You are here:መነሻ ገፅ»news-sendek»news admin - Sendek NewsPaper
news admin

news admin

አስራት አብርሃም

ቅዳሜ ዕለት በሀርመኒ ሆቴል የተካሄደው የትግራይ አስተዳደር ፎረም (Tigray Governance Forum) በእኔ እይታ ሁሉም በትግራይ ዙሪያ ያሉ የፖለቲካ አመለካከቶች የተወከሉበትና የተስተናገዱበት በዓይነቱ የመጀመሪያ የሆነ ነው። በእውነቱ አዘጋጀቱ በዚህ ነገር ሊመሰገኑ የሚገባ ነው። ገለልተኛ ለመሆን የሄዱበት መንገድና ያደረጉት ጥንቃቄ እጅግ በጣም ተመችቶኛል። ለምሳሌ ስብሰባው አንድ ሰው ወይም ድርጅት እስፖንሰር ከሚያደርገው ይልቅ በራሳቸው አዋጥተው ቀሪውን ደግሞ ፍላጎት ያላቸው በመዋጮ መልክ እንዲሸፈን ያደረጉበት መንገድ አስደናቂ ነው። በዚህ ምክንያት ነው፣ ህወሀት ደመኛ ጠላት አድርጋ የምታስበን ሰዎች ሳንቀር ልንገኝ የቻልነው። እንደሚታወቀው ህወሀት የትግራይ ምሁራን ወይ ወጣቶች ብላ ስብሰባ የምትጠራው የራሷን አባላትና ደጋዎች ብቻ ነው።

በስብሰባው ላይ ህወሀት በዶ/ር ደብረፅዮንና በአቶ ጌታቸው ረዳ ተውክሏል። አረናም ሊቀመንበሩ አብርሃ ደስታ፣ ምክትሉ ጎይቶኦም ፀጋይና ሌሎች ወደ አምስት የሚሆኑ አመራሮች ነበሩ። በነገራችን ላይ ከስብሰባው እንደተረዳሁት የዶ/ር አብይ አህመድ ደጋፊዎች፣ የሰልሳይ ወያኔ አመራሮችና አቀንቃኞች፣ የተለያዩ ሲቪል ማህበራት፣ እንደነ ጄራል ፃድቃን ገብረትንሳይ እና ጀነራል አበበ ተክለሃይማት ያሉ የድሮ የህወሀት ታጋዮች። የአግአዚያን አቀንቃኞች ሳይቀሩ በስብሰባው ውስጥ እንደነበሩ ከተነሱት ሀሳቦች መረዳት የሚቻል ነው። እንደዚሁም ለትግራይ ምሁራንና ወጣቶች መከታ እየሆነ ያለው ባለሀብቱ ዳዊት ገብረእግዚአብሄር፣ የብራቬታዛሽን ኤጀንሲ ባለስልጣን የነበረው ኢንጅኔር አሰፋ አብርሃ (የስየ አብርሃ ወንድም)፣ የእርሻ ተመራማሪው ዶ/ር ጉዕሽ፣ ዶ/ር ሙሉ ገብረየሱስና ሌሎችም ሰዎች ተገኝቷል።

በስብሰባው ላይ እነዚህ ነገሮች አስደንቆኛል። አንደኛ አቶ ጌታቸው ረዳ በዚህ ሰዓት ጠላት ማብዛት አንፈልግም ለማለት ያቀረበው ምሳሌ አንደኛው ነው። ቢክቶር ሂጎ የሚባል ፈረንሳዊ ብዙም በእግዚአብሄር መኖር አያምንም ነበር። ነገር ግን አርጅቶ ሊሞት ሲል ለማንኛውም አይታወቅም ብሎ ንሰሀ መግባት ፈለገ። አንድ ቄስም ወደ እርሱ አስጠራ፣ ቄሱ መጥተው በእግዚአብሄር መኖር ታምናለህን ይሉታል፤ አዎ ይላቸዋል። በማርያምስ ታምናለህን? ይሉታል፤ አዎ ይላቸዋል። በመጨረሻ ሰይጣንስ ትክዳለህን? ይሉታል። እርሱም “አባታችን በዚህ ሰዓት አዲስ ጠላት የማፈራበት ወቅት ላይ አይደለም ያሉትና እርሱን ተዉት አላቸው” ይባላል። ይህን ተናገሮ ያሳቀን ጌታቸው ረዳ ነው። ሌላው የገረመን ነገር የአግዘኢያን እንቅስቃሴ ደጋፊዎች ነን ብለው በድፍረት የተናገሩት የአክሱም ዩኒቨርሲቲ መምህራን ናቸው፣ “ህወሀትና አረና መሰረታቸው የካዱ፣ ሸዋዊ መሆን የጣፈጣቸው ድርጅቶች ናቸው” ብሏቸዋል። እኔ ሸዋ ከሚመቻቸው ሰዎች አንዱ በመሆኔ ሀሳቡ ባልደገፍውም፣ ድፍረታቸውን ግን ሳላደንቅ አላልፍም።

በስብሰባው ላይ የተገነዘብኩት ነገር ቢኖር አንደኛ ህወሀት ለዘመናት ያሰፈነችውን ፍርሀት መገርሰሱን ነው፣ ሁለተኛ ደግሞ አዲስ አበባ፣ ወለጋና በሌሎች የኢትዮጵያ አካባቢ ተወልደውና አድገው ትግርኛን እኩል ከትግራይ ከመጣው ሰው ጋር የሚያወሩ የትግራይ ተወላጆች መልከቴ ነው። ይህ አዲሱ ትውልድ ላይ የሚታየው በራስ መተማመን ነገ ሩቅ መንገድ የሚያደርስ ኃይል ነው። ከሁሉም በላይ የደነቀኝ ግን ትግራይ ይህን ያህል ምሁራንና ትንታግ የሆኑ ወጣች ያላት መሆኑ መታዘቤ ነው። ዶ/ር አብይ አህመድ እንዳለው በአሁኑ ኢትዮጵያ አገራችን ካሏት ምሁራንና ትንታግ ወጣቶች ላይ እነዚህን በመደመር የተሻለ አገርና ህዝብ መፍጠር እንደሚቻል ነው። በስብሰባው ላይ ጄኔራል አበበ ተክለሃይማት የሰጡትን ማሳሰቢያ ያህል ያረካኝ ነገር የለም።

ጄኔራሉ እንዲህ ነው ያሉት፦ “እነዚህ መቀሌ ከትመው ያሉት የህወሀት ሽማግሌዎች አትስሟቸው፣ እነርሱ ናቸው ከስልጣን የወረዱት እንጂ የትግራይ ህዝብ አይደለም፣ የትግራይ ህዝብ መስዋዕትነት አይደለም ያሳሰባቸው፣ የትግራይ ህዝብ ችግር አይደለም ያንገበገባቸው፣ እነርሱ ያሉት ለምን እኛ ከስልጣን እንድንለቅ ተደረገ፣ ለምን ክብር አልተሰጠንም ነው፤ ይህ ነው እያሉ ያሉት። በዚህ ምክንያትም የትግራይ ህዝብ ቁጣና ንዴት ውስጥ እንዲገባ በማድረግ ነው ህዝቡን ማነሳሳት እየፈለጉ ያሉት። ይህ ደግሞ የትግራይ ህዝብ አጀንዳ አይደለም፣ ስለዚህ ይህ ጉዳይ የእነርሱ እንጂ የህዝብ ጉዳይ እንዳልሆነ ተረድተን መጠንቀቅ ነው ያለብን”።

እኔም የምለው ይህንኑ ነው፣ የትግራይ ህዝብ ዘላቂ ጥቅሙን ነው ማሰብና ማራመድ ያለበት እንጂ የህወሀት መሪዎች Hostage ሆኖ መቀጠልና መጠቀሚያ መሆን የለበትም። የቅርብ አደጋዎቻችንና ስጋቶቻችን በመለየት እንደአገርም እንደክልልም ማድረግ የሚኖርብን ጥንቃቄዎች መለየትና መዘጋጀት እንጂ ወደ መቃብር እየተንደረደሩ ካሉት የህወሀት መሪዎች ጋር አብረን ወደ መቀመቅ መውረድ የለብንም። ከተደቀምንበት ብዙ አገራዊና ክልላዊ አቅም አለ፣ ሁሉም በተደራጀና በተጠና መልኩ ማንቀሳቀስ ያስፈልጋል። ይህ አገር የብሄር ብሄረሰቦች አገር ነው፣ ማንም የበላይና የበታች የሚሆንበት እድል የለም፣ ከኢትዮጵያዊነትም ሊገፋን የሚችል ኃይል አይኖርም። ጥቅማችንና የአንድነታችን አስጠብቀን፣ ተከብረን መኖር የምንችልበት ዘመን ነው እየመጣ ያለው፣ ከዘመኑ ጋር ከማዕበሉ ጋር ለመዝለል ነው መዘጋጀት ያለብን።¾

 

አረጋ ይርዳው (ዶ/ር)

ዕድገትን በማንኛውም ደረጃ ላይ ያሉ ኩባንያዎችና ድርጅቶች በትኩረት ሊሠሩበት ይገባል። አድጓል፣ ገዝፏል፣ መጥቋል፣ የሚባል ድርጅት እንኳ ቢኖር ለቀጣይና ተጨማሪ እድገት የማይጥር ከሆነና ያለው ጥሩ ነው አይነካ የሚባል ከሆነ የጊዜ ጉዳይ ነው እንጂ ለተጨማሪ ዕድገት አለመዘጋጀት ውጤታማነትን ሊገታ ይችላል።  

ተወዳዳሪ የሌላቸው ኩባንያዎች ወይም ድርጅቶች ሥራን በሞኖፖሊ ከያዙ ዕድገታቸውን የሚያነጻጽሩበት የለም። ጥሩ ሠራን ብለው ስለሚያምኑ ሳያስቡት ችግር ውስጥ ይገባሉ። ስለዚህ የካፒታል ዕድገት፣ የሠራተኛ ቁጥር መጨመር፣ ትርፍን ማሳደግ፣ የግብር ክፍያን ማሳደግ የመሳሰሉት ሁሉ ከዕድገትና ጥራት ካለው አሠራር ጋር የተያዙ ናቸው። በመንግሥት ሥር ሆኖ የማምረት ሥራ ላይ መሠማራትና በግሉ ዘርፍ ሆኖ መሥራት በፍልስፍናው የተለየ ነው።

ከመጀመሪያው የ20 ዓመት የፕራይቬታይዜሽን ሙከራ በኋላ፣ አሁን መንግሥት ከፍ ከፍ ያሉ ድርጅቶችን ሙሉ በሙሉ ወይም ከሌላ ባለድርሻ ጋር ተጣምረው እንዲሠሩ የወሰደው ቀላል መሳይ ከባድ እርምጃ የሚደገፍ ነው። ይህ እርምጃ ኩባንያን ከማግዘፍ ወይም በትልቅነቱ ከመለካት ይልቅ በይበልጥ በሚያስገኘው ጥቅም መለካትን ያመጣል። ሥራ መፍጠር፣ ካፒታል ማሳደግ፣ አገልግሎትን ማቀላጠፍ፣ የቴክኖሎጂ ሽግግርን ማጠናከር፣ ተወዳዳሪነትን ማሻሻል፣ መልካም አስተዳደርን ባህል ከማስፋፋት አኳያ ጥቅሙ ከፍ ያለ ነው፡ ይህ እርምጃ ወደ ካፒታሊዝም ወይም ማርኬት ኢኮኖሚ የሚደረገውን ጉዞ ያጠናክረዋል።

በሀገራችን ብርቅዬ የሆኑት እንደ አየር መንገድ የመሳሰሉ ጥቂት ድርጅቶች እስከ ዛሬ ያስመዘገቡትን ጥሩ ውጤት በይበልጥ እንዲያጠናክሩ ያገለግላል። ውድድር የዕድገት አጋር እንደመሆኑ፣ በግል ወይም በመንግሥትና በግል በጥምርት የተቋቋሙ ድርጅቶች የአሠራር ሁኔታዎች ምርትና ምርታማነትን ከጥራት ጋር በማቀናጀት ጥረት ስለሚያደርጉ ጥቅሙ ብዙ ነው።

ስለዚህ በመንግሥት ይዞታ ሥር ያሉ በማምረት ወይም አገልግሎት በመስጠት ላይ የሚገኙ የተለያዩ ድርጅቶች እንዲሁም በተወጃጁ አየር መንገድ፣ በቴሌኮሙኒኬሽን፣ በኤሌክትሪክ ኃይል ማመንጫዎች፣ በባህር ትራንስፖርትና ሎጀስቲክ ድርጅት ወዘተ ላይ የባለቤትነት ድርሻ ሙሉ በሙሉ ወይም በከፊል ለግሉ ሴክተር ለማካፈል መንግሥት በቅርቡ መወሰኑ የሚደገፍ ነው።

የውጭ ንግድ በቀዘቀዘበት፣ የውጭ ምንዛሬ ኩባንያዎችን ሽባ እያደረገ ባለበት፣ ወጣቱ በሥራ ማጣት ፈተና ላይ ባለበት፣ ቴክኖሎጂ፣ ካፒታል ለተወዳዳሪነት አስፈላጊ በሆኑበት ወቅት የተወሰደ ትክክለኛ የመንግሥት እርምጃ ነው።

ኢትዮጵያ ከሁለት በላይ ጠንካራ አየርመንገዶች፣ በዛ ያሉ የቴሌኮሙኒኬሽን ተቋማት፣ የባህር ዕቃ የማጓጓዣ አገልግሎት፣ ከፍ ያለ የውጭ ዕዳ የመክፈል ግዴታ ላይ ባለችበት ሁኔታ እነዚህን ታሳቢ በማድረግ የተወሰደ እርምጃ ነው የሚል እምነት ስላለን እርምጃው መደገፍ አለበት።

ከላይ ያለው እንዳለ ሆኖ ይህን ሽግግር ሥራ ላይ የማዋሉ ጉዳይ ራሱን የቻለ ጥንቃቄ ካልተደረገበት የታሰበውን ግብ መምታት አዳጋች ሊሆን ስለሚችል ልዩ ትኩረት ሊሰጠው ይገባል። ድርጅቶቹን በተጠቀሱት ሞዳሊቲስ ማስተላለፍና ከተላለፉ በኋላ ውጤታማ ሆነው እንዲዘልቁ መምራት የተለያዩ ተግባሮች መሆናቸው ሊታሰብበት ይገባል። የባለሙያዎች እርብርብም በሰፊው ያስፈልጋል።

ከተፈሪ ብዙአየሁ ዶርሲስ (ዶ/ር)

ይህች ሀገር የትላንቷ ኢትዮጵያ ቁመና እንደሌላት የተጀመሩ ለዉጦች ፍጥነት ያስገርመኛል። ትላልቅ ሀገራዊ ለውጦችን በረጅም ርቀት እየናፈቅን ሳናገኛቸዉ ለነበርን እጆቻችንን በአፋችን ላይ እንድንጭን የሚያደርጉን ታላላቅ አይደፈሬ ለዉጦችን እያየን ሰለሆነ ብንደነቅ አይፈረድብንም። ከዚህ የተነሳ ጅማሬያቸዉ ያማረ እና የሚያበረታቱ ልዩነቶችን በኢትዮጵያ ፖለቲካ ድባብ እያስተዋሉ እንደሆነ ወዳጆቼ ነግረዉኛል።በዚህ ዙሪያ ሶስት ዓይነት ወዳጆች ገጥመዉኛል። ለዛሬ እስቲ ከሶስተኛዉ ቡድን ሃሳብ ልነሳ።

ይህ ሶስተኛዉ ቡድን በተለይ ባለፈዉ ጊዜ ጠ/ሚኒስትሩ ‹ታሪካዊ ስራ ሰርተዋል!› ይላል። እጅግ እየፈነደቁም ከደስታቸዉም ብዛት የሚያደርጉትን እስከማጣት የደረሱት በቤተመንግስታቸዉ ያደረጉትን የአቶ አንዳርጋቸዉ ጽጌን አቀባበል፤ ግብጽ ሄደዉ እስረኞችን በመፍታት እና የቀደሙ የፖለቲካ አጋሮቻቸዉን ኦቦ ዮናታን ድቢሳ እና ኮሎኔል አበበ ገረሱን ማምጣታቸዉን፤ በዲፕሎማሲው መስክ የተባበበሩት አረብ ኢሚሬት ልዑልን ልብ እና መንግስታቸዉን በመማረክ በልዩነት የሃገራቸዉን ፋይናንስ ለመደጎም ያስመዘገቡአቸዉን የጀግንት ስራ ያወሳሉ። በዚህ ሰዓት ‹ምነዉ እንደ ግብጽ እስረኞች ሆነን ጠ/ሚኒስትሩን ብናገኛቸዉ እና ጭምቅ አድርገን መሳም ብቻ አይደለም ከሰሩት ‹ጀግንነት› የተነሳ ዋጥ አድርገን በልባችን ብናስቀራቸዉ› አሉኝ። ‹በኢትዮጵያ ታሪክ አይተንም ሰምተንም የማናዉቀዉን አዲስ ልምምድ አሳዩን› ይላሉ። ምናልባትም ‹ኢትዮጵያን ለመዋጀት ከእግዚአብሔር የተሰጡን ሳይሆኑ አይቀሩም› በማለት የቀደመዉ የኢትዮጵያ ትዉልድ ይህንን ድርጊት በእዉን ስለማያዉቀዉም በዚህኛዉ ትዉልድ በመገኘታችን ታድለናል ይላሉ። የትላንቶቹ ልሂቃኖቻችን በቀልን፤ ቁርሾን፤ እና መጠላለፍን፤ ሌብነትን ያስተማሩን ዓይነት በተቃራኒ በማድረጋቸዉ በግላቸዉ ሊወደሱ ይገባል የሚል አመለካከት አላቸዉ። እርሳቸዉን በወለደዉ፤ በራሳቸዉ ፓርቲ፤ እርሳቸዉ ዛሬ በሚመሩት መንግስት አሸባሪ ተብለዉ በሌሉበት በሀገር ክህደት ሞት የተፈረደባቸዉን ኮሎኔል አበበ ገረሱን፤ የእነ አቶ ሰለሞን ጢሞን የኦሮሚያ ሞግዚት አስተዳደር በግልጽ የተቃወሙትን ኦቦ ዮናታን ዲቢሳን፤ እርሳቸዉ በሚሳፈሩበት አዉሮፕላን አጠገባቸዉ አስቀምጠዉ ሲያመጡአቸዉ በብዙ አጀብ እና ዋጋ ከየመን አስመጥተዉ የሞት ፍርድ የፈረዱባቸዉን አቶ አንዳርጋቸዉ ጽጌን፤ ከእስር ፈተዉ በክብር በv8 መኪና ወደ ቤተመንግስት ወስደዉ አቅፈዉ በመሳም አቀባበል በማድረግ የማንም በጎ ፈቃድ እና ይሁንታ ወይንም ትዕዛዝ ሳይሆን የጠ/ሚኒስትሩ የግል ዉሳኔ መሆን አለበት ይላሉ ወዳጆቼ። ማስፈታት የቄሮ-ፋኖ ትግል የወለደዉ የኦሮማራዉ ፕሮጀክት ሂደት ሊሆን ይችላል። በጎ አቀባበል እና አቅፎ መሳም ግን የግል ዉሳኔና ለለዉጥ ቁርጠኝነት ማሳያ አልፎም ታሪካዊ ትምህርት ነዉ ብለዉኛል። ‹ነገ ኢትዮጵያን ለመምራት ያሰፈሰፋችሁ ፖለቲከኞች ከዚህ በጎ ምግባር ተማሩ› ይላሉ ወዳጆቼ። ይህ ቡድን እንዲህ ብለህ ጻፍ አለኝ፡- ‹እናንተ ትላንት ከትጥቅ ትግል በኋላ እንቆምለታለን ያላችሁት ህዝብ ማንነት ስታወርዱ ሲያይ የተቃወማችሁን አካል በመፈረጅ፤ በፖለቲካ አቋማቸዉ ብቻ የሞት ፍርድ የፈረዳችሁባቸዉን፤ በእስር ቤቶቻችሁ ያሰቃያችኋቸዉን አይዞአችሁ እኛ ዛሬ እናንተን ጡረታ እናስወጣለን፤ ይቅርታን እናስቀድማለን፤ ከቁርሾ የፀዳች የነገይቷን ኢትዮጵያ ለማስረከብ እንጥራለን እንጅ አንበቀልም› በማለት ሃሳባቸዉን እንደካፍል ነግረዉኛል። ከዚህ የተነሳ ‹በግሉ ዉሳኔ ምሳሌ የሚሆን ተግባር የፈጸመ መሪ ትግላችን ስላፈራ ከትላንት ዛሬ ይሻለናል!› ብለዉኛል።

በሌላ በኩል የአንዳንዶችን በቅርብ እንደ ጥቁር ገበያዉ ዶላር በጥቂት በጥቂቱ እየመነዘሩ መፈታት የአዲሱ ቲም ጠንካራ ተጋድሎ አለበት ብለዉ ያምናሉ። ‹ያም ሆነ ይህ› አለኝ ይህ ቡድን በልዩነታቸዉ ተስማምተዉ ‹የአዲሱን ቲም ጥንካሬ እስረኞችን በመፍታት አንለካም፣ ይህ ቀድሞ በኢህአዴግ ግምገማ ላይ የተወሰነ ስለሆነ›። ‹ይልቁንስ› ይላል ይህ ቡድን ‹የአሸባሪነት አዋጁ ሰይሻሻል በህግ ማዕቀፍ ዉስጥ የተፈረጁትን ግለሰቦችን እና ሚዲያዎች ምህረት ማድረግ ለአዲሱ ቲም ድፍረት የሰጠ ማነዉ?› ቀዳሚዎቻቸዉን ያስደነገጠ፤ ደጋፊዎቻቸዉን ያስፈነደቀ፤ በጥርጣሬ የሚያዩአቸዉን ያስተዛዘበ ዉሳኔ ነዉ› በማለት ‹ቀጥሎ ምን ይመጣ ይሆን?› አሉኝ።

ሁለተኛዉ ቡድን የጠ/ሚኒስትሩን እና የአዲሱ ቲም (ቲም ለማ ማለትም፡- ለማ-ገዱ፤ አብይ-ደመቀ-እንደ አወላለዳቸዉ) ጥንካሬን የሚያመላክት የዲፕሎማሲ ክህሎት የኢኮኖሚ ሪፎርም፤ የፖለቲካ ጽዳት እንዳለ ሆኖ ከአኩራፊዉ ቡድን የሚመጣዉን ስልታዊ ጫና ለመቋቋም ጥሩ ቁመና ላይ አይደሉም በማለት ምክራቸዉን መለገስ ይፈልጋሉ። ‹መቼም ቢሆን!› ይላሉ ምክራቸዉን ሲለግሱ፡- ‹የለመደዉ ዉሻ እንኳን ጥቅም ሲጓደልበት ነካሽ ይሆናል› ይላሉ። የኢትዮጵያን ወቅታዊ ሁኔታ ስናጤን በየቦታዉ በተበታተነ እና በተደራጀ በሚመስል ሁኔታ ግጭቶች ይታያሉ። ከእነዚህ ግጭቶች በስተጀርባ ያለዉን አካል ለመገመት አዲሱን ቲም የሚጠፋዉ አይመስለንም። ነገር ግን ይህን አካል በሰለጠነ መልኩ ለመቋቋም እየተሰራ ያለዉ ስራ የተዘናጋ ይመስላል። በዚህ ሰዓት የኢህዴግ ጥርነፋ እየሰራ በሌለበት ሁኔታ ዉስጥ፤ የየክልል አመራርና ካድሬዎች፤ የጸጥታ ሃይሎች በሶስት ዓመቱ እልህ አስጨራሽ ትግል ዉስጥ በመዳከሙ፤ ሁሉም በተፈራራበት ሁኔታ፤ የሰላም ማስከበር ሃላፊነቱን የሚወስድ አካል መኖር ያለበት ወሳኝ ጊዜ እና ሁኔታ ዉስጥ ያለን ይመስላል አሉኝ።

ምክንያቱም እስረኞች ተፈትዋል ፡ የፖለቲካ ነጻነቱ ከሞላ-ጎደል ተረጋግጧል። በተጨማሪም የየእለት ኑሮን ለማከናወን ሰዎች በሚንቀሳቀሱበት ጊዜ ተራ ግጭቶች አይኖሩም ተብለዉ ስለማይገመቱ እነዚህን ተራ ግጭቶች በመጠቀም መስመራቸዉን ለማሳየት አሰፍስፈዉ የሚጠባበቁ፡ የተመደቡ አኩራፊ አካላት በየቦታዉ መኖራቸዉ የታወቀ ነዉ። በዚህ ሰዓት ሁሉም አካላት ከላይ መመሪያን ጠበቂ በሆነበት ደረጃ ዉስት-ዉስጡን የሚሰራ አካል ደግሞ እድል አግኝቶ የተጀመረዉን ለዉጥ ባይቀለብስ እንኳን በህዝብ መካከል ጠበሳን ጥሎ የሚያልፍ ሴራ እንደሚሰራ ታዉቆ የመደራጀት ስራዉ ላይ በፍጥነት መረባረብ የግድ ነዉ ይላሉ ወዳጆቼ። በ27 ዓመታቱ የኢትዮጵያ ታሪክ በዋናነት ህወአት-ኢህአዴግ፤ እና የሰነፍ ተማሪ ኩረጃ የሆኑት የቀድሞዎቹ ኦህዴድ-ኢህአዴግ፤ ብአዴን-ኢህአዴግ፤ ደኢህዴን-ኢህአዴግ እና ሌሎች አጋር ድርጅቶች እና በዛሬ ቁመና ላይ ያሉ የሃይማት ተቋማትም ሁሉ ወደ እያንዳንዱ የኢትዮጵያ ህዝብ ጓዳ ይዘዉ ያልገቡት የፖለቲካ ቁርሾ፤ የሰበዓዊ መብት መደፈር፤ የኢኮኖሚ ሰለባነት የለም። ከዚህ የተነሳ በስራዉ ከእነርሱ ጋር የነበረ በልቡ ግን በእነርሱ ወገን ያልሆነዉም በወገኑ ላይ ከተደረገበት የተነሳ ያልከፋዉ የለም። ሊነጋጋ ሲል ጨለምለም ማለቱ ስለማይቀር በጥንቃቄ መራመዱ የበለጠ ዉጤታማ ያደርጋል።

በማዕከል ደረጃ ማለትም ከጠ/ሚኒስትሩ ቢሮ ጀምሮ በሁለቱ የፖለቲካ ምህዳሩ ዘዋሪዎች ብአዴን እና ኦህዴድ የሚመሩ ክልሎች ደረጃ በይቅርታ እና ተቻችለን አብረን እንስራ ስሜት የተፈታ ነገር ቢታይም እታች በዞን በወረዳ እንዲሁም የለዉጡ አካል ለመሆን ፈቃደኝነታቸዉ እምብዛም ባልሆኑት ክልሎች የተፈታ ነገር ባለመኖሩ ከላይ የተጀመረዉን ለዉጥ እታች እስኪወርድላቸዉ እየተጠባበቁ ይመስለናል። ሁሉንም አካላት ያሳተፈ በጥንቃቄ ላይ የተመሰረተ የሠላም እና የመግባባት ኮንፈረንስ የሚያስፈልጉበት ደረጃ ላይ ያለን ይመስለናል አሉኝ። የሠላም የመቻቻል ኮንፈረንሱ መነሻም የተፈቱትን ከማስተዋወቅና እና የተጀመሩ ለዉጦችን ታሳቢ ያደረገ ቢሆን ይህች ሀገር እስከሚቀጥለዉ ምርጫ ድረስ የተረጋጋች ትሆናለች ብለን እናምናለን ይላሉ ወዳጆቼ። ተስፋ እንዳለቸዉም ነግረዉኛል ልበል?

አንደኛዉ ቡድን ደግሞ እስከነአካቴዉ ‹ይህ የኦቦ ለማ ቲም ራሱን ችሎ አልቆመም› ይላል። ምክንያቱን ሲያስቀምጥ አኩራፊዉ ወገን አዘናግቶ ያለ የሌለ ሃይሉን አስተባብሮ ዘርፈ ብዙ የማስመለስ ሙከራ ሊያደርግ የተዘጋጀ የሚመስል ምልክቶች እያየን ስለሆነ የማይጠበቁ ጉዳቶች ሊከሰቱ ይችላሉ አሉኝ። ‹ለምሳሌ መቐለ ላይ የነበረዉ ቁልጭ ያለዉ መልእክት ኢህአዴግ በሁለት አንጃ ስር መዉደቁን ያመላክታል› ይላል ይህ ቡድን። አዲሱ ቲም ከአንድ አቅጣጫ ሆኖ ‹እኛ የኢህአዴግ መርህን ተከትለን እየሰራን እንጅ ምንም አዲስ ነገር አልሰራንም። ይልቁንም በጥልቅ ግምገማችን የወሰንናቸዉን እየመነዘርን በመተግበር ላይ እንገኛለን› ሲል በጡረታ የተገለለዉ ቡድን ደግሞ ከማዶ ሆኖ ‹የፔይሮል ጡረተኛ እንጅ የትግል ጡረተኛ የለም፤ ቀደምት ታጋዮችን ያገለለ ተልእኮም አንቀበልም! እያለ ማስፈራራቱን ቀጥሏል። የትግል ጡረተኛ የለም ሲባል አሁንም በትግሉ ሜዳ ላይ አለሁ ማለት ነዉ ይላሉ ወገኖቼ። አዲሱን ቲም በአትኩሮት እየተከታተለ ከተሰመረለት መስመር ቢወጣ ለማረም የሚፈልግ አካል መኖሩ ይህ አመለካች ነዉ ይላሉ። የዚህ የአንደኛዉ ቡድን ጓደኞቼ የሚሉት ‹አዲሱ ቲም በቄሮ-ፋኖ ዘርማ መራራ ትግል ዉስጥ ራሱን ገልጦ ከባርነት ነጻ ወጣ እንጅ ያላወራረደዉ እዳ አለበት ሲሉኝ አንድ በልጅነቴ የማዉቀዉን ገጠመኜን ነገርኳቸዉ።

‹አባቴ እናቴን ሲያገባት ከአባቷ ቤት የተሰጣት ባሪያ/አገልጋይ ነበረዉ። እናቴ እና አባቴ ተጣልተዉ ሲለያዩ እርሷ እስከነበረችበት ጊዜ ድረስ ታማኝ ሆኖ ሲያገለግለዉ የነበረዉን ይህን ሰዉ አባቴ እቁብ እንዲከፍል ወደ እርሷ ቤተሰቦች ሲልከዉ ብሩን ይዞ በዚያዉ ጠፋ። ይህ ሰዉ ራሱን ከአባቴ ቤት ባርነት ነጻ አወጣዉ እንጅ ከእዳ ነጻ አልወጣም› አልኳቸዉ። እነዚህ በዚህኛዉ ጎራ ዉስጥ ያሉ ወዳጆቼ ገጠመኜ ስለተመቻቸዉ ሃሳቤን በሏት!። እንዲህ አሉኝ ‹አዲሱ ቲም ፊቱን ወደ ማህበረሰቡ ቢመልስም ከኢህአዴግ ጋር ያላወራረደ ብዙ ሂሳብ ስላለበት ዛሬም ነጻ አይደለም› ያን ሰዉ አባትህ ለገንዘቡ ብቻ ሲል መልሶ ባሪያ ሊያደርገዉ ባይችልም ከተቀበለዉ ነገር የተነሳ በእርሱ ላይ የገንዘቡን ያህል መብት አለዉ። ኢህአዴግ ወዶም ባይሆን ተገዶ ‹በኢህአዴግ የህግ ማዕቀፍ ስር› ለአዲሱ ቲም ስልጣን አስረክቧል። ‹የኢህአዴግ የህግ ማዕቀፍ› የሚባለዉ አዲሱ ቲም በሜዳዉ ላይ እንዲጫወትበት የታሰረበት ገመድ ነዉ ይላሉ ወገኖቼ። አዲሱ ቲም ጨዋታዉን የሚጫወተዉ በተፈጠረለት ሜዳ ዉስጥ፤ በረዥሙ በታሰረበት ገመድ ልክ ነዉ፤ እየተጫወተበት ያለዉ ብለዉ ሊያሳምኑኝ ይሞክራሉ ወዳጆቼ። ‹ቢሆንም› አሉኝ ‹ይህ ቲም አንድ ቀን የታሰረባትን ገመድ መበጠስ የሚያስችለዉ አቅም ሲያጎለብት እንደሚበጥሳት እና ራሱን ከእዳ ነጻ እንደሚያወጣ ተስፋቸዉን ነግረዉኝ፤ ከትላንት ዛሬ ይሻለናል!› አሉኝ።

እኔ ግን ከሶስቱም ቡድን ወዳጆቼ የተሻለ ተስፋ አለኝ!

አዲሱ ቲም እስከዛሬ የሄደባቸዉ ጎዳናዎች ላይ የጣላቸዉ አሻራዎች በብዙዎች ዘንድ ሙገሳን ያስገኘላቸዉ ቢሆንም ከአንዳንድ ጉዳዮች በስተቀር ቃል በገቡት መሰረት ማህበረሰቡ የሚጠብቅባቸዉን እና በኢህአዴግ የተፈቀደላቸዉን ብቻ አይደለም የሰሩት፤ እንዲያዉም ከታሰበዉ በላይ ልቀዉ ሄደዋል። ስለዚህ የተጋነነ ሙገሳም ዉዳሴም ሳያስፈልጋቸዉ አይቀርም። ሆኖም ግን ይህ ሙገሳ የትግሉን ክሬዲት ለራሳቸዉ ለመዉሰድ እንዳይሞከሩ አደራ እላለሁኝ። እስካሁን ባደረጓቸዉ ነገሮች ሁሉ ዉስጥ ጥቃቅን እንከኖችንም አይቻለሁኝ። በአንጻሩ ግን ስልታቸዉን አደንቃለሁ። የሚጠበቅባቸዉንም ሆነ ተሰፍሮ የተሰጣቸዉን እንደተራበ ሰዉ ዘግነዉ አላበሉንም፤ ወይንም አጥቶ እንዳገኘ ተንሰፍስፈዉ አላንበሸበሹንም። ለዉጥን ለናፈቀዉ ለዚህ ህዝብ በየእለቱ ዛሬ ደግሞ ምን አዲስ ነገር አለ እያልን በጉጉት እንድንጠባበቅ ሲያደርጉን ስልታዊ በሆነ ሁኔታ በሰከነ መንፈስ ቆጥበዉ ሲመነዝሯት የምታልቅባቸዉ እየመሰለኝ ሌላስ ኢህአዴግ ከፈቀደላቸዉ ሌላ ምን ሊሰሩ ይሆን እላለሁኝ። ይህ አብዮተኛ ላለመሆን አቅማቸዉን እያጎለበቱ በጥንቃቄ የሚያደርጓቸዉን ስልታቸዉን አደንቅላቸዋለሁ። ይህ የዉጤታማ መሪ ባሳል ስልት እና ባህሪ ነዉ።

እኔ ከዚህ በኋላ እንደዜጋ የምናፍቀዉ ከሶስቱ ወሳኝ አካላት የህግ ተርጓሚዉ እና የህግ አስፈጻሚዉን ነጻነት በዚህች ምድር ከምንም ነገር በፊት ማየት እናፍቃለሁ። ማለቴ የፍርድ ቤቶች የመከላከያ፤ ፖሊስ እና የደህንነት ዘርፉ ነጻ እና ገለልተኛ ሆነዉ ለሀገራቸዉ ለወገናቸዉ እና ለፍትህ የቆሙ ተቋም ሆነዉ ማየት ነዉ። የትኛዉንም ምርጫ ከማድረግ በፊት የትኛዉንም የፖለቲካ ተፎካካሪ ድርጅት ያሳተፈ መድረክ ከማዘጋጀት በፊት እነዚህን ተቋማት በአዲስ መልኩ ማደራጀት ይቀድማል። ኢህአዴግን የሚዳኝ በዚህ ምድር ላይ እስካሁን ቄሮ ብቻ ሆኖ እስካለ ድረስ ቄሮ ደግሞ ተቋም እስካልሆነ ድረስ ከህግ በላይ እየሆነ ያለዉን አካል ልኩን ማሳወቅ የሚቻለዉ እነዚህ ተቋማት አስተማማኝ ቁመና ላይ ሲደርሱ ብቻ ነዉ። የኢትዮጵያ ህዝብ ለኢህአዴግ ማስፈራሪያና ልክ አስገቢ ተቋማዊ ቁመና የሌለዉን ቄሮን እስከመቼ ይደገፋል?

ባሳል የፖለቲካ አመራር ለትዉልድ የሚበጀዉን ከማስቀደም ይጀምራል። አዲሱ ቲም ይህን ለማመቻቸት የአቅም ችግር እንደሌለበት እስካሁን ካደረጋቸዉ ስልታዊ እርምጃዎቹ እና ዉሳኔዎቹ ለመረዳት አያስቸግር ይሆናል። የኢህአዴግ ፈቃድ ግን እጅግ ከባዱ ፈተና ሊሆንባቸዉ ይችላል። ነገር ግን የእስከአሁኑ ስልታቸዉ በተለይም የመድረክ ላይ ንግግሮቻቸዉ፤ በኢህአዴግ ሊቀመንበር ምርጫ ወቅት የፈጠሩት ግንባር እና መናበብ ከጀርባቸዉ ያለዉን ህዝባቸዉን በመታመን ቢገፉበት ይህችን ሀገር ወደአሰተማማኝ ዲሞክራሲያዊ ስርዓት ያመጧታል የሚል እምነት አለኝ። በዘመናዊቷ የኢትዮጵያ መንግስታት ታሪክ ነጻ ፍ/ቤት፤ ነጻ የመከላከያ፤ የፖሊስ እና የደህንነት ተቋማት አልታዩም። አዲሱ ቲም ያለፉት መንግስታት ታሪክ ስህተትን መድገም የሌለበት አንዱ እና ዋነኛዉ ጉዳይ ይህ ነዉ።

ኢህአዴግ በሞራል፤ በመዋቅሩ እና በአቅሙ ተሽመድምዶ ባለበት ሰዓት እነዚህን ተቋማት ሳያደራጁ እና አስተማማኝ ሁኔታ ላይ ሳያደርሱ የጋራ የፖለቲካ መድረክ ለመፍጠር ሁሉንም አካል ያሳተፈ የሚባለዉ ቁምነገር ኢትዮጵያን ለማትወጣዉ አደጋ ይዳርጋታል ብዬ መስጋት የኔ ብቻ ሳይሆን የአንዳንዶች ወዳጆቼም ስጋት ነዉ።

በሌላ በኩል እነዚህ የሚደራጁት ነጻ ህግ ተርጓሚ እና ህግ አስፈጻሚ አካላት በኢህአዲጋዊ ቅኝት መሆን እንደሌለባቸዉ አጥብቄ እለምናለሁኝ። ይህን ምክሬን በሚቀጥለዉ ጽሑፌ እመለስበታለሁ።

ነገም ሌላ ቀን ነዉ!

ጠቅላይ ሚኒስትራችን ካከናወኗቸው ዋና ዋና ተግባራት መካከል በተለያዩ ሀገራት ተሰደው የነበሩ ዜጐችን ወደ ሃገራቸው መመለስ አንዱ ነው። ለዚህ ድርጊታቸው ከልብ የመነጨ ምስጋና ይገባቸዋል። ይሄንን ጉዳይ መነካካታቸው ካልቀረ ግን ችግሩ ስደተኞችን በመለስ ብቻ የሚያበቃ ሳይሆን ከመሠረቱ ብዙ ሥራዎችን መስራት እንደሚያስፈልገው አውቀው ዘላቂ መፍትሄ እንዲመጣ ማድረግ ይኖርባቸዋል። በአንድ በኩል ይሄን ያህል ስደተኞች ወደ ሀገራቸው ተመለሱ እየተባለ ባለበት ቅፅበት በሌላ አቅጣጫ ደግሞ በርካታ ቁጥር ያላቸው ዜጐች እየተሰደዱ እና ህይወታቸውን እየገበሩ መሆኑ እሙን ነው። ስለዚህ ጠቅላይ ሚኒስትሩ ይሄን ችግር ከምንጩ ማድረቅ የሚቻልበትን ሁኔታ ማመቻቸት ሳያስፈልጋቸው አይቀርም። ካልሆነ ግን በአንድ በኩል ቀዳዳ ሲደፈን በሌላ በኩል ቀዳዳው እያፈሰሰ ከሆነ የተፈለገውን ያህል ውጤት አያመጣም።

 

ወ/ሮ ሀሊማ ሁሴን - ከቤሌ¾

ቁጥሮች

Wednesday, 20 June 2018 13:04

2 ነጥብ 8 ቢሊዮን ዶላር   ባለፉት ዘጠኝ ወራት ከቱሪስቶች ማግኘት የተቻለው ገቢ

 

1 ነጥብ 2 ሚሊዮን           በበጀት ዓመቱ ሃገሪቱን ለማስጐብኘት የታቀደው የቱሪስቶች ቁጥር

 

4 ነጥብ 5 ቢሊዮን ዶላር   ከእነዚሁ ቱሪስቶች በዓመቱ ውስጥ ለማግኘት የታቀደው ገቢ መጠን

 

      3 ነጥብ 3 ቢሊዮን ዶላር   በ2009 ከቱሪዝም የተገኘው ገቢ

       ምንጭ፤ የባህልና ቱሪዝም ሚኒስቴር¾

 

ፊልጶስ ዓይናለም (የሕግ አማካሪና ጠበቃ) www.abyssinialaw.com

 

በሀገራችን የንግድ ሕግ ሥርዓት መሠረት ነጋዴነት ምን መብቶችና ግዴታዎች አሉበት? ለመሆኑ አንድ ነጋዴ በስሙ ያወጣውን የንግድ ፈቃድ ለሌላ ሰው ማከራየትና በኪራይ ውል ማስተላለፍ ይችላል? አከራይቶ ቢገኝስ በወንጀል ሊያስከስሰውና ሊያስቀጣው ይችላልን? የነጋዴነት መብቶችና ግዴታዎች በየትኞቹ ህግጋት ይገዛል? የነጋዴዎችን መብትና ግዴታዎች በዋናነት የሚመለከቱት ሕግጋት በአዋጅ ቁጥር 166/1952 የወጣውና ከመስከረም 1 ቀን 1953 ዓ.ም ጀምሮ በሥራ ላይ የዋለው የንግድ ሕግ፣ የንግድ ምዝገባና ፈቃድ አዋጅና ደንብ እና ግብርን የሚመለከቱ ሕጎች ሲሆኑ ሌሎች ህግጋትም እንደ የውል ሕግ፣ የኪራይ ሕግ፣ የአሠሪና ሠራተኛ ሕግ፣ የወንጀል ሕግ.... በነጋዴዎች ላይ በቀጥታም ይሁን በተዘዋዋሪ የሚያስከትሉት መብትና ግዴታዎች ይኖራሉ። በዚህ አጭር ጽሁፍ ስለ ነጋዴዎች መብትና ግዴታዎች በዝርዝር ለመጻፍ የማይቻል በመሆኑ ጽሁፉ ለመዳሰስ የሚሞክረው በነጋዴነት የተመዘገበ የንግድ ፈቃድ የተሰጠው ሰው የንግድ ፈቃዱን ለሦስተኛ ወገን በኪራይ ውል ማስተላለፍ ህጋዊ መብት አለው ወይስ የለውም? የሚለውን ጭብጥ ነው።


ጽሁፉን በተጨባጭ የፍርድ ቤት ጉዳይ ለመደገፍ ይቻል ዘንድ የሚከተለውን አንድ ጉዳይ እንመልከት፡-


አቶ ተፈራ… (ስሙ ለጽሑፉ ሲባል የተቀየረ) ባለትዳርና የልጆች አባት ሲሆን በባለቤቱ ስም በቅድመ የመጀመሪያ ደረጃ ትምህርት አገልግሎት በሚል ዘርፍ በአፀደ ሕጻናት አገልግሎት የንግድ ፈቃድ የወጣበትን ድርጅት ለማስተዳደር የውክልና ስልጣን የተሰጠው በመሆኑ በራሱ እየሠራበት እያለ በጤና እና በሌሎች ምክንያቶች ድርጅቱን የማስተማር ልምድ ካለው ሰው ጋር በኪራይ ለማሠራት ተስማምተው በጽሑፍ የኪራይ ውል አስተላለፈው። ይሁንና ተከራዩ ግለሰብ ድርጅቱን እንደ ባለቤቱ/ወኪሉ ሆኖ ለመምራት ባለመቻሉ የተማሪዎች ቁጥር እየቀሰነበትና ኪሣራ እየደረሰበት በመምጣቱ በመሐከላቸው አለመግባባት በመፈጠሩ በፍትሐብሔሩ አለመግባባት ጉዳዩ ወደ ፍ/ቤት ደረሰ። ተከራይ ግለሰብ የንግድ ፈቃዱን ተከራይቶ መሥራቱን ለተቆጣጣሪ አካላት መረጃ በመስጠቱ አቶ ተፈራ በፖሊስ ለምርመራ እንደሚፈለግ ጥሪ ደርሶት የወንጀል ምርመራ ተደረገበት። ጉዳዩ በምርመራ ብቻ ሳያበቃ በፌዴራል ዐቃቤ ሕግ የንግድ ምዝገባና ፈቃድ አዋጅ ቁጥር 686/2002 ድንጋጌዎችን በመተላለፍ የንግድ ፈቃድን ማከራየት ወንጀል ፈጽመሃል በማለት በፌዴራል ከፍተኛ ፍርድ ቤት ክስ ቀርቦበት በወንጀል ተከሳሽ ሳጥን ለመቆም በቃ። ተከሳሽ ክሱ ደርሶት ስለ ድርጊቱ በፍርድ ቤቱ ሲጠየቅ ድርጅቱን ማከራየቱን ሳይክድ፣ ያከራየሁት መብቴን ተጠቅሜ የድርጅቱን መልካም ዝና እንጅ የንግድ ፈቃዱን ብቻ ነጥዬ ለሌላ ሰው ያላከራየሁ በመሆኑ ጥፋተኛ አይደለሁም በማለት ክርክሩን አቅርቧል። ከንግድ ሕጉና ከንግድ ምዝገባና ፈቃድ አዋጁ አንጻር ተከሳሽ በወንጀል ጥፋተኛ ሊሆን ይችል ይሆን? በህጉ መሠረት የንግድ ፈቃድን ማከራየት የንግድ መደብርን ከማከራየት ተለይቶ የሚታይ ነውን? በተከሳሽ ላይ የቀረበውን ክስና የክርክሩን ውጤት ወደኋላ እናቆየውና በቅድሚያ ለጉዳዩ አግባብነት ያላቸውን የህጉን ድንጋጌዎች እንመልከት።


በንግድ ሕጉ ስለ ነጋዴዎችና ስለ ንግድ መደብሮች በሚለው ክፍል በአንቀጽ 5 ሥር ስለ ነጋዴነት ትርጉም ሲገልጽ “ነጋዴዎች” የሚባሉት ሰዎች የሞያ ሥራቸው አድርገው ጥቅም ለማግኘት ሲሉ በህጉ የንግድ ሥራዎች ተብለው የተቆጠሩትን ሥራዎች የሚሠሩ ሰዎች መሆናቸውን ተደንግጓል። በንግድ ሕጉና በንግድ ምዝገባና ፈቃድ አዋጁ መሠረት የንግድ ሥራዎች ተብለው ከተዘረዘሩት ሥራዎች መካከል ለምሳሌ፡- ጥሬ ዕቃዎችን ወይም ምርቶችን ገዝተው/አምርተው የሚሸጡ፣ ህንጻዎችን/ዕቃዎችን የሚያከራዩ፣ የሆቴል፣ የምግብ ቤት፣ የቡና ቤት፣ የመጠጥ ቤት፣የመኝታ ቤት… አገልግሎት የሚሰጡ፣ የትምህርት አገልግሎት የሚሰጡ፣ የላኪነትና አስመጭነት፣ የጉምሩክ አስተላላፊነት… ወ.ዘ.ተ ሥራ በንግድ መዝገብ ተመዝገበውና የንግድ ፈቃድ አውጥተው የሚሠሩ ሰዎች ናቸው። ሰዎች የሚለው እንደአግባብነቱ የተፈጥሮ ወይም የሕግ ሰውነት የተሰጣቸውን ሁሉ የሚወክል ነው።


በንግድ ህጉ አንቀጽ 100 በኢትዮጵያ ግዛት ውስጥ የንግድ ሥራ የሚሠራ ማንኛውም ኢትዮጵያዊ ወይም የውጭ አገር ሰው ወይም የንግድ ማህበር በመዝገብ መግባት እንዳለበት በአስገዳጅነት ተደንግጓል። በአንቀጽ 105 እንደተደነገገው አንድ ነጋዴ ለመመዝገብ ማመልከቻ ሲያቀርብ ከሚገልጻቸው መረጃዎች መካከልም የቤተዘመድ ስሙ፣ የተወለደበት ቀንና ቦታ፣ ዜግነቱ፣ የግል አድራሻው፣ የጋብቻ ሁኔታ፣ የንግዱ ዓላማ፣ የንግዱ ሥም፣ ሥራ አስኪያጅ ካለው ስሙንና ሥልጣኑን ይገኙበታል። እነዚህ ሁኔታዎች በንግድ መዝገብ የመግባታቸው አስፈላጊነት የንግድ ሥራ ፈቃድ በግለሰቡ ማንነት የተወሰነ እንዲሆን ታስቦ ይሆን? የሚል ጥያቄ ያስነሳል። በንግድ ህጉ አንቀጽ 112 መነገድን ስለመተው በተደነገገው መሠረት ደግሞ ማንኛውም የተመዘገበ ነጋዴ የተመዘገበውን የንግድ ሥራውን በማናቸውም ምክንያት በተወ ጊዜ ወይም የንግዱን መደብር በአከራየ ጊዜ በሁለት ወር ውስጥ ከመዝገቡ እንዲሰረዝ ማመልከቻ ማቅረብ እንደሚገባው ተደንግጓል።


የነጋዴነት ሥራ የቫት (የተጨማሪ እሴት ታክስን ጨምሮ) ከግብር ክፍያና በሽያጭ መመዝገቢያ ማሽን ደረሰኝ ግብይት የማከናወን ግዴታ፣ ከሦስተኛ ወገኖች ወይም የብድርና ሌላ ውል ተዋዋዮች መብት፣ ከወንጀል ኃላፊነት፣ ከሠራተኞች መብት እና ከሌሎች ጉዳዮች ጋር ዘርፈ ብዙ የመብትና ግዴታ ግንኙነት ያለው መሆኑ ይታወቃል። ከዚህ አንጻርም የንግድ ፈቃድን በማከራየት የንግዱ ሥራ ቢሠራ በአገልግሎቱ ጥራት፣ በተገልጋይው መብት፣ በንግዱ ቁጥጥር፣ በግብር ክፍያ፣ በተጠያቂነትና በሌሎች ሁኔታዎች ላይ የሚያመጣው አሉታዊ ውጤት ይኖረዋልን? የሚለውን ሥጋቶች ለመከላከል የንግድ ፈቃዱን ላልተፈቀደለት ሰው በኪራይ እንዳይተላለፍ በሕግ መከልከሉ መፍትሔ ይሆናል የሚል ሃሳብ ያጭራል።


በአሁኑ ወቅት በሥራ ላይ ያለው የንግድ ምዝገባና ፈቃድ አዋጅ ቁጥር 686/2002 ከመውጣቱ በፊት ከ13 ዓመታት በላይ በሥራ ላይ በነበረው አዋጅ ቁጥር 67/1989 ማንኛውም ሰው በንግድ መዝገብ ሳይመዘገብ የንግድ ሥራ መሥራት እንደማይችል፣ የንግድ ድርጅት ለሌላ ሰው በሚተላለፍበት ጊዜ የቀድሞው ፈቃድ ተመላሽ ተደርጎ ድርጅቱ የተላለፈለት ሰው በስሙ ፈቃድ ማውጣት እንዳለበት የተደነገገ ሲሆን በአዋጁ መሠረት በወጣው ደንብ ቁጥር 13/1989 መሰረትም ከአዋጁ በተመሳሳይ ሁኔታ ነጋዴው የቅርብ ጊዜ ፎቶ ግራፉንና ሌሎች ዝርዝር ሁኔታዎችን አሟልቶ መመዝገብ እንዳለበት በአስገዳጅነት ተደንግጓል።


በአዲሱ የንግድ ምዝገባና ፈቃድ አዋጅ ስለህጉ ዓላማዎች በመግቢያውና በአንቀጽ 3 ሥር እንደተገለፀው የንግድ ምዝገባ አፈፃፀምና የንግድ ፈቃድ ሥራ አሰጣጥ ስርዓት ኢኮኖሚያዊ እድገትን ለማስገኘት እንዲችል፣ የንግዱ ዘርፍ የሀገሪቱን የኢኮኖሚ ዕድገት የሚደግፍበትን ሁኔታ የማጠናከር፣… የንግዱ ህብረተሰብ ከመንግስት ሊያገኝ የሚገባውን አገልግሎት ለማቀላጠፍ፣… ህገወጥ እንቅስቃሴን ለመግታት እንዲቻል አለማቀፍ የንግድ ሥራ አመዳደቦችን በመከተልና አስፈላጊ መስፈርቶችን በማስቀመጥ የክትትል ስርዓት መዘርጋት ማስፈለጉ ከህጉ ዓላማዎች መካከል መሆናቸው ተመልክቷል። በአዋጁ የትርጓሚ አንቀጽ ሥር “ነጋዴ” (Business Person) ማለት የሙያ ሥራው አድርጎ ጥቅም ለማግኘት ሲል በንግድ ሕጉ አንቀጽ 5 የተዘረዘሩትን ሥራዎች የሚሠራ ወይም አገልግሎት የሚሰጥ ወይም የንግድ ሥራ ነው ተብሎ በሕግ የሚወሰነውን ሥራ የሚሠራ ማንኛውም ሰው ነው፣ የሚል ትርጉም ተሰጥቶታል። በአንጻሩ “የንግድ ሥራ‘’ ማለት ከላይ እንደተጠቀሰው በተተረጎመው መሠረት ነጋዴ የሚሠራው ሥራ ነው ተብሎ ተተርጉሟል። የንግድ ህጉን ጨምሮ የትርጉም ድንጋጌዎቹ ነጋዴነት በንግድ መዝገብ መመዝገብን የሚያስረዳ የንግድ ምዝገባ ምስክር ወረቀትና የንግድ ፈቃድ የሚያስፈልገው የሙያ ሥራ መሆኑን ያስረዳሉ። የነጋዴነት ሥራ በግብር ከፋይ መለያ ቁጥርነት የሚያገለግል ልዩ የምዝገባ መለያ ቁጥርም ይሰጠዋል።


በንግድ ምዝገባና ፈቃድ አዋጁ አንቀጽ 5 እና 6 ከንግድ ሕጉ በተመሳሳይ ሁኔታ በንግድና ኢንዱስትሪ ሚኒስቴር የሚተዳደር ሀገር አቀፍ ተፈፃሚነት ያለው የንግድ መዝገብ መቋቋሙና ማንኛውም ሰው በንግድ መዝገብ ሳይመዘገብ ማናቸውም የንግድ ፈቃድ የሚያስፈልገውን የንግድ ሥራ መሥራት እንደማይችል ተደንግጓል።


የንግድ ሥራ ፈቃድ የተሰጠው ሰው መብትና ግዴታን አስመልክቶ በአዋጁ አንቀጽ 34 ሥር ከተደነገጉት መብትና ግዴታዎች መካከል የንግድ ሥራ ፈቃዱን በንግድ ቤቱ ውስጥ በግልጽ በሚታይ ቦታ የማስቀመጥ እና የንግድ ፈቃዱን ለሌላ ለማንኛውም ሰው እንዲገለገልበት ወይም በመያዣነት እንዲይዘው ወይም እንዲከራየው አሳልፎ ያለመስጠት ግዴታዎች ይገኙበታል። የንግድ ፈቃድን ለሌላ ሰው አስተላልፎ መስጠት በሕግ የተከለከለ መሆኑ የንግድ ሕጉ በሥራ ላይ ከዋለበት ከ1953 ዓ.ም ጀምሮ እና አሁን በሥራ ላይ ያለውን የንግድ ምዝገባና ፈቃድ ሕግ ጨምሮ የንግድ ህጉን ለማስፈጸም በወጡት ሌሎች ሕጎችም በግልጽ ተደንግጓል። በሌላ በኩል የንግድ መደብርን መሸጥ፣ በመያዣነት መስጠት፣ መለወጥና ማከራየት በሕግ የተፈቀደ ተግባር ከመሆኑ አንጻር የንግድ መደብር የንግድ ፈቃድን ይጨምራል ወይስ አይጨምርም የሚለው ጥያቄ ብዙውን ጊዜ ሲያከራክር ይስተዋላል። ሕጉ ጥያቄውን የሚመልስ ድንጋጌን አካትቷል። በአንቀጽ 41 የንግድ መደብር ለሌላ ሰው በሚተላለፍበት ጊዜ የቀድሞው የንግድ ሥራ ፈቃድ ተመላሽ ተደርጎ፣ አግባብ ያለው ባለሥልጣን ከተቀበለው፣ የንግድ ሥራ መደብሩ የተላለፈለት ሰው በስሙ የንግድ ሥራ ፈቃድ ማውጣት እንዳለበት ተደንግጓል። የንግድ መደብር በማንኛውም ሕጋዊ መንገድ ለሌላ ሰው ሲተላለፍ በቅድሚያ የንግድ መደብሩ በተላለፈለት ሰው ወጪ ማስታወቂያ በጋዜጣ ታትሞ እንዲወጣ እንደሚደረግም ተደንግጓል። በመሆኑም ከመንግስት በኪራይ በተያዘም ሆነ በግል የንግድ ቤት የወጣ የንግድ ፈቃድን ከንግድ መደብሩ ጋርም ሆነ ለብቻው ለሌላ ሰው በኪራይ ማስተላለፍ በንግድ ህጉም ሆነ በንግድ ምዝገባና ፈቃድ አዋጁ የተከለከለ መሆኑን በግልጽ መደንገጉ ልብ ሊባል የሚገባው ነገር ነው።


ይሁንና ብዙ የንግድ መደብሮችና የንግድ ቤቶች ከንግድ ፈቃድ ጋር ተከራይተው የሚሠራባቸው መሆኑን በፍርድ ቤት ከሚቀርቡ ዋቢ ጉዳዮችና በ2004 ዓ.ም የተከራይ አከራይን በሚመለከት የወጣውን መመሪያ ተከትሎ ከታዩት አለመግባባቶች ለመረዳት ይቻላል። አከራይና ተከራይዎችም ቢሆኑ ውሉን ሲዋዋሉ ትኩረት የሚሰጡበት ጉዳይ በኪራይ ገንዘቡ መጠን ላይ ያተኮረ ነው። የንግድ ፈቃድን ማከራየቱ ባለንግድ ፈቃዱን ወይም ሕጋዊ ወኪሉን በሕግ የሚያስጠይቀው በማከራየቱ ተግባር ብቻ የተወሰነ ሳይሆን የገቢዎችና ጉምሩክ ሕግጋትንም በመተላለፍ ያለሽያጭ ማሽን ደረሰኝ በመሸጥ፣ የቫት ደረሰኝ ባለመቁረጥና በሌሎች ግብር ነክ ወንጀሎችም ሊያስከስስና ሊያስቀጣ እንደሚችል ግንዛቤ ሊወሰድበት ይገባል። በከተማችን በፌዴራል ፍርድ ቤቶች የወንጀል ክስ ከሚቀርብባቸው ተከሳሽ ነጋዴዎችና ሠራተኞች ከሚያለቅሱባቸው ጉዳዮች መካከል ከፊሎቹ የንግድ ፈቃድን ከማከራየት ህገወጥ ተግባር ጋር የተያያዙ መሆናቸው ይታያል። በመሆኑም “አሁን ምን ይባላል ድስት ጥዶ ማልቀስ አስቀድሞ ነበር እንጅ ቀምሞ መደቆስ” የሚለው አባባል እንዳይፈጸምብን በንግድ ሥራችን የምንፈጽማቸውን ማናቸውንም ተግባራት በሥራ ላይ ከማዋላችን በፊት የሀገራችን ሕግ ምን ይላል? የሚለውን መፈተሽና ጠይቆ መረዳት ያልታሰበ ወጪን ብቻ ሳይሆን ሳያስቡት ወህኒ ቤት መግባትንም ያስቀራል።


ለመሆኑ ከላይ በዝርዝር እንደተመለከተው የንግድ ፈቃድን ማከራየት በህግ የተከለከለና የሚያስከስስ የወንጀል ተግባር ከሆነ ያጠፋ መቀጣቱ አይቀሬ ነውና ስለቅጣቱስ ሕጉ ምን ይላል? ቅጣቱ በገንዘብ ወይስ በእሥራት ወይስ በሁለቱም? በገንዘብ ብቻ ከሆነ እንኳን ከኪራዩ ገንዘብ ሊሸፈን ይችላል።


የንግድ ምዝገባና ፈቃድ አዋጁ አንቀጽ 60 ስለ ቅጣት ይናገራል። በድንጋጌው መሠረት በአዋጁ መዝጋቢው መሥሪያ ቤት ወይም አግባብ ያለው ባለሥልጣን የሚወስዳቸው አስተዳደራዊ እርምጃዎች እንደተጠበቁ ሆነው ወንጀሉ አግባብ ባለው ሌላ ሕግ የበለጠ የሚያስቀጣ ካልሆነ በስተቀር ወንጀሉ መፈጸሙ በፍርድ ቤት ሲረጋገጥ፡- የንግድ ፈቃድን በኪራይ አሳልፎ መስጠትን የከለከለውን ድንጋጌ ተላልፎ የተገኘ እንደሆነ ከብር 30,000 (ሰላሳ ሺ ብር) እስከ ብር 60,000 (ስልሳ ሺ ብር) በሚደርስ የገንዘብ መቀጫ እና ከ3 (ሦስት) እስከ 5 (አምስት) ዓመት በሚደርስ ጽኑ እስራት እንደሚቀጣ ተደንግጓል። ከድንጋጌው በግልጽ ለመረዳት እንደሚቻለው ጥፋቱ አስተዳደራዊ እርምጃውን ጨምሮ ሦስት ተደራራቢ ቅጣት ያስከትላል።


በፍርድ ቤቶች በሚቀርቡ የንግድ ፈቃድን የማከራየት ወንጀል ጉዳዮችም ከክርክሩ ጅማሮ እስከ መደምደሚያው የሚያረጋግጠው ከላይ የተመለከተውን እውነታ ነው።
በዚሁ መሠረት ለጽሁፉ በዋቢ ጉዳይነት የተጠቀሰው ተከሳሽ በዐቃቤ ሕግ ተጠቅሶ ክስ በቀረበበት አዋጅ ቁጥር 686 /2002 አንቀጽ 34/7/ እና አንቀጽ 60/3/ መሠረት ጥፋተኛ ተድርጎ ፍ/ቤቱ የግራቀኙን የቅጣት ማክበጃና ማቅለያ ምክንያቶች ከግምት በማስገባት በብር 30,000 (ሰላሳ ሺ ብር) የገንዘብ መቀጮ እና የ1 ዓመት ከ6 ወር ጽኑ እስራት እንዲቀጣ ህዳር 14 ቀን 2005 ዓ.ም ተወስኖበት ወደ ወህኒ ቤት ገብቷል። ባላሰበው ነገር በወንጀል ጥፋተኛ መሆኑና ቅጣቱ ለተፈራ፣ ለቤተሰቦቹና ጓደኞቹ አስገራሚ ጉዳይ ሆኖባቸዋል። ተፈራ በቤተሰቡና በጠበቃ በመታገዝ በጥፋተኝነቱና በቅጣቱ ውሳኔ ለፌዴራል ጠቅላይ ፍርድ ቤት ይግባኝ ቅሬታውን በማቅረብ ለጊዜው በዋስትና ሆኖ ከዐቃቤ ሕግ ጋር የተከራከረ ቢሆንም ዐቃቤ ህጉን ረትቶ በነጻ ለመሰናበት በለስ ሳይቀናው ቀርቶ ይግባኝ ሰሚው ፍርድ ቤትም ጥፋተኝነቱንና የቅጣቱን ውሳኔ መጋቢት 5 ቀን 2005 ዓ.ም በዋለው ችሎት በሰጠው ፍርድ እንዲጸና በመወሰኑ ተመልሶ ወደ ማረሚያ ቤት ተልኳል።


ተፈራ ለጽሁፉ በምሳሌነት ተጠቀሰ እንጂ ሌሎችም በተለያየ የንግድ ዘርፍ ያወጡትን የንግድ ፈቃድ በራሳቸው ወይም በወኪላቸው በማከራየታቸው ምክንያት የተነሳ በወንጀል ጥፋተኛ ሆነው ተገኝተው በእስራት የተቀጡና ለማረሚያ ቤት የተዳረጉ ብዙዎች ናቸው። በመሆኑም ነጋዴዎችና ወኪሎች ንግድ ፈቃድ የማከራየትን ጦስ ቆም ብለን ልናስብበት የሚገባ መሆኑ የጽሁፉ መልዕክታችን ነው።

ማስታወሻ ለሰልፈኞች!

Wednesday, 20 June 2018 13:02

የኢፌዲሪ ጠ/ሚኒስትር ዶ/ር አብይ አሕመድ ወደ ሥልጣን ከመጡ በኋላ ላመጧቸውን ለውጦች አዎንታዊ ድጋፍ እና ዕውቅና ለመስጠት ታሳቢ ያደረገ ሕዝባዊ ሰልፍ የፊታችን ቅዳሜ ሰኔ 16 ቀን 2010 ዓ.ም በአዲስ አበባ ከተማ እንደሚካሄድ አስተባባሪ ኮምቴው በትላንትናው ዕለት በሰጠው ጋዜጣዊ መግለጫ አስታውቋል። አንድ የኢትዮጵያ ጠ/ሚኒስትር በሚመራው ሕዝብ ግፊትና ተነሳሽነት ስለሥራው ዕውቅናና ምስጋና ለመስጠት ሲታሰብ በታሪክ ምናልባት ይህ የመጀመሪያው ሳይሆን እንደማይቀር ይገመታል።

ለዶ/ር አብይ አሕመድ ድጋፍ ማሳየት ማለት ምን ማለት ነው? በአጭሩ ጠ/ሚኒስትሩ የመረጡትን የሠላም፣ የፍቅር፣ የአብሮነት፣ የዕርቅ እና የይቅርባይነትን መንገድን መከተል ማለት ነው። ሠላማዊው ሰልፍ በሠላም ተጀምሮ እንዲጠናቀቅ ሕዝብ የበኩሉን ድርሻ በመወጣት ረገድ የላቀ ሚና አለው። ራሱን፣ አካባቢውን በመጠበቅ፣ እንደአጋጣሚ ሠላም አደፍራሽ ሲገኝ ለጸጥታ አካላት አሳልፎ በመስጠት ጉልህ ተሳትፎ ሊያደርግ ይገባል። ሰልፈኞች ከብሽሽቅና ጠብ ጫሪ ንግግሮችና ጉንተላዎች ራሳቸውን በማራቅ በጨዋ ደንብ ድጋፋቸውን ገልጸው መግባት ማለት ጠ/ሚ አብይ የጀመሩትን ሠላማዊ ጉዞ መደገፍ፣ ማገዝ ማለት መሆኑንም አለመዘንጋት ብልህነት ነው።

መጪው ጊዜ ከጠ/ሚኒስትራችን ቀና አመራር ጋር ብሩህ ነው!¾

የጠ/ሚ አብይ አሕመድ፤

አዲስ መንገድ እና የኢሕአዴግ ፖለቲካዊ ዳራ

~ በዘር ተጨፋጭፈን ብንባላ ለልጅ ልጅ የምናተርፈው ከባድ ውርደትና ክህደት ነው!

- የዚህን ጽሁፍ ሙሉ ዝርዝር ፖለቲካ ዓምድ ላይ ያገኙታል

 

 

                

አርታኢ፡-     እንዳለጌታ ከበደ።

አሳታሚ፡-    ፋንታሁን አቤ።

አከፋፋይ፡-    ሀሁ መጻሕፍት መደብር

…..

እነሆ ‘የደቦ’ መግቢያ!

….

መግቢያ

የዚህ መጽሐፍ አርታኢ፣ እንደዚህ ዓይነት መድበል ለማዘጋጀት ካሳበ ቆየ። ተግባር ላይ ሳያውለው የቀረው በትጋት ሳይሞክር ቀርቶ አልነበረም። ሌሎች ደራስያንና አሳታሚዎችም በርካታ ጸሐፍት የተሳተፉበት ተከታታይ መድበል ለማዘጋጀትና ለአንባብያኑ ለማድረስ በብዙ ሲመኙና ሲደክሙም አይቷል። ፍሬውን ማየት ቢያጓጓም ፈተናው ብዙ ነው - ድርሰቶቹን መሰብሰቡ፣ ስንዴውን ከገለባ ለይቶ ማስቀመጡ፣ የየድርሰቶቹን ባለቤት፣ ወይም ወራሽ፣ ወይም ሕጋዊ ተወካይ ማግኘቱ፣ ከሚመለከተው አካል ጋር መስማማቱ፣ አርትኦት ማድረጉ፣ አሳታሚና አከፋፋይ ማግኘቱ…ኧረ ምኑ ቅጡ! መንፈስን፣ ጉልበትን፣ ገንዘብን፣ ዕውቀትንም ይወስዳል፤ ይቆጣጠራልም።

እርግጥ ነው፤ ኢትዮጵያ ውስጥ ከአስር በላይ የሆኑ የደራስያን ሥራዎች አሰባስቦ በአንድ ቅጽ ማሳተም ከተጀመረ ሰባ አምስት ዓመታት አልፎታል። ይልማ ደሬሳ፣ በ1933 ዓ.ም. ‘የአዲስ ዘመን መዝሙር ለነጻነት ክብር’ (እነ ከበደ ሚካኤል፣ ስንዱ ገብሩና ሌሎችም የተሳተፉበት) የሚል መድበል አዘጋጅተው ካሳተሙ በኋላ፣ (አልፎ አልፎም ቢሆን) አታሚዎችና አሳታሚዎች፣ የድርሰት ማኅበራት፣ ተቋማት፣ የሥነጽሑፍ ክበባትና ግለሰቦች በጋርዮሽ የተለያዩ መድበሎችን ለአንባብያን ሲያበረክቱ ተስተውሏል።

ይኸኛው ግን የተለየ ነው። ከ1990ዎቹ በፊት የተለያዩ ግጥሞችን ወይም አጫጭር ልብወለዶችን መርጦና ለይቶ የሚያሳትም እንጂ፣ ከየዘርፉ በየዓይነቱ አሰናድቶ መድበል ማሳተም የሚዘወተር አልነበረም። ወጎችን፣ መጣጥፎችንና (የጉዞ ማስታወሻው፣ ቃለ መጠይቁ፣ የምርምር ውጤቱ….) ግጥሞችን….አዳብሎ ማውጣት እምብዛም የተለመደ አልነበረም። እንደዚህ መድበል አዘጋጅና አርታኢ ንባብ፣ እንዲህ ዓይነቱን መንገድ የከፈተው፣ ጥርጊያ መንገዱን የዘረጋውና ስኬታማም የሆነው ተስፋዬ ገብረአብ ነው።

ተስፋዬ ‘እፍታ’ በሚል ርዕስ፣ በሁለት ዓመታት ውስጥ (ከ1992-93ዓ.ም) ብቻ በተከታታይ አምስት ዕትሞችን አወጣ፤ ነባርና ጀማሪ ደራስያንና ጋዜጠኞችን በአንድ ማዕድ እንዲቀርቡ አደረገ፤ ለደራስያኑ ብርታት ለአንባብያኑም አዲስ ቅመማ አዘጋጀ፤ ሥራውም ተወደደ፤ በየመገናኛ ብዙኃኑ ይተረክ፣ በሌሎች ጸሐፍትም ማጣቀሻ ይሆን ገባ። ግና ብዙዎቹ በተነቃቁበትና በተነቃነቁበት ጊዜ፣ ሲያገለግለው ከነበረ የኢሕአዴግ መንግሥት ጋር ተጋጨ። ከሀገርም ወጣ፤ እሱ ሲወጣ የተጀመረው በእንጭጩ ቀረ፤ ሊወጣ ጥቂት ቀናት ሲቀሩት ‘እፍታ ቅጽ አምስት’ን ለማስመረቅ በሚል ሰበብ ዋቢ ሸበሌ ሆቴል ባዘጋጀው የስንብት ፕሮግራም ላይ፣ ‘እኔ ይህን ነገር እስከ አምስት ቅጽ አድርሸዋለሁ፤ እናንተ ደግሞ ቀጥሉበት!’ አለና አደራ መሰል ኑዛዜ አስተላለፈ። ‘አደራ!’ ያላቸው የሚመለከታቸው አካላትም፣ ‘አንተው እንደጀመርክ…፤ ፈረሱም ሜዳውም አንተ እጅ ነው ያለው!’ አሉት እንጂ ርእዩን ለመቀበል ደግሞም ለመቀጠል ዝግጁነት ሳያሳዩ ቀሩ። ‘እፍታ’ እንደተጀመረ ቢቀጥል ኖሮ፣ ዛሬ ስንትና ስንቱን ቅጽ ባነበብነው፤ ባስነበብነው፤ በየቦታው ተበታትነው የነበሩ ጽሑፎችና ተራርቀው የነበሩ ደራስያንም ምንኛ በመንፈስ በተቀራረቡ!

እኛ ሀገር ሁሉንም ነገር እንደ አዲስ ከዜሮ መጀመር እንጂ በነበረው ላይ የመቀጠል ልማድ እንደሌለን በተደጋጋሚ እንተቻለንና፣ ‘ከበሽታው የለንበትም!’ ለማለት፣ ይሄኛው ዕትም ‘እፍታ’ ቅጽ ስድስት ልንለው ነበረ፤ ግና ‘ከሕግ አንጻር ያስጠይቃል’ የሚል በዛ። ከፈቃጁም ሆነ ከከልካዩ ጋር መነካካቱን፣ ጥላ መለካካቱን አልወደድነውም። እናም ‘እፍታ’ የሚለው ስያሜ ተተወና ሀገርኛ ሥያሜ ወጣለት። ‘ደቦ’ ተባለ!

እነሆ! በጋራ የበቀልንበት የሥነጽሑፍ እርሻ፤ በአብሮነት የጠነሰስነው የጥበብ ጠላ፤ ብሔርን፣ ጾታን፣ ሐይማኖትን መስፈርያ ሳያደርግ በኅብር የተዘመረ ኪናዊ ጭፈራ፤ በአንድነት የምንታደምበት፣ የምንደመምበት፣ ሣቅና ሀዘን፣ እሴትና ሀሴት የምንለዋወጥበት፣ ሰውን ከነሃሳቡ የምንመረምርበት ጎጆ!

ይህ ‘ደቦ’ በሚል ርዕስ የተዘጋጀው ዕትም ቅጽ አንድ ብሎ አይቆምም የሚል ተስፋ አለኝ፤ ቢያንስ በዓመት አንድ ቅጽ ቢወጣ እንኳን ለደራስያኑም ሆነ ለአንባብያኑ የማይናቅ አስተዋጽዖ ይኖረዋል የሚል እምነት አለኝ።

የሆነስ ሆነና፣ መድበሉን ለማዘጋጀት ለምን ተነሳሳን? ገፊ የሆኑ ምክንያቶቻችን በአጭሩ መግለጽ ተገቢ ነው።

አንደኛ/ ዘመን ተሻግረው ጥበቡን፣ ዘመኑንና የጸሐፊውን መንፈስ መግልጽ የሚችሉ አንዳንድ ድርሰቶች እንደ ዘበት ተበታትነው እንዳይቀሩ የመዘንጋት ዕጣም እንዳይገጥማቸው ለመታደግ፣ (ድርሰቶቹ ከዚህ ቀደም በጋዜጣ ወይም መጽሔት የተነበቡም ሆኑ በየትኛውም መገናኛ ብዙኃን ያልቀረቡ ሊሆኑ ይችላሉ) ሁለተኛ/ ከዚህ ቀደም በልጨኛ ሥራዎቻቸው የሚታወቁም ሆነ በተቃራኒው ደግሞ ከአንባብያን ጋር በቅጡ ያልተዋወቁ ጸሐፍት በአንድ መድበል ተካትትው እርስ በርስ እንዲናበቡና እንዲነበቡ ለማድረግ፣ ሦስተኛ/ አንባቢው በድርሰት አማካይነት የተለያዩ የሃሳብ ዓለማትን ብቻ ሳይሆን ልዩ ልዩ የአጻጻፍ መንገዶችን እንዲመለከት፣ እንዲያውቅ፣ እንዲጠይቅና እንዲዝናና ለማገዝ ነው።

በተረፈ ሁለተኛው ‘ደቦ’ም በከፊል ተዘጋጅቷል። ሁለተኛው ወይም ቀጣዮቹ ቅጾች ይህን፣ የመጀመርያውን ቢተካከሉት ምናልባትም ቢበልጡት እንጂ አያንሱትም ብለን እናምናለን። ሚዛናቸውን ጠብቀው እንዲቀጥሉም ይሄኛው ለአሁን፣ ያኛው ለሁለተኛው፣ ያኛው ደግሞ እግዜር ከፈቀደ ለሦስተኛው ቅጽ ይሆናሉ ብለን ያስቀመጥናቸው በርካታ ድርሰቶች በእጃችን አሉ። በዚህኛው ቅጽ ያላገኛችኋቸው አንዳንድ ተወዳጅ ነባርና አዳዲስ ደራስያን በቀጣዮቹ ‘ደቦ’ ይጠብቋችኋል።

በነገራችን ላይ፣ በዚህ መድበል የተካተቱ ስብስቦች የተጻፉበት ዘመን የመቶ ዓመታት ዕድሜን ይሸፍናል። ማለትም ድርሰቶቹ ከ1910 እስከ 2010 ዓ.ም ድረስ ባሉ ዓመታት ውስጥ የተጻፉ ናቸው። ድርሰቶቹ በእነዚህ ዓመታት ለንባብ ይብቁ እንጂ የሚተርኩት ዘመን ግን ሰፊ ነው። አንዳንዶቹ ወደኋላ ይመለሳሉ፤ አንዳንዶቹ የነበሩበትን ዘመን ይገልጻሉ፤ አንዳንዶቹ የወደፊቱንም ለመተንበይ ይሞክራሉ፤ አንዳንዶቹ ደግሞ መቼም የትም ዘመን አይሽራቸውም። ይኼ ድምዳሜ ወደ ውስጥ ስትገቡ የምታዩት ይሆናል። የተሳታፊዎቹ የዕድሜ ክልልም - በሕይወት ካሉት - ከ20ዎቹ አጋማሽ እስከ 80ዎቹ መጀመርያ ያሉ ናቸው።

አንባቢው ሊረዳቸው የሚገቡ አንድ ሁለት ነጥቦች አሉ። የየድርሰቱ ባለቤቶች፣ ወይም ሕጋዊ ወራሾች፣ ወይም የተወካዮቻቸው ፍቃድ ሳይታከልበት በዚህ መድበል የተካተተ አንድም ጽሑፍ እንዳይኖር ጥረት አድርገናል። በዚሁ አጋጣሚ ያለ አንዳች ድጋፍ ሰጪ አካል (በሃሳብም ሆነ በሂሳብ የሚረዳ አጋዥ ተቁዋም ሳይኖር) ይህንን መድበል አሌፍ ብለን ለማዘጋጀት ስንነሳሳ የእናንተ መልካም ፍቃድ ስለታከበት ነውና ምስጋና ይገባችኋል። ሌላው ነጥብ በተከታታይ የሚወጡ እነዚህን ቅጾች በሕይወት ላለ ጀግናችን መታወሻ እንዲሆን አድርገናል። በሕይወት የሌሉትን መዘከር ተገቢ እንደሆነ እናምናለን፤ ሆኖም ግን አላፊውን ለመዘከር ቋሚን ከምስጋና ማዕድ ማራቅ ተገቢ አይደለም ብለን ደግሞ አጥብቀን እናምናለን። ምስጋናችንን የምንገልጽበት አንዱ መንገድ ታሪካቸውና ሕይወታቸው ተጋርዶ እንዳይቀር ለሌሎች ፍንጭ መስጠት ነው።

ስለሆነም፣ ማስታወሻ እንዲሆነው ብለን በመድበሉ ላይ ስሙን የምናሰፍርለት ኢትዮጵያዊ ግለሰብ ወይም ለኢትዮጵያ በመትጋት የሚታወቅ የውጭ ሀገር ሰው ስሙን መጥቀስ ብቻ በቂ እንዳይደለ ስላመንንበት፣ ስለተበረከተለት ግለሰብ የሚያስተዋውቅ ቃለ መጠይቅ እንዲካተት አድርገናል። ለምሳሌ ይህን መድበል ለገጣሚ ሰሎሞን ደሬሳ ስንሰጥ፣ ሰሎሞንን በጨረፍታም ቢሆን ለመረዳት ያግዝ ዘንድ ከሱራፌል ወንድሙ ጋር ያደረገውን ውብ ቃለ መጠይቅ አትመነዋል።

ያም ሆኖ አንድ ግለሰብ በዚህ ተከታታይ እንደሚሆን ተስፋ በምንጥልበት መድበላችን ለመታወስ የግድ የኪነጥበብ ሰው መሆን የለበትም።

ሲጠቃለል

እስከቻልነው ወደፊት እንገፋለን፤ ካልሆነም እችላለሁ ብሎ ቆርጦ ለተነሳና ሕልማችንን ሕልሙ ላደረገ/ ለነበረ አሳልፈን ሰጥተን ‘ራዕያችንን እናስቀጥላለን።’

ሥራው የተሳካ የሚሆነው ሁላችንም በደቦ ስንረባረብ ነው። ጻፉልን፤ ጽሑፉ በእኛ መመዘኛ መሰረት ይመጥናል ወይስ አይመጥንም ብለን እንናበበው እንደሆነ እንጂ ጸሐፊው ታዋቂ ነው ወይስ አይደለም ብለን የጸሐፊውን የጀርባ ታሪክ አናጠናም። እናም፣ ኑ! አውድማችን አውድማችሁ ይሁን፤ ተያይዘን ተጋግዘን በጥበብ መስክ እንሰማራ፤ በሕይወት በሌሉትም ሆነ ባሉት የብዕር ሰዎች መሃል ራሳችንን እንየው፤ ለአንባቢውም እንታየው!!!

                                         /እንዳለጌታ ከበደ/¾

-    የፌደራል ፖሊስ ኮሚሽን አዲስ ኮሚሽነር አገኘ

 

ሕገመንግስታዊ ሥርዓቱ ተከትለው ወደ ስልጣን በመጡት የኢትዮጵያ ጠቅላይ ሚኒስትር አስተዳደር ላይ አሲረዋል ተብለው የተጠረጠሩ ሶስት አምባሳደሮች ሊጠሩ መሆኑን ምንጮቻችን ገለፁ፡፡

በሴራ የተጠረጠሩት አምባሳደር ዶክተር ተቀዳ አለሙ በተባበሩት መንግስታት የኢትዮጵያ ቋሚ መልክተኛ፣ በካናዳ የኢትዮጵያ አምባሳደር ወ/ሮ አስቴር ማሞ እና በአሜሪካ የኢትዮጵያ አምባሳደር አቶ ካሳ ተክለብርሃን ሲሆኑ፣ ግለሰቦቹ የሀገሪቷን ጥቅም በሚፃረር ሁኔታዎች ውስጥ ሴራ አድርገዋል ተብለው መጠርጠራቸውን ምንጮች አስታውቀዋል፡፡

በሕገመንግስታዊ ሥርዓቱን ተከትለው ወደ ሥልጣን የመጡትን ጠቅላይ ሚኒስትር ዐብይ አሕመድን ከስልጣን ለማስወገድ ተንቀሳቅሰዋል ተብለው ከተጠርጠሩት መካከል፤ ወ/ሮ አስቴር ማሞ ኪራይ አንዳንድ የኦሕዴድ አባሎችን በማንቀሳቀስ፤ አቶ ካሳ ተክለብርሃን ጠቅላይ ሚኒስትሩ ከጠላቶቻችን ጋር አብሮ እየሰሩ ነው በማለት በአደባባይ በመክሰስ እና ዶክተር ተቀዳ ዓለሙ ለውጡን በመቃወም ሕገወጥ እንቅስቃሴ በማድረጋቸው ተጠርጥረው ወደ ሀገር ቤት እንደሚጠሩ ምንጮቹ ገልጸዋል፡፡

በተያያዘ ዜናም፤ በቅርቡ የፌደራል ፖሊስ ኮሚሽን ኮሚሽነር ሆነው የተሾሙት አቶ ያሬድ ዘሪሁን ባጋጠማቸው የጤና ችግር ምክንያት ለኢፌዲሪ ጠቅላይ ሚኒስትር በግል ያቀረቡት የሥራ መልቀቂያ ጥያቄ ተቀባይነት በማግኘቱ በምትካቸው አቶ ዘይኑ ጀማል የፌደራል ፖሊስ ኮሚሽን ኮሚሽነር ጀነራል ሆነው ተሹመዋል፡፡

Page 1 of 221

Sendek Newspaper

Bole sub city behind Atlas hotel

Contact us