ድርሰት እና ደራሲያን የነገሱበት ምሽት “ሆሄ የሥነ - ፅሁፍ ሽልማት”

Wednesday, 30 August 2017 12:49

 

እነሆ ከዘመናት በኋላ በተለየ መልኩ የኢትዮጵያ ሥነ-ፅሁፍ (ድርሰትና ደራሲንን) ከፍ የሚያደርግ የሽልማት ፕሮግራም ተካሄደ። ዘንድሮ ለመጀመሪያ ጊዜ “ሀ”ብሎ የተጀመረው ይህ የሽልማት ፕሮግራም “ሆሄ” የሚል ስያሜም ተሰጥቶታል። ከመድረኩም ሲነገር እንደሰማነው “ሆሄ” ማለት በአለቃ ኪዳነ- ወልድ ክፍሌ መጽሐፈ- ሰዋስው ወግዕዝ መዝገበ ቃላት” መሠረት “ሆሄ” ማለት ስመ - ፊደል፣ የፊደል መልክ፣ የዕውቀት መጀመሪያ፣ የዕውቀት ምንጭ፣ የዕውቀት መነሻ፣ ወደሰፊው ዕውቀት የሚያስገባ በር በማለት ይተረጉመዋል” ሲል መድረክ መሪው አርቲስት አለማየሁ ታደሰ ምሽቱን አሟሽቶታል።

በኢትዮጵያ ብሔራዊ ቴአትር አዳራሽ ከትናንት በስቲያ (ሰኞ ነሐሴ 22 ቀን 2009 ዓ.ም) በተካሄደውን የሽልማት ፕሮግራም በድምቀት የከፈተው የፌዴራል ፖሊስ የማርሽ ባንድ ነው። ባንዱ አስቀድሞ የአንጋፋውን አርቲስት ጥላሁን ገሠሠን “ኢትዮጵያ -የኛ መመኪያ” እነሆ በረከት ያለን ሲሆን፤ አስከትሎ ደግሞ በተወዳጁ አርቲስት ቴዎድሮስ ካሳሁን (ቴዲ አፍሮ) የመጨረሻ አልበም መጠሪያ የሆነውን “ኢትዮጵያ” የተሰኘ  ሙዚቃ ተጫውቷል። ከበርካታ ተመልካቶችም በአዳራሹ ሞቅ ያለ አድናቆትን ያተረፈ አቀራረብ እንደነበር አይዘነጋም። በማስከተልም ገጣሚ፣ ተርጓሚና ሃያሲው ነብይ መኮንን ነው። ነብይ በግጥሙ የወዳጅ ጠላትን እና የጠላት ወዳጅን እየገማመደ እንዲህ ሲል አሳርጓል።

ኢጣሊያም መጣ - ሄደ ተመለሰ

ፈረንሳይም መጣ - ሄደ ተመለሰ

እንግሊዝም መጣ - ሄደ ተመለሰ

ሚናስ ብቻ ቀረ ቤት እያፈረሰ

የሚለው ግጥማችን እስከዚህ ደረሰ።

በአገራችን የንባብ ባህል እንዲዳብርና እንዲስፋፋ ለማድረግ አልሞ ጸሐፍትን በማጉላትና ትኩረት እንዲያገኙም ለማስቻል፤ መሠል የዕውቅናና የሽልማት መድረክ አስፈላጊ መሆኑም በምሽቱ ተወስቷል። በርካታ አንጋፋ ደራሲያን፣ የሥነ-ጽሁፍ ባለሙያዎችና የኪነ-ጥበብ ቤተሰቦች በታደሙበት በዚህ ደማቅ ምሽት በ2008 ዓ.ም ለንባብ በቅተው በአንባቢያን እና በዳኞች መስፈርት መሠረት የተመረጡ የሥነ -ፅሁፍ ስራዎች እውቅናና ሽልማት ተሰጥቷቸዋል።

እንደመጀመሪያ በሶስት ዘርፎች ብቻ (ማለትም በረጅም ልቦለድ ዘርፍ 23 መጽሐፍት፤ በግጥም መድብል 39 መጽሐፍት እንዲሁም በህፃናት መፅሐፍት ዘርፍ 12 ስራዎች) በአጠቃላይም 74 ስራዎች ለውድድር ቀርበው ነበር። ሆሄ የሥነ-ጽሁፍ የሽልማት ድርጅት 14 አባላት ያሉት አስተባባሪ ኮሚቴዎችን ያቀፈ ሲሆን፤ በሶስቱም ዘርፎች ስር 80 በመቶ ድምጽ መስጠት የሚችሉ ሶስት -ሶስት ዳኞች ተሰይመዋል። ቀሪው የአንባቢው የድምጽ መጠን ደግሞ 20 በመቶ እንደነበር ከመድረኩ ለትውስታ ተጠቁሟል።

በዚህም መሠረት አሸናፊ ሆነው ወደመድረክ ለወጡት የዘንድሮ ባለወግ ተራዎች በአንጋፋው አርቲስት ታደሰ መስፍን የተቀረፀውን የሆሄ ዋንጫ ከክብር እንግዶች እጅ እንዲረከቡ ተደርጓል። በ2008 ዓ.ም ለንባብ ከበቁት ወጥ የህጻናት መፅሐፍት መካከል ለመጨረሻ ዙር የቀረቡት ሶስት ስራዎች ናቸው። እነሱም “የቤዛ ቡችላ” - በአስረስ በቀለ፤ “የአይጦችና የድመቶች ሰርግ” ታለጌታ ይመር እንዲሁም “ዋናተኛዋ ሶሊያና” በድጋሚ አስረስ በቀለ ለሽልማት የታጩ ሲሆን፤ አሸናፊው ስራ የአስረስ በቀለ “የቤዛ ቡችላ” የተሰኘው ሆኗል። ይህን ሽልማት ለአስረስ ያበረከቱት የአዲስ አበባ ዩኒቨርስቲ የቋንቋና ሥነ-ፅሁፍ መምህሩ ረዳት ፕሮፌሰር ደረጄ ገብሬ ናቸው። “ይህን ሽልማት አባባ ተስፋዬ በህይወት ኖረው ቢያዩልኝ ደስ ይለኝ  ነበር” ያለው አስረስ፤ ልጆችን ማገልገል የበለጠ ተመራጭ ያደርጋል ሲልም ምስጋናውን አቅርቧል።

በግጥም መድብል ዘርፍ የ2008 ዓ.ም ምርጥ የግጥም መፅሐፍ ለመባል የመጨረሻ ዕጩ ሆነው ለሽልማት የተዘረዘሩት “ኑ ግድግዳ እናፍርስ” - በኤፍሬም ስዩም፣ “የጎደሉ ገፆች” በትዕግስት ማሞ፣ “የተስፋ ክትባት” በዶ/ር በድሉ ዋቅጅራ፤ “ፍርድ እና እርድ” በአበራ አያሌው እንዲሁም “እንቅልፍ እና ሴት” በበላይ በቀለ ወያ ሆነዋል። የምሽቱ አሸናፊ የሆነው ስራ “ፍርድ እና እርድ” ሲሆን፤ ለገጣሚው ሽልማቱን ያበረከተው ደግሞ ደራሲ፤ ገጣሚና ፀሐፊ ተውኔት አያልነህ መላቱ ናቸው። የሽልማት ስሜቱን በሚገባ መግለፅ የከበደው ገጣሚ አበረ አያሌው በአጭሩ፣ “ያልጠበኩት ነው። በመጀመሪያ ስራ መሸለም በራሱ ትልቅ ነገር ነው። በጣም አመሠግናለሁ” ሲል የተሰማውን ተንፍሷል።

የምሽቱ የከባድ ሚዛን ተሸላሚ ከሆኑት የረጅም ልቦለድ ዘርፍ እጩዎች እንደሚከተለው ተዘርዝረዋል። “ዝጎራ” በዶ/ር አለማየሁ ዋሴ፣ “የስንብት ቀለማት” በአዳም ረታ፣ “መፅሐፉ” በሰብለወንጌል ነጋ፣ “ውስብሳቤ” በያለው አክሊሉ እንዲሁም “የሱፍ አበባ” በሃብታሙ አለባቸው የመጨረሻዎቹ ሆነው ቀርበዋል። በዚህ ዘርፍ እንደሚገመተው ሁሉ አሸናፊው የአንጋፋው ደራሲ አዳም ረታ ስራ የሆነው “የስንብት ቀለማት” ሆኗል። በአዳራሹ መገኘት ያልቻለው አዳም፤ በወንድሙ በለጠ ረታ በኩል ሽልማቱ እንዲደርሰው ሆኗል። ሽልማቱን ያበረከቱት ደግሞ አንጋፋው ፀሐፊና ተርጓሚ ሳህለ ስላሴ ብርሃነ ማርያም ናቸው።

በሆሄ የሥነ-ጽሁፍ የሽልማት ምሽት ተወዳድረው ካሸነፉት ባልተናነሰ፤ በተለየ መልኩ ለኢትዮጵያ ሥነ-ፅሁፍ በአንድም ሆነ በሌላ መንገድ አስተዋጽኦ ላበረከቱ አንጋፋ ሰዎችና ተቋማት የዕውቅና ሽልማትም ተበርክቷል። “የሥነ-ፅሁፋችን ባለውለታዎች” ተብለው ከተሸለሙት መካከልም በቅደም ተከተላቸው፤ በሚዲያ ተቋም ዘርፍ የሥነ ፅሁፍ የላቀ ባለውለታ ተብሎ የተሸለመው ሸገር ኤፍ. ኤም 102.1 ሲሆን፤ ሽልማቱንም ከአዲስ አበባ ዩኒቨርስቲ የሥነ- ጥበባት መምህር፣ ሰዓሊና ገጣሚ አገኘሁ አዳነ ድልነሳው እጅ ተቀብሏል፡ ይህም ተቋሙ ለድርሰትና ደራሲያን መነቃቃት እያበረከተ ላለው ጉልህ አስተዋፅኦ የተበረከተ እንደሆነ ከመድረኩ ተወስቷል።

ለረጅም ዘመን የትምህርት መስፋፋት የላቀ ባለውለታ በመሆን የሆሄ ተሸላሚ ሆነው የተመረጡት አቶ ማሞ ከበደ ሸንቁጥ ናቸው። ትምህርትን ለማስፋፋት ውጣውረድ የበዛበት ረጅም ጉዞን የተጓዙት እኚህ ባለውለታ፤ በትምህርት ዘርፍ ከአንደኛ ደረጃ እስከመምህራን ማሰልጠኛ ተቋማት አገልግለዋል። ሽልማታቸውንም ከዶ/ር ደመቀ አቺሶ ተቀብለዋል። ሽልማቱን ከተቀበሉ በኋላም የተሰማቸውን ስሜት ሲገልጹ፤ “እኔ ሸምግያለሁ ነገር ግን እኔ በሰራሁት ስራ እንዲህ ያለ ሽልማት ሳገኝ ሌሎች ደግሞ እንደዚህ አይነት ደረጃ ላይ ለመድረስ ጥረት ያደርጋሉ ብዬ ተስፋ አደርጋለሁ። ዛሬ በተሰጠኝ ሽልማት እጅግ በጣም እኮራለሁ - አመሰግናለሁ” ብለዋል።

ሌላው በምሽቱ የዕውቅና ሽልማት የተበረከተላት ተቋም “አዲስ ህይወት የዓይነ -ስውራን ማዕከል” ሲሆን፤ ለዓይነ -ስውራን መፅሐፍትን ተደራሽ በማድረግ ባበረከተው አስተዋፅኦ ልዩ ተሸላሚ ሆኗል። ማዕከሉ ሽልማቱን ከዜማ ብዕር ሴት ደራሲያን ማህበር ፕሬዝዳንት ከደራሲ የዝና ወርቁ እጅ ተቀብሏል። የማዕከሉ ተወካይ ሽልማቱን በተቀበሉበት ወቅት፣ “በአቅማችን የከፈትናትን ትንሽ ቤተመጽሐፍት ተመልክቶ ሆሄ የሥነ ፅሁፍ ሽልማት ድርጅት ተሸላሚ አድርጎ ስለጠራን ከልባችን እናመሠግናለን” ሲሉ የተሰማቸውን ስሜት ገልጸዋል።

በረጅም ጊዜ የጋዜጠኝነትና የስነ-ፅሁፍ አገልግሎት የላቀ ባለውለታ ተሸላሚ ሆኖ የተመረጠው፤  በተለይም በኢትዮጵያ ሬድዮ “ከመፅሐፍት ዓለም” ፕሮግራም አቅራቢነቱ በእጅጉ የሚታወቀውና የሚደነቀው ጋዜጠኛ ደጀኔ ጥላሁን ሲሆን፤ ሽልማቱን ለማበርከት በክብር እንግድነት  ወደመድረክ የተጠሩት ደግሞ አንጋፋው ጋዜጠኛ አጥናፍ ሰገድ ይልማ ናቸው። ሆኖም በዚህ ዘርፍ ተሸላሚ የሆነው ጋዜጠኛ ደጀኔ ጥላሁን ባለመኖሩ በተወካይ አማካኝት ዋንጫው እንዲደርሰው ተደርጓል።    

በረጅም ጊዜ ሃያሲያን የሥነ- ፅሁፍ የላቀ ባለውለታ ተሸላሚ የሆኑት ደግሞ ደራሲና ሃያሲ ጋሽ አስፋው ዳምጤ ናቸው። እርሳቸውም በአዳራሹ ያልተገኙ ሲሆን፤ ደራሲ ሃይለመለኮት መዕዋል ተወካያቸው ሆኖ ሽልማታቸውን ወስዷል። ሽልማቱን ያበረከቱት ደግሞ የኢትዮጵያ ቤተመዛግብትና ቤተመፅሐፍት ኤጀንሲ ተወካይ ወ/ሮ እስከዳር ግሩም ናቸው።

የመጨረሻው የላቀ ባለውለታ የተሸለመበት ዘርፍ የህይወት ዘመን የሥነ-ፅሁፍ የላቀ ባለውለታ ተሰኝቷል። ተሸላሚው አለቃ ኪዳነወልድ ክፍሌ ሆነው ተመርጠዋል። ይህን ሽልማት በመድረኩ ተወካይ በመሆን የተቀበለው ጋዜጠኛ ሔኖክ ያሬድ ነው። የክብር እንግዳ በመሆን ሽልማቱን የሰጡት ደግሞ የኢትዮጵያ ሳይንስ አካዳሚ ዳይሬክተር የሆኑት ፕሮፌሰር ማስረሻ ፈጠነ ናቸው። የአለቃ ኪዳነ ወልድን ስም በአያሌው ከሚያስጠሩት ስራዎቻቸው መካከል “መፅሐፈ ሰዋሰው ወግዕዝ መዝገበ ቃላት አዲስ” እንደሚሰኝም በመድረኩ ተጠቅሷል። ጋዜጠኛ ሔኖክ በበኩሉ ስለአለቃ ዘርዘር ያለሀሳብ ከመናገር ባለፈ ሽልማቱ “የሶስቱ - አናብስት” ሲል ለጠራቸው ማለትም የአለቃ ኪዳነ ወልድ፣ መምህራቸው ክፍለ ጊዮርጊስ እና ደቀመዝሙራቸው ደስታ ተ/ወልድ ጥረትና ስራን ይገልፅልኛል ብዬ አስባለው ሲል ሽልማቱ ለአንድ ሰው ብቻ የሚሰጥ እንዳልሆነ ከታላቅ ምስጋና ጋር አትቷል።

 

እንደማጠቃለያም እንደማሳሰቢያም እሆነ፡-

ሆሄ የሥነ -ፅሁፍ የሽልማት ዝግጅት እንደመጀመሪያ ይበል የሚያሰኝ ነው። ዓመታትንም ተሻግሮ የአገራችንን ሥነ -ፅሁፍ ከማሳደግና ከማበረታታት አንጻር ትልቅ ሚና ይኖረዋል የሚል እምነት አለን። ከመጀመሪያው ዝግጅት በመነሳት ግን መስተካከል የሚገባቸውን ክፍተቶችን መጠቆሙ ደግ ይሆናል። የመጀመሪያው ጥቆማ አዘጋጆቹን ይመለከታል። ኢትዮጵዊ ቀለም ያለውን ሥነ ፅሁፋዊ የሽልማት ፕሮግራም እያዘጋጃችሁ “ኖዝ ኢስት ኤቨንትስ” የተሰኘ ስም መጠቀማችሁ እርስ -በእርስ የሚቃረን መስሎ ይታያል።

ሌላው ሊታሰብበት የሚገባው ጉዳይ ደግሞ በአንድ የውድድር ዘርፍ ውስጥ አማራጭ ካልጠፋ በስተቀር አንድ ፀሐፊ ተደጋግሞ ባይመረጥ መልካም ነው። ለምሳሌ አስረስ በቀለ በሁለት የህጻናት መጽሐፍት ዕጩ ሆኖ መቅረቡ ቢያንስ የሌሎች ስም ከመሸለም ወዲህ ከመድረክ እንዳይጠራ አድርጓል። እርግጥ ነው የሽልማት ስራ እንደፅዋ ዕጩነት ሁሉም ጋር መዳረስ አለብ ባይባልም ቢያንስ ግን በመድረክ ስማቸው የሚነሳ ደራሲያንና ድርሰቶች በዓይነት ቢበዙ መልካም ነውና ቢታሰብባት ለማለት ነው።

የመጨረሻው አስተያየት የዝግጅቱን የመድረክ አጋፋሪነት ምርጫና ዝግጅት ይመለከታል። በተለይ በዕለቱ መድረኩን የመራው አርቲስት አለማየሁ ታደሰ ግሩም እንደነበር መመስከር ይቻላል። ነገር ግን የክብር እንግዶችን ወደመድረክ ሲጠራና ሲያስተዋውቅ ልዩነታቸውን በእጅጉ አጉልቷል። በተለይም ገጣሚና ፀሐፊ ተውኔት አያልነህ ሙላቱን ለማስተዋወቅ የሄደበት እርቀትና አንጋፋውን ደራሲና ተርጓሚ ሳህለስላሴ ብርሃነማርያምን ለማስተዋወቅ የተንፋቀቀበት አካሄድ ለተመልካች አይመችም። ቢያንስ እንኳን ጋሽ ሳህለስላሴ ከሰሯቸው ስራዎች አንድ ሁለቱን በስም በመጥቀስ ማስታወሱ ማንን ገደለ?. . . በተረፈ ግን በቀጣይ በእጥፍ አድጋችሁ በጉጉት የምንጠብቀው ዓመታዊ የሥነ-ፅሁፍ ሽልማት ፕሮግራም ሆኖ እንደሚቀጥል ተስፋችን ነው። 

ይምረጡ
(1 ሰው መርጠዋል)
15783 ጊዜ ተነበዋል

ድርጅትዎ ያስተዋውቁ!

  • Advvrrt4.jpg

እዚህ ያስተዋውቁ!

  • Aaddvrrt5.jpg
  • adverts4.jpg
  • Advertt1.jpg
  • Advertt2.jpg
  • Advrrtt.jpg
  • Advverttt.jpg
  • Advvrt1.jpg
  • Advvrt2.jpg

 

Advvrrt4

 

 

 

 

Who's Online

We have 884 guests and no members online

Sendek Newspaper

Bole sub city behind Atlas hotel

Contact us