You are here:መነሻ ገፅ»Economy»ፀጋው መላኩ - Sendek NewsPaper
ፀጋው መላኩ

ፀጋው መላኩ

 

ዳሸን ባንክ አክስዮን ማህበር እና የሜትር ታክሲ አገልግሎት የሚሰጠው ኢታ ሶልዩሽንስ ኃላፊነቱ የተወሰነ የግል ማህበር (ETTA Solutions PLC) ለሜትር ታክሲ ተጠቃሚ ደንበኞቻቸው በጋራ ጥምርታ ካርድ (Co-Branded Cards) የኮርፖሬትና የቅድመ ክፍያ ካርድ አገልግሎትን በጋራ ለመስጠት ሥምምነት ተፈራረሙ። በዚሁ ገለፃቸውም አገልግሎት ሰጪው ኩባንያ ለሰጠው አገልግሎት ከሚቆርጠው ገንዘብ ውጪ ባንኩ ደንበኞቹ በኢታ የታክሲ አገልግሎት ሲጠቀሙ የሚጠይቀው ወይንም የሚቆርጠው ተጨማሪ የአገልግሎት ክፍያ አለመኖሩን ጨምረው ገልፀዋል። ኢታ ሶልዩሽንስ ፈላጊና ተፈላጊ ደንበኞቹን ለማገናኘት በራሱ አፕልኬሽን፣ በኢንተርኔት፣ በፌስቡክና በቴሌግራም ቴክኖሎጂዎች የሚጠቀም መሆኑ ታውቋል።

 

 ኢታ ሶልዩሽንስ ተደራሽነቱን ለማስፋትና አስተማማኝ ለማድረግ ከኢንተርኔት አገልግሎቱ በተጨማሪ በ8707 የጥሪ ማዕከሉ አማካኝነት አገልግሎት እየሰጠ የሚገኝ መሆኑ ተመልክቷል። አንድ የታክሲ ተጠቃሚ ደንበኛ ይሄንን አገልግሎት ሲጠቀም ታክሲውን ካሉት የቴክኖሎጂ አማራጮች በአንዱ ታክሲውን ከጠራ በኋላ ለአገልግሎቱ የሚጠየቀውን ክፍያ መጠን፤ እንደዚሁም ታክሲው ደንበኛው ያለበት ቦታ እስኪደርስ ድረስ ያለውን ሂደት መከታተል የሚያስችለው መሆኑም ታውቋል።

 

 ይህ የሁለቱ ኩባንያዎች የአገልግሎት ጥምረት የኢታ ሜትር ታክሲ ተጠቃሚ ደንበኞች ያለምንም የጥሬ ገንዘብ ንክኪ በካርድ አማካኝነት ብቻ ተጠቅመው የታክሲ አገልግሎት ክፍያቸውን እንዲፈፅሙ የሚያስችል ነው። የዳሸን ባንክ አክስዮን ማህበር ፕሬዝዳንት አቶ አስፋው  አለሙና የኢትዮጵያ ታክሲዎች ሶልዩሽንስ (ETTA) መስራችና ማኔጂግ ዳይሬክተር አቶ ተመስገን ገብረ ህይወት የአገልግሎቱን መጀመር ታህሳስ 25 ቀን 2010 ዓ.ም በሸራተን ሆቴል በተካሄደ ሥነ ሥርዓት በጋራ አብስረዋል።

 

አቶ ተመስገን ድርጅታቸው እየሰጠ ባለው አገልግሎት በሀገር ውስጥና በውጭ ሀገራት የተለያዩ ሽልማቶችን ያገኘ መሆኑን በእለቱ በሰጡት ማብራሪያ አመልክተዋል። በዚህም ድርጅቱ እውን ከሆነበት ከግንቦት 2008 ዓ.ም ጀምሮ ሁለት የሀገር ውስጥና ከሁለት በላይ የውጭ ሽልማቶችን አግኝቷል ተብሏል።

 

 በአፍሪካ በመልካም የደንበኞች መስተንግዶና በትራንስፖርት ኢንዱስትሪው ዘርፍ ድርጅቶችን መርጦ ደረጃ የሚሰጠው ባንክ ኤንድ ኢንተርፐርነርስ መጋዚን ኢታ ሶልዩስን ኩባንያን  ምርጥ ብሎ ከለያቸው መቶ ድርጅቶች ውስጥ የ52ኛ ደረጃ የሰጠው መሆኑን ኃላፊው ጨምረው ገልፀዋል።

 

 በቀጣይም በአፍሪካ ያሉ አዲስ ጀማሪ ቢዝነሶችን የሚያበረታታውና ሰፒድ አፍሪካ በመባል የሚታወቀው ድርጅት በጥር ወር ላይ  ኢታን ከምስራቅ አፍሪካ በአንደኝነት የመረጠው በመሆኑ ወደ ሌጎስ ናይጄሪያ በመጓዝ ሽልማቱን የሚረከብ መሆኑን አቶ ተመስገን ጨምረው አመልክተዋል።

 

ዳሸን ባንክ የመጀመሪያው የፕላስቲክ ካርድን ጥቅም ላይ ያዋለ ባንክ መሆኑን የገለፁት አቶ አስፋው በበኩላቸው፤ ከዚሁ ጋር በተያያዘም ባንኩ በዓለማችን ካሉ አራት ታላላቅ የካርድ አገልግሎት ከሚሰጡ ኩባንያዎች ጋር በጋራ እየሰራ መሆኑን  አመልክተዋል። እነዚህም ካርዶች ኤሜሪካን ኤክስፕረስ ካርድ፣ ማስተር ካርድ፣ ቪዛ ካርድን እና ቻይና ዩኒየን ፔይ ካርድን መሆናቸውን አቶ አስፋው ጨምረው አመልክተዋል። ባንኩ ካሽ አልባ ግብይትን የበለጠ ለማበረታታት የዘመኑን ቴክኖሎጂ በመጠቀም ደንበኞቹ ባንክ መሄድ ሳያስፈልጋቸው ክፍያ የሚፈፅሙበት ስርዓትን በተከታታይ እየተገበረ መሆኑም ተመልክቷል።

 

 እንደ አቶ አስፋው ገለፃ ባንኩ ከዚሁ ጋር በተያያዘ እየሰራ ባለው ሥራ የዲኤስ ቲቪ ተጠቃሚዎች የአገልግሎት ክፍያቸውን በሞባይል ባንኪንግ አማካኝነት መፈፀም እንዲያስችላቸው፤ እንደዚሁም ደንበኞች የአውሮፕላን ትኬትን በሞባይል ባንኪንኪግ አማካኝነት መግዛት እንዲችሉ ዳሸን ባንክ፤ ከዲኤስ ቲቪ እና ከኢትዮጵያ አየር መንገድ ጋር ሥምምነት ላይ ደርሶ ወደ ሥራ ገብቷል።

ባንኩከኢታበተጨማሪበቀጣይምበመጪዎቹሳምንታትወይንምወራትውስጥከሌሎችየንግድተቋማትጋርበጋራየሚሰራበትንየጋራየካርድክፍያሥርዓትን (Co-branding) የሚጀምርመሆኑንፕሬዝዳንቱጨምረውገልፀዋል።

 

-  የውጭ ምንዛሪ እጥረቱ የከፋ ደረጃ ደርሷል

 የኤርትራ መንግስት 450 የሚሆኑ የግል የንግድ ተቋማትን ዘጋ። መንግስት እነዚህን እርምጃዎች የወሰደው የሀገሪቱን ፋይናንስ መመሪያ ባልተከተለ መልኩ ጥሬ ገንዘብን አከማችተዋል በሚል ነው።

 

 በኤርትራ በመሠረታዊነት ሁለት ኢኮኖሚያዊ ችግሮች የተከሰቱ መሆኑን ከሀገሪቱ የሚወጡት መረጃዎች እያመለከቱ ነው። የመጀመሪያው በሀገሪቱ እየተስፋፋ የመጣው የዋጋ ግሽበት ሲሆን ሁለተኛው ፈተና ሆኖ የሚታየው ደግሞ የውጭ ምንዛሪ እጥረት ነው። መንግስት ችግሮቹን ለመፍታት የኢኮኖሚ ሳይንሱ የሚፈቅዳቸውን ገንዘብ ነክና (Monetary Policy) ገንዘብ ነክ ያልሆኑ (Physical Policy) እርምጃዎችን በማጣመር በጥናት አስደግፎ ከመውሰድ ይልቅ ዋነኛ ትኩረቱን ገንዘብ ነክ ባልሆኑ እርምጃዎች ላይ ማድረጉና በዜጎች ላይም ጥብቅ እርምጃን መውሰድ መጀመሩ ፈተናውን ያከበደው መሆኑን  ከዚያው ከኤርትራ ምድር የሚወጡ መረጃዎች ያመለክታሉ።

 

መንግስት የሀገሪቱ መገበያያ ገንዘብ የሆነውን ናቅፋ የመግዛት አቅምን ማሽቆልቆል ለመከላከል የሄደበት መንገድ በኢኮኖሚው ውስጥ ያለውን የገንዘብ ዝውውር መጠን መቆጣጠር ነው። ይህንንም ሁኔታ ተግባራዊ ለማድረግ በመንግስት በኩል የተወሰደው እርምጃ ዜጎች ከባንክ በሚያወጡት ካሽ ላይ ገደብ በመጣል ቁጥጥር ማድረግ ነው። ይህ አሰራር በዋነኝነት ተግባራዊ የተደረገው በቢዝነስ ድርጅቶች ላይ መሆኑን ከዚሁ ጋር በተያያዘ ከሰሞኑ ከኤርትራ የወጡ ዘገባዎች ያመክታሉ።

 

የሀገሪቱ መንግስት ባወጣው የፋይናስ ቁጥጥር መመሪያ መሰረት ድርጅቶች ግብይት ሲያከናውኑ ክፍያ መፈፀም ያለባቸው በናቅፋ ገንዘብ ሳይሆን በቼክ ወይንም በባንክ ለባንክ የገንዘብ ዝውውር አማካኝነት ብቻ ነው። ክፍያ የሚፈፀምለት አካልም ቢሆን በመንግስት የፋይናንስ መመሪያ ከተቀመጠው ካሽ በላይ ከባንክ ማውጣት የሚችልበት እድል አይኖርምም።

 

 ድርጅቶች ከዚህም በተጨማሪ የየቀኑን የቢዝነስ እንቅስቃሴያቸውን የሚያሳይ ሂሳብ መያዝ የሚጠበቅባቸው ሲሆን ይህም የሂሳብ ማስረጃ ከተቀመጠለቸው የካሽ ጣሪያ በላይ ጥሬ ገንዘብ በካዝናቸው ውስጥ እንዳይኖር የሚደረገውን ቁጥጥር የበለጠ የሚያጠናክረው ይሆናል።

 

 ይህ የመንግስት ጥብቅ ቁጥጥር ግን በዋና ከተማዋ  አስመራ የሚገኙ ነጋዴዎችን ጨምሮ በመላ ሀገሪቱ ለሚገኙ የቢዝነስ ሰዎች ምቾትን የሚሰጥ ሆኖ አልተገኘም። ይህም በመሆኑ ነጋዴዎች በንግድ እንቅስቃሴያቸው ያገኙትን ገንዘብ በመመሪያው መሰረት ከተፈቀደላቸው የካሽ ጣሪያ በላይ ሲያልፍ በባንክ አካውንታቸው ከመክተት ይልቅ በየቤታቸው እየሸሸጉ ማስቀመጥን መርጠዋል። ይህ ሁኔታ በመላ ኤርትራ በተለይም በአስመራ ከተማ ትልልቅ ንግድ ቤቶች እየተስፋፋ መሄዱን ተከትሎ መንግስት በቅርቡ አስደንጋጭ እርምጃን ወስዷል።

 

 በዚህም መሰረት የመንግስትን መመሪያ በመጣስ ከተቀመጠላቸው ጣሪያ በላይ ጥሬ ገንዘብን አከማችተዋል በተባሉት ንግድ ቤቶች ላይ የእገዳና የማሸግ እርምጃ የተወሰደ መሆኑን የቮይስ ኦፍ አሜሪካ የድረገፅ ዘገባ ያመለክታል። ከዚሁ ጋር በተያያዘም በተለይም በዋና ከተማዋ አስመራ ያሉ በርካታ ታላላቅ ሆቴሎች፣የሸቀጣሸቀጥ መደብሮች፣ ሬስቶራንቶችና ካፌዎች ሳይቀሩ እንዲታሸጉ የተደረገ መሆኑን ይሄው ዘገባ ያመለክታል።

 

በርካቶች የሚዝናኑባቸውና ጊዜያቸውን የሚያሳልፈባቸው ሆቴሎችና ካፌዎች ሳይቀሩ መታሸጋቸው አስመራና ምፅዋ ከተሞችን ጭር እንዲሉ ያደረጋቸው መሆኑን ከዚያው ከአስመራ የሚወጡ የፎቶግራፍ መረጃዎች ይጠቁማሉ።

 

 ይህም የመንግስት የንግድ ተቋማትን በጅምላ የመዝጋት እርምጃ በቋፍ ላይ ያለውን የሀገሪቱን ኢኮኖሚ የበለጠ እንዲኮታኮት ያደርገዋል የሚል ሥጋትን አሳድሯል።

የሀገሪቱ የማስታወቂያ ሚኒስቴር ድረገፅ መረጃ እንዳመለከተው ከሆነ 450  የሚሆኑ የንግድ ተቋማት እንዲዘጉ የተደረገ ሲሆን የከፋ ጥፋት ተገኝቶባቸዋል የተባሉ አንዳንድ የንግድ ተቋማት ደግሞ እስከ ስምንት ወራት የሚደርስ እገዳ የሚጣልባቸው መሆኑን ይሄው የሚኒስትር መስሪያቤቱ መረጃ ጨምሮ ያመለክታል። መንግስት በተለይ ሆቴሎችን ሳይቀር መዝጋቱ የቱሪዝም ዘርፉን እንቅስቃሴ ክፉኛ በመጉዳት ኢኮኖሚው የበለጠ እንዲኮታኮት ያደርገዋል የሚሉ ኢኮኖሚያዊ አስተያየቶች እየተሰጡ ነው።

 

በአጠቃላይ መንግስት በአሁኑ ሰዓት እየወሰዳቸው ያሉት የኢኮኖሚ ሳይንስን ያልተከተሉ እርምጃዎች ሀገሪቱን ዋጋ እያስከፈላት ነው የሚሉ ኤርትራዊያን ምሁራን በርካቶች ናቸው።

ኳታርዋነኛየኤርትራየውጭምንዛሪምንጭእንደሆነችየሚነገርላትሀገርብትሆንምበቅርቡበሁለቱሀገራትመካከልየተነሳውየዲፕሎማሲግንኙነትመሻከርየኤርትራኢኮኖሚንየውጭምንዛሪገቢንአድርቆታል።ከዚህምበተጨማሪበኤርትራዊያንየሚላከውየውጭምንዛሪምቢሆንማሽቆልቆሉነውየሚነገረው።ከተፈጠረውየውጭምንዛሪእጥረትጋርበተያያዘተሸከርካሪዎችሳይቀሩነዳጅበኩፖንብቻመጠቀምየሚችሉበትአስገዳጅሁኔታምተፈጥሯል።ኤርትራያላትየኢኮኖሚእንቅስቃሴለዓለምአቀፉማህበረሰብግልፅስላልሆነከሀገሪቱየሚወጡመረጃዎችውስንነትየሚታይባቸውናቸው።

ግብፅ በከፍተኛ ደረጃ የታጠቀ ጦር ኃይሏን ወደ ኤርትራ ምድር መላኳን ተከትሎ ሱዳን የኤርትራ አዋሳኝ ድንበሯን ዘጋች የሚሉ ተከታታይ ዘገባዎች ከሰሞኑ ሲወጡ ከርመዋል፡፡

ሱዳን በበኩሏ ድንበሯን የዘጋችው ከኤርትራ ጋር በሚያዋስናት ከሰላ ግዛት ያወጀችውን የአስቸኳይ ጊዜ አዋጅ ተግባራዊ ለማድረግ መሆኑን እየገለፀች ነው፡፡  የሱዳን መንግስት በኤርትራ አዋሳኝ ድንበር አካባቢ ያሉትን ታጣቂ ኃይሎች ለመቆጣጠርና ትጥቅ ለማስፈታት እንደዚሁም በአካባቢው በተለይም ከኤርትራ ወደ ሱዳን በህገወጥ የሰዎች አዘዋዋሪዎች የሚፈልሱትን ስደተኞች ለመቆጣጠር ድንበሩን መዝጋቱን አስታውቋል፡፡

የሱዳን ዜና አገልግሎት ሱናን ጠቅሶ ዘገባውን ያሰራጨው የቻይና ዜና አገልግሎት ዥኑዋ በሺዎች የሚቆጠሩ የሱዳን ጦር ኃይል አባላት ኤርትራን በምታዋስነው የከሰላ ግዛትና በሱዳን ኤርትራ ደንበር የሰፈሩ መሆኑን ገልጿል፡፡

ይሁንና በሌላ አቅጣጫ የሚወጡ ዜናዎች እንደሚያመለከቱት ከሆነ ደግሞ ሱዳን በኤርትራ በኩል ያላትን ድንበር ለመዝጋት የተገደደችው ግብፅ በሚገባ የታጠቀ ጦር ኃይሏን ወደ ኤርትራ ምድር ማስገባቷን ተከትሎ ነው፡፡ እንደ ሚድል ኢስት ሞኒተር ዘገባ ከሆነ የግብፅ ጦር ወደ ኤርትራ ምድር ሳዋ ያመራው ከተባበሩት አረብ ኤሜሬቶች እና ከሱዳን መንግስት ተቃዋሚ ሀይሎች ጋር በመተባበር ነው፡፡

እንደዘገባው ከሆነ ግብፅ ጦሯን ወደ ኤርትራ ምድር ያስገባቸው ቱርክ በቅርቡ ሱአኪን በተባለች የጥንት የሱዳን ወደብና ደሴት ላይ ወታደራዊ ቤዝ ለመገንባት ማቀዷን ተከትሎ ነው፡፡ ግብፅ ከቅርብ ጊዜያት ወዲህ በምስራቅ አፍሪካ የቀይ ባህርና ህንድ ውቅያኖስን ተከትሎ ያላትን ወታደራዊ አድማስ ለማስፋት በመስራት ላይ ስትሆን እንደ ሚድል ኢስት ሞኒተር ዘገባ ከሆነ 20 ሺህ እስከ 30 ሺህ ጦር ማስፈር የሚያስችላትን ወታደራዊ ቤዝ ለማግኘት ለሶማሊያና ለጂቡቲ መንግስታት ጥያቄ አቅርባለች፡፡

 ግብፅ ተመሳሳይ ወታደራዊ ቤዝ በኤርትራ ቀይ ባህር ዳርቻ ያቋቋመች መሆኑን አንዳንድ የሚወጡ መረጃዎች ቢያመለክቱም ግብፅም ሆነች ኤርትራ እነዚህን ዘገባዎች በጥብቅ ሲያስተባብሉ ቆይተዋል፡፡ ግብፅ ይህንን መረጃ እያስተባበለች ባለችበት ሁኔታ  ጦሯ ከሰሞኑ በኤርትራ ሳዋ ምድር ገብቷል የመባሉ ጉዳይ እጅግ አነጋጋሪ ሆኗል፡፡

ግብፅ ከተወሰኑ ዓመታት ወዲህ ከሱዳን መንግስት ጋር አለመግባባት ውስጥ የገባች ሲሆን እነዚህም አለመግባባቶች በሁለት መሰረታዊ ጉዳዮች የተመሰረቱ ናቸው፡፡ አንደኛው ቀደም ሲል በሁለቱ ሀገራት መካከል በነበረው የድንበር ግዛት ይገባኛል እየተካረረ መምጣቱ ሲሆን፤ ሁለተኛው ጉዳይ ሱዳን የህዳሴውን ግድብ በተመለከተ ለኢትዮጵያ ድጋፏን መስጠቷ ነው፡፡ ሁለቱ ሀገራት የተካረረ ውዝግብ ውስጥ መግባታቸውን ተከትሎ የህዳሴውን ግድብ በተመለከተ ሶስቱ ሀገራት ማለትም ኢትዮጵያ፣ ግብፅ እና ሱዳን ከሚያደርጉት የሶስትዮሽ ውይይት ሱዳን እንድትወጣ ግብፅ በይፋ ጥያቄ እስከማቅረብ ደርሳለች፡፡ አካባቢው ይህንን በመሰለ ወታደራዊ ውጥረት በገባበት ሁኔታ ትናንት ማክሰኞ ፕሬዝዳንት ኢሳያስ ወደ ካይሮ በመብረር ከፕሬዝዳንት አብዱል ፈታህ አልሲሲ ጋር ተገናኝተዋል፡፡ ፕሬዝዳንት ኢሳያስ በዚሁ ይፋዊ ጉብኝታቸው በግብፅ ሁለት ቀናትን የሚያሳልፉ መሆኑ በዚሁ ዙሪያ የወጡ ዘገባዎች ያመለክታሉ፡፡

የዚሁ ዘገባ ምንጭ የሆነው የግብፁ ሜና የዜና ወኪል በፕሬዝዳንት ኢሳያስ ጉብኝት የሱዳንና የአባይ ተፋሰስ ሀገራት ጉዳይ እንደዚሁም የአፍሪካ ቀንድ የፖለቲካ ጉዳይ በአጀንዳነት የሚነሳ መሆኑን አስታውቋል፡፡ ኤርትራ በናይል ቤዝን ኢንሼቲቭ ላይ ከታዛቢነት ያላላፈ ሚና ያልነበራት ሀገር ከዚያም ባለፈ ከኢትዮ ኤርትራ ጦርነት በኋላ በዚህ ዙሪያ ምንም ሚና ያልነበራት ብትሆንም በምን መልኩ ፕሬዝዳንት ኢሳያስ እንደሚወያዩ ግልፅ አይደለም፡፡ ፕሬዝዳንት ኢሳያስ ካይሮ በተከታታይ ሲመላለሱ የቆዩ ሲሆን ይህ የሰሞኑ ጉብኝታቸው ለአምስተኛ ጊዜ መሆኑን ጉብኝቱን ተከትሎ የወጡ ዘገባዎች ያመለክታሉ፡፡ ሱዳን ቀደም ብላ በካይሮ የሚገኙትን አምባሳደሯን ለውይይት የጠራች መሆኗን ዘገባዎች አመልክተዋል፡፡

በኢትዮጵያ አራተኛው የቤትና ህዝብና ቤት ቆጠራ ሊካሄድ ቅድመ ዝግጅቶች በመጠናቀቅ ላይ መሆናቸውን የህዝብ ቆጠራ ኮሚሽን መረጃ ያመለክታል። የህዝብና ቤት ቆጠራ; በመረጃ የተደገፈ ፖሊሲዎችን ለመቅረፅና የልማት ሥራዎችን ለማከናወን ያለው ፋይዳ ከፍተኛ መሆኑን በዘርፉ የተደረጉ ጥናቶች ያመለክታሉ።

የኢትዮጵያ የህዝብ ቆጠራ ታሪክ የሚያመለክተው የህዝብ ቆጠራው 1953 . የጀመረ መሆኑን ነው። ሆኖም በዚህ ወቅት የተካሄደው የህዝብ ቆጠራ አዲስ አበባን እና ታላላቅ ከተሞችን ብቻ የዳሰሰ እንጂ መላ ሀገሪቱን ባከተተ መልኩ የተካሄደ አልነበረም።

 ከዚህ በኋላ 1968 . ሀገር አቀፍ የህዝብና ቤት ቆጠራን ለማካሄድ ቢታሰብም በጊዜው የነበረው የፖለቲካ አለመረጋጋት ውጥኑ ዳር እንዳይደርስ ያደረገው መሆኑን ከማዕከላዊ ስታስቲክስ ያገኘነው መረጃ ያመለክታል። መረጃው እንደሚያመለክተው ከሆነ በኢትዮጵያ የህዝብና ቤት ቆጠራ ታሪክ ሳይንሳዊ የቆጠራ መስፈርቶችን ባሟላ መልኩ የተካሄደው 1976 . ነው። ከዚያ በኋላም 1987 እንደዚሁም 1999 . ተካሂዷል። በኤፌዲሪ ህገ መንግስት የህዝብና ቤት ቆጠራ ድንጋጌ መሰረት የመጨረሻው ቆጠራ የተካሄደው 1999 . ሲሆን አራተኛው ቆጠራ መካሄድ የነበረበት 2009 . ቢሆንም አሁን ሊካሄድ ዝግጅት እየተደረገ ያለው በያዝነው ዓመት ነው።

ከእነዚህ ሶስት ቆጠራዎች በኋላ አራተኛውን ቆጠራ ለማካሄድ ቅድመ ዝግጅቶች በመደረግ ላይ ናቸው። የህዝብና ቤት ቆጠራ በየአስር ዓመቱ ልዩነት እንዲካሄድ የኢፌዴሪ ህገ መንግስት አንቀፅ 103 ተደንግጓል የህገ መንግስቱንም ድንጋጌዎች ወደ መሬት ለማውረድ የሚያስችል አዋጅ ቁጥር 449/1997 እንዲወጣም ተደርጓል። በአሁኑ ሰዓት ለቆጠራው የሚደረጉ ቅድመ ዝግጅቶችም ይህንኑ ህግ መሰረት ያደረጉ ናቸው። የቆጠራ ሥራውንም እንዲያከናውን በህግ ኃላፊነት የተሰጠው የህዝብና ቤት ቆጠራ ኮሚሽን ነው።

ቆጣሪው ማነው?

እንደ ህዝብ ቆጠራ ኮሚሽን መረጃ ከሆነ የህዝብ ቆጠራው የሚከናወነው በተለያየ ዘርፍ ተሰማርተው በሥራ ላይ ባሉ የመንግስት ሰራተኞች አማካኝነት ነው መምህራን፣ የግብርና ልማትና የጤና ኤክስቴንሽን ሰራተኞች ቆጠራውን እንዲያከናውኑ ኃላፊነት የተሰጣቸው አካላት ናቸው። እነዚህ ቆጣሪዎች ቆጠራ ከማካሄዳቸው በፊት ተገቢውን ሥልጠና እንዲያገኙ የሚደረግ ሲሆን እስካሁንም ባለው ሂደት ከአሰልጣኞች ሥልጠና ጀምሮ ተከታታይ ሥልጠናዎች የተሰጡ መሆኑን የኮሚሽኑ መረጃ ያመለክታል። በዚሁ በያዝነው ዓመት ለሚካሄደው የህዝብና ቤት ቆጠራ 145 ሺህ ቆጣሪዎችና 35 ሺህ ተቆጣጣሪዎች እንደዚሁም 2 ሺህ ያህል ቆጠራ ፅህፈት ቤት ሰራተኞች የሚሰማሩ መሆኑ ታውቋል።

የአራተኛውን ዙር ቆጠራ­ ምን ይለየዋል?

­­­­

እስከአሁን ባለው የሀገሪቱ የህዝብ ቆጠራ ሶስት ኦፊሴላዊ አጠቃላይ የህዝብ ቆጠራዎች ተካሂደዋል። የአሁኑን የህዝብና ቤት ቆጠራ የተለየ የሚያደርገው አንዱ ምክንያት ቆጠራው በታብሌት ኮምፒውተር አማካኝነት የሚከናወን መሆኑ ነው። መጠይቆቹ ከወረቀት ይልቅ በዲጂታል ታብሌቶች  እንዲካሄድ መደረጉ የተሰበሰቡትን መረጃዎች ወደ ኮምፒዩተር ገልብጦ ሪፖርቱን በፍጥነትና ለማደራጀትና ለመተንተን ያግዛል። በእጅ ፅሁፎች በኩል የሚታየውን አለመነበብም ችግር በቀላሉ ይቀርፋል። የመጨረሻውንም ውጤት ለህዝብ በመግለፁ በኩል ከዚህ ቀደም በነበሩት ቆጠራዎች የሚወስደውን ያህል ጊዜ የሚወስድበትም ሁኔታም አይኖርም

የመረጃው ሚስጥራዊነት

ቆጠራው የግለሰቦችን ማንነት በዝርዝር የሚመዘግብ በመሆኑ ከዚሁ ጋር በተያያዘ የሚሰበሰበውን መረጃ ሚስጥራዊነት በተመለከተ የሚነሱ ጥያቄዎችና ስጋቶች ይኖራሉ ተብሎ ይገመታል። እንደ ኮሚሽኑ መረጃ ከሆነ በቆጠራው ወቅት ከእያንዳንዱ ግለሰብ የሚሰበሰበው መረጃ በሚስጥር የተጠበቀ እንዲሆን ይደረጋል።

የዚህም መረጃ ሚስጥራዊነት በአዋጅ 449/1197 በተደገፈ መልኩ በቆጠራው ወቅት ማንኛውም ግለሰብ ስለራሱና ስለቤተሰቡ የሚሰጠው መረጃ በሙሉ በቡድንም ሆነ በተናጠል ለሌላ ማንኛውም አካል የማይገለፅ መሆኑ ተመልክቷል። የቆጠራው አላማ አጠቃላይ የሀገሪቱን ህዝቦች ቁጥርና ተያያዥ መረጃን ለመሰብሰብ እንጂ የአንድን ግለሰብ ወይንም ቤተሰብ መረጃ ነጥሎ ለማውጣት ያለመ አለመሆኑ የኮሚሽኑ መረጃ ያመለክታል።

በኢትዮጵያ የሚኖሩ የውጭ ዜጎች ይቆጠራሉ?

የህዝብና ቤት ቆጠራው ከሚያካትታቸው አካላት መካከል በኢትዮጵያ የሚገኙ የውጭ ዜጎች ይገኙበታል። የውጭ ዜጎች የህዝብና የቤት ቆጠራው መጠይቅ የሚሞላው በእንግሊዘኛ ቋንቋ መሆኑ00000010 ከህዝብ ቆጠራ ኮሚሽን ያገኘነው መረጃ ያመለክታል። ይህ የቆጠራ መጠይቅ ለቆጠራ በተሰማሩ ባለሙያዎች የሚሞላ ሳይሆን በራሳቸው በግለሰቦቹ በቀጥታ እንዲሞላ የሚደረግ ነው።

መጠለያ አልባ ዜጎችስ?

እንደ ማረሚያ ቤት፣ ህፃናት ማሳደጊያዎች፣ የአረጋዊን መጦሪያዎችን፣ የወታደር ካምፖችንና የመሳሰሉትን ጭምር ያካተተ ነው። በቆጠራው ወቅት ከሚካተቱት ዋና መረጃዎች መካከልም የተቆጣሪው ግለሰብ ፆታ፣ ዕድሜ፣ ሃይማኖት፣ የብሔር/ ብሄረሰብ ሁኔታ የአካል ጉዳተኝነት ሁኔታ፣ የትምህርትና የሥራ ሁኔታና የመሳሰሉት ይገኙበታል። ቆጠራው ቤት ለቤት እየተዞረ የሚካሄድ በመሆኑ የተቆጣሪዎችን መኖሪያ ቤት መሰረት ያደረገ ይሆናል። ይሁንና ሁሉም ሰው በተለያዩ ምክንቶች መጠለያ ላይኖረው የሚችልበት ሁኔታ ይኖራል። እዚህ ጋር ጎዳና ተዳዳሪዎችን እንደምሳሌ መጥቀስ ይቻላል። እንደ ከሞሽኑ መረጃ ከሆነ ቆጠራው መጠለያ ባይኖራቸውም እነዚህንም ዜጎች ጭምር ያጠቃልላል። እነዚህ ሰዎች የሚቆጠሩት በመጀመሪያ ግለሰቦቹ የሚያድሩባቸውን ቦታዎች በመለየት ሲሆን በፖሊስና በቀበሌ ሰራተኞች ትብብር በአንድ በሚወሰን ቀንና ሰዓት መሆኑን ያገኘነው መረጃ ያመለክታል።

ቆጠራው በማን ይጀመራል?

የህዝብና የቤት ቆጠራው በሚጀመርበት ዕለት ማለዳ የሀገሪቱ ፕሬዝዳንት፣የጠቅላይ ሚኒስትሩና የምክትል ጠቅላይ ሚኒስትሩ  ቤተሰቦች በመኖሪያ ቤታቸው የሚቆጠሩ ይሆናል። ይህም በርካታ ጋዜጠኞች በተገኙበት እንደዚሁም በቀጥታ የሚዲያ ሥርጭት የሚከናወን መሆኑን የኮሚሽኑ መረጃ ያመለክታል።

በዕለቱም ከፍተኛ ባለስልጣናቱ ህብረተሰቡ ለቆጠራው ትብብር በማድረግ ተገቢውን መረጃ እንዲሰጥ መልዕከት የሚያስተላልፉበት አጋጣሚም ሆኖ እንዲያገለግል ይደረጋል ተብሏል። ይሄው ተመሳሳይ ተግባር በክልል ርዕሰ መስተዳድሮች ቤት በመገኘትም ጭምር ይከናወናል ተብሏል።n

· የቆጠራው ጊዜ ሊራዘም ይችላል

 

 

ለአራተኛው ህዝብና ቤት ቆጠራ የተመደበው በጀት በቂ አለመሆኑን የማዕከላዊ ስታቲስቲክስ ኤጀንሲ ዋና ዳይሬክተር አቶ ቢራቱ ይገዙ አስታውቁ። የህዝብና ቤት ቆጠራውን ለማከናውን ወደ 3 ነጥብ 5 ቢሊዮን ብር የተመደበ መሆኑን ያመለከቱት ዋና ዳይሬክተሩ ይህም የገንዘብ መጠን ከቆጠራው መጀመሪያ እስከ ውጤቱ ይፋ እስከሚሆን ድረስ ያስፈልጋል ተብሎ የተመደበ የገንዘብ መጠን መሆኑን አስታውሰዋል።


ይህ የበጀት መጠን በፌደራል መንግስቱ በኩል የተመደበ መሆኑን ያመለከቱት አቶ ቢራቱ፤ ገንዘቡ በቂ አለመሆኑን በማመልከት በዚህ ረገድ የክልሎች የገንዘብ ድጋፍ አስፈላጊ መሆኑን ገልፀዋል። ቆጠራው በያዝነው ዓመት በየካቲት ወር ለማካሄድ የታሰበ ሲሆን አሁን ባለው ዝግጅት ግን ተጨማሪ ጊዜ የሚያስፈልግ በመሆኑ ኤጀንሲው ጊዜው እንዲራዘም ለመንግስት ጥያቄ ያቀረበ መሆኑን አቶ ቢራቱ ጨምረው አመልክተዋል።


እንደ አቶ ቢራቱ ገለፃ እያንዳንዱ የሀገሪቱን ቀበሌና ጎጥ በቆጠራው ለመሸፈን ቆጣሪን ከመመደብና መንገድ መሪን ጭምር እስከማሰማራት ድረስ ብዙ ሊሰራ የሚገባ መሆኑን ያመለከቱት ዋና ዳይሬክተሩ በዚህ በኩል ሲታይ ከአንድ ወር በኋላ ወደ ቆጠራ መግባት አስቸጋሪ መሆኑን ገልፀዋል።


ዋና ዳይሬክተሩ ጨምረውም “ ለቆጠራው የሚደረገው ቅድመ ዝግጅት አስቀድሞ መጠናቀቅ አለበት። በቀበሌ ደረጃ ቀበሌው መንገድ መሪ መድቦ በእያንዳንዱ ጎጥና ሰፈር ሰው በመመድብ ማሰራት መቻል አለበት። ለዚህ ደግሞ ከወረዳና ቀበሌ ኃላፊዎች ጋር በተዋረድ በመነጋገር ሰፊ ሥራ መሰራት መቻል አለበት። አሁን ባለው በብዙ ቦታዎች ይህ ዝግጅት የተካሄደ ቢሆንም የሚቀሩ ቦታዎች አሉ። በመሆኑም በዚህ ሁኔታ ከአንድ ወር በኋላ ቆጠራ ማካሄድ ይቻላል ወይ ለሚለው ጉዳይ አስቸጋሪ ነው” በማለት ጊዜውን የመራዘሙን አስፈላጊነት ገልፀዋል። አክለውም “ በቀበሌና በወረዳ ደረጃ ዝግጅት ሳይደረግ፣ የእያንዳንዱ ቆጣሪና ተቆጣጣሪ ማንነት ተገምግሞ በሚገባ ሳይፈተሸ ወደ ቆጠራ መግባት አደጋ ነው። በመጨረሻም ውጤቱም ላይ ይንፀባረቃል። የበለጠ ችግር የሚመጣው ደግሞ አካባቢውን በማያሳይ መልኩ ውጤቱ ከተገለፀ ፖለቲካዊና ቴክኒካዊ አደጋ ይኖረዋል። ስለዚህ ቆጠራው በዚህ መልኩ ከመካሄዱ በፊት እነዚህ ነገሮች መስተካል አለባቸው” ብለዋል። ይህም ጉዳይ እንዲፈተሽ ጥያቄው ለመንግስት የቀረበ መሆኑን ዋና ዳይሬክተሩ አመልክተው፤ ይህንኑ ጥያቄም ተከትሎ የቆጠራው ቀን ይሸጋሸጋል ተብሎ የሚጠበቅ መሆኑን አቶ ቢራቱ ጨምረው አመልክተዋል።


በኤፌዲሪ ህገ መንግስት አንቀፅ 108 መሰረት በሀገሪቱ የህዝብ ቆጠራ የሚከናወነው በየአስር ዓመቱ ሲሆን ከዚህ ሶስተኛው ቀደም የህዝብና ቤቶች ቆጠራ የተከናወነው በ1999 ዓ.ም ነበር። በዚህም የጊዜ ሰሌዳ መሰረት አራተኛው ዙር ቆጠራ መከናወን የነበረበት በ2009 ዓ.ም ነበር። የህዝብ ቆጠራ ኮሚሽኑ ለቆጠራው የሚያሰፈልገውን አንድ መቶ ሰማኒያ ሺህ ታብሌቶችን ግዢ በመፈፀም ለቆጣሪዎች ሥልጠና የሰጠ መሆኑ ታውቋል።

 

 

የትራምፕ አስተዳደር ኢየሩሳሌምን በእስራኤል ዋና ከተማነት እውቅና በመስጠት የአሜሪካንን ኢምባሲ አሁን እስራኤል ከዋና ከተማነት እየተገለገለችበት ካለው ቴላቪቭ ወደ ኢየሩሳሌም ለማዛወር መወሰኑን ተከትሎ ሰፊ ዓለም አቀፍ ውዝግብ ተቀስቅሶ ሰንባብቷል። ውዝግቡ ከተባበሩት መንግስታት የፀጥታው ምክርቤት እስከ ድርጅቱ ጠቅላላ ጉባኤ ድረስ ዘልቆ የኢትዮጵያንም ፖለቲካዊና ኢኮኖሚያዊ ጥቅም ሳይቀር የሚነካካ ሆኖ ታይቷል። አሜሪካ ይህንን አወዛጋቢ ውሳኔ ይፋ ከማድረጓ ቀደም ብሎ ውሳኔዋ ሰፊ የሆነ ዓለም አቀፋዊ ተቀባይነትን እንደሚያጣ አስቀድማ ተረድታለች። ይህንንም እውነታ ተከትሎ  የሷን ቀጥተኛ እርዳታና እገዛ በሚያገኙ ሀገራት ላይ ተፅዕኖን በማሳደር ድጋፍን ለማሰባሰብ ሙከራን ስታደርግ የከረመችበት ሁኔታም ታይቷል። ሆኖም ይህ ተፅዕኖ ምንም አይነት ውጤት ሳያመጣ የትራምፕ አስተዳደር ውሳኔ በመንግስታቱ ድርጅት የፀጥታው ምክርቤትም ሆነ በጠቅላላ ጉባኤው በኩል ድጋፍን አጥቷል። ድርጅቱ ባለው አሰራር መሰረት የፀጥታው ምክር ቤትን ውሳኔ አሜሪካ ድምፅን በድምፅ የመሻር መብቷ ተጠቅማ ውድቅ ብታደርገውም ጉዳዩ ወደ ጠቅላላ ጉባኤው አምርቶ የትራምፕ አቋም ተቀባይነትን ማጣት ግድ ሆኖበታል።

 

የትራምፕ አስተዳደር ጉዳዩ ለፀጥታው ምክር ቤት ከመቅረቡ ቀደም ብሎ የአሜሪካንን የገንዘብ እገዛ እያገኙ የአሜሪካንን ሀሳብ ውድቅ ለማድረግ ድምፅ የሚሰጡ ሀገራትን ጉዳይ በጥንቃቄ የሚመረምሩ መሆኑን አስታውቀው ነበር።

 

ፕሬዝዳንቱ የተናገሩት፡- ከእኛ በመቶ ሚሊዮኖች ብሎም በቢሊየን ዶላሮች የገንዘብ እገዛን እያገኙ ሀሳባችንን ውድቅ ለማድረግ ድምፅ የሚሰጡ ሀገራትን ጉዳይ በጥብቅ እንከታተላለን። ግድ የለም! የእኛን ሀሳብ ውድቅ በሚያደርግ መልኩ ድምፅ መስጠት ይችላሉ። እኛም ገንዘባችንን ለመቆጠብ ይረዳናል።

 

የገንዘብ እርዳታ እቀባውን በተመለከተ ፕሬዚዳንቱ ብቻ ሳይሆኑ የተለያዩ የሪፐብሊካን ባለስልጣትም ሳይቀሩ ይህንን ማስጠንቀቂያ አዘል ዛቻን በማጠናከር የሀገሪቱን የእርዳታ ገንዘብ እየተቀበሉ ከአሜሪካ በተቃራኒ ድምፃቸውን በሚሰጡ ሀገራት ላይ ሀገራቸው የእርዳታ እቀባ የምታደርግ መሆኑን ገልፀዋል።

 

ከዚህ ሁሉ ማስጠንቀቂያ በኋላ መንግስታቱ ድርጅቱ ጠቅላላ ጉባኤ ኢየሩሳሌምን በተመለከተ ድምፅ የሚሰጥበት ወሳኙ ቀን ደረሰ። በእለቱም ከ193 የድርጅቱ አባል ሀገራት ውስጥ 128 የሚሆኑት ሀገራት ድምፃቸውን የሰጡት የአሜሪካንን የኢየሩሳሌም የእስራኤል ዋና ከተማነት ሀሳብ ውድቅ በማድረግ ነበር። 9 ሀገራት ከአሜሪካ አንፃር በመቆም ድምፃቸውን የሰጡ መሆኑ ታውቋል። 35 ሀገራት ደግሞ አወዛጋቢውን የውሳኔ ሀሳብ ባለመደገፍና ባለመቃወም በድምፀ ተአቅቦ ማለፍን መርጠዋል። 21 ሀገራት በአንፃሩ በድምፅ መስጫው እለት በቦታው አለመገኘትን መርጠዋል።

 

ለአሜሪካ ድጋፋቸውን በድምፃቸው ከሰጡ ሀገራት መካከል ብቸኛዋ ከሰሀራ በታች ያለች ሀገራት ቶጎ ናት። ኬኒያ በእለቱ በቦታው ባለመገኘት ጉዳዩን በዝምታ ማለፉን መርጣለች። ከሰሀራ በታች ካሉት የአፍሪካ ሀገራት መካከል የአሜሪካንን ከፍተኛ እርዳታና እገዛ በማግኘት ድምፃቸውን በተቃራኒው የሰጡ ሀገራት ተብለው በየመገናኛ ብዙሃኑ ስማቸው ሲጠራ የከረሙ ሀገራት አሉ። ከእነዚህ ሀገራት መካከልም ኢትዮጵያ የግንባር ቀደሙን ስፍራ ይዛለች።

 

ይህን ዘገባ በሰፊው ካሰራጩት የሚዲያ ተቋማት መካከል አንዱ NBC የአሜሪካንን ከፍተኛ የእርዳታና እገዛ ገንዘብ እየተቀበሉ ድምፃቸውን ከአሜሪካ ሀሳብ በተቃራኒ የሰጡ ሀገራትን ዝርዝር ይፋ አድርጓል። ይህ ዝርዝር ሀገራቱ ከአሜሪካ የሚያገኙትን ዓመታዊ የገንዘብ መጠንንም ሳይቀር በዝርዝር አስቀምጧል። በዚህም ዝርዝር መሰረት የአሜሪካን ከፍተኛ የገንዘብ እርዳታ በማግኘት በዚሁ ድምፅ አሰጣጥ ሂደት ከአሜሪካ በተቃራኒ ከቆሙ ሀገራት መካከል ኢትዮጵያ 938 ሚሊዮን ዶላርን በማግኘት ከአፍጋኒስታን ቀጥላ በሁለተኛ ደረጃ ተቀምጣለች። ይሄው ዘገባ ድምፅ አሰጣጡ ሊያስከትል የሚችለውን የገንዘብ እቀባ በተመለከተ ሀገራቱ ከሚያገኙት ዓመታዊ እገዛ ጭምር Financial consequences በሚል በሚከተለው መልኩ በዝርዝር አስቀምጧቸዋል።

 

አፍጋኒስታን                    977 ሚሊዮን ዶላር

ኢትዮጵያ                       938 ሚሊዮን ዶላር

ዮርዳኖስ                       813 ሚሊዮን ዶላር

ናይጀሪያ                       681 ሚሊዮን ዶላር

የመን                          573 ሚሊዮን ዶላር

ኢራቅ                         530 ሚሊዮን ዶላር

ፓኪስታን                      485 ሚሊዮን ዶላር

ሶማሊያ                        416 ሚሊዮን ዶላር

ኮንጎ                           393 ሚሊዮን ዶላር

ደቡብ አፍሪካ                   354 ሚሊዮን ዶላር  

 

የትራምፕ አስተዳደር የእርዳታና እገዛው የገንዘብ ቅጣት ከሚጠብቃቸው ሀገራት መካከል ኢትዮጵያ በግንባር ቀደምትነት እንዲያስቀምጣት ከሚያደርጉት ምክንያቶች መካከል አንደኛው፤ ሀገሪቱ ከአሜሪካ ከፍተኛ የገንዘብ ድጋፍን የምታገኝ መሆኗ ሲሆን በሌላ መልኩ ደግሞ ሀገሪቱ ድምጿን የሰጠችው ከአሜሪካ በተቃራኒ ቆማ መሆኑ ነው። ኢትዮጵያ የአሜሪካን ሀሳብ ውድቅ ያደረገችው ሁለት ጊዜ ነው። ኢትዮጵያ የተባበሩት መንግስታት የፀጥታው ምክርቤት ተለዋጭ አባል በመሆኗ በዚያ በነበራት ተሳትፎ የአሜሪካንን ሀሳብ ውድቅ አድርጋለች። በሁለተኛ ደረጃ ከአሜሪካ በተቃራኒ የቆመችው ጉዳዩ ወደ ድርጅቱ ጠቅላላ ጉባኤ ካመራ በኋላ ነበር።

 

አሜሪካዊያኑ እነሱን በመደገፍ ድምፅ የሰጠውን ሀገር ብቻ ሳይሆን በእለቱ በቦታው ባለመገኘት አቋሙን ማሳወቅን ያልፈለገውን ሀገር ሳይቀር ምስጋናቸውን በመቸር የወዳጅነት ግብዣንም አድርገዋል። በዚህ ረገድ በአሜሪካ የኬኒያ አምባሳደር የዚሁ ግብዣ አካል ሆነው ለሀገሪቱ ምስጋና የተላከ መሆኑን ዴይሊ ኔሽን ከሰሞኑ ባሰራጨው ዘገባ አመልክቷል። ፕሮግራሙ የተካሄደው በዋሽንግተን እስራኤል ኢምባሲ ውስጥ ሲሆን በእለቱም በተባበሩት መንግስታት የአሜሪካ አምባሳደር ኒኪ ሀሊ ምስጋናቸውን ለሀገራቱ የገለፁ መሆኑን ይሄው ዘገባ ያመለክታል።

 

ይህ የምስጋና መልዕክት ከምስጋናነት ባለፈ ለሌሎች ሀገራት የተገላቢጦሽ መልዕክትን ያዘለ ነው ተብሏል። የትራምፕ አስተዳደር ከዚህ ቀደም “አሜሪካ ትቅደም” በሚለው መርህ የሀገሪቱን ወጪ ለመቆጠብ ሲነሳ የእርዳታና እገዛ ቅነሳ ከሚደረግባቸው ሀገራት መካከል ኢትዮጵያን አንዷ ማድረጉ የሚታወስ ነው።

 

ይህ አወዛጋቢው የኢየሩሳሌም ጉዳይ የሚያሻክረው የኢትዮ- አሜሪካንን ግንኙነት ብቻ ሳይሆን የኢትዮ እስራኤልም ግንኙነት ጭምር ነው። እስራኤል ካለፉት ዓመታት በተለየ ሁኔታ ከሰሀራ በታች ካሉ ሀገራት ጋር ያላትን ግንኙነት የበለጠ ለማሻሻል ሰፊ ስራን መስራት የጀመረችበት ሁኔታ ነበር። በዚህም ኢትዮጵያ የአፍሪካ መግቢያ በር ተደርጋ በእስራኤል እስከመወሰድ የደረሰችበት ሁኔታም ነበር። ጠቅላይ ሚኒስትር ናታንያሁ ባሳለፍነው ክረምት አዲስ አበባ በመገኘት ይፋዊ ጉብኝት ማድረጋቸውም የሚታወስ ነው። በዚህም በተለይ በኢትዮጵያና በእስራኤል መካከል ጠንካራ የኢኮኖሚ ግንኙነት እንዲፈጠር ጠቅላይ ሚኒስትሩ ኢትዮጵያን የጎበኙት 60 የእስራኤል ኩባንያዎችን በማስከተል ነበር። በዚህም ወቅት የኢትዮ እስራኤል የቢዝነስ ፎረም ተካሂዷል። የጠቅላይ ሚኒስትሩ የኢትዮጵያው ጉብኝት የኬኒያ፣ ሩዋንዳና ኡጋንዳ ጉብኝት አካል ነበር።

 

ኢትዮ እስራኤል ግንኙነት ከድምፅ አሰጣጡ ሂደት በኋላ በምን መልኩ ሊቀጥል እንደሚችል እስከአሁን ግልፅ የሆነ ነገር ባይኖርም ከሁኔታው አንፃር ሲታይ ግን ቢያንስ ጊዜያዊ መቀዛቀዝን አይፈጥርም ብሎ መናገር አይቻልም። የአሜሪካንን የገንዘብ ድጋፍን ማቋረጥንም ሆነ ከኢትዮ እስራኤል ጋር የሚኖረውን ግንኙነት በተመለከተ ሂደቱንና ጊዜ እያጠራው የሚመጣ ይሆናል። ለጊዜው ግን በአንድ ነገር እርግጠኛ መሆን ይቻላል። የትራምፕ አስተዳደር የአሜሪካንን ከፍተኛ የገንዘብ እርዳታ እየተቀበሉ አሜሪካንን በመቃወም ድምፃቸውን የሰጡ ሀገራትን ለመቅጣት ጥብቅ ዛቻን አሰምቷል። ኢትዮጵያም በዚህ ረገድ በአሜሪካዊያኑ ሚዲያዎች በግንባር ቀደምትነት ስሟ ተጠቅሷል። ይህ ዛቻ ተግባራዊ የሚሆን ከሆነ ግን ኢትዮጵያ የምታጣው እገዛ በቀላሉ የሚታይ አይሆንም። ኬኒያ በድምፅ መስጫው እለት በቦታው ተወካዩዋን ባለመላክ ባዶ መቀመጫ ማድረጓ በማንም ወገንተኝነት ውስጥ እንዳትፈረጅ አድርጓታል። ኢትዮጵያ አሜሪካንን በመደገፍ ድምጿን ብትሰጥ በአረቡ አለምና በአንዳንድ ሙስሊም ሀገራት የሚኖረው አሉታዊ እይታም ሌላኛው የሳንቲሙ ገፅታ ነው። አንዳንዶቹ ግን ኢትዮጵያ የኬንያን አቋም ብትይዝ ወይንም ድምፅ ተአቅቦ ብታደርግ የተሻለ ማምለጫ ዘዴ ይሆናት ነበር በማለት ሀሳባቸውን ሲገልፁ ተሰምቷል።

 

      የክርስቲያን በጎ አድራጎትና ልማት ማህበራት ህብረት (CCRDA) ሀሙስ ታህሳስ 19 ቀን 2010 በሚያካሂደው ሥነ ሥርዓት በበጎ አድራጎት ተግባር የላቀ ውጤት ያስመዘገቡ የበጎ አድራጎት ድርጅቶችን የሚሸልም መሆኑን አስታውቋል።   የሽልማት ሥነ ሥርዓቱ የኢፌዴሪ ፕሬዝዳንት ዶክተር ሙላቱ ተሾመ እና ሌሎች የመንግስት ከፍተኛ ባለስልጣናት በተገኙበት ቃሊቲ ማሰልጠኛ አካባቢ በሚገኘው የመሥሪያ ቤቱ ቅጥር ግቢ ውስጥ የሚከናወን መሆኑን የልማት ማህበራቱ ህብረት ዋና ዳይሬክተር ዶክተር መሸሻ ሸዋረጋ በሰጡት ጋዜጣዊ መግለጫ አስታውቀዋል።

 

 የልማት ማህበራቱ ህብረት በበጎ ሥራቸው ተወዳድረው አሸናፊ የሆኑ አምስት ድርጅቶችን ለሽልማት የሚያበቃ መሆኑን ዶክተር መሸሻ በሰጡት በዚሁ ጋዜጣዊ መግለጫ አመለክተዋል። በዚሁ ውድድር አምስት ድርጅቶች ለሽልማት የሚመረጡበት አሰራር ያለ መሆኑን ያመለከቱት ዶክተር መሸሻ፤ ይሁንና በወድድሩ ሂደት ሁለት ድርጅቶች እኩል ነጥብ ያመጡ በመሆናቸው ሽልማቱ በዕለቱ ለስድስት ድርጅቶች የሚሰጥ መሆኑን ጨምረው ገልፀዋል።

 

 እነዚህን ድርጅቶች ለሽልማት ለማብቃት የተቀመጡ መሰረታዊ መስፈርቶች መኖራቸውን የገለፁት ኃላፊው፤ ከእነዚህም መስፈርቶች መካከል በጥቂት ገንዘብ ብዙ የልማት ሥራን ማከናወን፣ የሰዎችን  ህይወት በዘላቂነት ለውጥ በሚያመጣ መልኩ የልማት ሥራን ማከናወን፣ከመንግስት የልማት ፕሮግራሞች ጋር ያለው የትስስር ሁኔታ፣የሴቶችን የልማት ተጠቃሚነት ከማረጋገጥ አኳያ የተሰራው የልማት ሥራና የዘለቄታ ውጤቱ በታሳቢነት ተጠቅሰዋል። ከዚህም በተጨማሪ በልማቱ ሥራ ህብረተሰብን የማሳተፍ ሥራም ከመስፈርቶቹ መካከል አንዱ መሆኑ ተመልክቷል።

ኢትዮጵያ በበጎ አድራጎት ድርጅቶች በኩል በየዓመቱ 964 ሚሊዮን ዶላር በላይ የውጭ ምንዛሪን ታገኛለች። የበጎ አድራጎት ድርጅቶችን አወዳድሮ ሽልማት  ለመስጠት ያለውን ሂደት አስመልክቶ ባሳለፍነው ሰኞ ታህሳስ 16 ቀን 2010 . ጋዜጣዊ መግለጫ የሰጡት የክርስቲያን በጎ አድራጎትና ልማት ማህበራት ህብረት (CCRDA) ዋና ዳይሬክተር ዶክተር መሸሻ ሸዋረጋ፤ ይህም የውጭ ምንዛሪ የገቢ መጠን ሀገሪቱ ቡናን እንደዚሁም ቆዳና ሌጦን የመሳሰሉ ምርቶችን ወደ ውጪ በመላክ ከምታገኘው ገቢ በላይ ነው።

ገንዘቡ በቀጥታ በካሽ መልኩ እንጂ በአይነት የሚገለፅ እንዳልሆነ ዶክተር መሸሻ አመልክተዋል። ይህም በውጭ ከሚገኙ ኢትዮጵያዊያኖች በግል ከሚላከው የውጭ ምንዛሪ ገቢ (remittance) በተጨማሪ በብሄራዊ ባንክ ሪፖርት ውስጥ ከውጭ በቀጥታ የሚላክ ገቢ (remittance) ተደርጎ የሚመዘገብ መሆኑን ኃላፊው አመልክተዋል። ገንዘቡ የልማት ሥራን በሚያከናውኑ የልማት ድርጅቶች ባንክ አካውንት በቀጥታ በውጭ ምንዛሪ ካሽ መልኩ የሚለቀቅ መሆኑ ታውቋል።  

 

ይህንን ከፍተኛ የውጭ ምንዛሪ ገንዘብ ለልማት አጋሮቻቸው በቀጥታ የሚልኩ በርካታ ድርጅቶች ያሉ ሲሆን ከእነዚህም ድርጅቶች መካከልም ለምግባረ ሰናይ አላማ የተቋቋሙ ፋውኔዴሽኖች በተለይም ፓካርድ ፋውንዴሽን እንደዚሁም ሚሊንዳና ጌትስ ፋውንዴሽኖች እንደዚሁም ዩሴኤአይዲ፣ ኦክስፋም፣ ፕላን ኢንተርናሽናል፣ ወርልድ ቪዥንና የመሳሰሉት ድርጅቶች በዚህ በኩል ሰፊ ገንዘብን በመልቀቅ የሚጠቀሱ መሆናቸውን ኃላፊው ጨምረው አመልክተዋል።

 

ይህም የሚለቀቀው ገንዘብ መጠን ከመንግስት የልማት ፕሮግራም ጋር በተጣጣመ መልኩ ለልማት ሥራ የሚውልበት አሰራር መኖሩ ተመልክቷል። ይህ የገንዘብ መጠን ሀገሪቱ ለምግብና ለዕለት ደራሽ ድጋፎች መልክ የምታገኘውን አይጨምርም ተብሏል። 

 

የክርስቲያን በጎ አድራጎትና ልማት ማህበራት ሕብረት በስሩ 4 መቶ አባል ድርጅቶችን አቅፎ የያዘ ህብረት ነው። ይህ የገንዘብ መጠን ከተጨመረ ባለፉት ዓምስት ዓመታት በየዓመቱ ወደ ሀገሪቱ እየገባ ያለው የገንዘብ መጠን ከአንድ ቢሊዮን 22 ሚሊዮን የአሜሪካን ዶላር በላይ ከፍ ያደርገዋል ተብሏል።

 

የኢትዮጵያ ወደ ውጭ ከምትልካቸው ምርቶች የምታገኘው የውጭ ምንዛሪ በከፍተኛ ደረጃ እያሽቆለቆለ ሲሆን የመንግስት የውጭ ምንዛሪ ገቢ ከውጭ ሀገራት በሚኖሩ ኢትዮጵያዊያንና ትውልደ ኢትዮጵያዊን በሚልኩት የውጭ ምንዛሪ ገቢ እንደዚሁም በቱሪዝሙ ዘርፍ የተንጠለጠለ እንዲሆን አድርጎታል። በዚህ ረገድ በበጎ አድራጎት ድርጅቶች በኩልም የሚገኘው የውጭ ምንዛሪ ገቢ ለመንግስት የልማት ሥራዎችና የውጭ ምንዛሪ ገቢ ከፍተኛ ገቢን በማስገኘት ላይ ይገኛል።

 

ሆኖም የ1997 ዓ.ም ምርጫን ተከትሎ የወጣው አዋጅ ድርጅቶቹ በሚገባ ሥራቸውን እንዳያከናውኑ አድርጓቸዋል የሚል ቅሬታን ሲያሰተናግድ በመቆየቱ ጉዳዩ ለጠቅላይ ሚኒስትር ሀይለ ማርያም ቀርቦ በመንግስት በኩል በመታየት ላይ መሆኑ ታውቋል። በዚህም ዙሪያ የበጎ አድራጎት ድርጅቶቹ ከጠቅላይ ሚኒስትሩ ጋር የአንድ መድረክ ውይይት አድርገዋል። ህጉ የኢትዮጵያ መንግስት ከምዕራብያዊያን ጋር ያለው ግንኙነት እንዲሻክር አድርጓል።¾

 

     

በኢትዮጵያ የተንቀሳቃሽ ስልኮችን በማምረት የሚታወቀው ቴክኖ ሞባይል  ፋንቶም 8 በሚል የሚታወቅ አዲስ ምርትን ከሰሞኑ ይፋ አድርጓል። ኩባንያው ምርቱን ይፋ ያደረገው ባሳለፍነው ቅዳሜ ታህሳስ 14 ቀን 2010 ዓ.ም በቦሌ መድሐኒያለም ቴክኖ ብራንድ መደብሩ ባካሄደው ሥነ ሥርዓት ነው።

       በዚሁ በርካታ እንግዶች በተገኙበት ሥነ ሥርዓት ላይ ይፋ የሆነው ይሄው አዲሱ አንድሮይድ ፋንቶም 8 ምርት በአመራረት ሂደቱ በርካታ አዳዲስ ቴክኖሎጂዎችን እንዲያካትት የተደረገ መሆኑ ተመልክቷል። ስልኩ በዲዛይን፣በውበት በካሜራ የጥራት ደረጃና መረጃን በፍጥነት በመስጠት በብዙ መልኩ የተሻሻለ ምርት እንዲሆን ተደርጎ የተሰራ መሆኑ በዕለቱ በተደረገው ገለፃ ተመልክቷል።

የቴክኖ ሞባይል የብራንድ ማናጀር የሆኑት ቼል ሀይንግ በእለቱ አዲሱን ምርት አስመልክው በሰጡት ማብራሪያ “የኢትዮጵያ ገበያ በእጅጉ ለለውጥ የተጋለጠ ሲሆን እንዲሁም ምርቱ ላቅ ያለ የፈጠራ ክህሎትን በውበት ማራኪ ከሆነ ንድፍ ጋር የሚያጎላ ነው” ብለዋል።

      የቴክኖ ሞባይል ፋንቶም 8 ስማርት ፎን ከስማርት መንታ ሰልፊ ፍላሽ ጋር በ20 ሜጋ ፒክስሎች ከፊት ለፊት ካሜራ ጋር የተመረተ ነው። ከፊት ለፊት ያለው መንታ ቀለበት ፍላሽ  ፎቶዎችን በዝቅተኛ የብርሃን ወገግታ ባላቸው አካባቢዎች ፎቶግራፎችን ለማንሳት የሚያገለግል መሆኑ ታውቋል። አዲሱ ምርት ከዚህም በተጫማሪ 150 ደቂቃዎችን የንግግር ሰዓታትን እንደዚሁም 10 ደቂቃ ቻርጅ  የሚደረግ ባትሪን ያካተተ መሆኑ ታውቋል።

       ይሄው አዲሱ ፋንቶም 8 ከማይክሮ ሲም ጋር ወይም ከናኖ ሲም ካርድ ጋር አብሮ የሚሄድ እና እስከ 2 ቴራ ባይት ትራንስ ፍላሽ  መቀበል የሚችል እና 4 ሞጅሎችን፣ 20 ባንዶችን መቀበል የሚችል ነው። እንደዚሁም ከ 2 መቶ ሀገራት እና ዞኖች በላይ የሚሸፍን መሆኑ ታውቋል። ምርቱ ከዚህም በተጨማሪ  በአንድ በኩል አካሉ የብረት ጠርዝ ኖሮትና 2 ነጥብ 5 ዲ ድሮፐ ስክሪን-የታጠፈ የባትሪ ሽፋን ባከተተ መልኩ የተመረተ መሆኑ ተመልክቷል። ይህ ብቻ ሳይሆን 6 ጂቢ ራም + 2.6 ጊጋ ኸርዝ ሲፒዩ አልትራ ፋስት ገፅታ ያለው ሲሆን፤ ይሄውም 4 ጂ + እና የዳውሎድ ፍጥነቱም እስከ 3 መቶ ሜጋ ባይት በሰከንድ መሆኑ ተገልጿል።

 

ነዳጅ አምራቾቹ ናይጄሪያና አንጎላ በነዳጅ እጥረት ውስጥ መግባታቸውን የአፍሪካን ኒውስ ዘገባ ያመለክታል። በሁለቱ ሀገራት ዋና ዋና ከተሞች ተሽከርካሪዎች ረዥም ሰልፍን እየጠበቁ ነደጅ ለመሙላት የተገደዱ መሆኑን ዘገባው ያመለክታል። የናይጄሪያ መንግስት ጉዳዩን አስመልክቶ በሰጠው ማብራሪያ የሀገሪቱ የነዳጅ ፍላጎት በከፍተኛ ደረጃ እያደገ መሄዱ ለእጥረቱ ዋነኛ ምክንያት አድርጎ ጠቅሷል።

 

ናይጄሪያ በዓለማችን ስድሰተኛ ነዳጅ አምራች ሀገር ብትሆንም የነዳጅ ማጣሪያ የሌላት ሀገር በመሆኗ ነዳጅ ድፍድፍ ወደ ውጭ ከላከች በኋላ የተጠራ የነዳጅ ዘይት ምርትን ታስገባለች ይህም የሀገሪቱ ወጪ ከፍ እያለ እንዲሄድ አድርጎታል። አንጎላ በበኩሏ ነዳጅን በማጓጓዝ በግብይት ሂደት የተፈጠሩት ጥቃቅን መጓተቶች የነዳጅ አቅርቦት ክፍተት እንዲፈጠር ያደረገ መሆኑን አመልክታለች።

ናይጄሪያ በነዳጅ እጥረት  በኩል በተደጋጋሚ ስሟ የሚነሳ ሀገር ናት። ሁኔታውን እንቆቅልሽ የሚያደርገው ደግሞ ሀገሪቱ ነዳጅ አምራች ሀገር መሆኗ ነው።

Page 1 of 62

Sendek Newspaper

Bole sub city behind Atlas hotel

Contact us