው ልማትና ለህዝባቸው ብልጽግና በመቆርቆር በተለያዩ ደረጃዎችና መዋቅሮች የየመ/ቤቶቻቸውን ሙሰኞች አድሏዊና ብልሹ አሠራሮችን ማንንም ሳይፈሩ ደፍረው አምርረው የተቹ አያሌ የመንግሥት ሠራተኞች እንደነበሩ ይታወቃል። ስብሰባዎቹ ሲካሄዱ ከፌዴራል፣ ከተቋማቱ አካባቢና ከክልል የህዝብ ተወካዮች ም/ቤት ሳይቀር የመጡ ታዛቢ እንግዶች፣ ሚኒስትሮችና ሚኒስትር ደኤታዎች ወዘተ ነበሩ። በስብሰባው ወቅት በእነዚሁ እንግዶች ለሙያቸው፣ ለአገር ልማትና ሰላም ለሚቆረቆሩት የመንግሥት ሠራተኞች ጥበቃ ይደረግላቸዋል ተብሎ በመነገሩ ተበረታትተው ብልሹ አሠራሩን አምርረው የተቹ የመንግሥት ሠራተኞች አብዛኛዎቹ ዛሬ ከነቤተሰቦቻቸው ለከፍተኛ ችግር ተጋልጠዋል። እንግዶቹም የአገር ተቆርቋሪዎቹን በኔትዎርክ ለተሳሰሯቸው ለመ/ቤቱ ኃላፊ ባለስልጣናት እብሪት አሳልፈው ከመስጠታቸው በስተቀረ በቃላቸው ጸንተው ዜጎቹን ከባለስልጣናቱ ኢ-ፍትሀዊ ርምጃ ሊታደጓቸው አልቻሉም። እነዚህ ከተለያዩ ህዝባዊ ተቋማት ተወክለው መጥተው ተናግረው አናግረው ሠራተኞቹን ለማንአለብኝና ሙሰኛ ባለስልጣናት አሳልፈው ሰጥተው ወደየመጡበት ሄደዋል። ነገሩ በጥልቀት ሲታይ የእነዚህ ታዛቢዎች አመጣጣጥ የባለስልጣናቱን ብልሹ አሠራር አጥብቀው የሚቃወሙትን ቅን ሠራተኞችን ለማስጠመድ ይመስላል።


በመሆኑም እነዚህ ቅን የመንግሥት ሠራተኞች በዚሁ አዎንታዊ አስተያየታቸው የተነሳ ብቻ በሙሰኛና ብቃት አልባ የየመ/ቤቶቹ ብልሹ ኃላፊዎች ቂም ተይዞባቸው በዲሲፕሊን ሰበብ ያለምንም የህግ አግባብ ከሥራቸው የታገዱ፣ የተባረሩ፣ ሆን ተብሎ ከኃላፊነታቸው የተነሱና ከመደባቸው ዝቅ የተደረጉ ወዘተ አያሌ የመንግሥት ሠራተኞች ከነቤተሰቦቻቸው ለከፋ ችግር በመዳረግ ላይ መሆናቸው ሊታወቅ ይገባል። ከእነዚህ እጅግ በርካታ ቁጥር ካላቸው ዜጎች ገሚሶቹ በአ.ፌ.ዲ.ሪ. ፐብሊክ ሰርቪስና የሰው ሀብት ልማት አስተዳደር ፍ/ቤት በሌላቸው አቅም ከተራራ ከገዘፉ ባለስልጣናት ጋር በመካሰስ ላይ ሲሆኑ ብዙዎቹ ግን ወጭውንና ውጣውረዱን መቋቋም ስላልቻሉ ከሥራ ገበታቸው ለመራቅና ከነቤተሰቦቻቸው ለከፋ ችግር ለመዳረግ ተገደዋል። የሚገርመው ባለስልጣናቱ ለዚህ እኩይ ተግባራቸው ለመንግሥት የሚቆረቆረውን የመንግሥት ሠራተኛን ከህግ አግባብ ውጭ ለመጨቆን ሲሉ በማንአለብኝነት የመንግሥት በጀት (አበልና ትራንስፖርት) የሚጠቀሙ መሆናቸውና ለአገርና ለወገን በመቆርቆር ለችግር የተዳረጉት አያሌ የመንግሥት ሠራተኞች ግን ዞር ብሎ የሚያያቸው አለመኖሩ ነው።


ስለዚህ ክቡር ጠ/ሚኒስትራችን የተለየ ፖለቲካዊ አመለካከት ስለተከተሉ ብቻ ታስረው የነበሩት እስረኞች እንዲፈቱ እንዳደረጉ ሁሉ እነዚህም ለሥራቸው፣ ለሙያቸውና ለአገራቸው ሰላም፣ ልማትና ብልጽግና በመቆረቆር የተሻለ አሠራር ይመጣል ከሚል ቅን እምነት በመነጨ የሰጡት ቅን አስተያየት ተገልብጦ ሙሰኛ ባለሥልጣናት ሰበብ አድርገው ባዋቀሯቸው የዲሲፕሊን ኮሚቴና በኔትዎርክ በሚሠራው የየተቋማቱ ቦርድ፣ እንዲሁም ለሙሰኛ ባለስልጣናቱ መሳሪያ ሆኖ በሚያገለግለው የየመ/ቤቱ የ”ህግ ክፍል” ጋር እጅና ጓንት ሆነው በተሰጧቸው ኢፍትሀዊና ኢ-ዲሞክራሲያዊ ውሳኔዎች የተነሳ ከነቤተሰቦቻቸው በከፍተኛ ችግር ላይ የሚገኙ የመንግሥት ሠራተኞች ቁጥር ከሚጠበቀው በላይ ነው።


ስለዚህ ጠ/ሚኒስትሩ የጀመሩት አጓጊ ለውጥ ከአለት የጠነከረ መሠረት እንዲኖረውና ሁሉን አካታች እንዲሆን ከተፈለገ እነዚህ ዜጎች ያለምንም ቅድመ ሁኔታ ወደየሥራ ቦታቸው ተመልሰው በየመስሪያ ቤቶቻቸው ሆነው አዲሱን የለውጥ ሂደት እንዲያግዙ ማድረግ ተገቢ ብቻ ሳይሆን ወሳኝ ይመስለኛል። ይህ ውሳኔ እጅግ አስፈላጊ ከመሆኑም በላይ እነዚህ ድርብ በደል የተፈጸመባቸው የመንግሥት ሠራተኞች አዲሱ ጠ/ሚ የተያያዙትን አዲስ የለውጥ ሥራ ከታች ሆነው በየ/መ/ቤቱ በማሳለጥ፣ በየመ/ቤቱ ግልጽነት፣ አሳታፊነት፣ ኃላፊነትና ተጠያቂነት ወዘተ እንዲኖር በማድረግ፣ ባለስልጣናቱም በደመነፍስ ሳይሆን በመርህ እንዲመሩና በኔትዎርክ ሳይሆን በህግ ለህግ እንዲሠሩ በማድረግ፣ ሙሰኞችን በማጋለጥ የመልካም አስተዳደር ችግሩ መልሶ እንዳያገረሽ በማድረግ ረገድ ሊኖራቸው የሚችለው ሚና ከምንም በላይ እንደሆነና በማንም ሊተካ የማይችል መሆኑን ለክቡር ጠ/ሚኒስትሩ መንገር ለቀባሪ እንደማርዳት ይሆንብኛል።


የዚህ ከፍተኛ ቁጥር ያለው የመንግሥት ሠራተኛ መሠረታዊ ድጋፍና አቅም ለለውጥ ሂደቱ ከፍተኛ ብቻ ሳይሆን መሠረታዊ አስተዋጽኦ ሊያበረክት የሚችል ኃይል ያለምንም ዋስትና ከሥራ ውጭ መሆኑን መገንዘብ ያስፈልጋል። በተለይ በመልካም አስተዳደር ችግርና በጥልቅ ተሀድሶ ሰበብ ስብሰባ ላይ በተነሱ የሰራተኞችና የኃላፊዎች የሀሳብ ልዩነቶችን ተከትሎ በዲሲፕሊን ሰበብ ከሥራቸው የተባረሩ ቅን ሠራተኞች ከሥራ ከተሰናበቱበት ቀን ጀምሮ የተቋረጠባቸው ደመወዝ ሙሉ በሙሉ ተከፍሏቸው በአስቸኳይ ወደሥራቸው እንዲመለሱ ቢያደርጉ የተጀመረው የለውጥ ሥራ አንድ ሳይሆን ሁለት እርምጃ ወደፊት ሊያስፈነጥር የሚችል አቅም ሊፈጥር የሚችል ውሳኔ እንደሚሆን ጥርጥር የለውም። ክቡር ጠ/ሚኒስትር እነዚህ አያሌ የመንግሥት ሠራተኞች ከሥራቸው ለመፈናቀል የተገደዱት ዛሬ እርሰዎ በየመድረኩ ከሚያነሷቸው ቁም ነገሮች ተመሳሳይ ሀሳቦች በማንሳታቸውና ከሙሰኛ ባለስልጣናቱ ኢ-ፍትሀዊ አገዛዝ እምቢኝ በማለታቸው ብቻ ነው።


በመሆኑም እርስዎ የአገሪቱ ከፍተኛው ባለስልጣን ባይሆኑና ዛሬ የያዙት አቋም ይዘው በአንዱ የመንግሥት መ/ቤት ሠራተኛ ሆነው ተቀጥረው በሚሠሩበት መ/ቤት ለስሙ ብቻ የ”መልካም አስተዳደር ችግርና ጥልቅ ተሀድሶ” ስብሰባ ተብሎ በተጠራ ጉባኤ ላይ ልክ ዛሬ ከሥራቸው የተፈናቀሉት የመንግሥት ሠራተኞች እንዳደረጉት ሁሉ የዛሬውን አቋምዎ ይዘው ቢሳተፉ ኖሮ እርስዎም ያለምንም ጥርጥር ከሥራዎ የመባረር/የመፈናቀል እድል ሊያጋጥምዎ ይችል እንደነበር ሊጠራጠሩ አይገባም። ስለሆነም እነዚህ ከአድርባይነት የጸዱ ትክክለኛና ቅን የመንግሥት ሠራተኞች ለተያያዙት አዲስ ሥርዓት ስምረት ሲሉ ሊታደጓቸው ይገባል። እንደእኔ ሙስና የአድሏዊ አሠራር ውጤት ሲሆን አድሏዊ አሠራር ደግሞ የመልካም አስተዳደር ችግር ውጤት ይሆናል። በአንጻሩ የመልካም አስተዳደር ቸግር ደግሞ የመልካም አስተዳዳሪ አለመኖር (አለመፍጠር/አለመምረጥ/አለመሾም) ችግር ውጤት ነው። የመልካም አስተዳዳሪ ችግር ደግሞ የአስተዳዳሪዎች/ተሸሚዎች መምረጫ መስፈርቶች ችግር ውጤት ይሆናል። ስለሆነም በአረጀና በአፈጀ ችግርና አስተሳሰብ የተተበተበና የቆሸሸን አስተዳዳሪ ከሥራ ብቃት፣ ከተገቢ ት/ደረጃ፣ ከበቂ የሥራ ልምድ፣ ከተቋሙ ህ/ሰብ ተቀባይነት፣ ከአገራዊ ራዕይ ወዘተ ውጭ በጎሳና ፖለቲካ ኔትዎርክ መርጠን/ሹመን የመልካም አስተዳደር ችግርና ጥልቅ ተሀድሶ ያለህ በሚል ብልሹ ስብሰባ ጊዜ ማጥፋት ከአሁን በኋላ ለአንዴና ለመጨረሻ ጊዜ ማብቃት አለበት። የህዝብንና የመንግሥትን አደራ ተቀብለው በተገቢው ሁኔታ በብቃት ማስተናገድ የሚችሉ አያሌ ባለሙያ ዜጎች ባልጠፉበት አገር ለጎሳና ለፖለቲካ ቡድን ኔትዎርክ ጥቅም ሲባል ብቻ አገር የምትታመስበት ምክኒያት መኖር እንደሌለበት ሊሠመርበት ይገባል። ከህዝብና መንግሥት የተሰጠውንና የተጣለበትን አደራና ኃላፊነት መወጣት ያልቻለውንና በህግ አግባብ መሥራት ያቃተውን ኃላፊ ለመጠገን ሲባል ብልሹ አሠራርና ቡድንተኛ አስተሳሰብ ሙጥኝ ያለውን ባለስልጣን እንደ ሳር ቤት እያደስን ለማዝገም ከአሁን በኋላ ጊዜ ማጥፋት የለብንም። ያረጀና የፈጀ አስተሳሰብ ባለቤት የሆነው የሥራ መሪ በመጣበት እግሩ ያመጣው ኃይል እስከ ጡረታ እድሜው ሳይጠብቅ በጊዜ ሊሸኘው ይገባል የሚል እምነት አለኝ።


እንደእኔ የሚዳሰሱ፣ የመጨበጡና በአደባባይ የሚታዩና በየቀኑ ለ24 ሰዓታት ተለይተውን ለማያውቁ ችግሮች በጀት መድቦ ምርምር ማድረግ አስፈላጊ ነው ብዬ አላስብም። እናም በአገራችን ተሀድሶ፣ ጥልቅ ተሀድሶ፣ የመልካም አስተዳደር ችግር ወዘተ በሚሉ ሰበብ አስባብ ስብሰባዎች ጥሪ የተነሳ ከአድርባይነት ጸድተው ለአገራቸውና ለህዝባቸው በመቆርቆር ሙሰኛ ባለስልጣናትንና ብልሹ አሠራራቸውን በታዛቢዎች ፊት በአደባባይ በማጋለጣቸው አያሌ የመንግሥት ሠራተኞች ከህግ አግባብ ውጭ ከሥራቸው ታግደዋል፣ ተበርረዋል፣ ከደረጃ ዝቅ ተደርገዋል። የመልካም አስተዳደር ችግርና በጥልቅ ተሀድሶ ስብሰባ ምክኒያት በእነዚህ ቅን የመንግሥት ሠራተኞች ላይ የተወሰደውና በሰበብ አስባቡ እየተወሰዱ ያሉ እነዚህ ኢ-ፍትሀዊና ኢ-ዲሞክራሲያዊ ርምጃዎች በራሳቸው በሠራተኞቹ፣ በሌሎች ቀሪ የመንግሥት ሠራተኞችና ዜጎች ላይ እያስከተሏቸው ካሉ ችግሮችና ከሚፈጥሯቸው አሉታዊ ተጽዕኖዎች የሚከተሉትን መጥቀስ ይቻላል። እነዚህም፡-


• የአገር ጉዳይ የእኔ ጉዳይ ነው የሚል ዜጋ ማሳጣትን፣
• በመንግሥትና በመንግሥት ባለስልጣናት ላይ እምነት ማጣትን፣
• ግልጽነት፣ አሳታፊነት፣ ኃላፊነትና ተጠያቂነት ያለው አሠራር ማጥፋትን፣
• ለምንም ነገር ግድ የሌለውና አገራዊ ስሜቱ የላሸቀ ዜጋ ማፍራትን፣
• አድርባይነትን ማንገስንና ዜጎችን ተጠራጣሪ ማድረግን፣
• በተመሳሳይ ስብሰባዎች ላይ አለመሳተፍን፣ ከተሳተፉም አዎንታዊም ሆነ አሉታዊ ሀሳብ አለማመንጨትን፣
• የዜጎችን ሞራል መገደብንና የሥራ ተነሳሽነት ማሳጣትን፣
• የዜጎችን ዲሞክራሲያዊ መብቶች መጨፍለቅንና እንዳያስከብሩ ማሸማቀቅን፣
• ዜጎችን በስጋትና በፍርሀት ማኖርና ፈሪ ዜጋ መፍጠርን፣
• የመልካም አስተዳደር ችግርን አሜን ብሎ የሚቀበል ዜጋ ማበራከትን፣
• ሙስናና ኢፍትሀዊነት እንዲነግስ ማበረታታትን፣
• የመንግሥትና ህዝብ ሆድና ጀርባ መሆንን፣ እና

• በግልጽነትና አሳታፊነት መጥፋት የተነሳ የሥራ ቡድን ይጠፋና የሙስና፣ የዘርና የፖለቲካ ቡድን መንገስን እና የመሳሰሉት ናቸው። ዛሬ በአገራችን እየሆነ ያለውም ይህው ስለሆነ ሊታሰብበት የሚገባ አቢይ ጉዳይ ነው። ስብሰባዎቹም ከላይ በተገለጸው መልኩ ቅን የመንግሥት ሠራተኞችን ከማጥመድና ከነቤተሰቦቻቸው ለከፋ ችግር ከመዳረግ ባለፈ ይህ ነው የሚባል ፋይዳ አላስገኘም። ለዚህም ነው ሁለቴ ተሀድሶ ተብሎ ለዓመታት ለውጥ ባለመምጣቱ/ የመልክም አስተዳደር ችግሩ እየባሰበት በመሄዱ በ3ኛው “ጥልቅ” የሚል ታርጋ ለመጨመር የተገደድነው። በመልካም አስተዳደር ችግሬ ላይ በጥልቅ ተወያዩ ብሎ መልሶ ሰበብ አስባብ ፈልጎ ዜጎችን አናግሮ መክሰሱና ከህግ አግባብ ውጭ ማስቀጣቱ ከአንድ መንግሥት አይጠበቅም። የዚህ ዓይነት አካሄድ መንግሠትን ከህዝብ በእጅጉ ከማራራቁም በላይ ከባድ ዋጋም ሊያስከፍለው የሚችል ነው። እያስከፈለውም ነውና በጥልቅ ሊታሰብበት ይገባል።

ክፍል ምልከታ

 

ተፈሪ ብዙአየሁ ዶርሲስ (ዶ/ር)

ዛሬያችን ከትላንትናችን የሚሻለው ከስህተቶቻን ስንማር ብቻ ነው። ቀዳሚዎቻችን የሰሩትን ስህተት በተመሳሳይ መልኩን ቀይረን ዛሬ ዕዳን በህዝባችን ላይ እየጨመርን አለመሆናችንን እርግጠኞች መሆን አለብን። ትላንት በእጃችን የገቡትን ድሎቻችንን ያስነጠቁን እና 27 ዓመት ሙሉ የሰውን ሁለንተና እንድንገብር የዳረጉንን አካላት በአዲሱ ቲም አሰራር ውስጥ ሆነን ለመውቀስ እንኳን ዕድል ሳናገኝ የዛሬዎቹ አመራሮቻችን ድሎቻችንን እንደማያስነጥቁን በምን እርግጠኞች እንሆናለን?

በእጃችን የገባውን እድል ሊናጠቁን፤ የተስፋን ጭላንጭል ያሳዩንን አመራሮቻችንን መንገዳቸውን በማሳትም ሆነ በማስፈራራት ወይንም በእጅ አዙር ለማስገደድ እየተጉ ያሉት

1.    የራሳቸው አመለካከት እና የእስካሁኑ ተሞክሮአቸው

2.    በዙሪያቸው ያሉ አማካሪዎቻቸው

3.    ጥቅማቸው የጎደለባቸው

4.    የወደፊት ተስፈኞች ናቸው።

አዲሱ ቲም ወደ ቤተመንግስት ከመግባቱ በፊትም ሆነ ከገባ በኋላ ኦቦ ለማ መገርሳ ብዙ አደራ ስላለባቸው ዋጋ እየከፈሉ እንደሆነ የኢትዮጵያ ህዝብ ሁሉ ይረዳል ብዬ እገምታለሁኝ። በቲም ለማ (የኦሮማራዎቹ) ፕሮፖዛል እና የተቀናጀ አሰራር አዲሱ ጠ/ሚኒስትር ወደስልጣን ስለመጡ ለሁለቱም ስፍራ ተግተው መስራታቸው ‹የኢትዮጵያ ተስፋ› የሆነውን የአዲሱን አመራር ማቅናት፣ መደገፍ እና መገምገም እንደሚጠበቅባቸው ለማንም የታወቀ ነው። በክልላቸው ባላቸው ኃላፊነት እና በእርሳቸው መንገድ ጠራጊነት እና በጎ ፍላጎት የመጣውን አዲሱ የኢትዮጵያን አመራር የመደገፍ ኃላፊነት እንደተወጠሩ ሁሉም ኢትዮጵያ ሊረዳላቸው ይገባል ብዬ አምናለሁኝ። ሁለቱም ቦታ ላይ ቢበላሽ ከታሪክ ተወቃሽነት አያመልጡምና። ኦቦ ለማ ግን ይህንን ድርብርብ ሃላፊነት ለመወጣት ሲወስኑ በክልላቸው ብቁ ረዳት እንዳለቸው እኔ በግሌ እርግጠኛ አይደለሁም። እምነት የሚጣልባቸው ብቁ ረዳታቸውን ወደፌዴራል ሲያመጡአቸው ሰውየው የተመደቡበት ቦታ በራሱ ለኢትዮጵያ ህዝብ ወሳኝ ስፍራ እንደሆነ እሙን ነው። “ራሱ” ጤነኛ የሆነለት ሰው ሌላው የአካል ክፍሉ ቢታመም ቶሎ ሊድን ይችላል የሚል እሳቤ ከሆነ እሰየው ነው።

ምናልባት ደግሞ ከጠ/ሚኒስትሩ ንግሮች እንደሚደመጠው እና እርሳቸውም ግንቦት 20ን አስመልክተው ንግግር ሲያደርጉ ኢትዮጵያ ኢትዮጵያ ሲሉ አጋንነነው መናገራቸው ከዚህ ከአዲሱ አመራር በስተጀርባ ሆነው ታላቂቷን ኢትዮጵያን ለመገንባት ቆርጠው የተነሱ ይመስላል።

ይህች ኢትዮጵያ እያሉ ያቀነቀኑላት የትኛዋ እንደሆነች ለጊዜው ግልጽ ባይሆንም የትላንቱን ስህተት ለመድገም እየተንደረደሩ ያሉ የሚያስመስል አመላካች ነገሮችን አስተውላለሁኝ።

በአሁኑ ወቅት ትኩስና የወቅቱ ጥያቄ እየሆነ የመጣው ‹ጠ/ሚኒሰትሩ መቼ ነው ቁጭ ብለው የሚሰሩት?› የሚል ነው። ይህ ጥያቄ በሰው ሁሉ ልብ አለ። ሚዲያውንም እያጣበበ ያለውም እውነታ ይህ ነው። ከተሾሙ ሁለተኛ ወራቸውን ደፍነዋል። መሰረታዊ ጅማሬዎች ይታያሉ። ከአጓጊ ንግግሮቻቸው በስተጀርባ ሆነው የአካሄዳቸው አቅጣጫ ግን በጥርጣሬ የሚያዩ ተበራክተዋል። ቢሮ ባለመገኘታቸው የተነሳ በጥርጣሬ እንዲሞሉ ያደረጋቸው አንዳንዶች የለውጥ ናፍቆት ስላላቸው ነው ያስብላል።

እነኚህ ለውጥ ናፋቂዎች ገሚሶቹ አብዮታዊነት ይታይባቸዋል። ጠ/ሚኒስትሩ ልክ ወደስልጣን ሲመጡ የተመኙት እና እንዲሆንላቸው የፈለጉት ወዲያውኑ እንዲሆን የሚናፍቁትን ነው፡፤ አይፍረድባቸውም ይሆናል። ካሳለፉት ሁኔታ አንጻር ምናልባት ልክ ናቸው ሊያስብል ይችል ይሆናል። ፈጣን ለውጥ አብዮት እንጂ ሂደት አይሆንም። ኢህአዴግ ደግሞ የስልጣን ሽግሽግ አደረገ እንጂ የስርዓት ለውጥ አላደረገም። ምክንያቱም የስርኣት ለውጥ ነው የሚያስብል እርምጃ አላደረገም። ከዚህ የተነሳ አብዮታዊ ለውጥ ሊያሰብል የሚችል አልታየም።

ሁለተኞቹ ለውጥ ናፋቂዎች በሂደትም ቢሆን የሚመጣውን ለውጥ ቢናፍቁም ምልክቶቹን እየገመገሙ በጥርጣሬ ውስጥ ገብተዋል። ጥርጣሬያቸውን ያጎሉት ሁኔታዎችም

·         ጨከኞች በጭካኔአቸው እስከቀጠሉ ድረስ፤

§  የተወሳሰበው የገበያ ትስስር አሁንም አላፈናፍን ብሎ ኢኮኖሚውን እየጎዳ አስካለ ድረስ፤

§  ኢህአዴግ በአዲሶቹ ሹመቶቹ ሰዎችን ቀያየረ፤ ቦታቸውን ለዋወጠ እንጂ ከራሱ ክልል ወጥቶ የእይታ አድማሱን ለማስፋት ሌሎችን ለማቀፍ ስርዓቱ እስካልፈቀደለት ድረስ፤

§  ሙሰኞች ዛሬም ቢሮክራሲውን በተሻለ አሰራር እስካወሳሰቡ ድረስ፤

§  ቅድመ - ሁኔታዎችን ያላገናዘበ በውጭ ያሉ ተፎካከሪ የፖለቲካ ድርጅቶችን እና ታዋቂ ፖለቲከኞችን እና ሚዲያዎችን በአፍ ብቻ ጥሪ ከማቅረብ በህግ ማዕቀፍ እስካለተደገፈ ድረስ፤

§  የአስቸኳይ ጊዜ አዋጁ አቅም ማሰፈራሪያ ሆኖ እስከቀጠለ ድረስ ለውጡ መቼና እንዴት ይመጣ ሆን ብለው አዝጋሚውን ሂደት በአንክሮ እየተከታተሉ ይገኛሉ።

ጠ/ሚኒስትሩም ለእነዚህ ጉዳዮች መፍትሔ ለማፈላለግ በቢሮ አልተገኙምና -ጅማሬው ያላማረ ብለው ይተቻሉ። የሚያቀርቡት ሃሳብም ‹የሰው ለውጥ የስርዓት ለውጥን ለማምጣት የተሿማች ቁርጠኝነት እና ዋጋ መክፈልን ይጠይቃል›። ጠ/ሚኒስትሩ ከስራቸው ያዋቀሩአቸው ተሿሚዎች ቀድሞውንም በራሱ በኢህአዴግ የተቃኙ አፈቀላጤዎቹ በመሆናቸው ከራሱ ክልል አልወጣም እዚያው በዚያው መሿሿሙን ብንታገስም የምንናፍቀውን ለማግኘት ጥርጣሬ ውስጥ ነን የሚሉ ይመስላሉ።

እንደማሳያ የሚያቀርቡትም የሚድሮክ ለገደንቢ የወርቅ ማምረቻ ውሳኔ በጠ/ሚኒስትሩ ዘመን ሁለቴ መገለባበጡን ነው። አቶ ሞቱማ መቃሳ የማእድን እና ኢነርጂ ሚኒሰትር ሆነው ያደሱትን ፈቃድ ውሳኔውን ከማቅናት ይልቅ የመከላካያ ሚኒሰትር ሆነው ጉልቻቸውን በቀሩ ማግስት ስህተታቸውን ለመሸፋፈን የጉጂን ህዝብ ለማሳመንም ሆነ ለመለማመጥ ወይንም ለማስፈራራት (አልሆነላቸውም እንጂ) ሙከራ ማድረጋቸው አልተሳካላቸውም። ህዝቡ በጉልበቱ ውሳኔውን አስቀለበሰ። ኢህአዴግ ከስህተቱ መማር ያልቻለው እስከመገደድ ጥግ ድረስ መሄዱ የሂደት ለውጥ ፈላጊዎችን ጥርጣሬ አጉልቶታል። ጠ/ሚኒሰትሩ የሰው ሕይወት እስኪጠፋ፤ ደም እስኪፈስ መጠበቃቸው (መገደዳቸው እስከልቀረ ድረስ) አንድም አለቆቻቸው ስላልፈቀዱላቸው እየተለማመጧቸው ወይንም ራሳቸው የውሳኔው አካል ስለነበሩ ነው ያስብላል። አልያም ይላሉ የሂደት ለውጥ ፈላጊዎች እርሳቸው እስካሁን ካደረጓቸው ንግግሮቻቸው ውስጥ የትግሉ ባለቤት የሆነውን አካል በግልጽ እውቅና ያለመስጠታቸው ሀቅ ፍንትው ብሎ እየወጣ ስለሆነ ከኋላ ሆኖ ግንባሩን የሚቋጥርባቸው እንዳለ በመገመት እርሳቸው ነጻነታቸው ንግግራቸው ብቻ ይሆንን ይላሉ። ስለዚህ እርሳቸውም ሆኑ ካቢኔዎቻቸው የስርዓቱ አካል ስለሆኑ እስኪፈቀድላቸው ድረስ ደም መገበር ነበረበት ወይ?

ሎሎች ሶስተኛ ወገኖች ጠ/ሚኒሰትሩ ወደቢሮ ተመልሰው እንዲሰሩ የሚናፍቁት እርሳቸው ስለሳሏት ኢትዮጵያ አቋማቸውን ለማወቅ የሚናፍቁት ናቸው። እነዚህ አካለት ከንግግሮቻቸው የምትደመጠዋን ምናልባት በእርሳቸው የአእምሮ ሳሎን ተስላ የተቀመጠችውን ኢትዮጵያን፤ በሙዳያቸው ሸላልመው ያኖርዋትን ሲፈልጉ አጋጣሚውን ሲያገኙ የሚመነዝርዋትን የእርሳቸውን ኢትዮጵያ ማወቅ የሚፈልጉ፤ በጉጉትም እየጠበቁ ያሉ በርካታ ናቸው። እርሳቸው የሚያቀነቅኑላት ኢትዮጵያ የቄሮ ትግል የወለዳት የኦቦ-ለማዋ ኢትዮጵያ አትመስለንም የሚሉ በርካቶች ናቸው። (ኦቦለማም በግንቦት 20 ንግግራቸው ሊቀላቀሉአቸው የሞከሩ ይመስላሉ)። ጠ/ሚኒስትሩ በንግግሮቻቸው የሚያንቆለጳጵሷት ከአንድነት መሰረተ-ሃሳብ የምትጀምረዋ ኢትዮጵያ ስለሆነች እርስዋ ካበቃለት ቆይታለች ብለው የሚሉ ሶስተኛ ወገኖች ተበራክተወል። እነዚህኞቹ ምክር ቢጤ አላቸው፡- ምናልባትም ከጫፍ ጫፍ ሲጨበጨብላቸው ድጋፍ ያገኙ እየመሳላቸው ስራው ቀሎላቸው በውስጥም በውጭውም ጉብኝቶች ያንበሸበሹን እርሳቸው የሚሏትን ኢትዮጵያ የተቀበልንላቸው መስሎአቸው እንዳይዘናጉ በማለት ይመክራሉ። ስራው የቀለላቸው ሲመስለን ይላሉ እነኚኞቹ፡- ‹ልዩነታችንን ከማግነን አንድነታችን ላይ እንስራ› የሚለው በውብ ቃላቶች የተከሸነው ንግሮቻቸው ‹እዳው ገብስ› ሆኖላቸው ተቀባይነት አግኝተው ኢትዮጵያ በቀላሉ አንድ ትሆናለች ብለው ካሰቡ የፈጠኑ ይመስላሉ ይላሉ።

በመድረኮቻቸውም በሚዲያዎቹ ዘገባዎችም ስለቀናቸው ከሁሉ በላይ እርሳቸው የሳሏት ኢትዮጵያ ልዩነትን አስወግዳ በአንድነቷ ላይ የምትሰራ በመሆኑ ከኢህዴግ የምቾት ቀጠና ባይወጡም ሰው ተቀያይሮም ቢሆን ኢትዮጵያ ትቀጥላለች ብለው ባስቡ እና ሌላ ስህተት ባይደግሙ የሚሉ አሉ። እርሳቸውም በቀጥታም ባይሆን በንግግሮቻቸው የእርሳቸው የመደመር ስሌት የማይመቻችሁ ካላችሁ ልዩነቶቻችንን አቻችለን ወደታላቂቷ ኢትዮጵያ ግንባታ ሃሳብ መቅረብ ይሻላችኋል ብለው መክረዋልና።

እነዚህ ከእርሳቸው ታላቂቷ ኢትዮጵያ ፈጣን ግንባታ ፕሮፖዛል በመለስ ያሉ ወገኖች እርሳቸውን የወለደው ትግል መሰረቱ ግን ይህ አይደለም ይላሉ። እርሳቸው ስለው ያቀረቡልንን ኢትዮጵያ ብንፈልግ ኖሮ እስከዚህ ድረስ ልጆቻችንን የቀጠፈ ደም አፍሳሽ ዘግናኝ ትግል ማድረግ ትርጉም አልባ አይሆንም ወይ? ይላሉ። እነዚህ አካላት የሳሉዋት እና የሚጠብቁዋት ኢትዮጵያ በአንድነት ላይ ሳይሆን በእኩልነት ላይ የምትመሰረትዋን ነው። መሰረተ-ሃሳባቸው ኢትዮጵያን በትላንትናም ሆነ በዛሬ ላይ ቆመን ስናስባት በእኩልነት ላይ የተመሰረተች አይደለችም ይላሉ።

የእነዚህ ወገኖኝ ሃሳብ ዘመናዊቷን ኢትዮጵያን ለማምጣት የተዋደቁላት አጼ ቴዎድሮስ የሳሏት ከአጼ ምኒልክ በኋላ እስከቄሮ ትግል ድረስ የደረሰችውን ኢትዮጵያን ከሆነ አጼ ቴዎድሮስም ተሳስተዋል ማለት ነው ብለው ሊሞግቱአቸው ይሆን?።

በእነዚህ ጽንፍ ያሉት ወገኖች የመከራከሪያ ሃሳባቸው ጠ/ሚኒስሩን የወለደው የቄሮ ትግል ውስጥ የታለመችው ኢትዮጵያ ገና ተስላ ያላለቀች ነገር ግን ያገባኛል የሚል አካል ሁሉ ከቃላት ድርደራ ባለፈ ብሩሹን አንስቶ የሚስላት ናት ይላሉ።

ይህች የምትመጣዋ ኢትዮጵያ የቄሮን ትግል መሰረት ካላደረገች

1.  የኦሮሞ ፖለቲካ አሁንም አላደገም ማለት ነው ይላሉ።

2.  ቄሮ የታገለው ከኢህዴግ በበጎ ስጦታነት የሚቀርብለትን ሽርፍራፊ የስራ-እድል መመቻቸት ይሆናል ማለት ነው። ይህ ደግሞ የቄሮን ትግል አሳንሶ ማየት ይሆናል ይላሉ።

3.  ጠ/ሚኒሰትሩ ሳይሆኑ እርሳቸውን ወደፊት ለማምጣት ዋጋ የከፈሉ ቲም-ለማዎች ከቀደሙት ስህተቶች ባለመማራቸው የተቀዳጁትን ድል ለሌላ አካል አሳልፈው እየሰጡ ነው ማለት ነው ይላሉ።

4.  ከዚህ ሌላ ሶሶት ዓመት ደም ያፋሰሰ እልህ አስጨረሽ ትግል የአሁኗን ኢትዮጵያን እና ኢህአዴግን ይጠብቃቸዋል ማለት ነው ይላሉ።

እንግዲህ የጠ/ሚኒሰትሩን በቢሮ መገኘት የሚናፍቁ ሶስቱም አካላት መቼም ቢሆን የኦሮሞ ህዝብ መብቱን ለማስከበር ከዚህ በኋላ ምክር እንደማያስፈልገው ኢህአዲጎች ሊማሩበት የተገባቸው የሚድሮክ ለገደንቢ ወርቅ ማምረቻ ውሳኔ ነበር በማለት ይመክራሉ። ከዚህ የተነሳ በሂደት ለውጥ ፈላጊዎቹ በንቃት የሚታየው ጉዳይ የጠ/ሚኒስትሩ ኢትዮጵያ የትኛዋ ናት? በማለት ሰፊ ማብራሪያ የሚያሻው ጥያቄ ያቀርባሉ።

እኔ ግን የምለው አለኝ። መምራት ፈልገውም ያልሆነላቸው ነገር ግን ስለዚህች የጋራችን ስለሆነች ሀገር አሻራቸውን የጣሉ፤ በአንጻሩ ደግሞ እድሉን አግኝተው የመሯትም መሪዎች በነበሩባቸው ወቅት የተሳሳቱትን ስህተት ላለመድገም ቁርጠኞች ነን ወይ? በኪቹዎቻችን ደም ወደፊት ስትወጡ ይህችን ሀገር

·         እናንተ ወደምትፈልጉት አቅጣጫ እንድትመሩ አይደለም።

·         በዙሪያችሁ ያሉ አማካሪዎቻችሁ አስተዋችሁ ስህተት እንድትሰሩም ዋጋ የከፈለም የለም።

·         ጥቅማቸው የጎደለባቸው ከህዝቡ ፍላጎት በተቃራኒ የነበረው እንዲቀጥል እንዳያደርጓችሁ ተጠንቀቁ

·         ተስፈኞችን ትላንት ያልሆነላቸውን እናንተ ከምታሳዩአቸው ምልክቶች በመነሳት ወደሚፈልጉት እየመሯችሁ ሌላ ተጨማሪ ዋጋ የሚያስከፍለንን ስህተት እንዳትሱሩም ቆም ብላችሁ ዋጋችሁን ተምኑ።

ሰፊ ደጋፊ ህዝባችሁን አሳትፋችሁ የተሻለ ነገር በዘመናችሁ እንደምትስሩበትና፤ ያንንም ለቀጣዩ ትውልድ እንደምታቆዩ ተስፋ አለኝ።

የምሪት ዘመናችሁ ይበረክ!!

ግንቦት 2010 ዓ.ም

ክፍል ምልከታ

 

ዳንኤል ክብረት

http://www.danielkibret.com

 

ጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ በጠዋት ወደ ቢሯቸው ማልደው ሲገቡ የእንግዳ መቀበያ ክፍሉ ወንበሮች ተሰልፈው ጠበቋቸው። ነገሩ እንግዳ ሆነባቸው። የዚህን ቤተ መንግሥት ባሕል ገና አልለመዱትም። የተለመዱ ችግሮችን ባልተለመደ መንገድ እፈታለሁ ብለው ለተነሡት ጠቅላይ ሚኒስትር ነገሩ ከተለመደውም የወጣ መሰላቸው።

‹ምንድን ነው?› አሉ ሳቅ ይዟቸው።      

‹አሰናብቱን› አለ ደንዳሳ ትከሻ ያለው የቆዳ ወንበር።በታሪኩ ለመንግሥት ቅርብ የሆኑ እንግዶችን በማስተናገድ ይታወቃል።

‹ለምን? የት?› አሉ ጠቅላይ ሚኒስትሩ

‹በቃ እኛንም ጡረታ ያውጡና› አለ ሌላ እምቡር እምቡር የሚል ወንበር፤ የባለሥልጣን መቀመጫ መሆኑን የሥላሴን ዙፋን ከተሸከሙት ኪሩቤል በላይ ይኮራበታል። ‹እንትናኮ እኔ ላይ ነው የሚቀመጠው› እያለ መጎረር ይወዳል።

‹ምን ሆናችሁ› አሏቸው ጠቅላይ ሚኒስትሩ እጃቸውን አገጫቸው ላይ አድርገው።

‹እኛ ከመጀመሪያው ስንገዛ ለዚህ ዓይነት ነገር መሆኑን የነገረን የለም። አሁን እየተሠራ ያለው ከለመድነው ውጭ ነው። ከተገዛንበት ዓላማ ውጭ ነው። የመርሕ መደባለቅ እያየን ነው› አለ ባለ ደንዳሳ ትከሻው ወንበር።

‹ለምን ዓላማ ነበር የተገዛችሁት?› አሉ ጠቅላይ ሚኒስትሩ ያልሰሙት የቤተ መንግሥት ምሥጢር መኖሩን እየጠረጠሩ።

‹እኛኮ እዚህ ቦታ ብዙ ጊዜ ኖረናል› አለቺ አንዲት ቆንጠር ቆንጠር የምትል ድፉጭፉጭ ወንበር። ‹እዚህ ስንኖር እነማን ይታሠሩ፣ ይባረሩ፣ አገር ጥለው ይጥፉ፤ ምን ዓይነት አሣሪና ጨምዳጅ ሕግ ይውጣ፣ እነማን ይመቱ፣ እነማን ይገለሉ፣ እነማን ይታገዱ፣ እነማን ይወገዱ፣ እነማን ይውደሙ፣ እነማን ይጋደሙ የሚል ነገር ነው ስንሰማ የኖርነው። እኛ የተገዛነው ይሄን የመሰለ ምክር ሊመከርብን ነው። እኛ እዚህ ቢሮ ስንኖር የተቀመጡብን ሰዎች በጣም የተከበሩ ናቸው። እዚህ እኛ ላይ በተመከረ ምክር ስንት አገር ተተራምሷል፤ ስንቱ ታሥሯል፣ ስንቱ ተገድሏል፤ ስንቱ ቀምሷል፣ ስንቱ ነፍዟል። አሁን የምንሰማው ነገር ግን የሚያዛልቀን አይደለም› አለቺ መሬቱን በስፒል እግሯ እየፈተገች።

‹ክቡር ጠቅላይ ሚኒስትር አሁን እርስዎ የሚናገሩት ቋንቋ እኛን ሊገባን አልቻለም፤ ለዚህ ቢሮ አዲስ ቋንቋ ነው። ለኛም ለወንበሮቹ አዲስ ልሳን ነው። ስናየው በልሳን እየተናገሩ ይመስለናል› አለ፤ ሁለት ሰው እንዲይዝ ሆኖ የተሠራው አጭሬ ወንበር።

‹እንዴት ነው ቋንቋዬ የማይገባችሁ። የማወራው አማርኛ ነው፤ ትግርኛ ነው፤ ኦሮምኛ ነው፤ እንዴት ነው ቋንቋዬ የማይገባችሁ?› አሉ ጠቅላይ ሚኒስትሩ። ወደ ውስጠኛው ቢሮ መግባቱን ተዉትና በሩ ላይ ቆሙ። የጽ/ቤት ኃላፊያቸውና አጃቢዎቻቸው በአግራሞት የሚሆነውን ሁሉ ይከታተላሉ።

‹ክቡር ጠቅላይ ሚኒስትር› አለ ባለ ደንደሱ ትከሻ። ‹ክቡር ጠቅላይ ሚኒስትር፤ ፍቅር፣ ይቅርታ፣ ኢትዮጵያዊነት፣ ይሄ የምናውቀው ቋንቋ አይደለም። በእርስዎ ደረጃ ሰምተንም አናውቅም። ምናልባት ዶክተር ሲባሉ ሰምተናልና ከውጭ ተምረውት ያመጡት ይመስለናል። እዚህ ሀገር እዚህ ቢሮ በዚህ ቋንቋ ሲወራ ሰምተን አናውቅም። ጭራሽ ማሠር እንጂ መፍታት የሚባል በዚህ ቢሮ መዝገበ ቃላት ውስጥ የለም። ውጡ እንጂ ግቡ የሚል ቃል አዲስ ነው ያመጡብን። ተለያዩ መባል ሲገባው ታረቁ፣ ተስማሙ፣ አንድ ሁኑ የሚባል መጋኛ እየመጣብን ነው። እነዚህ ሁሉ በአማርኛ፣ በትግርኛና በኦሮምኛ ካሉ ለምን እስከዛሬ እዚህ ቢሮ ውስጥ አልሰማናቸውም?› ባለ ደንደሱ ትከሻ የአንገት መደገፊያውን በኀዘን ነቀነቀው።

‹ክቡር ጠቅላይ ሚኒስትር› አለ ለጠቅላይ ሚኒስትሩ መቀመጫነት የተዘጋጀው ወንበር።

‹ጭራሽ አሁን ስንሰማማ በሽብር የተከሰሰን ሰው፣ ሞት የተፈረደበትን ሰው መፍታት ሳያንስዎት እዚህ ጠርተው እጁን ሊጨብጡት፤ እኛ ላይ አስቀምጠው ሊያናግሩት ነው አሉ? ይኼንን ከምናይ ምነው ድሮ ተቀዳደን በወደቅን ወይም በሐራጅ በተሸጥን? እና ይሄ ሰውዬ መጥቶ የት ሊቀመጥ ነው? ከኛ ማናችንም ብንሆን እንዲቀመጥብን አንፈቅድም። ለእርስዎም ለስምዎ ጥሩ አይደለም። ጠቅላይ ሚኒስትርኮ እቆርጣለሁ፣ እፈልጣለሁ፣ አሥራለሁ፣ እቀፈድዳለሁ፣ ሲል ነው የሚያምርበት።

‹እና እንዋጋለን፣ እንሸፍታለን፣ መንግሥት እንገለብጣለን፣ ሲሉ የኖሩት ሁሉ ብረታቸውን እያስቀመጡ እየመጡ ሊቀመጡብን ነው? ትናንትና እኛ ላይ ቁጭ ባሉት ባለ ሥልጣናት አሸባሪ፣ አደናባሪ፣ አቀናባሪ፣ ሲባሉ እንዳልነበር ዛሬ ዘመን ተቀየረ ብለው መጥተው ሊቀመጡብን?› ሞት ይሻለናል› አለ ሁለት ሰው የሚይዘው አጭሬ ወንበር።

‹ክብራችን ተነክቷል ክቡር ጠቅላይ ሚኒስትር› አለቺ ድፉጭፉጯ ወንበር። ‹ጭራሽኮ አሁንማ ቤተ መንግሥቱን ሰው መጎብኘት አለበት እያሉ ነው። ታድያ በኛና በሰፊው ወንበር መካከል ምን ልዩነት አለው? የቤተ መንግሥት ወንበር በመሆንና የቤት ወንበር በመሆን መካከል ምን ልዩነት ሊኖር ነው? መከበራችን፣ መታፈራችን፣ መፈራታችን፣ ሊቀርኮ ነው። ተራውን ሕዝብ ሁሉ ቤተ መንግሥት ጠርተው መጋበዝዎት ሳያንስ ጭራሽየቤተመንግሥቱንቆሌ ገፍፈው ሊያስጎበኙት? እና የየሠፈሩን ሰዎች እዚህ ግቢ ውስጥ በመስኮት ልናያቸው? ሞተናላ!›

‹ሲደበደብ ከኖረ ቆዳ የተሠራ ከበሮ ዜማው ሁሉ በለው በለው ይመስለዋል› አሉ ጠቅላይ ሚኒስትሩ።

‹አባቶቻችን ድንበር ሲያስከብሩ ኖሩ፤ እርስዎ ግን ድንበሩን ሁሉ ናዱት› አለ ዝም ብሎ ሲመለከት የነበረ በአገልግሎት ብዛት አርጅቶ አናቱ የተላጠ ወንበር› ጠቅላይ ሚኒስትሩ ከውስጥ የሚሰሙትን የስልክ ጥሪ የጽ/ቤት ኃላፊያቸው እንዲያነሣ አዝዘው ማዳመጥ ቀጠሉ።

የቱን ድንበር ነው የናድኩት?› አሉት ፈገግ ብለው በትዕግሥት ቆመው።

‹በተቃዋሚና በደጋፊ፣ በገዥና በተገዥ፣ በውጭና በውስጥ መካከል የጸናውን ድንበር ናዱትኮ። እግዜር ያሳይዎና ኢቲቪና ኢሳት አንድ ዓይነት ዜና እንዲያቀርቡ አደረጓቸውኮ። አሁን ጭራሽ ውጭ ሊሄዱ ነው አሉ። ዕንቁላል መወርወሩ ቀርቶ የዕንቁላል ሳንዱች ሊቀርብልዎት ነው አሉ? ከዚህ በላይ ድንበር መናድ የት አለ?› የተላጠ አናቱን አነቃነቀ።

‹እናም ክቡር ጠቅላይ ሚኒስትር ያሰናብቱን፤ አመለካከታችንን ከምንለውጥ ጾታችንን ብንለውጥ ይሻለናል። ዐርባ ዓመት ያልሰማነውን ቋንቋ ከምንሰማ - ጡረታ ወጥታችኋል የሚለውን ብንሰማ ይሻለናል። አዲሱን ወይን ጠጅ በአሮጌው አቁማዳ ማስቀመጥ አቁማዳውንም መቅደድ ወይኑንም ማፍሰስ ነው።›

ባለ ደንደሱ ትከሻ ወንበር ወደ ውጭ ሲወጣ ሌሎችም ተከትለውት ወጡ። የጠቅላይ ሚኒስትሩ ቢሮ ብዕሮችና ወረቀቶች ግን ጤና አልተሰማቸውም። ‹እነዚህ ወንበሮች እውን በጤናቸው ነው ቢሮውን ለቅቀው የወጡት? ወይስ በበር ወጥተው በመስኮት ሊመለሱ ነው?› አለ አንዱ እስክርቢቶ።

‹ያኔም አመጣጣቸው ግራ እንዳጋባን ዛሬም አካሄዳቸው ግራ ሊያጋባን ነው መሰል› አለና ሌላኛው እስክርቢቶ መለሰለት።

ክፍል የኔ ሃሳብ

 

ሕግ ሕግ ነው የሚለው አባባል እውነተኛነት እየተስተዋለ ነው ያሰኛል የሰሞኑ የኦዲቲ ሴንትራል ዘገባ። አንዲት እርጉዝ ላም ሀገር አማን ብላ ከአሳዳሪዎቿ በማምለጥ ወደ ጎረቤት ሀገር በማምራቷ የሞት ቅጣት ሊጣልባት ነው። ቡልጋሪያዊቷ ላም ሳታውቅ ድንበር አቋርጣ ወደ ሰርቢያ ትገባለች። ከአሳዳሪዋ አምልጣ ወደ ሰርቢያ የገባቸው ይህች ላም፣ አሳዳሪዎቿ ከሁለት ሳምንታት ፍለጋ በኋላ ያለችበትን ቢደርሱባትም ወደቤታቸው ይዘዋት መመለስ ግን አልቻሉም። ፔንካ የተባችው ይህች ላም ድንበር አቋርጣ የገባችበት ሰርቢያ የአውሮፓ ህብረት አባል ሀገር ባለመሆኗ ህጋዊ የይለፍ ወረቀት ሳትይዝ ወደ ሀገሯ መመለስ አትችልም። ይልቁንም በህገ ወጥ መንገድ ድንበር በማቋረጧ በሞት እንድትቀጣ ተፍረዶባታል።

የሰርቢያ እንስሳት ህክምና ተቋም የላሟን ጤንነት በማረጋገጥ ወደ ሀገሯ መመለስ እንደምትችል ቢገልጽም የድንበር ጠባቂዎች ግን አሻፈረን ብለዋል። ጠባቂዎቹ እንዳሉትም በአውሮፓ ህብረት ሀገራት የጋራ መተዳደሪያ ደንብ መሠረት ላሟ ወደ ቡልጋሪያ ለመመለስ የይለፍ ወረቀት ያስፈልጋታል። ላሚቷ ይህን ወረቀት ስላልያዘችም ህገ ወጥ በመሆኗ በሞት እንድትቀጣ ተወስኖበታል። ላሟ ልትወልድ ቀናት የቀሯት ብትሆንም ህጉ ተፈፃሚ ይሆን ዘንድ በሞት እንድትቀጣ ተወስኖባታል ተብሏል።

ክፍል አንዳንድ
Wednesday, 06 June 2018 13:57

የማይታመኑ እውነታዎች

 

·                     በ2011 ዓ.ም ኤሚ ዴቪሰን የተባለች ሴት አንድ ምንም የማይታይ ስእልን በ10ሺህ ዶላር ገዝታለች።

·                     ሳዳም ሁሴን ዘቢባ እና ንጉሱ የሚል የፍቅር ልብ ወለድ ደራሲ ነው። ይህ መፅሐፍ እ.ኤ.አ. በ2000 ዓ.ም በስውር ኢራቅ ውስጥ ታትሟል።

·                     በታይዋን አንድ ምግብ ቤት ምግብ ማቅረቢያዎቹ በመፅደጃ ቤት ሳህን ቅርፅ የተሰሩ ናቸው።

·                     ልዑል ቻርልስ እና ዊሊያም ሁልጊዜም በረራ ሲያደርጉ የሚጓዙት በተለያየ አውሮፕላን ነው። ምክንያቱም አደጋ ቢፈጠር አንደኛቸው እንኳን ለመትረፍ ነው።

·                     በጨካኝነቱ የሚታወቀው አዶልፍ ሂትለር፣ አሉሮ ፎቢያ የሚባል የድመት ፍራቻ አለበት። ታላቁ አሌክሳንደር፣ ናፖሊዮን እና ሙሶሎኒም የዚሁ የድመት ፍራቻ ተጠቂዎች ናቸው።

·                     ቻርልስ ዳርዊን በምርምር ያገኛቸውን የእንስሳ ዝርያዎች ሁሉ ይመገብ ነበር።

·                     የዓለማችን ሰፊ ቤተሰብ ያለው ሰው ህንዳዊው ዚዮና ቻና ነው። ይህ ሰው 39 ሚስቶች ያሉት ሲሆን፤ 94 ልጆች፣ 14 የልጅ ሚስቶች እንዲሁም 33 የልጅ ልጆች አሉት። ቤተሰቡም ባክትዋንግ በተባለች ከተማ ውስጥ ባለ መቶ ክፍል እና ባለ አራት ፎቅ ቤት ውስጥ ይኖራል።

·                     ብራድ ፒት ሰባት ዓመታትን በቲቤት በሚባለው ፊልም ላይ በነበረው ድርሻ ምክንያት ወደ ቻይና እንዳይገባ እገዳ ተጥሎበት ነበር፡፤

·                     ዬሬታ የተባለ አንድ ግለሰብ ለሚስቱ መታሰቢያ የሚሆን የጊታር ቅርፅ ለመስራት 2ሺህ ያህል ዛፎችን ተክሎ ነበር።

·                     በመጽሐፍ ቅዱስ ውስጥ ያለውን ይሁዳን ሆነው ሲተውኑ የነበሩ ሁለት ተዋናዮች በትወና ላይ ሳሉ ህይወታቸውን አጥተዋል።

ክፍል አንዳንድ
Page 1 of 3

ድርጅትዎ ያስተዋውቁ!

  • Advvrrt4.jpg

እዚህ ያስተዋውቁ!

  • Aaddvrrt5.jpg
  • Advverttt.jpg
  • Advvrt1.jpg

 

Advvrrt4

 

 

 

 

Who's Online

We have 78 guests and no members online

Sendek Newspaper

Bole sub city behind Atlas hotel

Contact us