You are here:መነሻ ገፅ»ኢኮኖሚ

 

በቅርቡ ጠቅላይ ሚኒስትር አቶ ኃይለማሪያም ደሳለኝ ባቀረቡት ሪፖርት ከዳሰሷቸው ጉዳዮች መካከል አንዱ የሀገሪቱ የኤክስፖርት አፈፃፀም ነው። በዚሁ ሪፖርት እንደተዳሰሰው አሁንም ቢሆን የሀገሪቱ የኤክስፖርት ገቢ አፈፃፀም መሻሻል አይታይበትም። ሆኖም ለችግሩ ዛሬም ቢሆን የሚሰጡት ከዓመታት በፊት ሲሰጡ የነበሩት ምክንያቶች ናቸው።

 

 እ.ኤ.አ ከ2008  የአለም አቀፉ የኢኮኖሚን ቀውስ ተከትሎ ለኢትዮጵያ ኤክስፖርት መቀነስ ምክንያት ተደርገ ከሚጠቀሱት ምክንያቶች መካከል አንደኛው የሀገሪቱ የኤክስፖርት መዳረሻ የሆኑ ሀገራት ምርቶችን የመግዛት ፍላጎታቸው እየቀነሰ መሄድ መሆኑ በተደጋጋሚ ሲገለፅ ተስምቷል። የቀድሞው ጠቅላይ ሚኒስትር አቶ መለስ ዜናዊ ሲያቀርቧቸው የነበሩ የኤክስፖርት ምርት አፈፃፀም መውረድ ምክንያቶች ከአመታት በኋላ በአሁኑ ጠቅላይ ሚኒስትር አቶ ኃይለማርያም ደሳለኝ ምንም ለውጥ ሳይታይባቸው ሲቀርቡ ይታያሉ።

 

 በአስፈፃሚው በኩል ለዓመታት ለአንድ አይነት ችግር ተመሳሳይ ምክንያቶች እየተሰጡ ሲታለፍ በየጊዜው የኤክስፖርቱ ማሽቆልቆል ሪፖርትን እያደመጠ ያለው  የሀገሪቱ ፓርላማ ጉዳዩን በአፅዕኖት እንዲታይ ያደረገበት ሁኔታ አልታየም። ጠቅላይ ሚኒስትር ኃይለማርያም ደሳለኝ  ከዚህ ቀደም በተመሳሳይ መልኩ ለፓርላማው ባቀረቡት ሪፖርት የሀገሪቱ የኤክስፖርት ገቢ ክፉኛ ማሽቆልቆሉን ገልፀው ጉዳዩ “የሞት የሽረት” ጉዳይ በመሆኑ በመንግስት በኩል ልዩ ትኩረት ተሰጥቶት መፍትሄ የሚበጅለት መሆኑን በማመልከት ለፓርላማው ቃል የገቡበት ሁኔታ እንደነበር ይታወሳል። ይሁንና ከወራት በኋላ ተመልሰው ሪፖርት ባቀረቡበት በዚሁ ፓርላማ የኤክስፖርት አፈፃፀሙ እንደውም ቀደም ካለው ጊዜ መውረዱን ገልፀው ያስቀመጧቸው ምክንያቶቹን ግን እነዚያኑ የቀደሙት ምክንያቶች ናቸው።  ከእነዚህ ምክንያቶች መካከል የኤክስፖርት መዳረሻ ሀገራት የምርት ተቀባይነት ፍላጎት መቀነስ የሚለው ይገኝበታል። አብዛኞቹ ምክንያቶች ችግሩን በውስጣዊና ውጫዊ መልኩ ከማየት ይልቅ ጉዳዩን ውጫዊ ማድረግ ላይ ያተኮሩ ናቸው።

 

ከዚሁ ጋር በተያያዘ የሀገሪቱ ዋነኛ የገቢ ምንጭ የሆነው ቡና ከኤክስፖርት አፈፃፀም ጋር የገጠመውን ችግር በተመለከተ በአንድ ወቅት የሥነ ምግባርና ፀረ ሙስና ኮሚሽን ያደረገው የናሙና ጥናት ሪፖርት ያሳያል።

 በመጀመሪያው  የእድገትና ትራንስፎርሜሽን እቅድ ከቡና ምርት በአምስቱ ዓመት ውስጥ 3 ነጥብ 9 ቢሊዮን ዶላር የውጭ ምንዛሪ ተገኝቷል። የሀገሪቱ የውጭ ምንዛሪ የጀርባ አጥንት ቡና ቢሆንም ቡና ላኪዎች ከምርት ገበያ የሚወስዱትን የቡና ምርት በአግባቡ ወደ ውጪ እየላኩ አለመሆኑን ከዚህ ቀደም የፌደራል ሥና ምግባርና ፀረሙስና ኮሚሽን በዘርፉ በ30 ቡና ላኪዎች ላይ ያደረገው የናሙና ጥናት ያመለክታል።

 

 አስራ ሁለት የሚሆኑ ቡና ላኪዎች ከ16 ሚሊዮን ኪሎ ግራም በላይ ቡና ያስገቡበት አለመታወቁን ይሄው የፀረ ሙስና ጥናት ያመለክታል። ከዚሁ ጋር በተያያዘም በርካታ የቡና ምርት የአኬስፖርት የጥራት ደረጃን አሟልቶ የውጭ ምንዛሪ ያስገኛል ተብሎ ሲጠበቅ ከሚመለከታቸው የመንግስት አካላት ቁጥጥርና ክትትል አለማድረግ ጋር በተያያዘ የሀገር ውስጥ ገበያ ሲሸጥ የቆየ መሆኑን ይሄው የቀደመ የሥነ ምግባርና ፀረ ሙስና ኮሚሽን ሪፖርት ያመለክታል።

 

ይሄንን ጉዳይ በተመለከተ የኢትዮጵያ ምርት ገበያ ድርጅት፣ብሄራዊ ባንክ፣የኢትዮጵያ ገቢዎችና ጉምሩክ ባለስልጣን እና ንግድ ሚኒስቴር በየድርሻው የሚመለከታቸው ቢሆንም ጥናቱ ይፋ እስከሆነበት ድረስ አንዳቸውም ያሉት ነገር አልነበረም። የኢትዮጵያ ቡና ምርት በአለም አቀፉ ገበያ ያለው ተቀባይነት እየጨመረ ባለበት ሁኔታ ላኪዎች ለመላክ ውል ከተፈራረሙባቸው ተቀባይ የውጭ ኩባንያዎች ጋር የገቡትን ውል ባለማክበር ምርቶቻቸውን ለሀገር ውስጥ ገበያ ሲያቀርቡ የሚያመጣው አሉታዊ ውጤት ዘርፈ ብዙ ነው።

 

 በአንድ መልኩ ሀገሪቱ ማግኘት የሚገባትን የውጭ ምንዛሪ የሚያሳጣ ሲሆን በሌላ መልኩ ደግሞ ተቀባይ ኩባንያዎች በኢትዮጵያ ምርት አቅርቦት ላይ ለወደፊትም መተማመን እንዳይፈጥሩ ያደርጋቸዋል።

ከቡና ጋር በተያያዘ ያለው ችግር መላክ የሚገባውን የቡና መጠን ወደ ውጭ አለመላክ ብቻ አይደለም። ነጋዴዎች “ልከናል” ብለው ሪፖርት ከሚያቀርቡት በላይ የቡና መጠን የመላካቸውም ጉዳይ አንዱ ችግር ነው። አንድ ቡና ላኪ ቡናን ወደ ውጭ ለመላክ የቡና ግዢን መፈፀም ያለበት ከኢትዮጵያ ምርት ገበያ (ECX) ነው። 18 የሚሆኑ ቡና ላኪዎች ከምርት ገበያ ግዢ ሳይፈፅሙ ከ17 ሚሊዮን ኪሎ ግራም በላይ ቡናን ወደ ውጭ ልከዋል። የግለሰቦቹ የኤክስፖርት ገቢ መጠን ከምርት ገበያ ከገዙት የቡና ገቢ በላይ ሆኖ ተገኝቷል።

 

 ከ30 ቡና ላኪዎች ውስጥ ሃያአምስቱ ኩባንያዎች  ብሄራዊ ባንክ ፈቃድ ሳይሰጥ በአምስት ዓመት ጊዜ ውስጥ ወደ 82 ሚሊዮን ኪሎ ግራም ቡና ውደ ውጭ የላኩ መሆኑንና በዚህም ሀገሪቱ ወደ 7 ቢሊዮን ብር የሚሆን የውጭ ምንዛሪ ያጣች መሆኑኗን ጥናቱ ያመለክታል።

 

አንድ ነጋዴ ካሳወቀው የቡና ምርት መጠን በላይ ኤክስፖርት ካደረገ ከሽያጩ የሚያገኘውን የውጭ ምንዛሪ ለሀገር ያስገባል ተብሎ አይታሰብም። ነጋዴዎች ከውጭ ምንዛሪ ጋር በተያያዘ ለብሄራዊ ባንክ የሚያስመዘገቡት የሚላክ የቡና መጠንና በጉምሩክ በኩል የሚልኩት የቡና መጠን ይለያያል። በአጠቃላይ የቡና ምርትን ከተፈቀደው በላይ በሚልኩና ቀንሰው ወደ ውጭ በሚልኩ ነጋዴዎች ሀገሪቱ ቀላል የማይባል የውጭ ምንዛሬ ስታጣ የቆየችበት ሁኔታ አለ።

የሀገሪቱ ዋነኛ የውጭ ምንዛሪ ምንጭ በሆነው ቡና ላይ ያለው መሰረታዊ ችግር ይህ ሆኖ ሳለ ከሀገሪቱ የኤክስፖርት ገቢ መዳከም ጋር በተያያዘ  በተደጋጋሚ የሚሰጠው ምክንያት ግን በአብዛሃኛው ችግሩን ውጫዊ የሚያደርግ ሆኖ ይታያል። ከኤክስፖርት ማሽቆልቆል ጋር የጠቅላይ ሚኒስትሩን የፓርላማ ሪፖርት ጨምሮ በአስፈፃሚ መስሪያ ቤቶች የሚቀርቡት ሪፖርቶች የአለም አቀፉ ገበያ መቀዛቀዝ፣በአለም አቀፍ ደረጃ የግብርና ምርቶች ፍላጎት ግዢ መቀነስና የመሳሰሉት ናቸው።

 

ተፈጥረዋል የሚባሉት ውጫዊ ችግሮች እንደተጠበቁ ሆነው ከሙስና እና ብልሹ አሰራር ጋር በተያያዘ ያለው ስር የሰደደ ችግር በሀገሪቱ የኤክስፖርት ምርት ላይ እያደረሰ ያለውን አሉታዊ ተፅዕኖ በተመለከተ ግን አንድም ቀን የጠቅላይ ሚኒስትሩ የሪፖርት አካል ሲሆን አልታየም።

 

ከዚህም ውጭ ከባህላዊ ማዕድናት ባለፈው ስድስት ወራት የተገኘው የውጭ ምንዛሪ መጠን በእጅጉ አናሳ ሆኖ ተገኝቷል። የተገኘውም የውጭ ምንዛሪ መጠን ከ4 ሚሊዮን ዶላር ሊያልፍ አልቻለም። ለዚህም የተሰጠው ምክንያት የኮንትሮባንድ መስፋፋት መሆኑን የማዕድን ነዳጅና ተፈጥሮ ጋዝ ሚኒስቴር መረጃ ያመለክታል። ከዚሁ ጋር በተያያዘም በኦፓልና በወርቅ እንደዚሁም በተለያዩ የከበሩ ማዕድናት ላይ ያለው ህገወጥ ግብይት መስፋፋቱንና በዚህም ሀገሪቱ ማገኘት የሚገባትን ከፍተኛ የውጭ ምንዛሪ ማጣቷን የሚኒስቴር መስሪያ ቤቱ መረጃ ያመለክታል።

 

ለኤክስፖርቱ ማሽቆልቆል ያለው ችግር የኮንትሮባንድ መስፋፋት ብቻም አይደለም። በምርቱ ዘርፍም የሚታየው ችግር ሌላው ብዙም በምክንያትነት የማይዳሰስ ነው።

 በርካታ አምራች ኩባንያዎች ወደ ስራ ሲገቡ ምርቶቻቸውን ወደ ውጭ በመላክ ለሀገሪቱ የውጭ ምንዛሪ የሚያስገኙ መሆናቸውን በመግለፅ ቀላል ሊባሉ የማይችሉ ማበረታቻዎችን የሚያገኙበት ሁኔታ አለ። ሆኖም ወደ ምርት ከገቡ በኋላ በቀላሉ ገንዘብ የሚያገኙበትን የሀገር ውስጥ ገበያ የሚመርጡበት ሁኔታ አለ። በዚህ በኩል በሚመለከተው የመንግስት አካል የሚደረግባቸውም ክትትልና ግፊትም አነስተኛ ነው። ይህ ችግር ባለፉት ዓመታት በኢንዱስትሪ ሚኒስቴር በተደጋጋሚ ሲገለፅ የነበረ ጉዳይ ቢሆንም እስከዛሬም ድረስ መፍትሄ ማግኘት አልቻለም።

ለሀገሪቱ ኤክስፖርት ምርት መውረድና የውጭ ምንዛሪ ግኝት ማሽቆልቆል እነዚህና በርካታ ውስጣዊ ችግሮች በዝርዝር መታየት ቢኖርባቸውም በተለያዩ ጊዜያት በጠቅላይ ሚኒስትሩ ለፓርላማው የሚቀርቡት ሪፖርቶች ግን ጉዳዩን ውጫዊ አድርገው የሚያሳዩ ናቸው።

 

 በቅርቡ በቀረበው ሪፖርት ለውጭ ምንዛሬው ገቢ መውረድ አንዱ ተደርጎ የተጠቀሰው ውጫዊ ምክንያት “በቻይና እና በሌሎች ንግድ አጋሮች የታየው ምርቶችን የመግዛት ፍላጎት መቀዛቀዝ” የሚለው ይገኝበታል። የሀገሪቱ የውጭ ግኝት መውረድ በኢምፖርትና ኤክስፖርት መካከል ያለውን ክፍተት በማስፋት የንግድ ሚዛን ጉድለቱ እንዲሰፋ የሚያደርገው ይሆናል። ይህም መንግስት ያለውን ውስን የውጭ ምንዛሪ በቁጠባ ለመጠቀም ሲል በውጭ ምንዛሪ ላይ የሚኖረው ቁጥጥር ጠበቅ እያደረገ እንዲሄድ የሚያደርገው ይሆናል። ይህም በሂደት ኢምፖርት እየቀነሰ እንዲሄድ በማድረግ ኢኮኖሚው ላይ ጫና እንዲፈጠር የሚያደርግ ነው።

 እንደ ጠቅላይ ሚኒስትሩ ሪፖርት ከሆነ በግማሽ ዓመቱ ነዳጅን ጨምሮ  ለገቢ ሸቀጦች ወጪ የተደረገው የገንዘብ መጠን ካለፈው ዓመት ተመሳሳይ ወቅት አንፃር ሲነፃፀር የ4 ነጥብ 1 በመቶ ቅናሽ አሳይቷል። በዚህም አምና ከነበረበት 7 ቢሊዮን ዶላር የንግድ ሚዛን ጉድለት በዚህ ዓመት ወደ ከነበረበት 6 ነጥብ 72 መውረዱን ጠቅላይ ሚኒስትሩ አመልክተዋል። የሀገሪቱን የውጭ ምንዛሪ ገቢ በማሳደግ የንግድ ሚዛን ጉድለቱን ከማጥበብ ይልቅ ኢምፖርት በመቀነስ ጉድለቱን ለማጥበብ የተሞከረ መሆኑን የሪፖርቱ ጭብጥ ያሳያል።

 

የኢትዮጵያ አየር መንገድ ከታላላቅ የናይጄሪያ ከተሞች መካከል አንዷ ወደሆነችው ካዱና በረራ ጀመረ። አየር መንገዱ የመጀመሪያው በረራውን በግዙፉ ቦይንግ 787 ድሪምላይነር የመንገደኞች አውሮፕላን የጀመረ ሲሆን በዚሁ የመጀመሪያ በረራ ላይ የሀገሪቱ ከፍተኛ ባለስልጣናት አቀባበል አድርገውለታል።

 

በረራው በየቀኑ የሚካሄድ መሆኑ ታውቋል። በዕለቱ የበረራውን መጀመር አስመልክው ንግግር ያደረጉት የኢትዮጵያ አየር መንገድ ዋና ስራ አስፈፃሚ አቶ ተወልደ ገብረማርያም የካዱና የአየር መንገዱ የበረራ መስመር በናይጄሪያ ምድር አራተኛው መዳረሻ መሆኑን ገልፀዋል።

 

 አየር መንገዱ ወደ ግዛቷ እያደረገው ባለው በረራ የተሳፋሪ መንገደኞች ቁጥጥር ቀስ በቀስ እየጨመረ መሆኑ ታውቋል። በርካታ ናይጄሪያዊያን ብሪቲሽ ኤርወይስን የሚጠቀሙ ሲሆን በርካታ የአፍሪካ ሀገራትን የሚያገናኘው የኢትዮጵያ አየር መንገድ ወደ ካዱና ግዛት በረራ መጀመሩ በተሻለ አማራጭነት እንዲያዩት ያደረጋቸው መሆኑን መረጃዎች ያመለክታሉ።

 

በርካታ ዜጎቹ በረሃብ አደጋ ውስጥ የወደቁት የደቡብ ሱዳን መንግስት የጦር መሳሪያ ሸመታ እያካሄደ ነው በሚል ወቀሳ እየቀረበበት ነው። በጉዳዩ ላይ ወቀሳውን ያሰማው የተባበሩት መንግስታት ድርጅት ሲሆን ይህም ጉዳይ በገለልተኛ አጣሪ ቡድን እንዲጣራ የተባበሩት መንግስታት አንድ ራሱን የቻለ ተቋም ያቋቋመ መሆኑን የሱዳን ትሪብዩን ዘገባ አመልክቷል። ይህንን የጦር መሳሪያ ግዢ ሚስጥር አሾልከው የሰጡት የራሱን የደቡብ የሱዳን መንግስት ከፍተኛ ባለስልጣናት ናቸው የሚል ጥርጣሬን አሳድሯል።

 

መረጃውንም አሹልኮ ያወጣው የመንግስት ግዢና ሎጂስቲክስ ዲፓርትመንት እንደሆነ ሱዳን ትሪቡን ደርሶኛል ባለው መረጃ አመልክቷል። መረጃውን አሹልከዋል ተብለው ከተጠረጠሩ የመንግስት ከፍተኛ የስራ ኃላፊዎች መካከል የተወሰኑት በቁጥጥር ስር መዋላቸው ታውቋል። ከዚሁ ሚስጥር የማሾለክ ጉዳይ ጋር ተያይዞ ስማቸው እየተነሳ ያሉ አንዳንድ የመንግስት ኃላፊዎች ሀገር ለቀው መውጣታቸውን ይሄው ዘገባ ያመለክታል።

የደቡብ ሱዳን መንግስት በዚሁ የጦር መሳሪያ ግዢ ዙሪያ ክስና ወቀሳ እየደረሰበት ያለው መሳሪያ በመግዛቱ ሳይሆን  ከጠቅላላው የሀገሪቱ ህዝብ ውስጥ 40 በመቶውን የሚይዘው ህዝብ የአስቸኳይ ጊዜ እርዳታ በሚፈልግበት ሁኔታ መንግስት ችግሩን ለመቀልበስ አቅም የሌለው መሆኑን በመግለፅ አለም አቀፍ የእርዳታ ጥሪን አስተላለፎ በርካታ የልገሳ እጆች እየተዘረጉ ባለበት ሁኔታ በሚሊዮን ዶላሮችን በማውጣት የጦር መሣሪያ ግዢ የመፈፀም ሂደት ውስጥ መግባቱ ነው።

 

በዚሁ ዙሪያ ጋዜጣዊ መግለጫ የሰጡት የሀገሪቱ የኢንፎርሜሽን ሚኒስትር  ሚሼል ማኩይ ሉት የደበብ ሱዳን መንግስት ላለፉት ሶስት ዓመታት የጦር መሳሪያ ግዢ ያላከናወነ መሆኑን ገልፀው፤ ይሁንና በተባበሩት መንግስታት በኩል “የደቡብ ሱዳን መንግስት የህዝቡ ጉዳይ አያሳስበውም፤ ይልቁንም የጦር መሳሪያ ጉዳይ እንጂ” በሚል የተሰራጨው መረጃ ትክክል አለመሆኑን አመልክተዋል። 

በደቡብ ሱዳን ወደ መቶ ሺህ የሚጠጉ ዜጎች በረሃብ አደጋ ውስጥ መሆናቸውን መረጃዎች ያመለክታሉ። 5 ሚሊዮን የሚሆኑ ዜጎች ደግሞ አስቸኳይ እርዳታ የሚያስፈልጋቸው መሆኑን መረጃው ያመለክታል።

 

በያዝነው ዓመት መስከረም 30 ቀን 2009 ዓ.ም  የኢፌድሪ ፕሬዝዳንት ዶክተር ሙላቱ ተሾመ ለሁለቱ ምክር ቤቶች ባደረጉት የመክፈቻ ንግግር ወጣቶችን ተጠቃሚ የሚያደርግ የወጣቶች ተንቀሳቃሽ ፈንድ የሚቋቋም መሆኑን ማስታወቃቸው ይታወሳል። ለፈንዱ ማቋቋሚያም 10 ቢሊዮን ብር መመደቡ በወቅቱ የተመለከተ ሲሆን ገንዘቡ በምን መልኩ ጥቅም ላይ ሊውል እንደሚችል መመሪያ ከመዘጋጀት ባለፈ የተለያዩ የቅድመ ዝግጅት ስራዎች ሲሰሩ ቆይተዋል።

 

 የኢትዮጵያ ንግድ ባንክም ይህንኑ አስር ቢሊዮን ብር ተዘዋዋሪ ፈንድ እንዲያስተዳድር ኃላፊነትን ወስዷል። ገንዘቡ ለክልሎች መሰራጨት የጀመረ ሲሆን ክልሎችም ይህ ተዘዋዋሪ ፈንድ ለወጣቶች በብድር መልኩ ሊቀርብ የሚችልበትን አሰራር በመቀየስ ላይ ናቸው።

 

 እኛም ከሰሞኑ በቤኒሻንጉል ክልል በአሶሳ ከተማ በነበረን ቆይታ የክልሉ አመራሮች በፌደራል መንግስት በኩል ለክልሉ ወጣቶች የተፈቀደውን ይሄንኑ ተዘዋዋሪ ፈንድ ድርሻ በምን መልኩ መከፋፈል እንዳለበት ውይይት ሲደረግ የመከታተል እድሉን አግኝተናል።

 

 በወቅቱ ከነበረው ገለፃ መረዳት እንደቻልነው ከዚህ በሀገር አቀፍ ደረጃ ከተመደበው አስር ቢሊዮን ብር ተዘዋዋሪ ፈንድ ውስጥ ለቤኒሻንጉል ክልል የተመደበው የገንዘብ መጠን 113 ሚሊዮን ብር ነው። በክልሉ ያለው አጠቃላይ ህዝብ መጠን ወደ አንድ ሚሊዮን የሚደርስ ሲሆን የወጣቱ ቁጥርም ከፍተኛውን ድርሻ ይይዛል።

 

 ከዚህ 113 ሚሊዮን ብር ውስጥ 56 ሚሊዮን 5 መቶ ሺህ ብር የሚሆነው የገንዘብ መጠን በመጀመሪያ ዙር ከፌደራል መንግስት ለክልሉ የተለቀቀ የገንዘብ መጠን መሆኑ ተመልክቷል። ክልሉም ከዚሁ ከተመደበው ተዘዋዋሪ ፈንድ ላይ 6 ሚሊዮን የሚሆን ተጨማሪ ገንዘብን በመመደብ የብድር አቅርቦቱ መጠን ከፍ የሚልበትን ሁኔታ ፈጥሯል።

 

በክልሉ ያሉትን የስራ አጥ ወጣቶች ቁጥር ለመለየት የምዝገባና የቆጠራ ስራ መካሄዱ ተመልክቷል። በዚህም  14 ሺህ 271 ወጣቶች የተለዩ መሆኑ ታውቋል። ከዚህ ውስጥ ወንዶች 74 በመቶውን ይዘዋል። ከዚህ ቀደም በ2008 ዓ.ም በተደረገው የክልሉ የስራ እድል ፈጠራ 14 ሺህ ወጣቶችን በግብርና እና በሌሎች መስኮች በማደራጀት የስራ እድል የሚያገኙበት ሁኔታ የተፈጠረ መሆኑን በቀረበው ገለፃ ተመልክቷል።

 

 ገንዘቡ ለወጣቶች በምን መልኩ መለቀቅ አለበት? ተበዳሪዎችስ  መበደር የሚችሉት ምን አይነት ቅድመ ሁኔታዎችን ሲያሟሉ ነው? የብድሩ ልዩ ተጠቃሚ የህብረተሰብ ክፍሎችስ እነማን መሆን አለባቸው፣ ብድሩ ተዘዋዋሪ ፈንድ እንደመሆኑ መጠን ተመላሽ የሚሆነውስ በምን መልኩ ነው የሚሉትና በርካታ ጉዳዮች በክልሉ የተለያ ዘርፍ ሀለፊዎች ውይይ ተካሂዶበታል።

 

 የዚህ ብድር ተጠቃሚ ሊሆን የሚችለው ወጣት በየትኛው የእድሜ ክልል ውስጥ የሚገኝ ነው የሚለውን ጉዳይ በተመለከተ እድሜያቸው ከ18 እስከ 34 ያሉ የህብረተስብ ክፍሎች ናቸው ተብሏል።  ይህ ብቻ ሳይሆን ለብድሩ ብቁ የሚሆኑትም ከዚህ ቀደም በተለያየ የብድር አሰራርና ሂደት ውስጥ የተበላሸ የብድር ታሪክ የሌለባቸው እንደዚሁም ውዝፍ እዳ የሌለባቸው መሆን እንደሚገባቸው በውይይቱ ላይ ተመልክቷል።

 

ተበዳሪዎች ብድሩን ለመውሰድ መደራጀት የግድ አስፈላጊ መሆኑ ተመልክቷል። ተበዳሪዎች በሚወስዱት ገንዘብ ላይ የ 3 በመቶ ዓመታዊ ወለድ የሚታሰብ መሆኑ ታውቋል።  አንድ ተበዳሪ ጤናማ ባልሆነ ብድር ላይ የ 1 ነጥብ 5 በመቶ ብድር ቅጣት እንዲከፍል የሚደረግም ይሆናል።  ከሀይማኖት ጋር በተያያዘ በወለድ አገልግሎት ውስጥ የማይጠቃለሉ ክፍሎችንም በተመለከተ በምን መልኩ መስተናገድ እንደሚገባቸው ምላሽ ለመስጠት አንድ ራሱን የቻለ የአሰራር ማንዋል በመዘጋጀት ላይ ነው።

 

ክልሉ ከተለያዩ ብሄሰቦች በተጨማሪ አምስት ነባር ብሄረሰቦችን የያዘ ነው። እነዚህም ብሄረሰቦች ጉምዝ፣በርታ ሽናሻ፣ማኦ እና ኮሞ ናቸው። በህዝብ ቁጥር ደረጃም ክልሉ ሌሎች ብሄረሰቦችንም ጨምሮ ወደ አንድ ሚሊዮን የሚጠጋ ህዝብን ይዟል።

 

በተዘዋዋሪ የብድር ፈንዱ ተጠቃሚነት ዙሪያም የነባር ብሄረሰቦቹ ወጣቶች ልዩ ትኩረት ይሰጣቸዋል ተብሏል። በዚህም የብሄረሰቦቹን ተሳትፎና ተጠቃሚነት ለማረጋገጥ በከተማ 50 በመቶ እንደዚሁም በገጠር 90 በመቶ ለማሳደግ የታቀደ መሆኑ ተመልክቷል። ልዩ ተጠቃሚነትን በተመለከተ የሴቶችን እንደዚሁም አካል ጉዳተኞቸንም ጉዳይም በልዩ ሁኔታ ለመመልከት ታስቧል።

 

 ፈንዱ በትክክል ለታለመት አላማ እንዲውል በማድረጉ ረገድ በርካታ ባለድርሻ አካላት የድጋፍና የክትትል ስራዎችን የሚሰሩ መሆኑም ታውቋል። ከእነዚህ አካላት መካከልም አንዱ የሆነው የወጣቶችና ስፖርት ሚኒስቴር ከክልል ቢሮዎች ጋር በመተባበር በስራ አጥ ወጣቶች ምልመላ፣ስልጠና በመስጠትና የብድር አሰጣጡ ከጣራ በላይ እንዳይሆን ክትትል በማድረጉ ረገድ የራሱን ሚና ይወጣል ተብሏል።

 

በዚሁ ዙሪያ ያነጋገርናቸው የአሶሳ ከተማ ከንቲባ አቶ ቶፊክ አብዱል ቀኒ በአሶሳ ከተማ በስራ አጥነት የተለዩ አጠቃላይ ወጣቶች ቁጥር ወደ 12 ሺህ አካባቢ መሆኑን አመልክተዋል፡፡  የከተማው አስተዳደር በከተማው ለሚገኙት ስራ አጥ ወጣቶች ስራ በመፍጠሩ ረገድ የገንዘብ ችግር የነበረበት መሆኑን አመልክተው፤ ይሁንና አሁን የተለቀቀው ገንዘብ በዚህ በኩል ያለውን ችግር ይቀርፋል የሚል እምነት ያላቸው መሆኑን አመልክተዋል፡፡

ወጣቶችንም ሌሎች ባንኮችና አበዳሪ ተቋማት ብድር ከሚሰጡበት የወለድ ምጣኔ በታች ብድር እንዲያገኙ የሚደረግበት አሰራር የተዘረጋ መሆኑን ጨምረው ገልፀውልናል፡፡ ፈንዱን በአግባቡ በመጠቀሙ ረገድ ኪራይ ሰብሳቢነት እንደ አንድ ስጋት የሚታይ መሆኑን የገለፁት ከንቲባው፤ ይህንንም ችግር ቀድሞ ለመከላከል የቅድመ ዝግጅት ስራ በመሰራት ላይ መሆኑን አመልክተዋል፡፡

 

ኢትዮ ቴሌኮም ለዝግጅት ክፍላችን በላከው መግለጫ በ2009 በጀት ዓመት የመጀመሪያው ግማሽ ዓመት የደንበኞቹ ቁጥር  52 ነጥብ 9 ሚሊዮን መድረሱን አስታውቋል። ይህም የደንበኞች ቁጥር የሞባይል አገልግሎትን ጨምሮ የሁሉም የኩባንያው አገልግሎትን የሚያገኙ መሆኑን ኩባንያው በዚሁ መግለጫው አመልክቷል። ከአጠቃላይ የደንበኞቹ ቁጥርም የሞባይል ደንበኞቹ 51 ሚሊዮን የደረሱ መሆኑ ተመልክቷል። ይህም ካለፈው ዓመት ጋር ሲነፃፀር የ11 በመቶ እድገት የታየበት መሆኑን ይሄው ጋዜጣዊ መግለጫ ያመለክታል።

 

ብዙም የእድገት ለውጥ ያልታየበት መደበኛው ስልክ ነው። ባለፉት ዓመታት የመደበኛ ስልክ ተጠቃሚዎች ቁጥር በከፍተኛ ደረጃ እየወረደ ሄዶ ከአንድ ሚሊዮን በታች ደርሶ የነበረ ሲሆን እንደ ጋዜጣዊ መግለጫው መረጃ ከሆነ ደግሞ በዚሁ የመጀመሪያ ግማሽ ዓመት የመደበኛ ስልክ ተጠቃሚ ደንበኞች ቁጥር የ3 በመቶ ጭማሪ በማሳየት ወደ 1 ነጥብ 13 ሚሊዮን አድጓል።

 

ቴሌኮም ኩባንያው አሉኝ ካላቸው አጠቃላይ 52 ነጥብ 9 ሚሊዮን ደንበኞች ውስጥ 51 ሚሊዮን የሚሆኑት የሞባይል ስልክ ደንበኞቹ መሆናቸውን አስታውቋል። የሞባይል ተጠቃሚዎቹ ቁጥርም በ11 በመቶ እድገት ያሳየ መሆኑን ይሄው ጋዜጣዊ መግለጫ ጨምሮ ያመለክታል። የኢንተርኔትና ዳታ ተጠቃሚዎች ቁጥርም 14 ነጥብ 5 ሚሊዮን የደረሰ መሆኑን ከመግለጫው መረዳት ችለናል። ይህም አሀዝ ካለፈው በጀት ተመሳሳይ ወቅት አንፃር ሲታይ የ 7 በመቶ እድገት ታይቶበታል ተብሏል።

 

የገቢውን ሁኔታ በተመለከተም በመጀመሪያዎቹ ስድስት ወራት15 ነጥብ 64 ቢሊዮን ብር ገቢ ያገኘ መሆኑን አመልክቷል። ካለፈው ዓመት ተመሳሳይ ወቅት አንፃር ሲተያይም የ11 በመቶ እድገት አሳይቷል ተብሏል። ያልተጣራ የትርፉ መጠንም በዚሁ 6 ወራት ጊዜ ውስጥ 11 ነጥብ 91 ቢሊዮን መሆኑን መግለጫው ጨምሮ አመልክቷል። ከዚህ አጠቃላይ ገቢውም ውስጥ ከሞባይል አገልግሎት የተገኘው የገቢ መጠን 74 ነጥብ 5 በመቶውን ይሸፍናል ተብሏል።

 

 ዳታና ኢንተርኔት 14 በመቶውን ሲይዙ አለም አቀፍ አገልግሎት ደግሞ 7 በመቶውን ይዟል። ኩባንያው ባደረገው  የዳሰሳ ጥናት የደንበኞቹ የእርካታ መጠን አበረታች መሆኑን ገልጿል። በሀገሪቱ ከተቀሰቀሰው ግጭት ጋር በተያያዘ በታወጀው አስቸኳይ ጊዜ አዋጅ በበርካታ የሀገሪቱ አካባቢዎች የኢንተርኔት አገልግሎት ከመቋረጡ ጋር በተያያዘ በኩባንያው ገቢ ላይ ያሳደረውን ተፅዕኖ በተመለከተ መግለጫው ያለው ነገር የለም።

 

የሱዳን የውጭ ብድር እዳ አሳሳቢ ደረጃ ላይ የደረሰ በመሆኑ አበዳሪ ድርጅቶች ከመንግስት ጋር በመነጋገር ላይ ናቸው።  የሀገሪቱ የውጭ እዳ መጠን እ.ኤ.አ ከ2008 ዓ.ም ጀምሮ በ27 በመቶ እያደገ መሆኑን የሱዳን ትሪብዩን ዘገባ ያመለክታል። በ2012 የሀገሪቱ የውጭ እዳ መጠን 43 ነጥብ 7 ቢሊዮን ዶላር የነበረ ሲሆን በ2013 ይህ የእዳ መጠን ወደ 45 ነጥብ 6 ቢሊዮን ዶላር አድጓል።

 

ይህም በወቅቱ ከነበረው የሀገሪቱ አጠቃላይ አመታዊ የምርት መጠን ውስጥ 83 በመቶ የሚይዝ መሆኑን ይሄው የሱዳን ትሪብዩን ዘገባ ያመለክታል። አበዳሪዎች ለሱዳን ከፍተኛ ገንዘብ ይለቁ የነበረው ሁለቱ ሱዳኖች አንድ በነበሩበት ወቅት የነበረውን የነዳጅ ምርት በዋስትናነት በመመልከት ነበር። ይሁንና ደቡብ ሱዳን ነፃነቷን ማወጇን ተከትሎ ከ80 በመቶ በላይ የሚሆነው የነዳጅ ሀብት በዚችው ተገንጣይ ሀገር ውስጥ በመቅረቱ ሱዳን ተፈላጊውን የውጭ ምንዛሪ አፍርታ እዳዋን የማቃለል አቅሟ በእጅጉ ተዳክሟል። አብዛኛው የሀገሪቱ ብድር የፓሪስ ክለብ አበዳሪ ሀገራት የተለቀቀ መሆኑን መረጃዎች ያመለክታሉ።

 

አበዳሪ ሀገራቱ እዳው ሁለቱንም ሱዳኖች የሚመለከት መሆኑን እየገለፁ ነው። ደቡብ ሱዳን በበኩሏ ካርቱም ከተበደረችው ገንዘብ ደቡብ ሱዳናዊያን ምንም ያልተጠቀሙና እንደውም ገንዘቡ ለወታደራዊ አገልግሎት የዋለ በመሆኑ የማይመለከታት መሆኑን እየገለፀች ነው። እንግሊዝና ጀርመንን ጨምሮ በርካታ ሀገራት ሱዳን የተጫነባትን እዳ ለመሰረዝ ፍላጎት እያሳዩ ቢሆንም ሀገሪቱ የውስጥ ፖለቲካዋን እንድታስተካከል በቅድመ ሁኔታነት የሚያስቀምጧቸው መርሆች ግን ለሱዳን መንግስት ፈተና ሆነዋል።

 

ሌላኛዋ የሱዳን አበዳሪ ሀገር ቻይና የሱዳንን እዳ ክፍያ ጊዜ ለማራዘም ተገዳለች። ጉዳዩ ያሳሰበው ሌላኛው አበዳሪ አካል የሆነው የአለም ባንክ ሱዳን በመጪው ሚያዚያ ወር ከአበዳሪ አካላት ጋር የፊት ለፊት ውይይት እንድታደርግ ጥሪ አቅርቧል። ይህም ውይይት ይደረጋል ተብሎ የሚጠበቀው በዋሽንግተን ዲሲ በሚገኘው የአለም ባንክ ዋና ፅህፈት ቤት ነው። እንደ አለም መረጃ ከሆነ በ2015 የሱዳን የውጭ እዳ መጠን ወደ 50 ቢሊዮን ዶላር ከፍ ብሏል። ሱዳን በዚሁ ስብሰባ አጠቃላይ ስላለባት አለም አቀፍ ብድር የሚገልፅ አንድ ሰነድ ይዛ ትቀርባለች ተብሏል። ሱዳን በዚሁ ስብሰባና ድርድር የብድር ስረዛ ጥያቄ ታቀርባለች ተብሎ ይጠበቃል። ይሁንና አበዳሪ ሀገራቱ የሚያቀርቡትን ቅድመ መመዘኛ ለማሟላት ያላት ቁርጠኝነት ግን አጠያያቂ ሆኗል።

 የእዳ ስረዛውን ጉዳይ አሳሳቢ የሚያደርገው ደግሞ ከቅድመ መመዘኛው ባሻገር ሃምሳ አምስቱም የፓሪስ ክለብ አበዳሪ ሀገራት የእዳ ስረዛውን በሙሉ ድምፅ ማፅደቅ የሚጠበቅባቸው መሆኑ ነው። እንደ ሱዳን ትሪብዩን ዘገባ ይህ ካልሆነ ግን ሱዳን በብድር ወለድ ብቻ የሚኖርባት የእዳ መጠን ፈተና ውስጥ የሚከታት ይሆናል።

 

-    በደቡብ ሱዳን የረሀብ ጊዜ አዋጅ ታውጇል

-    በኢትዮጵያ 5 ነጥብ 6 ሚሊዮን ህዝብ እርዳታ ያስፈልገዋል

-    በኬኒያና ሶማሊያ ብሔራዊ አስቸኳይ የአደጋ ጊዜ አዋጅ ታውጇል

 

ባለፉት ሁለት ዓመታት በምስራቅ አፍሪካ እየተስፋፋ የመጣው ድርቅ በዚህ ዓመት አስከፊ ደረጃ ላይ ደርሷል። ድርቁ በምስራቅ አፍሪካ ባሉት የአፍሪካ ሀገራት ብቻ ሳይሆን በናይጄሪያ እንደዚሁም በየመን በርካታ ዜጎችን ሰለባ አድርጓል። በምስራቅ አፍሪካ ካሉት ሀገራት መካከል ደቡብ ሱዳን በዩኒቲ ግዛት አስቸኳይ የረሀብ ጊዜን በማወጅ አደጋው ከቁጥጥሯ ውጪ መሆኑን አስታውቃለች። ኬኒያና ሶማሊያ ከድርቁ ጋር በተያያዘ አስቸኳይ የአደጋ ጊዜ አዋጅን ለማወጅ ተገደዋል።

 የቻይና ዜና አገለግሎት ዤንዋ የተባበሩት መንግስታት ድርጅት የሰብአዊ እርዳታ ጉዳዮች ቢሮን መረጃ ዋቢ አድርጎ እንዳመለከተው ከሆነ በአፍሪካ ቀንድ ብቻ በምግብ ዋስትና ፈተና ውስጥ የገቡ ሰዎች ቁጥር በአሁኑ ሰዓት ወደ 22 ነጥብ 9 ሚሊዮን ደርሷል። ይህም የረሀብ አደጋ የሚያስከትለውን  አደጋ ለመከላከል እስከ ቀጣዩ ዓመት መጨረሻ ድረስ 4 ነጥብ 4 ቢሊዮን ዶላር የሚያስፈልገው መሆኑን የተባበሩት መንግስታት አስታውቋል።

 

 

 የድርቁ ሁኔታ በቀጣይም ይስፋፋል የሚል ስጋቱ ስላለ ይህ ቁጥር ሊያሻቅብ የሚችል መሆኑን መረጃው ጨምሮ ያመለክታል። በአካባቢው እ.ኤ.አ ከ 2010 ዓ.ም ጀምሮ የተዛባው የበልግና የክረምት ዝናብ በምዕራባዊ  ኬኒያ፣በደቡብ ምዕራባዊ ምስራቃዊ የኢትዮጵያ ክልል እንደዚሁም በደቡብ ሱዳንና በመካከለኛውና ምስራቃዊ  ኡጋንዳ በሚኖሩ ሰዎችና ከብቶች ላይ የምግብና የውሃ እጥረትን አስከትሏል። ከዚሁ ጋር በተያያዘ ኢትዮጵያን ጨምሮ በአካባቢው እየታየ ያለውን የድርቅና የረሀብ ሁኔታ የተለያዩ ዘገባዎችን በመፈተሽ እንደሚከተለው አዘጋጅተን አቅርበነዋል።

 

ደቡብ ሱዳን

በደቡብ ሱዳን ከተፈጠረው የእርስ በእርስ ጦርነት ጋር በተያያዘ አንድ ነጥብ ስምንት ሚሊዮን የሚሆኑ የሀገሪቱ ዜጎች የመፈናቀል አደጋ ገጥሟቸው በዚያው በደቡብ ሱዳን ምድር ይገኛሉ። ከዚህ ውጭም አንድ ነጥብ ሶስት ሚሊዮን የሚሆኑት ደግሞ ሀገራቸውን ጥለው በመሰደድ በኢትዮጵያና በሌሎች ጎረቤት ሀገራት የስደተኞች ጣቢያ ውስጥ ተጠልለው የሚገኙ መሆኑን የአለም አቀፉ የስደተኞች ድርጅት መረጃ ያመለክታል።

 

እነዚህ በእርስ በእርስ ግጭቱ የተፈናቀሉ ዜጎች በለጋሽ ድርጅቶች የእለት ምግብ እየቀረበላቸው ሲሆን ይህ ችግር ባልተቃለለበት ሁኔታ ባለፈው የፈረንጆች ዓመት መስፋፋት የጀመረው ድርቅ በዚህ ዓመትም ተጠናክሮ በመቀጠሉ በአሁኑ ሰዓት 4 ነጥብ 9 ሚሊዮን የሚሆኑ ደቡብ ሱዳናዊያን የምግብ ዋስትና ፈተና ውስጥ የገቡ ሲሆን ይህም አሀዝ በመጪው ሀምሌ ወር ወደ 5 ነጥብ 5 ሚሊዮን ይደርሳል ተብሎ የሚገመት መሆኑን የአለም አቀፉ የምግብ ፕሮግራም መረጃ ያመለክታል። በሀገሪቱ በየቦታው የሚታየው የጎሳ ግጭት የሚቀጥል ከሆነ አሁን እየታየ ያለውን ችግር የበለጠ ሊያባብሰው ይችላል የሚል ስጋት አለ። በርካቶች በደቡብ ሱዳን የተከሰተው ርሀብ በፖለቲካ አለመግባባት ከተፈጠረው የእርስ በእርስ ጦርነት ጋር በተያያዘ ሰው ሰራሽ ነው የሚል ስያሜን እየሰጡት ነው።

 

 ሶስት ዓመታትን እያስቆጠረ ባለው በዚህ የደቡብ ሱዳን የእርስ በእርስ ጦርነት ሰብዓዊ እርዳታን የማድረስ ፈተናም ተደቅኗል። መንገድን የመሳሳሉ በቂ የመገናኛ አውታሮች አለመኖራቸውና በየአካባቢው ያለው ፀጥታ አስተማማኝ አለመሆን ሀገር ውስጥ የሚገባን እርዳታ ለህዝቡ በማድረሱ ረገድ ከባድ ፈተና አድርጎታል።

በራሱ አቅም ችግሩን መቋቋም እንዳልቻለ የገባው የሀገሪቱ መንግስት የድርቁ ሁኔታ ወደ ርሃብ እየተቀየረ ባለባት ዩኒቲ ግዛት የረሀብ ጊዜ አዋጅን በማወጅ ለአለም አቀፉ ማህበረሰብ የድረሱልኝ ጥሪን አስተላልፏል። የተባባሩት መንግስታትም በሱዳን የረሀብ አደጋ መፈጠሩን ገልጿል። ለችግሩ መባባስና የእርዳታ አቅርቦትም ለተጎጂዎች እንዳይቀርብ በማድረጉ ረገድ እክል እየፈጠሩ ናቸው ባላቸው ተፋላሚ ሀይሎች ላይም ድርጅቱ ከሰሞኑ ክሱን አሰምቷል። እርዳታ አቅራቢ ወገኖች ለረሀብ ተጠቂዎች እርዳታን ለማድረስ ከልገሳው ባሻገር ከመንግስትና ከሌሎች ታጣቂ ኃይሎች ጋር መደራደር ግድ ሆኖባቸዋል።

 

ሶማሊያ

ሶማሊያ በተደጋጋሚ በድርቅ ብትመታም የዚህ ዓመት ድርቅ ግን ዜጎቿን ከምንጊዜውም በላይ ለእልቂት እንዳይዳርጋቸው ከፍተኛ ስጋትን አሳድሯል። የችግሩን ግዝፈት የተረዱት አዲሱ የሶማሊያ ፕሬዝዳንት በሶማሊያ ብሄራዊ የአደጋ ጊዜን አውጀዋል። የአለም ጤና ድርጅት ሶማሊያ በ25 ዓመት ታሪኳ ውስጥ ለሶስተኛ ጊዜ የገጠማት አደገኛ የረሀብ አደጋ መሆኑን አስታውቋል። እ.ኤ.አ በ2011 በተከሰተው ረሀብም 260 ሺህ የሚሆኑ ሶማሊያዊያን በረሃብ እልቂት የደረሰባቸው መሆኑን ይኸው የአለም ጤና ድርጅት መረጃ አመልክቷል። የአስቸኳይ የአደጋ ጊዜ አዋጁን ያወጀው የሶማሊያ መንግስት አለም አቀፉ ማህበረሰብ የእርዳታ እጁን እንዲዘረጋለት እየተማፀነ ይገኛል። እንደ አልጀዚራ ዘገባ ከሆነ በአሁኑ ሰዓት በሶማሊያ 6 ነጥብ 2 ሚሊዮን የሚሆኑ ዜጎች የአስቸኳይ ጊዜ የእለት ደራሽ የምግብ እርዳታን ይፈልጋሉ

 ከእነዚህም ውስጥ 3 ሚሊዮን የሚሆኑት ለረሃብ የሚጋለጡበት ሁኔታ መኖሩን ይኸው የአልጀዚራ ዘገባ ያመለክታል። ለአካባቢውና ለሶማሊያ የምግብ እርዳታ እንዲቀርብ አለም አቀፉን ማህበረሰብ እየወተወተ ያለው የተባበሩት መንግስታት ድርጅት በሁለት ወራት ጊዜ ውስጥ ለሶማሊያ ረሀብ ተጠቂዎች ምግብ የማይቀርብ ከሆነ አደጋው የከፋ ሊሆን እንደሚችልና እልቂትም እንደሚከሰት ማስጠንቀቂያ ሰጥቷል።

 

ተጨማሪ ስደተኞች

ሌላኛው ፈተና በአካባቢው ከግጭት ጋር በተያያዘ ተፈናቅለው በየስደተኛ ካምፑ ከሚኖሩት ስደተኞች በተጨማሪ በድርቅና በረሃብ የሚፈናቀሉ አዳዲስ  ተጨማሪ ስደተኞችም የሚኖሩ መሆናቸው ነው። በተለይ የደቡብ ሱዳንና የሶማሊያ ስደተኞች ለኢትዮጵያና ለኬኒያ ተጨማሪ ፈተና ይሆናሉ ተብሏል። የኬኒያ መንግስት በቅርቡ በዳዳብ ያሉ የሶማሊያ ስደተኞችን ወደ ሀገራቸው በመሸኘት የስደተኛ ጣቢያውን ለመዝጋት የወሰነው ውሳኔ በሀገሪቱ ከፍተኛ ፍርድ ቤት ውድቅ ስለተደረገበት ሀሳቡ ስኬትን ሳያገኝ መቅረቱ ይታወሳል።

 ይሁንና አሁን ባለው ሁኔታ በርካታ የሶማሊያ ድርቅ ተጠቂ ስደተኞች ጉዟቸውን ወደ ኬኒያ ድንበር እያደረጉ መሆኑ ታውቋል። በጋምቤላ አካባቢ በርካታ የደቡብ ሱዳን ስደተኞችን እያስተናገደች ያለችው ኢትዮጵያም ተጨማሪ የረሀብ ተጠቂ ደቡብ ሱዳናውያን ስደተኞች ፍልስት ይጠብቃታል የሚል ግምትን አሳድሯል።

 

ኬኒያ

በምስራቅ አፍሪካ ያሉ ሀገራት ሶማሊያንና ደቡብ ሱዳንን ጨምሮ ከድርቁ ጋር በተያያዘ አስቸኳይ የአደጋ ጊዜ አዋጅን ያወጁ ሲሆን ኬኒያም ተመሳሳይ እርምጃን ወስዳለች። ኬኒያ በአካባቢው የተሻለ ኢኮኖሚ በመገንባቷ ከዚህ ቀደም የተፈታተናትን ተደጋጋሚ የድርቅ አደጋ በአንፃራዊነት መቋቋም የቻለች ሲሆን የዚህን ዓመት ድርቅ ግን መቋቋም ስለተሳናት ለአለም አቀፉ ማህበረሰብ የተማፅኖ ጥያቄን አቅርባለች። እንደ ኬኒያ ቀይ መስቀል መረጃ ከሆነ በአሁኑ ሰዓት 2 ነጥብ 7 የሚሆኑ ኬኒያዊያን የእለት ደራሽ ምግብ ያስፈልጋቸዋል። የዝናቡ ሁኔታ በቀጣይ የማይስተካከል ከሆነ በቀጣይም ችግሩ እየሰፋ የሚሄድ መሆኑን የኬኒያ  የቀይ መስቀል ትንበያ ያመለክታል።

 

 በሰሜን ኬኒያ ያሉ አርብቶ አደሮች በርካታ ከብቶቻቸውንና ግመሎቻቸውን እያጡ መሆናቸው በቀጣይ በኬኒያ ኢኮኖሚ ላይ ራሱን የቻለ አሉታዊ ተፅዕኖን ሊያሳድር ይችላል የሚል ስጋትን አጭሯል። የከብቶቻቸውን እልቂት ቆመው ማየት ያልፈለጉት አርብቶ አደሮች ጥብቅ ፓርኮች ውስጥ ሳይቀር የከብት መንጋ በመልቀቃቸው በፀጥታ ኃይሎች ጋር በተፈጠረ ግጭት  11 ሰዎች መሞታቸውን ተከትሎ በሰሜናዊ ኬኒያ አካባቢ ግጭት ተቀስቅሶ የነበረ መሆኑን ኤቢሲ ኒውስ አመልክቷል። ከዚሁ ጋር በተያያዘም ሎጆችና የተለያዩ የቱሪስት መዳረሻዎች የቃጠሎ ውድመት የደረሰባቸው መሆኑ ታውቋል። መሰል ግጭቶች በቱሪስት መዳረሻዎች አካባቢ የሚስፋፉ ከሆነ የኬኒያ ኢኮኖሚ የጎን አጥንት የሆነው ቱሪዝም ኢንዱስትሪው አደጋ እንዳያንዥብበት ስጋትን አሳድሯል። የኬኒያ መንግስት በአሁኑ ሰዓት ለድርቅ የተጋለጡ ኬኒያዊያንን ለመርዳት ከካዝናው ገንዘብ መድቦ የተለያየ የምግብ አቅርቦትን እያከናወነ የሚገኝ መሆኑን የሮይተርስ ዘገባ ያመለክታል። ሆኖም ከችግሩ ስፋትና ቀጣይነትም አንፃር መንግስት ድርቁን በራሱ የሚቋቋምበት አቅም የሌለው መሆኑን መረጃዎች ያመለክታሉ።

 

በገጠሩ የኬኒያ ክፍል ተማሪዎች ከትምህርት ገበታቸው እንዳይፈናቀሉ ለማድረግ የትምህርት ቤት ምገባ የተጀመረ ሲሆን ለዚህም ቢሆን ተጨማሪ ገንዘብ ያስፈልጋል ተብሏል።

 

ኢትዮጵያ

ኢትዮጵያ በ50 ዓመታት ከፍተኛው የሆነ ድርቅ የገጠማት መሆኑን ባለፈው ዓመት አስታውቃለች። የተከሰተውን ድርቅ ተከትሎም በዚያው ዓመት እርዳታ ያስፈልገዋል የተባለው ዜጋ ቁጥር 10 ነጥብ 2 ሚሊዮን እንደነበር የሚታወስ ነው። ይሁንና ያለፈው ክረምት ወራት የዝናብ መጠን በመሻሻሉ ይህ የተረጂ ቁጥር በግማሽ የመቀነስ አዝማሚያን ያሳየ መሆኑን መረጃዎች ያመለክታሉ።

 

 ያለፈው ዓመት የክረምት ወራት የዝናብ ሁኔታ ከሞላ ጎደል የተሻለ መሆኑ ባለፈው ዓመት የምግብ እህል እርዳታ ጠባቂ የነበሩ በርካታ አርሶ አደሮች ማገገም እንዲችሉ አድርጓቸዋል። ይሁንና ድርቁ በዘንድሮው ተባብሶ የቀጠለው በዋነኝነት በአርብቶ አደሩ አካባቢ ነው።

 

 በኢትዮጵያ ሶማሌ ክልል ዘጠኝ ዞኖች፣በኦሮሚያ ቦረና እና ጉጂ አካባቢዎች እንደዚሁም በምስራቅ ሀረርጌ ቆላማ አካባቢዎችና በደቡብ ክልል ደቡብ ኦሞ ዞን እና በጋሞ ጎፋ አካባቢ  በስፋት የታየ መሆኑን በቅርቡ በመንግስት ኮሙኒኬሽን በኩል የተለቀቀው መረጃ ያመለክታል። ያለፈውን ዓመት የድርቅ ሁኔታ ተከትሎ የዘንድሮውን አጠቃላይ የድርቅ ሁኔታ ለመገምገም በተደረገው የክልሎች ጥናት   በቀጣዩ አንድ ዓመት በኢትዮጵያ 5 ነጥብ 6 ሚሊዮን ህዝብ እርዳታ የሚያስፈልገው መሆኑን የብሄራዊ አደጋ ስጋት ሥራ አመራር ኮሚሽን መረጃ ያመለክታል። ችግሩንም ለመቋቋም የኢትዮጵያ መንግስት እስከ 948 ሚሊዮን ዶላር የሚያስፈልገው መሆኑ ተረጋግጧል።

 

 በምስራቅ አፍሪካ ካሉት ሀገራት እርዳታ በሚያስፈልጋቸው ዜጎች ቁጥርም ሆነ ለእርዳታ በሚያስፈልገው የገንዘብ መጠን ኢትዮጵያ ቀዳሚውን ስፍራ ይዛለች። የኢትዮጵያ መንግስት የውጭ ለጋሽ ድርጅቶች እገዛ እንዲያደርጉ በተደጋጋሚ ጥያቄ ሲያቀርብ ቢቆይም ያገኘው ምላሽ ግን የተጠበቀውን ያህል አለመሆኑን በተደጋጋሚ ሲገልፅ ቆይቷል። በአሁኑ ሰዓት ከየመን እስከ ናይጄሪያ የሰፈው የዚህ ድርቅ አድማስ በተለይ በግጭት ከተወጠሩት ሶማሊያና ደቡብ ሱዳን ጋር በተያያዘ የአለም አቀፉ የልገሳ ትኩረት ሁለቱ ሀገራት ላይ ማረፉ የኢትዮጵያ መንግስት የእርዳታ ጥያቄ ብዙም ትኩረት እንዳያገኝ ያደረገው መሆኑ ይነገራል። እኛም በኦሮሚያ ክልል ቦረና ዞን አካባቢ ተገኝተን እንደተመለከትነው የድርቁ ሁኔታ በተለይ በእንስሳቱ ላይ የከፋ ጉዳት በማድረስ ላይ መሆኑን ተመልክተናል። በአርብቶ አደሩ አካባቢ ከፍተኛ የውሃ ችግር አለ። የሳር መኖን በጭነት መኪኖች ለማቅረብ ጥረት እየተደረገ ቢሆንም ከችግሩ ስፋት አንፃር የአቅርቦቱን ቀጣይነት ፈታኝ የሚያደርገው ሆኖ ይታያል። በተለይ በቀጣዮቹ ወራት የሚጠበቀው ዝናብ የማይጥል ከሆነ ችግሩን የበለጠ ውስብስብ የሚያደርገው ይሆናል።

 

ኢትዮጵያን ጨምሮ በምስራቅ አፍሪካ ያሉ ሀገራት ከመደበኛ በጀታቸው ሳይቀር በመቀነስና የተለያዩ የልማት ፕሮጀክቶችን በማጠፍ የዜጎችን ህይወት ለመታደግ ጥረቶች እየተደረጉ ነው። እነዚህ ሁኔታዎችም በቀጣይ በሀገራቱ የኢኮኖሚ እድገት ላይ የራሱን አሉታዊ ተፅዕኖ ያሳርፋል የሚል ግምትን አሳድሯል

የኢትዮጵያ መንግስት ያለፉት ዓመታት ተከታታይ ድርቅ በሀገሪቱ የኢኮኖሚ እድገት ጉዳት ያስከተለ መሆኑን ቀደም ባሉት ጊዜያት የገለፀ መሆኑ ይታወሳል። በዋነኝነት በግብርናው ላይ የተመሰረተው የኢትዮጵያ የኢኮኖሚ እድገት ያለፈው ዓመት ድርቅ በሰብል ምርት ላይ ጉዳት በማድረሱ በሀገሪቱ አጠቃላይ ዓመታዊ የምርት መጠን ላይ የመውረድ አዝማሚያ እንዲታይ ያደረገ ሲሆን በዚህ ዓመት ደግሞ በእንስሳት ሀብቱ የግብርና ዘርፍ ቀላል የማይባል ጉዳት በመድረስ ላይ   ነው።

ከመንገድና ትራፊክ ደህንነት ጋር በተያያዘ ከሰሞኑ የፌዴራል ትራንስፖርት ባለስልጣን ከክልል ባለድርሻ አካላት ጋር አንድ ውይይት አካሂዷል። በውይይቱ ላይ ከጤና ተቋማት፣ ከፖሊስ፣ ከትራንስፖርት ባለስልጣንና የኢንሹራስ ኩባንያ ኃላፊዎች ተሳታፊ ሆነዋል። በዚሁ ወይይት ላይ ለመነሻነት የቀረበ ጥናት በሀገሪቱ በትራፊክ አደጋ እየደረሰ ያለው የሰውን የንብረት ጥፋት በተለያዩ ዘርፎች ከሚታየው የአሰራር ክፍተቶች ጋር የተያያዘ መሆኑን አመልክቷል።

 

በዚሁ የውይይት መነሻ የቀረበው የጥናት ፅሁፍ ከክልል እስከ ፌዴራል ድረስ የሚታዩትን ክፍተቶች በሚገባ ተፈትሸዋል። በክልሎች በኩል ጥናቱ ሁሉም ክልሎች እስከ ታችኛው መዋቅር ድረስ ፈትሿል ያለውን የትራፊክ ደህንነትን የአሰራር ሁኔታ ፈትሿል። ፍተሻ ከተደረገባቸው የክልል ተቋማት መካከል ለትራፊክ አደጋ ተጎጂዎች አስቸኳይ የህክምና አገልግሎት የሚሰጡ የጤና ተቋማት ይገኙበታል። ማንኛውም ሰው በተሽከርካሪ አደጋ ከደረሰበት አስቸኳይ የህክምና እርዳታ የማግኘት ህጋዊ መብት አለው። አደጋው በደረሰበት ቅፅበት ተጎጂው ወደ ጤና ተቋማት ሲወሰድ የጤና ተቋማቱ ምንም አይነት ቅድመ ክፍያ ሳይጠይቁ እስከ 2 ሺህ ብር የሚደርስ  የህክምና እርዳታን ለተጎጂው በአፋጣኝ የመስጠት ግዴታ ያለባቸው መሆኑ በሶስተኛ ወገን መድን ህግ ላይ ተደንግጓል። የጤና ተቋሙ የህክምና አገልግሎቱን ከሰጡ በኋላ ክፍያቸውን ከሚመለከተው አካል ይጠይቃሉ።

 

የመድን ፈንድ አስተዳደር ኤጀንሲ የሶስተኛ ወገን መድን ሽፋን ገንዘብ ይህንን እስከ 2ሺ ብር የሚደርስ የአስቸኳይ ጊዜ ህክምናን ለሚያከናወኑ የጤና ተቋማት ገንዘቡ እንዲደርስ የሚያደርገው በጤና ጥበቃ በኩል ነው። ጤና ጥበቃ በበኩሉ በስሩ ሳሉ የጤና ቢሮዎች አማካኝነት ለጤና ተቋማቱ ገንዘቡ እንዲለቀቅ ያደርጋል።

 

ይሁንና በዚህ በኩል በየክልሎች ያሉት አፈፃፀሞችና አሰራሮች ወጥነት የሚታይባቸው አይደሉም። በአንዱ ክልል የሚታየው የተሻለ አሰራር በሌላው ክልል ሰፊ ጉድለት ይታይበታል። በአንዳንድ ክልሎች ነፃ የአስቸኳይ ጊዜ ህክምናን በመሰጠቱ ረገድ ክፍተቶች ያሉ መሆኑ ተመልክቷል። በሌላ አቅጣጫ በምክክርና በልዩ ልዩ ግንዛቤ ማስጨበጫ መድረኮች አማካኝነት የተሻለ ግንዛቤ ላይ በመድረሳቸው በዚሁ ዙሪያ ሰፊ ስራ የሰሩ ክልሎች መኖራቸውንም በወቅቱ ከነበረው ውይይት መረዳት ተችሏል።

 

ይሁንና እንደ አጠቃላይ ሲታይ የአደጋ ተጎጂዎች በወቅቱ ተገቢውን ህክምና እንዲያገኙ በማድረግ በኩል፤ ግንዛቤ በመፍጠሩ ረገድ፣ በቅንጅታዊ ሥራዎችና በመሳሰሉት አሰራሮች ሰፊ ስራ መስራት ያለበት መሆኑን አጠቃላይ የጥናቱ መንፈስ ያመለክታል።   

 

በፖሊስ አካላት ድርሻ በኩል በኦሮሚያ ክልል በ2008 ዓ.ም የሶስተኛ ወገን 674 የመድን ሽፋን የሌላቸው አሽከርካሪዎች መያዛቸውና 18ቱ ለህግ ቀርበው የተቀጡ መሆኑን ይሄው ጥናት ያመለክታል። በክልሉ ትራንስፖርት ባለስልጣን አሰራር ረገድ የሶስተኛ ወገን መድን ሽፋን ከቦሎና ሰሌዳና አሰጣጥ ጋር ተቀናጅቶ የሚሰጥ መሆኑ ታውቋል። ይህ አይነቱ አሰራር ከሶማሌ ክልል በስተቀር በሁሉም ክልሎች ተቀናጅቶ የሚሰጥ መሆኑን ጥናቱ ካስቀመጠው ዝርዝር መረዳት ይቻላል። ከዚህ ውጪም በተጎጂዎች ላይ አደጋ አድርሰው የሚያመልጡ አሽከርካሪዎችን ተከታትሎ ለህግ በማቅረቡ በኩል በኦሮሚያ ክልል በኩል የተሻለ አፈፃፀም የሚታይበት መሆኑ ተመልክቷል። ከትራፊክ መረጃ ጋር በተያያዘ ወቅታዊ ሪፖርቶችንም በማዘጋጀቱ ረገድ ክልሉ  በተሻለ ደረጃ ላይ ይገኛል ተብሏል። ከዚህ ውጪ ግን በክልሉ የሚንቀሳቀሱ ተሽከርካሪዎችን ሙሉ በሙሉ በዳታ ቋት ያለመያዝ ችግር ግን የሚታይ መሆኑን ይሄው ጥናት እንደ አንድ ክፍተት አስቀምጦታል። ከዚህም በተጨማሪ በክልሉ ያለ ሰሌዳ የሚንቀሳሰቀሱ ሞተር ሳይክሎችም ጉዳይ በአሳሳቢነት ተመልክቷል።

 

የትግራይ ክልል በሌሎች ክልሎች የሚታዩትን በርካታ ጠንካራ ጎኖች የሚጋራ ሲሆን ከዚህም በተጨማሪ የክልሉ መንግስት የትራፊክ ቢሮ ከቅርንጫፎች ጋር ያለው ትስስርና የአሰራር ግንኙነት ጠንካራ መሆኑ ተመልክቷል። ይሁንና በተለይ በፖሊስ አካላት የሚደረገውን ቁጥጥር በተመለከተ በሁመራ አካባቢ ከአንድ ሺህ በላይ ተሽከርካሪዎች የሶስተኛ ወገን የመድን ሽፋን የሌላቸው መሆኑን በክፍተትነት ተመልክቷል። አንዳንድ የመንግስት ተሽከርካሪዎች “መቐ” የሚለውን የቀድሞ ታርጋ ሳይቀይሩ በነበረበት ይዘው የሚታዩ መሆኑንም ይሄው ጥናት ያመለክታል። ገጭተው የሚያመልጡ አሽከርካሪዎችን ተከታትሎ በመያዙም በኩል ያለው ቁጥጥር አነስተኛ መሆኑ ታውቋል። በክልሉ ያለውን የኢንሹራንስ አሰራር በተመለከተ ካሳ መክፈል ላይ መዘግየት፣ እንደዚሁም በሚከፈል የንብረት ካሳ ላይ ግብርን መቁረጥ እንደ አንድ ክፍተት ተመልክቷል። ከዚህ ውጭ በክልሉ የሚሰሩ የአንሹራንስ ኩባንያዎች በትብብር የሚሰሩ መሆኑ በጠንካራ ጎንነት ተነስቷል። የክልሉ የትራንስፖርት ባለስልጣንን በተመለከተ የሶስተኛ ወገንን የመድህን ሽፋንን በእቅዱ ውስጥ አስገብቶ በተገቢው መንገድ የሚሰራበት መሆኑ በጥንካሬነት ተጠቅሷል።

 

ሌላኛው በዚሁ ጥናት የተዳሰሰው የአማራ ክልል ሲሆን  በግጭት ለተጎዱ ወገኖች በየጤና ተቋማቱ ህክምና እንዲያገኙ በማድረጉ ረገድ ያለው አሰራር በአንፃራዊነት በብዙ መልኩ የተሻለ መሆኑን ያሳያል። በክልሉ ለአስቸኳይ ህክምና የሚውል ገንዘብ የሚገባበት አካውንትን መክፈት መቻሉ በጠንካራ ጎንነት ተመልክቷል። በክልሉ በግዢና ንብረት አስተዳደር ሥራ ሂደት የአስቸኳይ ጊዜ ህክምና አገልግሎት ወጪን የሚከታተል የሂሳብ ባለሙያን መመደብ መቻሉንም ተገልጿል። ይህም በጠንካራ ጎንነት ተወስዷል። የክልሉን የትራንስፖርት አሰራርን በተመለከተ ማንኛውም አገልግሎት ፈልጎ ወደ ቢሮው የሚሄድ የተሽከርካሪ ባለንብረት ቅድሚያ የፀና የሶስተኛ ወገን መድን ሽፋን ዋስትና እንዲኖረው የሚያደርግ አሰራር መኖሩም በጥንካሬ ተመልክቷል።

 

በሌላ መልኩ የክልሉን የፖሊስ አካላት አሰራር በተመለከተ ድንገተኛ የቁጥጥር ስራ ተካሂዶ በተደረሰባቸው ህገ ወጦች ላይ አስፈላጊውን ምርመራ በማካሄድ ለፍትህ አካላት አቅርቦ ተገቢው እርምጃ እንዲወሰድ በማድረጉ ረገድ ክፍተት የሚታይ መሆኑ ተጠቁሟል። በክልሉ በስራ ላይ ያሉ ኢንሹራንሶች የካሳ አከፋፈል ስርዓት የተለያየ መሆንም አንዱ በድክመትነት የተመለከተ ክፍተት ነው።

 

በደቡብ ክልል አስቸኳይ ህክምና በከፊል መጀመሩን ጥናቱ ያመለክታል። የክልሉ የትራንስፖርት ባለስልጣን ከትራፊክ ፖሊስ ጋር በተቀናጀ መልኩ እየሰራ መሆኑ በክልሉ የባለድርሻ አካላት ጥንካሬነት ተወስዷል። የክልሉ የትራንስፖርት ባለስልጣን በክልሉ ወደ ህጋዊነት የመጡ ተሸከርካሪዎችን መረጃ በተገቢው መንገድ በመረጃ ቋቱ መዝግቦ የሚያስቀምጥ መሆኑም አንዱ ጠንካራ ጎኑ ተደርጎ ተወስዶለታል። በአስቸኳይ ህክምና  አገልግሎት ረገድ በክልሉ ከአተገባበር ጋር በተያያዘ መዘግየቶች የሚታዩ መሆኑ ተመልክቷል። ገጭተው ያመለጡ አሽከርካዎችን ተከታትሎ ለህግ በማቀረቡ ረገድም በክልሉ የፖሊስ አካላት በኩል ክፍተት ያለ መሆኑንም ይሄው የዳሰሳ ጥናት ያመለክታል። ይህ ብቻ ሳይሆን በክልሉ ያሉ ባጃጆችና ሞተር ሳይክሎች የፀና የሶስተኛ ወገን የመድን ሽፋን እንዲያገኙ እየተደረገ ያለው ጥረትም አነስተኛ ነው ተብሏል።

 

በሶማሌ ክልል በፖሊስ አካላት በኩል በአዋጁ ግንዛቤ ቢኖርም በቁጥጥሩ ረገድ ያለው አሰራር ግን የላላ መሆኑ ተመልክቷል። የሶስተኛ ወገን መድን ከቦሎ ጋር ያልተቀናጀ በመሆኑ የክልሉ ተሸከርካሪዎች በተለይም በለሶስት ጎማ ተሸከርካሪዎች የሶስተኛ ወገን መድን የላቸውም ተብሏል።  

 

 

በደቡብ አፍሪካ ዘረፋ ያካሄዱ ግለሰቦች በቁጥጥር ሥር እየዋሉ ነው። በሀገሪቱ በሚገኙ የውጭ ስደተኞቹ ንብረት ላይ ዋነኛ ትኩረቱ ያደረገው ይህ ዘረፋ በርካታ የንግድ ተቋማትን አውድሟል። በዚሁ ዘርፍ ከሱፐር ማርኬቶች እስከ መኖርያ ቤቶቹ ከፍተኛ የዘረፋ ሰለባ ሆነዋል። በከፍተኛ ሁኔታ የተደራጁት እነዚህ ዘራፊዎች በዋነኝነት ትኩረታቸው ያደረጉት የዚምባቡዌ፣ የሶማሊያ፣ የናይጄሪያና የሌሎቹ ጥቁር አፍሪካዊያን ሴቶችንና እንደዚሁም አነስተኛ የንግድ ተቋማት መሆኑን ዘገባዎች ያመለክታሉ።

 

ፖሊስ ጥቃቶቹን መቆጣጠር ባለመቻሉ ሰፊ ጥፋት የደረሰ ሲሆን ከሰሞኑ ባደረገው አሰሳ ግን በፕርቶሪያ ከተማ ብቻ በርካታ ዘራፊዎችን እጅ ከፍንጅ ይዟል። ሁኔታውን የበለጠ የከፋ ያደረገው ደግሞ ንብረታቸው ሰለባ የሆነባቸው የተለያዩ የአፍሪካ ሀገራት ዜጎች ለጥቃቱ ምላሽ ለመስጠት በተደራጀ ሁኔታ መንቀሳቀስ መጀመራቸው ነው። ከዚህ ቀደም በነበረው ጥቃት ትምህርት የወሰዱት በደቡብ አፍሪካ ያሉ ስደተኞች ራሳቸውን በስደተኝነት በማደራጀታቸው በቂ የመረጃ ልውውጥ በማድረግ ሊደርሰባቸው ይችል የነበረውን የከፋ አደጋ መቀነስ የቻሉ መሆኑን መረጃዎች ያመልክታሉ። ጥቃት አድራሾቹም ቢሆኑ ዘረፋ ያካሄዱት በግምት ሳይሆን አስቀድሞ በተጠና መንገድ ሲሆን ከዚህ ውጪ በመንግስት በኩል ግን ከዚህ ቀደም ከነበረው ጥቃት ትምህርት ወስዶ የማሻሻያ ስራዎችን ያልሰራ መሆኑ ታውቋል።

 

እ.ኤ.አ. በ2008 በደቡብ አፍሪካ የተነሳው ፀረ ስደተኞች አመፅ ለ62 ሰዎች ሞት ምክንያት መሆኑ የሚታወስ ነው። በወቅቱ የአመፁን መቀጣጠል ተከትሎ የችግሩ መንስኤ የደቡብ አፍሪካ ወጣቶች  ስራ አጥነት በመሆኑ በዘላቂነት መፍትሄ በመስጠት መንግስት ትኩረት ሰጥቶ የሚሰራ መሆኑን ገልፆ ነበር። ይሁንና በነበሩት ተከታታይ ዓመታት ምንም አይነት ለውጥ ባለመምጣቱና መንግስትም የገባውን ቃል መተግበር ባለመቻሉ በድጋሚ እ.ኤ.አ. በ2015 ተነስቶ ነበር። ከሁለት ሺህ አስራ አምስት ፀረ- ስደተኞች አመፅ ትምህርት ወስጃለሁ ያለው መንግስት ከዚያ በኋላም የሚታይ ለውጥን ማምጣት ባለመቻሉ ለአሁኑ ተመሳሳይ የወጣቶች አመፅ መቀስቀስ ምክንያት መሆኑን በርካቶች ይናገራሉ።

 

እንደ ትሬዲንግ ኢኮኖሚክስ ድረገፅ ዘገባ ከሆነ በደቡብ አፍሪካ አሁን ያለው የስራ አጥነት መጠን 26 ነጥብ 5 በመቶ ደርሷል። መንግስት በስራ አጥ ዜጎች የስራ እድል እንዲከፍት በማድረጉ ረገድ ያለው ቁርጠኝነት አናሳ መሆኑ ችግሩን ያባባሰው መሆኑን የመንግስት ተቃዋሚ ወገኖች ይናገራሉ። 

      የኢትዮጵያ መንግስት ለሶማሊላንድ ድርቅ ተጠቂዎች 16 የጭነት መኪና የምግብ እርዳታ እህል መላኩን የሶማሊላንድ መገናኛ ብዙኃን እንደዚሁም የኢትዮጵያ የውጭ ጉዳይ ሚኒስትር አስታውቋል። በዚሁ ዙሪያ ሰፋ ያሉ ዘገባዎች ካሰራጩት የሶማሊላንድ መገናኛ ብዙኃን መካከል አንዱ የሆነው ሶማሊላንድ ሞኒተር እንዳመለከተው ከሆነ በኢትዮጵያ መንግስት በኩል ለሶማሊላንድ ድርቅ ተጠቂዎች የተላከው የእርዳታ መጠን 72 ሺህ ቶን አካባቢ ነው። በሀርጌሳ የኢትዮጵያ ኢምባሲ የኢኮኖሚና የንግድ አታሼ  አቶ አገዘ አመሎ በእርዳታ ርክክቡ ወቅት ኢትዮጵያ በሶማሊላንድ አስቸጋሪ ጊዜያት ሁሉ ከጎኗ የምትቆም መሆኗን በመግለፅ የተናገሩ መሆኑን በዘገባው ተመልክቷል። የሶማሊላንድ መንግስት ካለው ውስን የኢኮኖሚ አቅምና ከድርቁም ስፋት አንፃር የረሃብ አደጋ ላንዣበባቸው ዜጎቹ የሰብአዊ እርዳታን መስጠት ስለተሳነው ለአለም አቀፉ ማህበረሰብ የእለት ደራሽ እርዳታ እንዲያቀርቡለት ጥያቄ አቅርቧል።

የሶማሊላንድ የውጭ ጉዳይ ሚኒስትር እንደገለፁት ከሆነ በኢትዮጵያ መንግስት በኩል የተላከው እርዳታ በከፍተኛ ደረጃ የድርቁ ተጠቂ ለሆኑ የሀገሪቱ ዜጎች በአስቸኳይ የሚቀርብ ይሆናል። የኢትዮጵያ መንግስት በውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር የፌስቡክ ማህበራዊ ድረገፁ አማካኝነት በለቀቀው መረጃ ለሶማሊላንድ የድርቅ ተጠቂ ዜጎች የእርዳታ እጁን የዘረጋ መሆኑን አስታውቋል።


Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 94

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 100

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 94

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 100

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 94

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 100

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 94

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 100

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 94

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 100

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 94

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 100

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 94

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 100

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 94

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 100

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 94

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 100

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 94

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 100

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 94

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 100

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 94

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 100

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 94

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 100

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 94

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 100

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 94

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 100

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 94

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 100

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 94

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 100

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 94

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 100

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 94

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 100

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 94

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 100
Page 1 of 27

Sendek Newspaper

Bole sub city behind Atlas hotel

Contact us