“ጳውሎሳዊነት” ሲያብብ “ማንበብ ሙሉ ሰው ያደርጋል!”

Wednesday, 26 July 2017 13:27

 

“ማንበብ ሙሉ ሰው ያደርጋል” ይህ እንደዘበት ተደጋግሞ የሚነገርና ትልቅ ትርጉም ያለው አባባል ነው። ያነበበ ሰው ሙሉ መረጃ ያለው፤ የጠለቀ ዕውቀት ያለው፤ ዓለምን በሚገባ የተረዳና ደስተኛ መሆኑ ሳይታለም የተፈታ ነው። ማንበብ ምን ያህል መንፈስን እንደሚያድስ በመግለፅ ሲፈልጉ ቻይናዊያን እንዲህ ይላሉ፤ “መፅሐፍ በኪስ የሚያዝ፤ መንፈስን የሚያድስ የአትክልት ስፍራ ነው”። ለዛም ሳይሆን አይቀርም “መጽሐፍት ዓለምን በሞላ ህያው አድርገው የሚያሳዩ የመንፈስ ምግቦች ናቸው” የምንለው።

እነሆ በያዝነው ሳምንት መጨረሻ ሶስተኛው “ንባብ ለህይወት” የመጽሐፍት አውደ-ርዕይ ከሐምሌ 21 እስከ 25 ቀን 2009 ዓ.ም በአዲስ አበባ ኤግዚቪሽን ማዕከል ተሰናድቷል። ከሆድ በተረፈ ለመንፈስ የሚሰነቅበት ይህ የመፅሐፍት አውደ-ርዕይ ስለመጽሀፍትና ስለፀሀፍቱ ብዙ የሚባልበት፤ ጥናትና ምርምር የሚቀርብበት ይሆናል ተብሎም ይጠበቃል። ታዲያ ስለመፅሐፍትና ስለንባብ ካነሳን አይቀር ከወር በፊት የተካሄደ አንድ የውይይት መድረክ ትዝ ይለኛል። “ሀገራዊ እሴትና ንባብ ለሰላም -በኢትዮጵያ” በሚል አብይ ርዕስ ስር ህዝባዊ ገለፃ ተካሂዶ ነበር። የብሔራዊ ቤተመዛግብትና ቤተመፅሀፍት ኤጀንሲ ከዓለም እርቅና ሰላም ግብረ-ሰናይ ድርጅት ጋር በመተባበር በተሰናዳው በዚህ የውይይት መድረክ ላይ በርካታ ንባብና መፅሐፍት ተኮር ሀሳቦች ተንሸራሽረዋል።

የጥናት ፅሁፍን ያቀረበው ጋዜጠኛ ሚካኤል አለማየሁ ለውይይት መነሻ የሚሆኑ ሀሳቦችን አቅርቧል። የማህበሰብ ጤና ባለሙያው ዶ/ር ቴዎድሮስ በለጠ በአወያይነት በተሠየሙበት መድረክ ላይ ሀገራዊ እሴትና ንባብን የሚመለከቱ ሃሳቦች ውይይት ተደርጎባቸዋል። ሰላምን በተመለከተ ቀደምት አባቶቻችን በርካታ ተግባራትን ይፈፅሙ እንደነበር ያስታወሰው ጋዜጠኛ ሚካኤል፤ አሁን ድረስ የአብሮነትና የሰላም እርሾ የሆኑ ሃሳቦችን ከአባቶቻችን አግኝተናል በማለት ይጀምራል። አሁን ላይ እሴቶቻችንን ለማጉላትና ለማስተዋወቅ በከፍተኛ ትምህርት ተቋማት ሳይቀር በአንድ ማህበረሰብ ባህላዊ እሴት ላይ ያተኮረውን “ፎብሎር” የተሰኘ ትምህርት ዘርፍ በመሰጠት ላይ ይገኛል ብሏል።

ህዝባዊ ክንውን ጥበባት ላይ የሚያተኩረው “ፎክሎር” የአንድን ማህበረሰብ ሥነ-ቃላዊ ሀብት በእጅጉ እንደሚመረምር በማስታወስ የዶ/ር ፍቃደ አዘዘን ሃሳብ ለማጠናከሪያነት ይጠቅሳል። ማህበረሰባችን በፎክሎር ውስጥ ሲታይ ወደስድስት የሚቆጠሩ እሴቶችን አጠቃሎ ይይዛል ያለው ሃሳብ አቅራቢው ሥነ-ቃልን፣ ሀገረሰባዊ ልማድን፣ ሀገረሰባዊ ትውን ጥበባትን፣ ቁሳዊ ባህልን፣ ሀገረ ሰባዊ ህክምናን እና ማህበረሰባዊ የፖለቲካ ተቋማትን በዝርዝር አቅርቧል።

እነዚህን የእሴት ማጠንጠኛዎች በመፈተሽና በማወቅ አንድ ማህበረሰብ ከራሱ ጋር፣ ከፈጣሪው ጋር፣ ከተፈጥሮና ከመሪው ጋር ተግባብቶ እንዲኖር ለማስቻል የፎክሎር ጥናት አስፈላጊ መሆኑ ተወስቷል። “የረጅም ጊዜ ባህልና ታሪክ ያለን ህዝቦች ነን ስንል፤ ህልውናችንን ማስቀጠል የሚያስችሉ እሴቶች ባለቤት ነን ማለት ነው” ያለው ሀሳብ አቅራቢው ጋዜጠኛ ሚካኤል፤ አለበለዚያ ግን እንጠፋ ነበር ሲል አፅንኦት በመስጠት ይገልጸዋል።

በአገራችን ለምንፈልገው ሰላም “ፍቅር-ሰብ” ትልቁ መልስ ነው የሚለው ጋዜጠኛ ሚካኤል፤ “ፍቅረ-ሳብ” ደግሞ ዕድሜን፣ ፆታን፣ ሃይማኖትን መሠረት ያላደረገ ነገር ግን ሰውነትን ብቻ የሚመለከት ጥልቅ አስተሳሰብ ነው ሲል ያስረዳል። የሩቅ አገር ስደተኞችን እና እንግዳ ተቀባይነታችን፣ ሆቴል ባልነበረበት ወቅት እንግዳ አሳዳሪነታችንን በማስታወስ ጨዋነትና መልካም ስብዕና ለሠላም ያለውን ፋይዳ አመላክቷል። አሁን ላይ በዘመናዊ አኗኗር ዘይቤ ውስጥ ፍቅረ-ነዋይ እየገዘፈ መምጣቱን ያመለከተው ሃሳብ አቅራቢው፤ ይህ እየበረታ ከሄደ ደግሞ ልጓሙ እንዳያጥረን እሰጋለሁ ባይ ነው።

መልካም የሆኑ እሴቶቻችንን ጠብቆ ለማቆየት ንባብ ያስፈልገናል የሚለው ሚካኤል፤ ዘመን የተሻገሩ እሴቶቻችንን በተለይም ሥነ-ቃላዊዎቹን ወደፅሁፍ ማምጣት ግድ ነው ይላል። “በቃል ያለ ይረሳል በፅሁፍ ያለ ይወረሳል” የሚለውን ሀገራዊ አበባል በማስታወስ የፅሁፍን አስፈላጊነት አብራርተዋል። ንባብን በተመለከተ “ጳውሎዊነት” ያስፈልገናል የሚለው ሀሳብ አቅራቢው፤ ጋዜጠኛ፣ ደራሲ፣ ህዝባዊ የታሪክ ፀሐፊውን ጋሽ ጳውሎስ ኞኞን እንደምሳሌ አስቀምጧል። ጳውሎስ ትምህርቱን ያቋረጠው ከአራተኛ ክፍል ቢሆንም ብዙ በማንበብ የነበረበትን ክፍተት መሙላቱን ይናገራል። ይህ ሰው ከማንበቡም በላይ አስራ አምስት መፅሐፍት ለንባብ ከማብቃቱ ባሻገር፤ ስድስት ስራዎቹ የህትመትን ብርሃን እየተጠባበቁ ነው ሲል እማኝ እየጠቀሰ ያስረዳል።

ጳውሎስ ኞኞ ጽፏቸው ካልታተሙት ስድስት መፅሐፍት መካከል አንዱ “የኢትዮጵያ ኢንሳይኮሎፒዲያ” ነው ያለው ጋዜጠኛ ሚካኤል፤ ሰውዬው ምን ያህል በግል ንባቡ ተመራማሪና አዋቂ እንደነበር ያስረዳል። በቅርቡም ይህን መፅሐፍ ጀርመኖች ሰርተውት በአዲስ አበባ ዩኒቨርስቲ እንደሚገኝ እግረመንገዱን ጠቁሟል። ለዚህም “ጳውሎሳዊነት” ማለት ምን ማለት እንደሆነ ሲያትት፤ “ራስን በንባብ ወደአዋቂነት ማምጣት ነው” ሲል ይዘረዝራል። ንባባችንን ከጳውሎሳዊነት አንጻር የቃኘው ሀሳብ አቅራቢው፤ “የትምህርት ደረጃችን ዲፕሎማም ይሁን፣ ዲግሪም ይሁን ሁለተኛ ዲግሪም ይሁን ንባብ ካልተጨመረበት ዋጋ የለውም” ሲል ይደመድማል።

በኢትዮጵያ ዘመናዊ ትምህርት ውስጥ ንባብን መሠረት ያደረገ የትምህርት አሰጣጥ አለመኖሩ ትልቁ ችግር ነው የተባለ ሲሆን፤ ነገር ግን በራሳችን ፈቅደን ልናዳብረው የሚገባውን አንባቢነት ካለማዳበራችን አንጻር ከተወቃሽነት ነፃ አያስብለንም ሲል ይተቻል። “ንባብ ለሰላምም ለእድገትም ሆነ ለልማት መሠረታዊ ነገር ነው” ሲል የሚሞግተው ሃሳብ አቅራቢው፤ “ነገር ግን ምን አይነት ንባብ ነው ማንበብ ያለብን?” ሲልም ይጠይቃል። በተለይም አሁን ላይ ከሉዑላዊነትና ከቴክኖሎጂ ተጽዕኖ አንጻር በመዘርዘር፤ ቀደም ያለው ትውልድ ለቴክኖሎጂ ቀዳዳ ያልተዳረገ በመሆኑ መፅሐፍትን በተሻለ የማንበብ ዕድሉን (ወዶም ይሁን ተገዶ) አግኝቷል ሲል ያትታል። አሁን ግን እኛ አንፈልግም ብንል እንኳን የሚፈታተነን ብዙ የቴክኖሎጂ ማማለሎች በዙሪያችን አንዣበዋል ሲል የዘመኑን ዕድልና ፈተና በጥምረት ያሳየናል።

አሁን ባለንበት አለምና የቴክኖሎጂ ማዕቀፍ ውስጥ ሆነን ስለጠንካራ አንባቢነት ስናስብ “ጳውሎሳዊነትን” ማስታወስ ይገባናል። ግንቦት 29 ቀን 2009 ዓ.ም ከዚህ አለም በሞት ከተለየን 25ኛ ዓመቱን የያዘው ጋሽ ጳውሎስ ኞኞ በስሙ ለመታሰቢያነት የሚውል ተቋም አለመኖሩ በራሱ አሳሳቢ መሆኑን የተናገረው ሃሳብ አቅራቢው፤ በአንዳንድ ወጣቶችና ማህበራት የሚሰራውን ስራ ግን ሳያደንቅ አላለፈም። “ጳውሎን የሚዘክር ነገር ማቆም አንባቢነትን ማበረታታት” እንደሆነም ያስታውሳል።

ንባብን ከአፀደ እስከ ህፃናት እስከ ከፍተኛ ትምህርት ተቋማት ድረስ በማስፋፋት ባህል እንደሆን መሠራት አለበት የሚለው ሚካኤል፤ ይህ እንዴት ይሳካል ለሚለው ጥያቄ እሴቶቻችንን በመመርመር ይመለሳል ባይ ነው። ለዚህም ነው፤ በመግቢያችን ላይ “ማንበብ ሙሉ ሰው ያደርጋል” የሚለውን የተደጋገመ አባባል መጥቀስ ያስፈለገን።

አንድ ሰው ጥሩ አንባቢ ነው የሚባለው ስለህይወት፣ ስለሀገሩና አለም ታሪክ፣ ስለተፈጥሮና ማህበረሰቡ በሚገባ እንዲያውቅ በጥልቀት መመርመር ሲችል ነው። ይህንን ለማድረግ ደግሞ የውይይት ሀሳብ አቅራቢው እንደጠቀሰው በዚህ ዘመን “ጳውሎሳዊነት” ጎልቶ መውጣት ይኖርበታል። ለዚህም ይሆን ዘንድ ምቹ የመፅሐፍት አውደ-ርዕይዎችና በርካታ የህትመት ውጤቶች አሉንና ልንጠቀምባቸው ይገባል እንላለን። በመጨረሻም እንዲህ እንላለን፣ “ማንበብ ሙሉ ሰው ያደርጋል፤ ጳውሎሳዊነት ይለምልም!!!”

ይምረጡ
(0 ሰዎች መርጠዋል)
10611 ጊዜ ተነበዋል

Sendek Newspaper

Bole sub city behind Atlas hotel

Contact us