ሕገ መንግስቱማ - ለካ ተሻሽሏል እኛ ሳንሰማ!

Wednesday, 16 May 2018 13:39

 

ኪዳኔ መካሻ (የህግ ባለሞያ)

ሊያውም ሁለቴ ነዋ። ሕገመንግስት ህዝቡ መብቶቹን ለመንግስት እንዲያስተዳድረው አሳልፎ ሲሰጥ የሚዋዋለው ማህበራዊ ውል ነው።


የሀገሪቱ ሕጎች ሁሉ የበላይ በመሆኑ ከሌሎች ሕጎች የተለየ ክብደት አለው። የሚሻሻለውም በሕገ መንግስቱ የተደነገጉ የማሻሻያ ስነስርአቶችን በተከተለ መንገድ ነው። የተማማልንበት ቃል ኪዳናችን ነውና ከሌሎች ሕጎች የበለጠ መከበርና መታፈር አለበት።


ለዚህም ነው ብዙዎቻችን ሕገመንግስት የሚለውን ቃል ከግለሰባዊም ሆነ ከሌሎች የመብት እና የግዴታ ጉዳዮች ጋር የምናያይዘውና እንዲከበር የምንፈልገው።


ለዚህም ነው እኛ ሳንሰማ፣ ሳንወያይበት እና ድምፅ ሳንሰጥበት ሕገመንግስታዊውን ስርአት ሳይከተል ተሻሽሏል ብንባል ለማመን የሚከብደን።


እውነታው ግን አዎ ተሻሽሏል ሊያውም ሁለት ጊዜ የሚል ነው።


ይህን ብዙዎቻችን የማናውቀውን እውነታ ያረጋገጠልን ፤በወሎ ዩንቨርስቲ የሕግ መምህሩ እረዳት ፕሮፌሰር አቶ ዘላለም እሸቱ በሀረማያ ዩንቨርስቲ የሕግ መፅሄት ላይ በ 2007 ዓ.ም ባሳተመው ጥናታዊ ፅሁፍ ላይ ነው። “ሕገመንግስታዊ ያልሆኑ የሕገ መንግስታዊ ማሻሻሎች በኢትዮጵያ” የሚለው የህግ መምህሩ የአቶ ዘላለም ፅሁፍ፣ የተጠቀሱት ማሻሻያዎች ሕገመንግስታዊነት ላይ ሙያዊ ፍተሻና ማብራሪያ ሰጥቶባቸዋል። እኔ ደግሞ ጥናታዊ ፅሁፋን ዋነኛ ነጥቦች በአጭሩ እነሆ ብያለሁ።


የመጀመሪያው ማሻሻያ በ1989 ዓ.ም በፌደራሉ መንግስትና በክልል መንግስታት የጋራ የግብር ስልጣንን በሚደነግገው በአንቀፅ 98 ላይ የተደረገው ነው።


ሁለተኛው ደግሞ በ1997ዓ.ም የህዝብና ቤት ቆጠራ የሚካሄድበትን የ 10 አመት የጊዜ ሰሌዳ የሚደነግገው አንቀፅ 103(5) ላይ እንዳስፈላጊነቱ በሁለቱ ም/ቤቶች የጋራ ውሳኔ የጊዜ ሰሌዳው እንዲራዘም ያደረገው ማሻሻያ ነው።


ይህ ማሻሻያ የተደረገበት ምክንያት የ1997 ምርጫ እና የቆጠራው በዚያው አመት ተደርበው በመዋላቸው የተነሳ ባጋጠመው የገንዘብ እጥረት ምክንያት ተብሎ መሆኑን ፅሁፉ ይጠቅሳል።


ሁለቱም ማሻሻያዎች ሕገመንግስቱን የጣሱበት ምክንያት ሕገመንግስቱ ላይ የተቀመጡትን የማሻሻያ ስርአቶች ባለማክበራቸው ነው።


ህዝብ ያልተወያየባቸውና እንዲሻሻሉ ያልወሰነባቸው በመሆናቸው፤ በነጋሪት ጋዜጣ ታትመው ባለመውጣታቸው፤ ከማሻሻያው በሁዋላ በታተሙ የሕገመንግስቱ ቅጂዎች ላይ ባለመታተማቸው እና በሌሎችም ጥናቱ ላይ በዝርዝር በተጠቀሱ ምክንያቶች እንደሆነ አቶ ዘላለም በምርምር ፅሁፋቸው ውስጥ ጠቅሰዋል።


በተጨማሪም እንዲህ አይነት ስርአቱን ያልተከተሉ ማሻሻያዎች ህገመንግስቱን በዘፈቀደ ለሚጥሱ ማሻሻያዎች እንደሚያጋልጡ ጠቅሰዋል።


ሕገመንግስታዊነትን የመተርጎም ስልጣኑ የተሰጠው ለፌዴሬሽን ም/ቤት ቢሆንም በማሻሻያዎቹ ውስጥ ም/ቤቱም ተሳታፊ ስለነበር፥ ገለልተኛ ሆኖ የራሱን ውሳኔ መርምሮ ሊወስን ስለማይችልና ፍ/ቤቶችም ጉዳዩን የመዳኘት ስልጣን ስለሌላቸው፤ ገለልተኛ የሆነ የሕገ መንግስታዊ ፍ/ቤት አይነት ተቋም መኖር እንዳለበት ጥናቱ ጠቁሟል።

 

(DIRETUBE)
..

ይምረጡ
(0 ሰዎች መርጠዋል)
115 ጊዜ ተነበዋል

Sendek Newspaper

Bole sub city behind Atlas hotel

Contact us