Items filtered by date: Wednesday, 11 July 2018 - Sendek NewsPaper

 

-    ሎዛ አበራ ኮከብ ግብ አግቢ ሆናለች

በኢትዮጵያ የሴቶች ፕሪሚየር ሊግ ደደቢት አሸንፎ ዋንጫውን አንስቷል። የቡድኑ አጥቂ ሎዛ አበራ ዘንድሮም የሊጉን የኮከብ ግብ አግቢነት ክብር ተጎናጽፋለች።

በሴቶች ፕሪሚየር ሊግ ጠንካራ ከሆኑት ክለቦች መካከል አንዱ የሆነው ደደቢት የ2010 ዓ.ም አሸንፎ ዋንጫውን አንስቷል። የቅርብ ተፎካካሪው የኢትዮጵያ ንግድ ባንክ ቡድን በሁለተኛነት ሊጉን አጠናቋል።

ደደቢት ባለፈው ሳምንት በአዲስ አበባ ስታዲየም የጌዲዮ ዲላ ቡድንን ሲያስተናግድ የሊጉ አሸናፊ መሆኑን አረጋግጦ ነበር። ወደ ሜዳ ሲጋባም የክብር አሰላለፍ በተጋጣሚው ቡድን ተደርጎለታል።

የሊጉን የመጨረሻ ጨዋታ በ3ለ1 አሸናፊነት ያጠናቀቀው የደደቢት ቡድን የሊጉን ዋንጫ በደማቅ ስነ ስርአት ከእለቱ የክብር እንግዶች እጅ ተቀብሏል። የቡድኑ ተጫዋቾችም ከኢትዮጵያ እግር ኳስ ፌዴሬሽን ስራ አስፈጻሚ አባላት የሜዳልያ ሽልማት ተሰጥቷቸዋል።

የደደቢትና የኢትዮጵያ ብሔራዊ ቡድን አጥቂ የሆነችው ሎዛ አበራ በእለቱና ባለፈው አንድ ጨዋታ ላይ ተሰልፋ ባትጫወትም የሊጉን ኮከብ ግብ አግቢነት የወሰደባት አልነበረም። ተጨዋቿ ያስመዘገበቻቸው 17 ግቦች ሊጉን በኮከብ ግብ አግቢነት እንድታጠናቅቅ አስችሏታል። ሎዛ በኮከብ ግብ አግቢነት ስታጠናቅቅ ዘንድሮ ለአራተኛ ጊዜ ነው።

ሎዛ አበራ በክለቧና በኢትዮጵያ ብሔራዊ ቡድን ውስጥ በፊት መስመር ተጫዋችነት የምታሳየው ብቃት በብዙዎች ዘንድ አድናቆትን ያተረፈላት ሲሆን፤ በውጭ ሀገር ክለቦች ዐይን ውስጥ እንድትገባ አድርጓታል። ሰሞኑንም ተጨዋቿ ለሙከራ ወደ ስዊድን ሀገር መጓዟን ሶከር ኢትዮጵያ አስነብቧል።

በዘንድሮው የኢትዮጵያ የሴቶች ፕሪሚየር ሊግ ላይ 10 ክለቦች የተሳተፉ ሲሆን፤ ደደቢትና ኢትዮጵያ ንግድ ባንክን በመከተል የመከላከያ ክለብ ሶስተኛ ደረጃን ይዞ ውድድሩን አጠናቋል። ከክልል ክለቦች ጠንካራ ተፎካካሪ የነበረው የሐዋሳ ከነማ እግር ኳስ ክለብ አራተኛ ደረጃን ማግኘት ችሏል።

ክፍል ስፖርት

 


ከጥላሁን እንደሻው (የግል አስተያየት)

የኢህአዴግ አገዛዝ ሥልጣን ከያዘበት ጊዜ ወዲህ ብቻ ሳይሆን የኢህአዴግ አባል ድርጅቶች እያንዳንዳቸው ከተቋቋሙበት ዕለት ጀምሮ በተደጋጋሚ ሲያስደምጡን የቆዩት እጅግ ተደጋጋሚና አሰልቺ ፕሮፓጋንዳ እስከ መገንጠል፣ እስከ መገንጠል፣ እስከ መገንጠል፣ እስከ መገንጠል የሚል ነበር። በኢህአዴጎች ዘንድ የእስከ መገንጠል
ፕሮፓጋንዳን
ማስተጋባትም ለብዙ ዓመታት ዋነኛው የዴሞክራሲያዊነትና የተራማጅነት መገለጫና መመዘኛ ሆኖ ቆይቶ ነበር። ይሁንና ለሁሉም ጊዜ አለውና አሁን ግን ያ ሚዛናዊ ያልሆነው ፕሮፓጋንዳ የተቀየረ ይመስላል።

ሁሉም ኢህአዴጎች ተለውጠው እንደ ጠቅላይ ሚ/ር አቢይ የመደመርን ዓላማ በማራማድ ላይ ናቸው ማለት ባይቻልም በአሁኑ ወቅት በሕዝባዊ ትግልና በእግዚአብሔር ፈቃድ አማካይነት ከራሱ ከኢህአዴግ በመጡ መሪ ከፋፋዩና ሚዛናዊነት የጎደለው ፕሮፓጋንዳ ተቀይሮ በመደመር ሀሳብና ዓላማ ተተክቶ ለመስማትና ይህንኑ የሚያጠናክሩ ተጨባጭ ተግባራዊ እርምጃዎች ሲወሰዱም በአይናችን ለማየት በቅተናል።

በበኩሌ እንዲህ ያለ ቀና ሀሳብ ከፋፋይ ፕሮፓጋንዳን ከመሠረቱ ስንቃወምና የእኩልነትና የአድነትን ሀሳብና ዓላማ ሲናራምድ ከነበርን ተቃዋሚዎች እንጂ ከኢህአዴግ መሪዎች በኩል ይገኛል፣ የሚል ግምት ያልነበረኝ ቢሆንም አንድ የኢህአዴግ አመራር አባል የሆነ ሰው በኢትዮጵያ ሕዝብ ትግል ተገዶም ይሁን አንዳንድ ሰዎች እንደሚሉት በእግዚአብሔር ታዝዞ በእርግጥም በአሁኑ ወቅት ይህንን ቀና ሀሳብ በቆራጥነት እያራመደውና በሥራም ላይ እያዋለው ይገኛል።

በአሁኑ ወቅት በዶ/ር አቢይ አሕመድ የኢፌዴሪ ጠቅላይ ሚ/ር እየተራመደ ያለው ይህ የመደመር ዓላማ በትዕቢትና በጀብደኝነት ተነሳስቶ የመስፋፋት ዓላማ ሳይሆን የሕዝቦች ማንነትና እኩልነት በተከበረበት ሁኔታ፣ በመከባበርና በፍቅር ላይ የተመሰረተ አንድነት ለመገንባት የታሰበ መሆኑ ደግሞ በሀሳቡ እንድስማማና የራሴንም የድጋፍ አስተያየት እንዲሰጥበት አነሳስቶኛል። ለኢትዮጵያ ብሔር ብሔረሰቦች፣ ሕዝቦችና ሀይማኖቶች ብቻ ሳይሆን ለአፍሪካ ቀንድ ሕዝቦችና ለመላው የአፍሪካ ሕዝቦች መተጋገዝና መረዳዳት ጭምር የታሰበ ሰፊና ጥልቀት ያለው ሀሳብ መሆኑም
በተጨማሪ ያስደሰተኝ ጉዳይ ነው። ስለዚህ ይህ ቀና ሀሳብ እንዲሳካና ተግባራዊ እንዲሆን የሕዝቦችን በእኩልነትና በመከባበር ላይ የተመሠረተ አንድነት የምንሻ ኢትዮጵያውያን የድሻችንን ለመወጣት መተባበር ይኖርብናል።

ሀሳቡ ዘላቂነት ባለው መልኩ በትክክል ተግባራዊ እንዲሆን ደግሞ ሀሳቡን በንግግር ከመግለጽ ባሻገር የሀገራችን መንግሥት ቋሚ መመሪያ ሆኖ ሥራ ላይ እንዲውል የሚያደርጉ ውይይቶችና ድርድሮች በሚመለከታቸው አካላት ሁሉ
ሊደረጉና በብሔራዊ መግባባት ላይ ሊደረስበት ይገባል። በዚሁም መሠረት የተለያዩ የፖለቲካ ፓርቲዎችና የህብረተሰብ ክፍሎች በሀገራችን አጨቃጫቂ በሆኑ ሀገራዊ ጉዳዮች ላይ በጥልቀት በመወያየትና ከስምምነት በመድረስ ቀና ሀሳቡ በሕዝባችን ዴሞክራሲያዊ ውሳኔ የሕገ-መንግሥታችን፣ የሕጎቻችንና የአፈጻጸም መመሪያዎቻችን አካል እንዲሆን በማድረግ በእነዚሁ ሰነዶቻችን ላይ ተገቢውን ማሻሻያዎች ማድረግ ይኖርብናል። በሚሻሻሉ ሰነዶቻችን ላይ ተመሠርተንም ፍትሐዊና ዴሞክራሲያዊ ምርጫ በማካሄድ ሕዝባችንን በትክክል የሥልጣን ባለቤት ማድረግና የህዝባችን እኩልነትና አንድነት የተረጋገጠበት ትክክለኛውን የፌዴራላዊ ዴሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ መንግሥት እውን ማድረግ ይገባናል።

ይህንን ቀና ሀሳብ በሥራ ላይ እንዲውል ከማድረጋችን ጎን ለጎን ደግሞ በከፋፋይ አስተሳሰቦችና ሥራዎች ምክንያት በተለያዩ የሀገራችን አከባቢዎች በተከሰቱት ግጭቶች ብዙ ጉዳት የደረሰባቸውንና በገዛ ሀገራቸው ከቤት ንብረታቸውም የተፈናቀሉትን ወገኖቻችንን በአስተማማኝና ዘላቂነት ባለው ሁኔታ ወደ ቤታቸውና ኑሮአቸው ተመልሰው እንዲቋቋሙ ማድረግ ይኖርብናል። ዳግም እንደዚህ አይነት አስከፊ ጉዳቶች በሀገራችን እንዳይከሰቱም አፍራሽና ከፋፋይ አስተሳሰቦችን በማራመድ ሕዝባችን እርሰበርስ እንዲጋጭ የሚያደርግ ተግባራትን የሚፈጽሙ ሰዎች በሕግ ተጠያቂ
እንዲሆኑ በማድረግ፣ የመደመር ቀና ሀሳቡ በሕዝባችን ሕሊና ውስጥ በትክክል እንዲሰርጽና በእኩልነትና በመከባበር ላይ የተመሠረተው የሕዝባችንና የሀገራችን ጠንካራ አንድነት እውን እንዲሆን እያንዳንዳችን የድርሻችንን ሊንወጣ ይገባናል እላለሁ። ሰላምና ፍቅር ለሁላችንም ይሁን።

እግዚአብሔር ኢትዮጵያንና ሕዝቧን ይባርካት።¾



  



   






  
  






ክፍል የኔ ሃሳብ
Wednesday, 11 July 2018 13:27

ሮናልዶ ወደ ጁቬንቱስ

 

የጣሊያኑ ተነባቢ ጋዜጣ ቱቶ ስፖርት እሁድ እለት ይዞ የወጣው ሮናልዶ እንኳን ደህና መጣህ የሚል ጽሑፍ በትልቁ አትሞ አውጥቷል። ይህም ሰሞኑን ከሪያል ማድሪድ ሊለቅ ነው የሚለውን ያልተረጋገጡ ወሬዎች እውነተኛነት የሚያረጋግጥ ሆኗል።

የ33 አመቱ ፖርቱጋላዊ አጥቂ ላለፉት ዘጠኝ ዓመታት ከስፔኑ ሪያል ማድሪድ ክለብ ጋር ስኬታማ ጊዜን አሳልፏል። ተጨዋቹ በአውሮፓ ሻምፒየንስ ሊግ ሪያል ማድሪድ ሊቨርፑልን አሸንፎ ዋንጫ ካነሳ በኋላ የሰጠው አወዛጋቢ አስተያየት በቤርናባው እንደማይቆይ የሚጠቁም ነበር። የመገናኛ ብዙሀንም የተጨዋቹ ቀጣይ ማረፊያ የት ሊሆን እንደሚችል የተለያዩ ግምቶች ሲሰጡ ቆይተዋል። በስተመጨረሻ ግን ሚዛን የደፋው የጣሊያኑ ጁቬንቱስ ክለብ ሆኗል። በዝውውሩ ላይም ተጨዋቹ እስካሁን ምንም አይነት ይፋዊ መግለጫ አልሰጠም።

ክፍል ስፖርት

 

በተለያዩ ጥቃቅን ምክንያቶች ሲቆራረጥ የከረመው የኢትዮጵያ ፕሪሚየር ሊግ እሁድ ይጠናቀቃል።

የዋንጫው ማረፊያ ያልታወቀው የዚህ ዓመት ውድድር ጅማ አባ ጅፋር ከአዳማ ከነማ እና ቅዱስ ጊዮርጊስ ከሐዋሳ ከነማ የሚያደርጉት ጨዋታ የዋንጫውን ማረፊያ ይለያል። ሊጉን በዚህ ዓመት የተቀላቀለው ጅማ አባ ጅፋር እና የ13 ጊዜ የሊጉ ሻምፒዮን ቅዱስ ጊዮርጊስ እኩል ነጥብ እና እኩል የጐል ክፍያ የያዙ በመሆኑ ፌዴሬሽኑ የሁለቱን ጨዋታ በተመሳሳይ ሰዓት እንዲካሄድ ወስኗል። ጅማ አባ ጅፋር ከዋንጫ ተፎካካሪነቱ በተጨማሪ አጥቂው አካኮ አፎላቢ የሊጉን ኮከብ ጎል አግቢነት በ19 ጎሎች እየመራ ሲሆን፤ አሰልጣኝ ገብረመድህን ኃይሌም ለኮከብ አሰልጣኝነት ይጠበቃል።

በሌሎች ጨዋታዎች ኢትዮጵያ ቡና ከመቀሌ ከተማ፣ ወልድያ ከነማ ከወላይታ ዲቻ፣ መከላከያ ከደደቢት፣ ወልዋሎ ከድሬዳዋ ከነማ፣ ኢትዮ ኤሌክትሪክ ከሲዳማ ቡና እና አርባ ምንጭ ከነማ ከፋሲል ከነማ የሊጉ 30ኛ ሳምንት መርሃ ግብር አካል ናቸው።

በተለይ የወራጅነት ሥጋት ያለባቸው ኢትዮ-ኤሌክትሪክ፣ አርባ ምንጭ ከነማ፣ ድሬዳዋ ከነማ፣ ወላይታ ዲቻ እና ወልዋሎ አዲግራት ዩኒቨርሲቲ ጨዋታውን በትኩረት የሚጠብቁት ይሆናል።

ክፍል ስፖርት

 

ከጉዳት ጋር የሚታገለውና የአርሴናል አካዳሚ ፍሬ የሆነው እንግሊዛዊው ጃክ ዊልሼር ወደ ዌስትሃም ዩናይት ሊዘዋወር መሆኑን ተከትሎ ጀርመናዊው ሜሱት ኦዚል ለዓመታት ሲመኘው የነበረውን 10 ቁጥር ማሊያ ተረከበ።

በአርሴናል 196 ጨዋታ አካሂዶ 37 ጎሎችን ያስቆጠረውና ከ60 በላይ ኳሶችን ለአጥቂዎች ጣጣቸውን ጨርሶ ያቀበለው መልከ መልካሙ አማካይ፤ ከቀጣዩ የውድድር ዓመት ጀምሮ በአዲስ የማሊያ ቁጥር የሚታይ ይሆናል።

ታጋይነት ይጎድለዋል እየተባለ ትችት የሚወርድበት ቢሆንም ለትችቶች መስሚያ የሌለው ጀርመናዊ አማካይ በሚሊ ሜትር የተመጠኑ ኳሶችን ለአጥቂዎች በማቀበል ከፕሪሚየር ሊጉ ቀዳሚው ተጫዋች ነው። ካለፈው የውድድር ዓመት አጋማሽ ጀምሮ ሰሜን ለንደኖቹን የተቀላቀለው ጋቦናዊው አጥቂ ፔር ኤምሪክ ኦባሚያንግ የሜሱት ኦዚልን ምጥን ኳሶች በአግባቡ መጠቀም ከቻለ ክለቡን ለድል ራሱንም ለኮከብ ጎል አግቢነት ያበቃል የሚሉ አስተያየቶች ተሰጥተውበታል። አርሴናል ከጃክ ዌልሸር በተጨማሪም ሳንቲ ካዞርላን እና ፍራንሲስ ኮክለን ያሰናበተ በመሆኑ ለቦታው ኡራጋዊውን ካርሎስ ቶሬራን ከሳምፕዶሪያ አስፈርሟል።

ከጀርመኑ ቦርሲያ ዶርትመንድ ደግሞ ግሪካዊውን ተከላካይ ሶቅራጥስን፣ ከጁቬንቱስ ደግሞ ስዊዘርላንዳዊውን የቀኝ መስመር ተከላካይ ሌችተንስታይንን እና ከባየር ሊቨርኩሰን ደግሞ ግብ ጠባቂውን በርናንድ ሌኖን አስፈርሟል።

ክፍል ስፖርት

 

የኢትዮ-ኤርትራ ጦርነትን ተከትሎ ሁለት አስርት ዓመታት የፈጀው “ምንም ሰላም፤ ምንም ጦርነት የሌለበት” የመፋዘዝ ፖሊሲ በሰላም ለመቋጨት በሚያስችል ሁኔታ ውስጥ እንዳለ ፍንጭ የሚሰጥ ጉዳይ ባሳለፉነው ሳምንት ተስተውሏል።

በተለይ ጠቅላይ ሚኒስተር ዐብይ አሕመድ ሐምሌ 1 ቀን 2010 ዓ.ም. በአስመራ ያደረጉት ይፋዊ የሥራ ጉብኝት በሁለቱ ሕዝቦች መካከል የነበረውን የምንም ሰላም የምንም ጦርነት ፖሊሲን ወደ ዘላቂ ሰላም ሊቀይረው ይችላል ተብሎ ተስፋ ተደርጎበታል። ፕሬዚደንት ኢሳያስ አፈወርቂም በበኩላቸው የጠቅላይ ሚኒስትር ዐብይ አህመድ የወሰዱት ተነሳሽነት ከግቡ እንዲደርስ አስፈላጊውን ሁሉ እናደርጋለን ማለታቸው፤ በቀጣይ በሁለቱ ሀገሮች የሰላም ስምምነት ላይ ይደርሳሉ የሚል ተስፋ በባለድርሻ አካላት አሳድሯል።

የኤርትራ ሕዝብ ለጠቅላይ ሚኒስተር ዐብይ አሕመድ ያሳየው አቀባበል በሁለት መልኩ የሚታይ ነበር። አንደኛው፣ ጠቅላይ ሚኒስትር ዐብይ ለሚከተሉት የ”ፍቅር ዲፕሎማሲ” እውቅና መስጠት ሲሆን፤ ሁለተኛው፣ የኤርትራ ሕዝብ በሁለቱ ሀገሮች መካከል በማንኛውም ዋጋ ሰላም እንዲሰፍን ያለውን ቁርጠኝነትና ፍላጎት ከፍ አድርገው ለማሳየት የተጠቀሙበት መድረክ ነው።

በፕሬዝደንት ኢሳያስ አፈወርቂ የሚመራው ገዢው ፓርቲ የጠቅላይ ሚኒስትር ዐብይን ጉብኝት የተቀበለበት መንገድ አስገራሚ ነው። አንደኛው፣ ፕሬዝደንት ኢሳይያስ ለሃያ ዓመታት በይፋ ለኢትዮ-ኤርትራ ጦርነት በብቸኝነት ሕወሓት ተጠያቂ ሲያደርጉ መሰንበታቸው ቢታወቅም፣ የሰላሙን ጥሪ ለመቀበል በምክንያትነት ያስቀመጡት የዶክተር ዐብይን የሰላም ዝግጁነትና ቀናነትን ነበር። ሁለተኛው፣ ፕሬዝደንት ኢሳያይስ በንግግራቸው ያራመዱት አቋም አሸናፊ መሆኑን ከመግለፃቸውም በላይ ንብረታችንም አላጣንም ብለዋል። የአስመራ ገዢውም ፓርቲና የኤርትራ ሕዝብ በትዕግስት የፈለጉትን ማግኘታቸውን አሳውቀዋል።

በኢትዮጵያ በኩል በገዢው ፓርቲ ውሳኔ መሰረት፣ ነፍጥ ላነሱ የፖለቲካ ኃይሎች እና ለሕግ ታራሚዎች ምህረት መስጠቱ የሚታወቅ ነው። በሁለተኛ ደረጃ ከኤርትራ መንግስት ጋር ስምምነት ለማውረድ፤ የአልጀርስ ስምምነትን ያለምንም ቅድመ ሁኔታ ለመተግበር በወሰነው መሰረት ወደ ተግባር የተሸጋገረበት ክዋኔ ተደርጎ የሚወሰድ ነው። ይህም በመሆኑ ገዢው ፓርቲ በአስመራ ላይ በተከተለው ውሳኔ በአብዛኛው ሕዝብ ቅቡልነት አግኝቷል።

እንደመንግስት ስንመለከተው፣ የኢትዮጵያ እና የኤርትራ መንግስታት የተለያዩ የሰላምና የወዳጅነት ስምምነትን ተፈራርመዋል። በዚህ ስምምነት ቁልፍ ውሳኔ ተደርጎ የሚቀመጠው ሁለቱ ሀገሮች በይፋ የነበሩበት ጦርነት ማብቃቱን ማወጃቸው ነው።

የኢፌዴሪ ጠቅላይ ሚኒስትር ዶክተር አብይ አህመድ እና የኤርትራው ፕሬዚዳንት ኢሳያስ አፈወርቂ በሁለቱ ሃገራት መካከል የተደረሱ በርካታ የሰላምና ወዳጅነት ስምምነቶችን ፈርመዋል። እነሱም፤ በሁለቱ ሃገራት መካከል ያለውን ጦርነት በይፋ ማስቆምና ወደ አዲስ የግንኙነትና ወዳጅነት ምዕራፍ መሸጋገር፤ በፖለቲካ፣ ኢኮኖሚያዊ፣ ማህበራዊ፣ ባህላዊና የፀጥታና ደህንነት ጉዳዮች ላይ በትብብር መስራት፤ የአየርና የየብስ ትራንስፖርትን ማስጀመር፣ የተቋረጠውን የመደበኛ ስልክ አገልግሎት እንዲሁም የንግድ ግንኙነታቸውን ማስጀመርም ናቸው። በተጨማሪም፣ በሁለቱ ሃገራት መካከል ተቋርጦ የነበረውን ዲፕሎማሲያዊ ግንኙነት ለማስጀመር፣ የኢትዮጵያ ኤምባሲ በአስመራ የኤርትራ ኤምባሲ ደግሞ በአዲስ አበባ አበባ እንዲከፈት ተስማምተዋል።

የስምምነታቸው ማሰሪያ ነጥብ ተደርጎ የሚወሰደውን፣ በአልጀርሱ ስምምነት የገቧቸው የድንበር ስምምነቶች ገቢራዊ ለማድረግ እና ሁለቱ ሃገራት በቀጠናው ሰላም፣ ልማትና ትብብርን ለማምጣት በጋራ ለመስራት ከስምነት ላይ ደርሰዋል። በውጭ መገናኛ ሚዲያዎችና በማሕበራዊ ሚዲያ ውስጥ ተወሽቀው በሁለቱ ሀገሮች መካከል ሲካሄዱ የነበሩ የጥላቻን ፕሮፖጋንዳ በሮችን ለመዝጋት ተስማምተዋል።

የአፍሪካ ህብረት እና አውሮፓ ህብረት ኢትዮጵያ እና ኤርትራ የሰላምና የወዳጅነት ስምምነት መፈራረማቸውን አዎንታዊ እርምጃ ብለውታል። የአፍሪካ ህብረት ኮሚሽን ሊቀመንበር ሙሳ ፋቂ መሃመት ባወጡት መግለጫ፥ ጠቅላይ ሚኒስትር ዶክተር አብይ አህመድ እና ፕሬዚዳንት ኢሳያስ አፈወርቂ የፈረሙትን የሰላምና የወዳጅነት ስምምነት አድንቀዋል፤ የሁለቱ ሀገራት የህዝባቸውን የጋራ ተጠቃሚነት በማስቀደም ግንኙነታቸን ለማሻሻል የወሰዱትን እርምጃ ተገቢ ነው ብለዋል።

አያይዘውም፣ ኢትዮጵያ እና ኤርትራ በአሁኑ ወቅት የጀመሩት የሰላም ሂደትም እንደ አውሮፓውያኑ አቆጣጠር በ2020 አፍሪካን ከጦር መሳሪያ ድምጽ ነፃ ለማድረግ ለተያዘው እቅድ መሰረት የሚጥል ነው ሲሉም አወድሰዋል። ኢትዮጵያ እና ኤርትራ በቀጣይም ግንኙነታቸውን ለማሻሻል ለሚያነናውኑት ተግባራት የአፍሪካ ህብረት አስፈላጊውን ድጋፍ ለማድረግ ዝግጁ መሆኑንም ሊቀመንበሩ ሙሳ ፋቂ መሃመት አስታውቀዋል።

በተመሳሳይ የአውሮፓ ህብረት ባወጣው መግለጫ፣ ኢትዮጵያ እና ኤርትራ የተፈራረሙት የሰላምና የወዳጅነት ስምምነት ታሪካዊ እና የሚደነቅ ነው ሲሉ ድጋፋቸውን አሳይተዋል። የአውሮፓ ህብረት ምክትል ፕሬዚዳንት ፌድሪካ ሞግሄሀርኒ ባወጡት መግለጫ፣ ጠቅላይ ሚኒስትር ዶክተር አብይ አህመድ እና ፕሬዚዳንት ኢሳያስ አፈወርቂ የፈረሙት ስምምነት የሁለቱን ሀገራት ግንኙነት የሚያሻሽል ነው ብለዋል እንደሚያምኑ ገልጸዋል።

አክለውም ም/ፕሬዝደንት ፌድሪካ፣ ኢትዮጵያ እና ኤርትራ ላለፉት 20 ዓመታት በመካከላቸው የነበረውን ችግር በመፍታት ግንኙነታቸውን ለማሻሻል መስማማታቸው በአፍሪካ ቀንድ አካባቢ ቀጠናዊ ትብብር እንዲጠናከርና ሰላም እንዲሰፍን የሚያደርግ ነው ሲሉ ተስፋቸውን አስቀምጠዋል። እንዲሁም የአውሮፓ ህብረት በኢትዮጵያ እና በኤርትራ መካከል ያለው ግንኙነት አስተማማኝ ደረጃ ላይ እስከሚደርስ ድረስም አስፈላጊውን ሁሉ ድጋፍ ለማድረግ ዝግጁ መሆናቸውን ሕብረቱን ወክለው ገልፀዋል።

በኢትዮጵያ ፖለቲካ ውስጥ የእጅ አዙር ጦርነት የምታካሂደው ግብፅ በበኩሏ፣ የኢትዮጵያ እና የኤርትራ መሪዎች አስመራ ላይ ተገናኝተው ታሪካዊውን የሰላም ስምምነት መፈራረማቸውን አደንቃለሁ ብላለች። የግብፅ ውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር አያይዞም በመግለጫው እንደገለጸው፣ ጠቅላይ ሚኒስትር ዶክተር አብይ አህመድ እና የኤርትራው ፕሬዝዳንት ኢሳያስ አፈወርቂ ተገናኝተው መወያየታቸውም ለሀገራቱም ሆነ ለአካባቢው የሚኖረው አስተዋጽዎ ከፍተኛ ነው ብለዋል። በሁለቱ ሀገራት መካከል አዲስ ምዕራፍ ከመክፈት አልፎ በአፍሪካ ቀንድ ፀጥታ እና መረጋጋትን ከማስፈን አንጻር ያለ ጥርጥር ከፍተኛ አስተዋጽኦ ይኖረዋል ብሏል።

የሲዊዲን የውጭ ጉዳይ ሚኒስትር ማርጎት ዎሊስትሮም በበኩላቸው፣ ኢትዮጵያና ኤርትራ የፈረሙትን የሰላምና የወዳጅነት ስምምነትን እንደሚደግፉ ገልፀው፤ ሲዊዲን ለሁለቱ ሀገራት አስፈላጊውን ትብብር ለማድረግ ዝግጁ መሆኗን አስታውቀዋል።

የወቅቱ የአፍሪካ ህብረት ሊቀመንበር የሩዋንዳው ፕሬዚዳንት ፖል ካጋሜ እና የኬንያው ፕሬዚዳንት ኡሁሩ ኬንያታም ስምምነቱን ተከትሎ የእንኳን ደስ ያላችሁ መልዕክታቸውን ማስተላለፋቸው ይታወሳል። እንዲሁም፣ የተባበሩት አረብ ኤሚሬቶች የውጭ ጉዳይ ሚኒስትር ሼክ አብዱላሂ ቢን ዛይድ አል ነኸያንም ስምምነቱን በማድነቅ፤ ሀገራቸው ሁለቱ ሀገራት በትብብር ሰላምና ብልፅግናን ለማምጣት የሚያደርጉትን ጥረት እንደምታግዝም አረጋግጠዋል።

ከምስራቅ አፍሪካ ሀገሮች የሰላምና የደህንነት አንፃር በባለድርሻ አካላት ከፍተኛ ድጋፍ የተቸረው የሰላም እርምጃ ነው። የኬኒያው ፕሬዝደንት ዑሁሩ ኬኒያታ የሰላም ስምምነቱን አስመልክተው፣ “እንኳን ደስአላችሁ፤ ጎረቤታችሁ በመሆናችን እንኮራለን” ካሉ በኋላ ለሰላም ስምምነቱም መተግበር እገዛ እንደሚያደርጉ አሳውቀዋል። ኢጋድ በበኩሉ ኢትዮጵያ ለሰላም ስምምነቱ የወሰደችውን ተነሳሽነት አድንቋል። ኤርትራም ወደ ኢጋድ አባልነቷ እንድትመለስ ጥሪ አቅርቧል።

ኢትዮጵያ የመንግስታቱ ድርጅት የፀጥታው ምክር ቤት በኤርትራ ላይ የጣለውን ማዕቀብ እንዲያነሳ ይፋዊ ጥያቄ ማቅረቧ ታውቋል። ጠቅላይ ሚኒስትሩ አዲስ አበባ ከተመለሱ በኋላ ከመንግስታቱ ድርጅት ዋና ፀሃፊ አንቶኒዮ ጉተሬዝ ጋር ከተወያዩ በኋላ ተመድ በኤርትራ የጣለውን ማዕቀብ እንዲያነሳ ለዋና ፀሃፊው ይፋዊ ጥያቄያቸውን አቅርበዋል። ጥያቄው የቀረበላቸው የመንግስታቱ ድርጅት ዋና ፀሃፊ አንቶኒዮ ጉተሬዝ በበኩላቸው፥ ኤርትራ ላይ የተጣለው ማዕቀብ ከዚህ በኋላ ብዙ ጊዜ ተግባር ላይ እንደማይቆይ ተናግረዋል።

ዋና ፀሃፊው ኢትዮጵያና ኤርትራ መደበኛ ግንኙነታቸውን ለመጀመር መስማታቸውን ተከትሎ፥ ምክር ቤቱ በኤርትራ ላይ የጣለው ማዕቀብ ከዚህ በኋላ ተግባር ላይ የሚቆይበት ምክንያት የለም ብለዋል። አያይዘውም ዋና ፀሐፊው፣ ሁለቱ ሃገራት ከድንበር ጋር በተያያዘ የደረሱት የድንበር ማካለል ጉዳይ እንዲሳካም ተመድ ሁኔታዎችን ለማመቻቸት ዝግጁ መሆኑንም ገልጸዋል።

የትግራይ ክልላዊ መንግስት እና የትግራይ ህዝብ የኢትዮ-ኤርትራ ሁኔታ በዘላቂነት ለመፍታት በሚደረገው ሁሉን አቀፍ ጥረት ከኤርትራ ህዝብ ጎን እንደሚቆሙ አረጋግጠዋል።

ምክር ቤቱ ባወጣው መግለጫ፣ በሁለቱ ሀገራት መካከል ለ20 ዓመታት የዘለቀው ሰላምም ጦርነትም የሌለበት ሁኔታን በዘላቂነት ለመፍታት በኢህአዴግ ስራ አስፈፃሚ ኮሚቴ የቀረበውን ወሳኔ ተከትሎ ህወሓትና የትግራይ ክልል መንግስትም በተመሳሳይ አኳኋን የትግራይ እና የኤርትራ ህዝቦች ወንድማማችነት ወደነበረበት ሁኔታ ለመመለስ ጠንክረው እንደሚሰሩ መወሰናቸውንና ውሳኔያቸውም ለመላው የትግራይ ህዝብ፣ ለሁሉም የኢትዮጵያ ብሔሮች፣ ብሔረሰቦችና ህዝቦች እንዲሁም ለኤርትራ ህዝብ ይፋ ማድረጋቸውን አስታውሷል።

መግለጫው የትግራይ ብሔራዊ ክልላዊ መንግስት የኢትዮጵያ እና የኤርትራ መንግስታት የሁለቱ ህዝቦች ሰላም በዘላቂነት ለመፍታት እያሳዩት ያለው ዝግጁነትና ተነሳሽነት የክልሉ መንግስት እንደሚያደንቅ አስታውቋል። በተለይ የኤርትራ ህዝብ ለ20 ዓመታት የዘለቀውን ሁኔታ በመፍታት የአትዮ-ኤርትራ ወንድማማችንትና ወዳጅነትን ለማጠናከር ያሳየው ፍላጎት፣ ጉጉትና ፍቅር እጅግ የሚያስደስትና ከፊት ለፊታችን ብሩህ ተስፋ እንዳለም የሚገለፅ ነው ብሏል። በመሆኑም የትግራይ ብሔራዊ ክልላዊ መንግስት ለኤርትራ ህዝብ ያለው ወንድማዊ አድናቆት ከፍ ያለ መሆኑን መግለፅ ይፈልጋል ብለዋል። የሁለቱ ሀገራት ህዝቦች የተጀመረውን ሰላም የማረጋገጥ ስራ ይበልጥ ለማጠናከር በአጭር ጊዜ ውስጥ ቀጥተኛ የሆነ የህዝብ ለህዝብ ግንኙነት በመጀመር ወንድማማችነታቸውንና ወዳጅነታቸውን እንዲያጠናክሩ ጥሪው አቅርቧል።

ኢትዮጵያ ቴሌኮሚኒኬሽን በበኩሉ ወደሥራ ገብቻለሁ ብሏል። አያይዞም፣ ወደ ኤርትራ ስልክ መደወል ለምትፈልጉ በሙሉ አጭር ማብራሪያ ይህንን ይመስላል፤ “በመደበኛ ስልክ ለመደወል ሲፈልጉ በመጀመሪያ +291ን መጻፍ ቀጥሎ 1ን በመጫን የደንበኛዉን ስልክ ቁጥር መጻፍ፤በሞባይል ለመደወል ደግሞ በመጀመሪያ +291ን መጻፍ ቀጥሎ 7ን በመጫን የደንበኛውን ቁጥር መጻፍ፤ ለሁለቱም /ለመደበኛና ለሞባይል/ስልኮች ታሪፍ ተመሳሳይ ሲሆን በደቂቃ 10 ብር ከ29 ሳንቲም ነው።”

 

ተቃውሞ

ላለፉት 26 ዓመታት ኤርትራን ያስተዳደሩት ፕሬዝደንት ኢሳይያስ ብቻ ናቸው። በኤርትራ ምድር ሕገ-መንግስት የለም። የሲቪል ሶሳይቲ የለም። በግል ይዞታ የሚተዳደር ሚዲያ የለም። ነፃ ፍርድ ቤት የለም። የሃይማት ነፃነት ለተወሰኑ እምነቶች ብቻ የተፈቀደ ነው። አስራ ስምንት ዓመት የሞላው ወጣት የብሔራዊ ውትድርና አገልግሎት እንዲሰጥ ይገደዳል። በሲቪል አገልግሎት የሚሰጡ ተቋማት በወታደራዊ ተሿሚዎች ይያዛል። በአስገዳጅ ሁኔታ ዜጎች በነፃ ጉልበታቸውን እንዲሰጡ ይገደዳሉ።

ከአጠቃላይ የኤርትራ ሕዝብ አስራ ሁለት በመቶ የሚሆነው ከሀገር ተሰደው ወጥተዋል። በተባበሩት መንግስታት ከፍተኛ የስደተኞች ኮሚሽን (United Nations High Commissioner for Refugees (UNHCR) report) ሪፖርት መሰረት በእ.አኤ. በ2016 ብቻ 52ሺ ኤርትራዊያኖች ከሀገራቸው ተሰደው ወጥተዋል። በ2012 የኤርትራ ፕሬዝደንት ኢሳያስን በመቃወምና ሂስ በማድረግ ከኤርትራ መንግስት ሸሽቶ የወጣ የአንድ ሚኒስትር ቤተሰቦች አሜሪካዊ ዜግነት ያላት የአስራ አምስት አመት ልጁን እና የሰማንያ ዓመት እድሜ ያላቸውን አያቱን እና የሰላሳ ስምንት ዓመት ወንድ ልጁን ወደ እስር ቤት መወርወራቸውን ሪፖርቱ ያሳያል። እስካሁንም ድረስ አለፍርድ እስር ቤት ውስጥ ናቸው ተብሏል። በሃይማኖት ረገድም ሱኒ ኢስላም፣ ኦርቶዶክስ፣ ካቶሊክ እና ሉተራን እምነቶች ብቻ ነው የሚፈቀደው።

ከላይ የሰፈሩትን ወቅታዊ የኤርትራ ፖለቲካ ኢኮኖሚ ማሳያዎችን እያነሱ በተለይ በስደት ሀገር የሚገኙ ኤርትራዊያን፣ “ለስደት ለውርደት ለእንግልት” ከዳረገን ፕሬዝደንትና ከሻዕቢያ ጋር፤ ጠቅላይ ሚኒስተር ዐብይ አሕመድ እንዴት ስምምነት ያደርጋሉ ሲሉ በዩቲዩብ እና በሌሎች ማሕበራዊ ሚዲያዎቸች ተቃውሞቸውን እያሰሙ ይገኛሉ።

በኤርትራ መንግስት ላይ ነፍጥ አንስተው እየታገሉ ያሉ ኃይሎች በበኩላቸው፣ የኢትዮጵያ መንግስት እኛን በተመለከተ ምንም ዓይነት ውይይት ሳያደርግ ወይም የእራሳችን አማራጭ እንድንወስድ ሳንማከር ከኤርትራ መንግስት ጋር የሰላምም ስምምነት ለማድረግ መወሰኑን ተከትሎ፣ ሕልውናችን አደጋ ውስጥ ወድቋል ሲሉ ስጋታቸውን አስቀምጠዋል።

ስማቸው እንዲጠቀስ ያልፈለጉ የኤርትራ መንግስት ተቃዋሚ ኃይሎች አመራር ለሰንደቅ እንደገለጽት፤ “የኢትዮጵያ መንግስት ነፍጥ ላነሱበት ኃይሎች ምህረት በማድረግ ወደ ሰላማዊ ትግል እንዲገቡ ሲፈቅድ፣ የኤርትራ ተቃዋሚ ኃይሎች እጣፈንታ ምን ሊሆን ይገባዋል ብሎ አልመከረም። በጋራ የኤርትራ መንግስትን የሽብር ፖለቲካ ኢኮኖሚን ስንመክት ከርመን፣ አሁን ላይ የኢትዮጵያ መንግስት በተናጠል የወሰደው የሰላምም ስምምነት፣ የኢትዮጵያ መንግስትን ለሰብዓዊ መብት፣ ለዴሞክራሲ እና ለነፃነት ያለውን ታማኝነት ጥያቄ ውስጥ የሚጥል ነው” ብለዋል።

አያይዘውም፤ “ከዚህ በፊት በጀበሃ አመራሮች ላይ በኢትዮጵያ ግዛት ውስጥ በመግባት የሻዕቢያ ቡድን የፈጸመው ግድያ፤ ነገ እኛ ላይ እንደማይደገም ዋስትናችን ምንድን ነው? ሲሉ ለኢትዮጵያ መንግስት ጥያቄያችን አድርሱልን” ብለዋል።

ክፍል ፖለቲካ

 

መንደሪን ምንም እንኳን የብርቱካን ዝርያ ቢሆንም ከመጣፈጥ ይልቅ የመኮምጠጥ ባህሪው ስለሚያይል ብዙዎቻችን አንደፍረውም። እንደ አጋጣሚ ሆኖ ስናገኘው እንመገበው ይሆናል እንጂ ልክ እንደብርቱካን ጥቅም ይሰጠናል ብለን አዘውትረን እና አስበንበት አንመገበውም። ጥናቶች የሚጠቁሙት ግን መንደሪን በተለይ በአሁኑ ጊዜ የሰወ ልጅ የጤና ጠንቅ የሆኑ ህመሞችን ለመከላከል ያግዛል። መንደሪን በፋብሪካ ደረጃም ከረሜላዎችን፣ ማስቲካዎችን እና አይስክሬሞችን ለማጣፈጥ እና ቃና ለመስጠት ያገለግላል።

መንደሪን እንደብርቱካን ዝርያነቱ ያለው የቫይታሚን ሲ ይዘት ከፍተኛ ነው። በውስጡ ያለው የቫይታሚን ሲ ይዘት አንድ ሰው በቀን ሊያገኝ የሚገባውን 80 በመቶ የያዘ ነው ይላል በክዮቶ ህክምና ዩኒቨርስቲ የተደረገ ጥናት። ቫይታን ሲ ደግሞ ለሰውነታችን መጠነ ሰፊ ጠቀሜታዎችን የሚሰጥ የቫይታሚን አይነት ነው። ከእነዚህ ጠቀሜታዎች መካከልም በአንቲኦክሲደንትነት ባህሪው የሚሰጠው ጠቀሜታ አንዱ ነው። በዚህ ባህሪውም ፍሪራዲካልስ ተብለው የሚጠሩ እና ቋሚ ያልሆኑ ሞሎኪዮሎችን የመበታተን ጠቀሜታው ከፍተኛ ነው። እነዚህ ፍሪ ራዲክሎች ቋሚ የሆኑትን ሞሎኪዮሎች ቋሚ ወዳልሆነ ሞሎኪዩል በመቀየር በሽታ የመቋቋም አቅምን የማዳከም እንዲሁም በሰውነት ውስጥ ያለን ፕሮቲን እና ዘረመል የማዳከም እና የመግደል ጉዳት ያደርሳሉ። ይሄን ሂደት በማስተጓጎል እና የህዋሳትን ደህንነት በመጠበቅ ረገድ መንደሪን ያለው ጠቀሜታ ከፍተኛ ነው። በመንደሪን ውስጥ ከቫይታሚን ሲ በተጨማሪም ከፍተኛ መጠን ያለው የቫይታን ኤ እና ቢ ክምችትም ይገኛል።

የመንደሪን አንቲኦክሲደንት ባህሪይ ሌላው የሚሰጠው ጠቀሜታ ጥሩ የሆነው ኮሌስትሮል በበቂ ሁኔታ እንዲመረት ማድረግ ነው። ይህን የሚያደርገውም መጥፎው ኮሌስትሮል በደም ስሮች ግድግዳ ላይ ተጣብቀው የደም ዝውውሩን ዘገምተኛ የሚያደርጉና ፍሪራዲካሎች በማጥቃት ነው። መጥፎው ኮሌስትሮል በደም ስር ግድግዳዎች ላይ በሚጣበቅበት ወቅት የደም ዝውውሩ ዘገምተኛ ስለሚሆን ለከፍተኛ የደም ግፊት፣ ለልብ ህመም፣ ለስትሮክ እና ለጉበት በሽታ ያጋልጣል። ነገር ግን መንደሪንን በምንመገብበት ወቅት ከላይ በተጠቀሰው መልኩ እነዚህን ችግሮች ማስወገድ እንደሚቻል መረጃው ጠቁሟል። በተጨማሪም መንደሪን ከፍተኛ የሆነ የሚሟሟ እና የማይሟሟ የአሰር ይዘት ስላለው መጥፎው ኮሌስትሮል በሰውነት በቀላሉ እንዳይመጠጥ የማድረግ ጠቀሜታው የጎላ ነው።

ሌላው የመንደሪን የጤና ጠቀሜታ የጉበት ካንሰርን መከላከል ነው። በኦሪዞና ካንሰር ማዕከል በ2014 የተደረገ ጥናት እንደሚያመለክተው በመንደሪን ውስጥ የሚገኘው ከፍተኛ የቫይታሚን ኤ ይዘት ደግሞ ለዚህ ጠቀሜታው ከፍተኛውን ድርሻ ይይዛል። በመንደሪን ውስጥ የሚገኘው ቤታ ክራይፕሮክሳንቲን የተባለው ንጥረ ነገር ሔፒታይተስ ሲ የተባለውን የጉበት በሽታ የመከላከል አቅሙ ከፍተኛ ነው። በተጨማሪም በመንደሪን ውስጥ የሚገኘው ላይሞኒን የተባለው ንጥረ ነገር ከፍተኛ የሆነ የፀረ ካንሰር ባህሪይ ያለው ሲሆን፣ በተለይም የጉበት ካንሰር እና የጡት ካንሰርን ለመከላከል ይጠቅማል።

በመንደሪን ውስጥ በርካታ ተፈጥሯዊ ማዕድናት የሚገኙ ሲሆን፣ ከእነዚህ መካከልም አንዱ ፖታሲየም ነው። ይህ ማእድን በሰውነት ውስጥ የሚከናወነው የደም ዝውውር የተረጋጋ እና መደበኛ እንዲሆን የማድረግ ጠቀሜታው ከፍተኛ ነው። በመሆኑም በደም ስሮች ውስጥ ያለው የደም ዝውውር የተረጋጋ እና ያልተረበሸ እንዲሆን በማድረግ ለከፍተኛ የደም ግፊት ያለንን ተጋላጭነት በእጅጉ ይቀንሰዋል።

ቫይታሚን ሲ ከሚሰጣቸው ጠቀሜታዎች መካከል አንዱ በሽታ የመከላከል አቅምን ማዳበር ነው። መንደሪንም የቫይታሚን ሲ ይዘቱ ከፍተኛ እንደመሆኑ የሰውነትን በሽታ የመቋቋም አቅም ለማጎልበት ከፍተኛ ጠቀሜታ አለው። በተጨማሪም መንደሪን በተፈጥሮው ባክቴሪያ እንዳይራባ እና እንዳያድግ የማድረግ ባህሪይ ስላለው ሰውነት በቀላሉ በጀርሞች በተለይም በባክቴሪያ እንዳይጠቃ በማድረግ እንደ ሳንባ በሽታ ያሉ ህመሞችን ለመከላከል ያግዛል። ከዚህ በተጨማሪም መንደሪን በተፈጥሮ የታደላቸው የተለያዩ ንጥረ ነገሮች ከምግብ መፈጨት ጋር ተያይዘው የሚከሰቱ ችግሮችን ለመከላከል እንዲሁም መርዛማ ነገሮችን ከሰውነት ለማስወገድ ቀዳሚው የፍራፍሬ ዝርያ ያደርገዋል።

ሌላው ከመንደሪን የምናገኘው ጠቀሜታ ያልተፈለገ የሰውነት ክብደትን ለመቀነስ የሚሰጠው ጠቀሜታ ነው። ይሄንን ጠቀሜታ እንዲሰጥ የሚያደርገው ደግሞ በውስጡ ያለው ከፍተኛ የሆነ የሚሟሟ እና የማይሟሟ አሰር ይዘቱ ነው። የመንደሪን የአሰር ይዘትን ስንመለከት በአንድ መቶ ግራም መንደሪን ውስጥ 3 ግራሙ አሰር እንደሆነ መረጃዎች ያመለክታሉ። በምግብ ውስጥ የሚገኙ አሰርን ስንመገብም በቀላሉ የመጥገብ ስሜት እንዲሰማን እንዲሁም ለረጅም ሰዓት ምግብ ባንመገብም የረሃብ ስሜት ሳይሰማን መቆየት እንድንችል ያግዘናል። በዚህም ብዙ ምግብ ከመመገብ እና ቶሎ ቶሎ ከመራብ ስለሚታደግ ያልተፈለገ የሰውነት ክብደትን ለመቆጣጠር ያግዛል። ላልተፈለገ የሰውነት ክብደት የተዳረጉ እና ይሄንን ክብደታቸውን መቀነስ የሚፈልጉ ሴቶች በቀን ውስጥ 25 ግራም አሰር መመገብ እንዳለባቸው የሚመክር ሲሆን፤ ወንዶች ደግሞ 38 ግራም ያህል አሰር ቢመገቡ የተፈለገውን ውጤት ያገኛሉ ይላሉ ባለሞያዎች። በዘር ምርምር ያደረጉ ባለሞያዎች እንደሚገልጹትም መንደሪን በደም ውስጥ የሚገኘው ኢንሱሊን መጠን እንዲቀንስ የማድረግ ጠቀሜታ አለው። በዚህ ባህሪውም በሰውነት ውስጥ የሚከማች ስኳር እንዳይኖር እና የተከማቸው ስብም እንዲፈጭ በማድረግ ያልተፈለገ የሰውነት ክብደት የመቀነስ ጥረቱ ውጤታማ እንዲሆን ያግዛል።

የመንደሪን አንቲኦክሲደንትነት ባህሪይ የቆዳ ጤንነትን ለመጠበቅም መጠነ ሰፊ ጠቀሜታ አለው። ይህ ባህሪው ጎጂ የሆነ የፀሐይ ጨረርን የመከላከል እና ጉዳት እንዳያደርስ የማድረግ ጠቀሜታ አለው። በመሆኑም ከዚህ ከጎጂ የጸሐይ ጨረር ጋር ተያይዘው የሚከሰቱ የቆዳ መሸብሸብ እና መኮማተር እንዲሁም መስመር መስራት እና መጨማደድን ለመከላከል ይጠቅማል። በተጨማሪም በመንደሪን ውስጥ የሚገኘው ከፍተኛ የቫይታሚን ሲ ይዘት ቆዳ ጤናማ እንዲሆን እና ጉዳት ከደረሰበትም በቀላሉ እንዲያገግም ያግዘዋል። መንደሪንን አዘውትረው የሚመገቡ ነፍሰ ጡር ሴቶች ጽንሱ በቂ ቫይታን ሲ እንዲያገኝ ስለሚረዳው የተስተካከለ እና ፈጣን እድገት እንዲኖው ያደርግላቸዋል። ከዚህ በተጨማሪም በፅንሱ እና በእናትየዋ ማህጸን መካከል ያሉት ህዋሳት እና ደም ስሮች ግንኙነታቸው ጠንካራ እንዲሆን የማድረግ ጠቀሜታ አለው።    

ክፍል ጤና

 

 

(ይህ ጽሑፍ በ1992 ከታተመው "Ethnic Federalism in a Dominant Party State: The Ethiopian Experience 1991-2000" ከሚለው የሎቪስ አለን ጥናት ውስጥ ካለ ንዑስ ርዕስ ተቀንጭቦ የተተረጎመ ነው።)

በሽግግር መንግሥቱ ግዜ የታተሙት ዐዋጆች ሁሉ ክልሎች እና ንዑስ ክፍሎቻቸው የማዕከላዊ መንግሥቱ ምንዝሮች እንደሆኑ ተመልክቷል። የሽግግር ምክርቤቱ ለብሔሮች ‹የራስን ዕድል በራስ መወሰን› የሚል ቃል በስተቀር የክልሎች ሥልጣን የተገደበ ነበር። የኢትዮጵያ መንግሥት ያልተማከለ፣ አሀዳዊ፣ ወይም ፌዴራላዊ ስለመሆኑ ምንም አይታወቅም ነበር። የ1987ቱ ሕገ መንግሥት ግን ይህንን ግራ መጋባት ቀርፎታል። አሀዳዊውን ስርዓት በመተው ፌዴራላዊውን እንደሚከተል በግልጽ ያስቀምጣል (አንቀፅ1)። ይሁን እንጂ በኢትዮጵያ የፌዴራል አወቃቀር ላይ በርካታ እንግዳ እና አሻሚ ነገሮች አሉ። ይህም ከነባር ፌዴሬሽኖች የፌዴራል ኅልዮት እና አተገባበር አንፃር ይገጥማሉ ወይም ይጋጫሉ የሚለውን የመደምደሙን ነገር ከባድ ያደርገዋል። የመገንጠል መብት፣ ለፌዴሬሽኑ አባል አገረ-መንግሥታት ፈንታ ሉዓላዊነት "ለብሔሮች፣ ብሔረሰቦች እና ሕዝቦች" መሰጠቱ፣ ገለልተኛ የሕገ መንግሥት ፍርድ ቤት አለመኖር፣ እና ጠንካራው የሥራ አስፈጻሚ አካል ለዚህ ውስብስብ ባሕሪው ተጨማሪ ምክንያቶች ናቸው።

የክልሎች ሥልጣን ተቃርኖ

በኢትዮጵያ ፌዴራል አወቃቀር ግልጽ የሆነ አያዎ እንዳለ ብዙ ጸሐፊዎች አስፍረዋል። በአንድ በኩል ብሔር ብሔረሰቦች እና ሕዝቦች የተወሰኑ ሁኔታዎችን አሟልተው የመገንጠል መብት ተሰጥቷቸዋል። ይህ ከሌሎች የፌዴራል ስርዓታት በተለየ የፌዴራሉ አካላትን ነጻነት የተለጠጠ ያደርገዋል። በሌላ በኩል፣ የአባል አገረ-መንግሥታቱ ሥልጣን በአንፃሩ በጣም ውሱን ነው። የክልል መንግሥታቱ ሥራቸውን ለመሥራት በፌዴራል መንግሥቱ ላይ ጥገኛ ናቸው። በብሬዝኬ እንደተገለጸው፣ ሕገ መንግሥቱ “ጥቂት የራስን ዕድል በራስ የመወሰን መብቶችን መድኅን” ያቀርብና፣ እስከ መገንጠል በሚለው መካከል ምን እንዳለ ስላልተገለጸ፣ ጠባብ የራስን ዕድል የመወሰን ቅርፅ እና የተገደበ የባሕል ነጻነት ያጎናፅፋል።"

ዱካቼክን ጨምሮ የተወሰኑ የፌዴራሊዝም አጥኚዎች የመገንጠል መብት አንድን አገረ መንግሥት ፌዴራላዊ ለመባል እንዳይበቃ ያደርገዋል በማለት እስከመከራከር ይደርሳሉ። የመገንጠል መብት ዜጎች ለማዕከላዊ መንግሥቱ ያላቸው ታማኝነት ቀስ በቀስ እንዲቀንስ ያደርገዋል። በተጨማሪም፣ ክልሎች ኅብረቱን የመልቀቅ ነጻነቱ ሲኖራቸው፣ በማዕከሉ እና አገረ መንግሥታቱ መካከል ያለው የፖለቲካ መዋቅር ከፌዴሬሽን ይልቅ የላላ ንዑስ ብሔራዊ ቁጥጥር ያለው ኮንፌዴሬሽን ዓይነት ይሆናል። ሉዓላዊነት ለብሔር ብሔረሰቦች እና ሕዝቦች መሰጠቱም ቢሆን ብሔረሰቦች ከፌዴሬሽኑ ብቻ ሳይሆን ከክልሉ አገረ መንግሥታት ሳይቀር እንዲገነጠሉ ሊያደርግ ይችላል። ይህ ያልተለመደ ሕገ መንግሥታዊ ስርዓት ከመሆኑም ባሻገር የሚመስለው አንድም የፌዴራል ስርዓት ዛሬ ላይ የለም። የመገንጠል መብት መኖር ኢትዮጵያን ፌዴራላዊ ለመባል አያበቃትም የሚለው እንደ አስተያየት ሰጪው ይወሰናል። ሌሎች የፌዴራል ስርዓቶችን ብንመለከት፣ አንዳንድ የዘውግ ቡድኖችን ወይም ክልሎችን የመገንጠል መብት የሰጡ ስርዓቶች አሉ። ነገር ግን እነዚህኞች ከሕገ መንግሥት ድንጋጌዎች ውጪ የተሰጡ ናቸው።

እንደስፔንና ካናዳ ያሉ ኅብረብሔራዊ ፌዴሬሽኖች መሰል ፈቃዶችን በዘውግ ለተለዩ ክልሎች ሰጥተዋል። ሆኖም እነዚህ ፈቃዶች ከሕገ መንግሥት ውጪ ነው የተደነገጉት። ይህም መዋቅሩን የበለጠ ተለዋዋጭ አድርጎታል። ይህንንም ማድረግ የተቻለው ቀስ በቀስ የወቅታዊ የፖለቲካ ፍላጎቶችን ለማሟላት ነው። ኩዩቤክ ውስጥ ያሉ የፖለቲካ ኃይሎች ከካናዳ ፌዴሬሽን ለመገንጠል እንቅስቃሴ ሲጀምሩ፣ በካናዳ የፖለቲካ ሒደት ውስጥ ሕገ መንግሥቱን ማሻሻል ሳያስፈልግ ትልቅ ለውጥ ተደርጓል። የኪዩቤክ ገዢ ፓርቲ በሪፈረንደም ከተሳካለት ሉዓላዊ አገር የመፍጠር መብቱን አረጋግጧል። እኤአ የ1995ቱ የሉዓላዊነት ዐዋጅ የዚያን ዓመት የተካሔደውን ሪፈረንደም ማሸነፍ ቢችሉ ኖሮ ለኪዩቤኮች የመገንጠል ሕጋዊ ዕድል ሰጥቷቸው ነበር።

የኢትዮጵያ ሕገ መንግሥት ከስፔኑ የ1978 (እኤአ) ሕገ መንግሥት ጋር ሊነፃፀር ይችላል። ልክ እንደ ኢትዮጵያ ስፔን ደም አፋሳሽ የመንገንጠል ንቅናቄ እና ዴሞክራሲያዊ ያልሆነ ታሪክ ችግር ነበረባት። እነዚህን ችግሮች ለመቅረፍ፣ የስፔን መንግሥት የሆነ ዓይነት ነጻነት ማስተዋወቅ ፈልጓል። ነገር ግን ክልሎቹን እና የጥያቄ አቅራቢዎቹን ድንበሮች በሕገ መንግሥታዊ አንቀፆች ለመለየት አልሞከረም። በምትኩ፣ "ራስ ገዝ ማኅበረሰቦች” በሚል ቀስ በቀስ የሚያድግ ራስን የማስተዳደር ሥልጣን ተሰጣቸው። ይህም የሆነው በሌሎች የፌዴራል መንግሥታት ከተለመደው በተለየ ሁኔታ በክልል እና ማዕከላዊ የፖለቲካ ፓርቲዎች ድርድር ነበር። ሆኖም፣ ዋናዎቹ የመከላከያ እና የኢኮኖሚ አውታሮች በማዕከላዊው መንግሥት ቁጥጥር ሥር ናቸው። ራስ ገዝ ማኅበረሰቦቹ ሁሉም እንደየ ድርድራቸው የተለየ የራስን ዕድል በራስ የመወሰን መብት ነው የተሰጣቸው። ይህ አለመመጣጠን ከአዲሱ የራሽያ ፌዴሬሽን ጋር አንዳንድ መመሳል አለው። በ1992ቱ (እኤአ) የራሽያ ፌዴሬሽን ስምምነት የተለያዩ የዘውግ ሪፐብሊኮች የመገንጠል መብት ተሰጥቷቸው ነበር። ይህ የሶቪየት ኅብረት ግዜም የነበረ ነው። ሆኖም ስምምነቱ (እኤአ) በ1993 ሲከለስ ተሰርዟል። በፈንታው፣ ማዕከላዊው መንግሥት ከዘውግ ሪፐብሊኮቹ ጋር ሥልጣን የመጋራት የሁለትዮሽ ስምምነቶችን መደራደር የጀመረበት "ድኅረ ሕገ መንግሥታዊ ሒደት" ውስጥ ገብቷል።

የካናዳ፣ ስፔን እና ራሽያ ሕገ መንግሥቶች የመገንጠል መብትን አላካተቱም። ነገር ግን በተግባር የተለጠጠ “የራስን ዕድል በራስ የመወሰን መድኅኖችን” ለአባላቱ የተለያየ የራስ ገዝ አስተዳደር ሰጥተዋል። የኢትዮጵያ ፌዴሬሽን ግን በተቃራኒው መሔድን መርጧል። የመጨረሻውን የራስን ዕድል በራስ የመወሰን መብት ማለትም የመገንጠል መብትን ሰጥቶ የክልሎቹን የለት ጉዳዮች ለመፈፀም የሚያስፈልገውን ሥልጣን ግን ባንፃሩ ይገድበዋል። መሬት እና ሌሎች የተፈጥሮ ሀብቶች ለምሳሌ የሚተዳደሩት በፌዴራል ሕግጋት ነው። የክልል መንግሥታቱ የዕለት ተለት ሥራቸውን ለመከወን የአገርዐቀፉን መደብ መከተል አለባቸው። ይህም ማለት በፌዴራሉ የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት የሚፀድቀው የአምስት ዓመት የኢሕአዴግ ዕቅድ በሁሉም የክልል መንግሥታት፣ በያንዳንዱ የአስተዳደር እርከን ተፈፃሚ መሆን አለበት። የክልል የገቢ ምንጮች ከፌዴራሉ አንፃር ጥቂት እና እዚህ ግባ የማይባሉ ናቸው። ይህም ማለት የክልል መንግሥታት ሥራዎቻቸውን ለመከወን የፌዴራል መንግሥቱ ድጎማ እና ሥጦታ ላይ ጥገኛ መሆን አለባቸው።

ቁጥጥር አልባው ገዢ ፓርቲ

በርካታ የፌዴራሊዝም አጥኚዎች እንደሚሉት አንድ ፌዴሬሽን መንግሥት ከሕግ በታች ካልሆነ ሐቀኛ ሊሆን አይችልም፡፡ የፖለቲካ ኃይሎቹ በሕገ መንግሥቱ የተቀመጡትን ድንጋጌዎች ካላከበሩ የተሰጡት ዋስትናዎች ዋጋ የላቸውም፡፡ መንግሥት ለሕግ ታዛዥ መሆኑን ለማረጋገጥ የፌዴራል ስርዓቱን አተገባበር እና የፖለቲካ አመራሮችን ሥራዎች መመልከት ያስፈልጋል፡፡ ነገር ግን የሕግ ማዕቀፉ በራሱ የፌዴራል ስርዓቱ የፌዴራል እና ክልሎች ግንኙነትን በመወሰን ረገድ መዋቅራዊ የቁጥጥር ድንጋጌዎችን መጣል አለበት፡፡ እዚህ ጋር መነሳት ያለበት ጥያቄ ‹የኢትዮጵያ ሕገ መንግሥት የፖለቲካ አመራሩ የፌዴራል መርሖችን እንዳይጥስ በቂ የቁጥጥር መንገዶችን አስቀምጧል ወይ?› የሚለው ነው፡፡

እንደ አሜሪካው ዓይነት የፌዴራል ስርዓት ውስጥ፣ የሕግ አውጪው ሁለተኛ ምክር ቤት የሌሎች የፌዴራል ተቋማትን ሥልጣን በመቆጣጠር የሥልጣን ክፍፍልን በተመለከተ መሠረታዊ ሚና ይጫወታል፡፡ እንደ አውስትራሊያ እና ካናዳ ባሉ የፓርላሜንታዊ ፌዴራል ስርዓቶች ውስጥ ደግሞ ሁለተኛው ምክር ቤት የአገርዐቀፉ መንግሥት ሕጋዊ ተግባራት ውስጥ ክልሎቹ መማከራቸውን ያረጋግጣል፡፡ በኢትዮጵያ ሁለተኛው ምክር ቤት፣ ማለትም የፌዴሬሽን ምክር ቤቱ አንዳቸውንም መሰል ዓይነቶቹን ክፍተቶች አይሞላም፡፡ የኢትዮጵያ ስርዓት በተፈጥሮው ፓርላሜንታዊ ነው፤ ነገር ግን የፕሬዘዳንታዊ ስርዓት ፀባይ አለው፡፡ በሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት አባላት እና በአፅፈፃሚው አካል መካከል ያለው ግንኙነት የሚዳኘው በምክር ቤቱ መርሕ መሆኑ በአሜሪካ ሕገ መንግሥት እንደሚታየው ዓይነት የሥልጣን ክፍፍልን እና የቁጥጥር መንገዶችን ይቀንሳል፡፡ ነገር ግን ከሌሎች የፓርላሜንታዊ ስርዓቶች በተለየ ሠራዊቱ እና የምኒስትሮች ምክር ቤት ተጠሪነታቸው ለጠቅላይ ሚኒስትሩ በመሆኑ ጠቅላይ ሚኒስትሩ ትልቅ ሥልጣን አለው፡፡ በተጨማሪም፣ የፌዴሬሽን ምክር ቤቱ የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤትን በሕግ ማውጣት ሒደት ውስጥ የሚቆጣጠርበት መንገድ የለውም፡፡ ይህም ከሌሎች ባለሁለት ምክር ቤት ስርዓቶች አሠራር ጋር ይቃረናል፡፡ ከላይ እንደተገለጸው፣ ሕገ መንግሥቱ አደጋ ላይ በሆነ ግዜ ብቻ ነው የፌዴሬሽን ምክር ቤቱ ጣልቃ ገብቶ ውሳኔ የሚያሳልፈው፡፡ በዚህም ክልሎች በፌዴሬሽን ምክር ቤቱ በኩል ጠቅላላ የፌዴራል ድንጋጌዎችን የመምከር ወይም በፌዴራል ደረጃ ሕግጋትን የመጠቆም ምንም ዕድል የላቸውም፡፡ የኢትዮጵያ ፌዴሬሽን ተቋማዊ መዋቅር ለተጠናከረ ማዕከላዊ የሥራ አስፈፃሚ አካል ቦታ የሚሰጥ ሲሆን የፌዴሬሽኑም ይሁን የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤቱ ማዕከላዊ የሥራ አስፈፃሚውን ለመቆጣጠር የሚያስችለው ተቋማዊ ሁኔታ አናሳ ነው፡፡

በብዙዎቹ የፌዴራል ስርዓቶች ውስጥ፣ ነጻ የሕገ መንግሥት ፍርድ ቤት ስላለ ሕገ መንግሥቱን የመተርጎም እና ተለዋዋጭ ኩነቶች ጋር የማስማማት ሥራዎችን ያከናውናል፡፡ ገለልተኝነቱ የግድ አስፈላጊ ነው፤ ምክንያቱም የፖለቲካ ኃይሎች እና ሁሉም የአገሪቱ ወገኖች ለማንም እንደማያደላ አውቀው ውሳኔውን እንዲቀበሉ ያደርጋል፡፡ የኢትዮጵያ ፌዴራል ስርዓት የሕገ መንግሥት ፍርድ ቤት ስለሌለው ከሌሎቹ ስርዓቶች ይለያል፡፡ በምትኩ፣ ሕገ መንግሥታዊው ጉዳይ ለፖለቲካው አካል፣ ለፌዴሬሽን ምክር ቤት እና የሕገ መንግሥት ጉዳዮች አጣሪ ጉባዔ ተትቷል (አንቀፅ 62)፡፡ በፍርድ ቤት የሚነሳ ማንኛውም አለመግባባት የሚታየው በፌዴሬሽን ምክር ቤት ሥር በ1988 በተቋቋመው የሕገ መንግሥት አጣሪ ጉባዔ ነው፡፡ ጉባዔው የተቋቋመው ከፖለቲካ እና የሕግ አካላት ተውጣጥቶ ነው፡- እነዚህም የፍርድ ቤቱ ፕሬዚደንት እና ምክትላቸው፣ ሦስት የፌዴሬሽን ምክር ቤት አባላት እና በሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት የተመረጡ ስድስት የሕግ ባለሙያዎች ናቸው፡፡ ጉባዔውም በመጨረሻ ለፌዴሬሽን ምክር ቤቱ ጥቆማውን በመላክ ውሳኔ ያስገኝለታል (አንቀጥ 83)፡፡

ይህ የሚያመለክተው የኢትዮጵያ ሕገ መንግሥት ፈጣሪዎች በክልሎች መሐል የሚነሱ አለመግባባቶች በሕግ አግባብ ይፈታሉ ብለው የማያምኑ መሆኑን፣ ነገር ግን የሆነ ዓይነት ፖለቲካዊ መፍትሔ መኖር አለበት ብለው መገመታቸውን ነው፡፡ ይሁን እንጂ በተግባር፣ ምንም እንኳን ፍርድ ቤቶች በጥቅሉ ነጻ ቢሆኑም፣ የሕገ መንግሥት ትርጉም ሥራ ሥልጣን በተቆጣጠረው የፖለቲካ ፓርቲ እጅ ነው፡፡ የሕገ መንግሥት አጣሪ ጉባዔ አባላትን ጨምሮ ዳኞች የሚሾሙት በጠቅላይ ሚኒስትሩ አቅራቢነት በሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ነው (አንቀፅ 81)፡፡ ነጻ የሕገ መንግሥት ፍርድ ቤት አለመኖሩ፣ የኢትዮጵያ ስርዓት መንግሥታዊ የሥልጣን ገደቦች ስለሚያጥሩት ለሕገ መንግሥታዊነት መርሖች ቁርጠኝነት እንዳይኖር ማድረጉን እንዲናገሩ ታዛቢዎችን አስገድዷቸዋል፡፡ ነገር ግን፣ ለምሳሌ፣ የኢትዮጵያን ስርዓተ ናሙና ከራሽያ ፌዴሬሽን ጋር ካወዳደርነው የኢትዮጵያ ስርዓት ቁጥጥር ማጣት በአንፃሩ የተሻለ ነው፡፡ የራሽያ ሕገ መንግሥት ለፕሬዚዳንቱ የሕግ ክለሳ እና በክልሎች እና በፌዴራል መንግሥቱ መካከል ያሉ አለመግባባቶችን የመገላገል ሥልጣን ተሰጥቶታል፡፡ ይህም ከፌዴራላዊ መርሖች ያፈነገጠ ነው፤ የማዕከሉ ባለሥልጣናት ለብቻቸው የፌዴራሉ አባላትን ሥልጣን መወሰን የለባቸውም፡፡

በፍቃዱ በሀይሉ

ክፍል ምልከታ

 

እግር ኳስ የአብዛኛው የዘመናችን ትውልድ የልብ ትርታ እየሆነ መጥቷል። አሁን አሁን እንደምንመለከተውም ሰዎችን በቡድን እየከፋፈለ ለከፍተኛ ፀብ እና ውዝግብም እየዳረገ ይገኛል። ከሰሞኑ በመካሄድ ላይ ያለው የ2018ቱ ዓለም ዋንጫም 14 አመታትን ያስቆጠረውን ትዳር አፍርሷል ይለናል የስካይ ኒውስ ዘገባ። ነገሩ እንዲህ ነው። የ40 ዓመቱ አርሰን እና የ37 ዓመቷ ላድሚይላ ሁለቱም ቅልጥ ያሉ የእግር ኳስ አፍቃሪዎች ናቸው። ጥንዶቹ የሚደግፉት የሀገራቸውን ተቀናቃኝ ቡድን ነው። ትዳር ለመመስረት የበቁትም እ.ኤ.አ. በ2002 በተካሄደው የዓለም ዋንጫ ወቅት ኳስ ለመመልከት በተገኙበት ስፍራ በተጠነሰሰ ፍቅር ነበር። ትዳራቸው ለ14 ዓመታት በሰላም የዘለቀ ቢሆንም፤ የ2018ቱ ዓለም ዋንጫ ግን የግንኙነታቸውን ክር በጥሶታል።

ባል እንደገለፀው ከሆነ ከባለቤቱ ጋር ብዙ ጊዜ በሊዮኔል ሜሲ እና በሮናልዶ ጉዳይ ይበሻሸቃሉ። ባል የሜሲ አድናቂ ሲሆን፣ ሚስት ደግሞ ስለ ሮናልዶ አውርታ የማትጠግብ ናት። የሰሞኑ የዓለም ዋንጫ እየተካሄደ ባለበት ወቅትም ሚስት እንደተለመደው ሜሲ ጨዋታ የማይችል መሆኑን አያነሳች ባሏን ማብሸቅ ትጀምራለች። ባል ለረጅም ጊዜ ማስቱን ቢታገሳትም እርሷ ግን ረገብ ልትል አልቻለችም። በሚስቱ ድርጊት አንጀቱ ያረረው ባልም፤ ሚስቱን በጥፊ ከመታት በኋላ እሷ ስለምታደንቀው ሮናልዶ እና የእግር ኳስ ክለብ መጥፎነታቸውን ይገልፁልኛል ያላቸውን ቃላት ሁሉ ይናገራታል። ይሄም አልበቃ ብሎት በቀጣዩ ቀን በከተማዋ ወደሚገኘው ፍርድ ቤት በማምራት ጋብቻውን ማፍረሱን የሚገልፅ የፍቺ ማመልከቻ አስገብቶ ከሚስቱ ጋር ተፋቷል። ኳስ የጠነሰሰው ትዳርም በ14 ዓመቱ በኳስ ፈርሷል።¾

ክፍል አንዳንድ

 

የኢትዮጵያ ሴቶች ብሔራዊ እግር ኳስ ቡድን በሩዋንዳ አስተናጋጅት ለሚካሔደው የምስራቅ አፍሪካ ሀገሮች ዋንጫ (ሴካፋ) ዝግጅት ጀምረዋል።

በአፍሪካ እጅግ ደካማ የሚባለው ሴካፋ በዞኑ የሴቶች እግር ኳስ ውድድር መድረክን በድጋሚ እንዲያካሂድ ማድረጉ ይታወሳል። ውድድሩ በድምቀት ቢካሔድ የዝግጅት ጉድለት የታየበት ነበር። ይኸው ችግር ዘንድሮም ሳይቀረፍ ውድድሩን ሩዋንዳ እንድታስተናግድ ተደርጓል። ውድድሩ ከሁለት ወር በፊት ለማካሄድ የተያዘው ቀጠሮ በገንዘብ እጥረት ምክንያት ተሰርዞ በድጋሚ ከጁላይ 19 ጀምሮ እንደሚካሔድ ነው የተለጸው። የውድድሩ አዘጋጅ አካል በድጋሚ ጥሪ ሲያደርግ ግን በተፈለገው መጠን በርካታ ተሳታፊ ሀገሮችን ማገኘት አልቻለም።

የውደድሩ መድረክ መራዘሙን ተከትሎ የተሳታፊ ሀገሮች ቁጥር ቀንሷል። ከዞኑ አባል ሀገሮች መካከልም አምስቱ ብቻ እንደሚሳተፉ ተረጋግጧል። ከአምስቱ ሀገሮች መካከልም ኢትዮጵያ አንደኛዋ ሀገር ስትሆን፤ በቅርቡ ከአፍሪካ ዋንጫ ማጣሪያ በአልጄረያ የተሰናበተው የሉሲዎቹ ስብስብ መሳተፉ ታውቋል። ብሔራዊ ቡድኑም ዝግጅቱን መጀመሩ ታውቋል።

አሰልጣኝ ሰላም ዘርአይ ለሴካፋው የሴቶች ዋንጫ 22 ተጨዋቾች የጠራች ሲሆን ብዙዎቹም በአፍሪካ ዋንጫ ማጣሪያ ላይ የተሳተፉ ናቸው። ብርቱካን ብረክርስቶስ ጥሪ የተደረገላት ሲሆን፤ አጥቂዋ ረሂማ ዘርጋው አልተካተተችም። ሎዛ አበራ ደግሞ ስዊድን ሀገር ለሙከራ በመሄዷ በሉሲዎቹ ስብስብ ውስጥ አትገኝም።

በሩዋንዳ ኪጋሊ በሚካሔደው የ2018 የሴካፋ የሴቶች ዋንጫ ላይ ከኢትዮጵያ በተጨማሪ የሚሳተፉት አስተናጋጇ ሩዋንዳ፣ ኬንያ፣ ኡጋንዳ እና ያለፈው ውድድር አሸናፊ ታንዛኒያ ናቸው።

የኢትዮጵያ ብሔራዊ ቡድን የመጀመሪያ ጨዋታውን ጁላይ 21 ቀን ከኡጋንዳ ጋር ታደርጋለች። ከሁለት ቀን በኋላ ደግሞ ከአስተናጋጇ ሩዋንዳ ጋር ትጫወታለች። በተመሰሳይ ከሁለት ቀን በኋላ ሶስተኛ ጨዋታዋን ከሻምፒዮኗ ታንዛኒያ ጋር የምታደርግ ይሆናል።

ተሳታፊ ሀሮች ቁጥር እጅጉን ማነስ ውድድሩን በተለመደው ፎርማት በምድብ ማጣሪያ ጨዋታዎችን ለማድረግ አላስቻለም። ስለሆነም የውድድሩ ፎርማት እንደ ሊግ ውድድር እንዲሆንና አሸናፊው እንዲለይ ይደረጋል።

ከሁለት አመት በፊት ኡጋንዳ ባስተናገደችው ያለፈው ውድድር ላይ የኢትዮጵያ ብሔራዊ ቡድን ኡጋንዳን አሸንፎ ሶስተኛ ደረጃን ማግኘቱ ይታወሳል። በፍጻሜ ጨዋታው ደግሞ ታንዛኒያ ኬንያን አሸንፋ ነበር ዋንጫውን ያነሳችው።

የኢትዮጵያ እግር ኳስ ፌዴሬሽን እንዳስታወቀው በሩዋንዳ አስተናጋጅነት ከሐምሌ 12 እስከ ሐምሌ 20 ቀን 2010 ዓ.ም ለሚካሄደው የምስራቅና መካከለኛው አፍሪካ (ሴካፋ) የሴቶች እግር ኳስ ዋንጫ ውድድር ከሐምሌ 1 ቀን 2010 ዓ.ም ጀምሮ ከዚህ በታች ለተገለፁት እጩ ተጨዋቾች ጥሪ ተደርጎላቸዋል።


 


ከመከላከያ እግር ኳስ ክለብ

1.       እመቤት አዲሱ

ከሀዋሳ ከነማ እግር ኳስ ክለብ

1.       ምርቃት ፈለቀ

2.       ልደት ቶሎ

ደደቢት እግር ኳስ ክለብ

1.       ገነት አክሊሉ

2.       መስከረም ኮንካ

3.       ሠናይት ቦጋለ

4.       ብርቱካን ገ/ክርስቶስ 

5.       ትግስት ዘውዴ

ኢትዮጵያ ንግድ ባንክ

1.       ንግስት መዓዛ

2.       ታሪኳ ዴቢኮ

3.       ዙሌይካ ጁሀድ

4.       ሕይወት ደንጊሶ

ቅዱስ ጊዮርጊስ ስፖርት ክለብ

1.       መሠሉ አበራ

2.       ብዙአየሁ ታደሠ

3.       ቤዛዊት ተስፋዬ

ኢትዮ ኤሌትሪክ እግር ኳስ

1.       ቤቴልሔም ከፍያለው

2.       አለምነሽ ደመቀ

ኢትዮ/ወጣቶች ስፖርት አካዳሚ

1.       አረገሽ ካልሳ

ጥረት ኮርፖሬሽን

1.       ምስር ኢብራሂም

2.       አሣቤ ሞኢሶ

3.       ታሪኳ በርገና 

አዳማ ከተማ እግር ኳስ

ሴናፍ ዋቁማ

ክፍል ስፖርት
Page 1 of 3

ድርጅትዎ ያስተዋውቁ!

  • Advvrrt4.jpg

እዚህ ያስተዋውቁ!

  • Aaddvrrt5.jpg
  • Advertt1.jpg
  • Advertt2.jpg
  • Advrrtt.jpg
  • Advverttt.jpg
  • Advvrt1.jpg

 

Advvrrt4

 

 

 

 

Who's Online

We have 122 guests and no members online

Sendek Newspaper

Bole sub city behind Atlas hotel

Contact us