You are here:መነሻ ገፅ»news-sendek»ፀጋው መላኩ - Sendek NewsPaper
ፀጋው መላኩ

ፀጋው መላኩ

 

·        የሚወሰደው እርምጃም በጥናቱ ውጤት ላይ ይመረኮዛል  ተብሏል

 

 በሥራ ላይ ያለው የንግድ ውድድርና የሸማቾች ጥበቃ አዋጅ ቁጥር 813/2006 በንግድ ሂደት ውስጥ በቀጥታ ወይንም በተዘዋዋሪ መንገድ ፍትሃዊ ያልሆነ የመሸጫ ወይንም የመግዣ ዋጋን መወሰንን የሚከለክል ሲሆን በዚህ ዙሪያ ህጉን የተላለፉ በሚመስሉ የተወሰኑ የንግድ ሸቀጦች ላይ ጥናት እየተካሄደ መሆኑ ታውቋል።

 ጥናቶችን በአንድ መልኩ በራሱ በባለስልጣን መስሪያ ቤቱ የጥናትና ምርምር ዳይሬክቶሬት በኩል እንደዚሁም በአለም አቀፍ አጋር ድርጅቶች በኩል እየተካሄደ መሆኑን በባለስልጣን መስሪያ ቤቱ የኮርፖሬት ዘርፍ ምክትል ዋና ዳይሬክተር  አቶ ግርማ አለማር ለሰንደቅ ገልፀዋል። በጥናቱ በመሳተፍ ላይ ያሉትም የተባበሩት መንግስታት ንግድና ልማት ኮንፍረንስ ተቋም እንደዚሁም የአውሮፓ ህብረት መሆናቸውን ኃላፊው ጨምረው አመልክተዋል። ጥናቱ እየተደረገ ያለውም የንግድ ውድድርን በሚገድብ መልኩ በሀገር አቀፍ ደረጃ የዋጋ ተመሳሳይነት ችግር ይታይባቸዋል ተብለው በተመረጡ የተወሰኑ ሸቀጦች ላይ መሆኑን አቶ ግርማ  አመልክተዋል።

 በቀጣይ የሚወሰደውንም እርምጃ በተመለከተም በጥናቱ ውጤት የሚወሰን ይሆናል ተብሏል። ጥናት የሚደረግባቸውና የዋጋ ተመሳሳይነት የሚታይባቸውን ሸቀጦች በተመለከተ ውጤቱ ይፋ እስከሚሆን በሚሰጥር የተያዙ መሆናቸውን በመግለፅ ዘርዝራቸውን ከመግለፅ አቶ ግርማ ተቆጥበዋል።

የኢትዮጵያ የንግድ ውድድርና የሸማቾች ጥበቃ አዋጅ ተስማምቶ ዋጋ መወሰንን እንደዚሁም በበላይነት የተያዘ ገበያን ያለአግባብ መጠቀምን በጥብቅ የሚከለክል ሲሆን በዚሁ ተግባር የተሰማሩ አካላት ላይም ጥብቅ የወንጀልና የፍትሃ ብሄር እርምጃ የሚወሰድ መሆኑን ያመለክታል።

 

 

በአሁኑ ሰዓት በሥራ ላይ ያለውን የንግድ ውድድርና ሸማቾች ጥበቃ አዋጅ ቁጥር 813/2006 ለማሻሻል እንቅስቃሴዎች ተጀምረዋል። አዋጁን የማሻሻሉ ሥራ የተጀመረው በዚህ ዓመት ነው። በያዝነው ዓመትም ለህዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ቀርቦ ይፀድቃል ተብሎ ይጠበቃል።

ለአዋጁ መሻሻል በርካታ ምክንያቶች ተነስተዋል። ከዚሁ ጋር በተያያዘም የንግድ ውድድርና የሸማቾች ጥበቃ ባለስልጣን የማሻሻያ ረቂቅ አዋጅን አዘጋጅቶ ጉዳዩ የሚመለከታቸውን ልዩ ልዩ የህብረተሰብ ክፍሎች በማወያየት ላይ ነው። እኛም ከሰሞኑ ባካሄደው አንድ መድረክ ላይ ተገኝተን አዋጁን ማሻሻል ያስፈለገባቸውን ነጥቦች ተመልክተናል።

 

  ከዚህ ቀደም በተለያዩ ተቋማት ተበታትኖ ሲሰራበት የነበረው የወንጀል ምርመራ ጉዳይ ሁሉም ተጠቃሎ በፌደራል ፖሊስ ሥር እንዲሆን የተደረገ ሲሆን በተመሳሳይ መልኩም ክስ የመመስረቱም ጉዳይ በፌደራል አቃቤ ህግ ሥር እንዲሆን ተደርጓል። እነዚህም ሁኔታዎች ቀደም ሲል የወንጀል ምርመራና  ክስ የመመስረት ኃላፊነት ተሰጥቷቸው የነበሩትን አንዳንድ አስፈፃሚ መሰሪያቤቶች የነበሯቸውን እነዚህን ኃላፊነቶች ለፌደራል ፖሊስና እና ለፌደራል አቃቤ ህግ እንዲያስረክቡ ተደርጓል። የመመርመርና የመክሰስ ኃላፊነቶቻቸውን እንዲያስረክቡ ከተደረጉት አስፈፃሚ መስሪያቤቶች መካከል የሥነ ምግባርና ፀረ ሙስና ኮሚሽን እንደዚሁም የንግድ ውድድርና ሸማቾች ጥበቃ ባለስልጣን እንዲሁም የገቢዎና ጉምሩክ ባለሥልጣን የሚጠቀሱ ናቸው።   

 

 የንግድ ውድድርና  ሸማቾች ጥበቃ ባለስልጣን በአዋጅ ቁጥር 813/2006 ከተሰጡት ስልጣንና ተግባራት መካከል አንደኛው የወንጀል ጉዳዮችን የመመርመርና የመክሰስ ስልጣን ነበር። ሆኖም ቀደም ሲል ለመጥቀስ እንደተሞከረው እነዚህ ስልጣንና ተግባራት ወደ ፌደራል ፖሊስና ጠቅላይ አቃቤ ህግ በመሸጋገራቸው፤ የባለስልጣን መስሪያ ቤቱ ኃላፊነት አስተዳደራዊ ጉዳዮች ላይ የሚያተኩር መሆኑ ታውቋል። ይህም በመሆኑ የባለስልጣን መስሪያ ቤቱን ስልጣንና ተግባር እንደገና መደንገግ በማስፈለጉ ለህጉ መሻሻል አይነተኛ ምክንያት ተደርጎ የሚወሰድ መሆኑን ኃላፊዎቹ ይገልፃሉ።

 

ባለስልጣን መስሪያ ቤቱ የወንጀል ጉዳዮችን የመመርመር ብሎም የመክሰስ ስልጣኑ ይወሰድበት እንጂ በአስተዳደራዊ ጉዳዮች ላይ አለመግባባቶችን በዳኝነት የማየት ስልጣኑ እንደተጠበቀ ነው። በዚሁ የህግ ማሻሻያ ረቂቅ ከተካተቱት ጉዳዮች መካከል አንደኛው የዳኞች ቁጥርን የሚመለከተው ይገኝበታል። አሁን በስራ ላይ ባለው ህግ አስተዳደራዊ ፍርድ ቤቱ የዳኝነት ስራውን የሚያከናውነው በሶስት ዳኞች አማካኝነት ነው። ሆኖም የባለስልጣን መስሪያ ቤቱ ተደጋጋሚ ሪፖርቶች የሚያሳዩት ከዳኞች አለመሟላት ጋር በተያያዘ በርካታ ጉዳዮች የሚጓተቱበት፤ ብሎም ተገልጋዮች ቅሬታ የሚያሰሙበት ሁኔታ እንደነበር ነው። ይህንንም ሁኔታ ታሳቢ በማድረግ በረቂቅ አዋጁ በአንዳንድ ጉዳዮች ላይ የጉዳዩ ክብደትና ውስብስብነት እየታየ በአንድ ዳኛ የሚታይበት አሰራር የሚኖርበት ሁኔታ እንዲኖር ተመልክቷል።

 

በዚህ አንቀፅ ላይ በተሳታፊዎች በኩል ከተሰጡት አስተያየቶች መካከል      “ጉዳዮችን በአንድ ዳኛ መመልከት ነገሮችን ከግራና ከቀኝ አጣርቶና አመዛዝኖ ለማየት እድልን ካለመስጠቱም ባሻገር አሰራሩ ለሙስናም ጭምር የሚያጋልጥ በመሆኑ የቀድሞው አሰራር ቢቀጥል ይሻላል” የሚለው ይገኝበታል።

 

 አሁን በስራ ላይ ያለው የንግድ ውድድርና ሸማቾች ጥበቃ አዋጅ የንግድ እቃዎችንና አገልግሎቶች ስርጭትን መቆጣጠርን እንደዚሁም የንግድ እቃዎችን መደበቅና ማከማቸትን በተመለከተ ሰፋ ያሉ ድንጋጌዎችን አስቀምጧል። በዚሁ ህግ አንቀፅ 24 መሰረት ማንኛውም ነጋዴ ከመደበኛው የግብይት አሰራር ውጪ የሸቀጥ ምርቶችን ማከማቸት ወይም መደበቅ የማይችል መሆኑ ተደንግጓል።

ነጋዴ ያልሆነ ግለሰብም ቢሆን ለግሉ፤ እንደዚሁም ለቤተሰቡ ፍጆታ ከሚያውለው በላይ እቃዎችን ማከማቸት የማይችል መሆኑ ተመልክቷል። ህጉ አንድ ሸቀጥ ተከማችቷል ለማለትም ከነጋዴው አጠቃላይ ካፒታል አንፃር ያለው መጠን ምን ያህል እንደሆነ በቁጥር ለይቶ አስቀምጧል። ይህም ከነጋዴው ካፒታል 25 በመቶ የማያንስ ሆኖ ሆኖ ሲገኝ መሆኑን በግልፅ አስቀምጧል።  አዲሱ ረቂቅ አዋጅ ግን ጉዳዩን ከዚህም በላይ ጠበቅ በማድረግ ከተቀመጠው የካፒታል መጠን በተጨማሪ መሰረታዊ የንግድ እቃን ያለደረሰኝ ወይንም ያለ ህጋዊ ማስረጃ ከነጋዴ ገዝቶ ከቦታ ቦታ ማዘዋወር እንደዚሁም ከንግድ ቦታ ውጪ ሸቀጡን በመውሰድ ማከማቸትና መደበቅ ተጠያቂ የሚያደርግ መሆኑን ደንግጓል።

 

ሌላው ለህጉ መሻሻል መነሻ ተደርጎ የተጠቀሰው ህጉ ወጥቶ ወደ ሥራ ከተገባ በኋላ በአፈፃፀም ሂደት በርካታ ክፍተቶች በማጋጠማቸው መሆኑን ኃላፊዎቹ አመልክተዋል። ከዚሁ ጋር በተያያዘም እቃዎችን በህገወጥ መንገድ አጓጉዞ መደበቅን ወይንም ማከማቸትን በተመለከተ አሁን በስራ ላይ ያለው ሀግ “በማናቸውም ማጓጓዣ” በሚል ያስቀመጠው ሀሳብ አሻሚ ሆኖ በመገኘቱ ሰዎች ሸቀጦች በሰው አሸከመው ከቦታ ቦታ ሲያጓጉዙ ለመያዝ  ሰውን እንደ አንድ ማጓጓዣ መቁጠር የሚቻልበት ሁኔታ ሥለነበር ለአሰራ እንቅፋት ሆኖ መቆየቱ ተመልክቷል። በዚህም መሰረት በአዲሱ ረቂቅ አዋጅ “በማናቸውም መንገድ ሲጓጓዝ የተገኘ መሰረታዊ ሸቀጥ” በሚል እንዲስተካከል የተደረገ መሆኑ ተመልክቷል።

 

አሁን በስራ ላይ ያለው አዋጅ ወደ ስራ በተገባበት ወቅት ተገኝተውበታል ከተባሉት ክፍተቶች መካከል አንደኛው ለሰው ልጅ ጤንነት ጎጂ የሆኑ የንግድ እቃዎችን ማዘጋጀት የሚመለከተው አንቀፅ ይገኝበታል። በዚሁ አዋጅ አንቀፅ 22 ንዑስ አንቀፅ 10 ላይ “ለሰው ጤና እና ደህንነት አደገኛ የሆነ፣ ምንጩ ያልታወቀ፣ የጥራት ደረጃው የወረደ፣ የተመረዘ፣ የአገልግሎት ጊዜው ያለፈ ወይም ከባዕድ ነገሮች ጋር የተደባለቀ የንግድ ዕቃን ለሽያጭ ማቅረብ ወይም መሸጥ የተከለከለ መሆኑን ይደነግጋል። ሆኖም ባለስልጣን መስሪያ ቤቱ ይህ አንቀፅ በአሰራር ደረጃ ወደ ተግባር ሲገባ ክፍተቶች የታየበት መሆኑን አመልክቷል።

 

አንቀፁ ለሰው ልጅ አደገኛ የሆኑ የንግድ እቃዎችን ከመሸጥ ወይም ለሽያጭ ከማቅረብ ውጪ ይሄንኑ አደገኛ ሸቀጥ በተለያዩ ቦታዎች የሚያዘጋጁ ሰዎችን ለመከታተልና በቁጥጥር ስር ለማዋል የሚያስችል ድንጋጌን ባለማካተቱ መሰል አደገኛ ሸቀጦችን የሚያዘጋጁ ግለሰቦችና አካላት ከተጠያቂነት የሚያመልጡበት ሁኔታ ሲፈጠር የቆየ መሆኑን ከተሰጠው ማብራሪያ መረዳት ተችሏል። ሆኖም ረቂቅ አዋጁ  “ማዘጋጀት” የሚለውን ቃል እንዲያካትት በመደረጉ አሁን በአሰራር እየታየ ያለውን ክፍተት ይሞላል የሚል ተስፋ ያላቸው መሆኑን በረቂቅ ህጉ ላይ ማብራያ የሰጡት ባለሙያዎች አመልክተዋል።

 

ሌላው በህጉ ላይ ታዩ ከተባሉት ክፍተቶች መካከል ሌላኛው በሸማች ላይ ጉዳት የሚያደርሱ አካላትን በተመለከተ ህጉ ተጠያቂ የሚያደርገው ነጋዴን ብቻ የመሆኑ ጉዳይ ነው። እንደ ባለሙያዎቹ ገለፃ በአሁኑ ሰዓት በህግ በነጋዴነት የማይታወቁና የንግድ ፈቃድ አውጥተው የማይነግዱ በርካታ የንግዱ ዘርፍ ተዋናዮች በመኖራቸው የሸማቾችን መብት ለመጠበቅ ባለው ህግን የማስከበር ሂደት እነዚህን በህግ የማይታወቁ ነጋዴዎችንም ጭምር አካቶ ተጠያቂ ማድረጉ አስፈላጊ ሆኖ በመገኘቱ አሁን በስራ ላይ ባለው ህግ “ማንኛውም ነጋዴ” የሚለው ሀሳብ ወጥቶ በአዲሱ ረቂቅ ማንኛውም ሰው”  በሚለው  ሀሳብ እንዲተካ የተደረገ መሆኑ ታውቋል።   

 

 አሁን በስራ ላይ ባለው ህግ መሰረት፤ሸማቹ የገዛውን የንግድ ዕቃ ወይም አገልግሎት ጉድለት ያለበት ሆኖ በሚያገኝበት ወቅት፤ ሻጩ ነጋዴ የሸጠውን እቃ እንዲለውጥ ወይም ክፍያውን እንዲመልስ፣ ወይም አገልግሎቱን ያለ ክፍያ እንዲሰጠው ወይም ክፍያውን እንዲመልስለት በ15 ቀናት ውስጥ መጠየቅ እንደሚችል ተደንግጓል። ይሁንና  ይህ ድንጋጌ ነጋዴው በምን ያህል ጊዜ ውስጥ ምላሽ መስጠት እንደሚገባው ቀነ ገደብ ያላስቀመጠ በመሆኑ  የሸማቹን ማህበረሰብ መብት በማስከበሩ ረገድ በአሰራር ላይ ችግር ሲፈጥር መቆየቱ ተመልክቷል። ይህንንም ችግር ለመፍታት አዲሱ ረቂቅ አዋጅ  ነጋዴው የሸጠው እቃ ወይም አገልግሎት ችግር እንዳለበት በሸማቹ አካል ጥያቄ ከቀረበለት በ7 ቀናት ውስጥ ምላሽ የመስጠት ግዴታ ያለበት መሆኑ ተደንግጓል።

 

ከዚህ ውጪም በአዋጅ ቁጥር 813/2006 “ሸማች ማነው?” የሚለውን ትርጓሜ በተመለከተ ሸማች ማለት ለራሱ ወይም ለቤተሰቡ ፍጆታ የሚሆን የንግድ ዕቃን የሚገዛ የተፈጥሮ ሰው በሚል ተቀምጦ  የነበረውን ሀሳብ፤ በረቂቅ አዋጁ ለራሱ ወይም ለሌላ ሰው ፍጆታ የሚሆን የንግድ ዕቃን ወይም አገልግሎትን የሚገዛ የተፈጥሮ ሰው በሚል እንዲተካ ተደርጓል። ይህም አንድ ሰው ከራሱ እንደዚሁም ከቤተሰቦቹ ውጪ ሌላ ሰው ሸቀጦችን ወይንም አገልግልቶችን የሚገዛበት ሁኔታ በመኖሩ ትርጓሜውን ሰፋ ለማድረግ በማሰብ ነው ተብሏል።

 

ሱዳን በከፍተኛ የኢኮኖሚ ግሽበት ውስጥ ከገባች በርከት ያሉ ዓመታት የተቆጠሩ ሲሆን በዘንድሮው የፈረንጆች ዓመትም ይህ ግሽበት ተባብሶ መቀጠሉን የሰሞኑ የሱዳን ትሪብዩን ዘገባ አመልክቷል።


እንደ ዘገባው ከሆነ በያዝነው የፈረንጆች ዓመት የካቲት ወር የነበረው የግሽበት መጠን 33 ነጥብ 53 የነበረ ሲሆን በያዝነው ወር ይህ አሃዝ ወደ 34 ነጥብ 68 ከፍ ብሏል። ለዚሁ ግሽበት መባባስ አይነተኛውን ሚና የተጫወቱት የምግብና የነዳጅ ምርቶች መሆናቸውን የሱዳንን ስታትስቲክስ ቢሮን ዋቢ ያደረገው ይሄው ዘገባ አመልክቷል። የሱዳን መንግስት አሁን ለገጠመው የኢኮኖሚ ግሽበት መፍትሄ ለመስጠት ገንዘብ ነክና ገንዘብ ነክ ያልሆኑ እርምጃዎቹን በመውሰድ ላይ ሲሆን በተለይ ከዓመታት በፊት በአሜሪካ የተጣለበትን ማዕቀብ ለማስነሳት የተቻለውን ሁሉ በማድረግ ላይ መሆኑን ዘገባዎች ያመለክታሉ።


ሀገሪቱ የገጠማት የኢኮኖሚ ፈተና እየተባባሰ በመሄዱ ከግሽበቱ ባሻገር የባጀት ጉድለት መስፋት እንደዚሁም የውጭ ምንዛሪ እጥረትም ጭምር እያጋጠማት ነው።


የቻይና ኢኮኖሚ በፈረንጆቹ የመጀመሪያ ሩብ ዓመት የ6 ነጥብ 8 በመቶ ዓመታዊ እድገትን በማስመዝገብ መሻሻል ማሳየቱን የቢቢሲና የሮይተርስ ዘገባዎች አመልክተዋል። የቻይናን ስታትስቲክስ ቢሮን መረጃ ዋቢ ያደረጉት እነዚህ ዘገባዎች የሀገሪቱ ኢኮኖሚ ቀደም ባሉት ጊዜያት የማሽቆልቆል አዝማሚያን አሳይቶ የነበረ መሆኑን አመልክተው ከተወሰኑ ጊዜያት ወዲህ ግን የተሻለ ለውጥ እየታየበት መሆኑን አመልክተዋል።


የቻይና እድገት ዋነኛ ሞተር ሆኖ በማገልገል ያለው የማምረቻ ኢንዱስትሪ ዘርፍ ኤክስፖርት ሲሆን ከተወሰኑ ጊዜያት ወዲህ እየታየ ያለው አዝማሚያ ግን የሀገሪቱ የእድገት አቅጣጫ በሀገር ውስጥ ፍጆታ ላይ መሰረቱን እየጣለ መሄዱን ነው። እንደ ቢቢሲ ዘገባ ከሆነ እ.ኤ.አ የ2017 የየካቲት ወር የሀገር ውስጥ የፍጆታ መጠን ካለፈው ዓመት ተመሳሳይ ወቅት አንፃር ሲታይ የ10 ነጥብ 9 በመቶ እድገትን ያሳየ መሆኑን ይሄው ዘገባ ያመለክታል።

 

በአዲስ አበባ ቂርቆስ ክፍለ ከተማ በአፍሪካ ህብረት አካባቢ የሚገኙ የልማት ተነሺዎች ምትክ ቦታ ሳይዘጋጅላቸው እንደዚሁም የካሳቸው ጉዳይ ሳይጠናቀቅ መኖሪያ ቤታቸውን ለቀው እንዲወጡ ተፅዕኖ እየተደረገባቸው መሆኑን ገለፁ። “ፈለገ ዮርዳኖስ መልሶ ማልማት” በሚል በከተማው መስተዳደር የተያዘው ይህ የመልሶ ማልማት ሥራ እንቅስቃሴ ከተጀመረ በርከት ያሉ ዓመታት የተቆጠረ ሲሆን ከገነት ሆቴል በታች ያሉና ቡልጋሪያ አካባቢ የሚገኙ እነዚሁ የአካባቢው ነዋሪዎች እንዲነሱ ትዕዛዝ የተሰጣቸው ግን በሶሰት ቀን ገደብ ውስጥ ነው።

 ነዋሪዎቹ ከአካባቢው በመነሳታቸው ቅሬታ ባይሰማቸውም፤ ይሁንና በጥቂት ቀናት ውስጥ አካባቢያቸውን ለቀው እንዲሄዱ መደረጋቸው ግን አግባብ አለመሆኑን ገልፀውልናል። በርካታ የአካባቢው ነዋሪዎች ምትክ ቦታ እንደዚሁም የጋራ መኖሪያ ቤት በእጣ እንዲያገኙ ተደርጎ አካባቢውን እንዲለቁ የተደረገ ሲሆን ይሁንና የተወሰኑ ነዋሪዎች ምትክ ቦታ እንደዚሁም የተወሰነላቸውን ካሳ ያላገኙ በመሆናቸው በፍርስራሽ መሃል ለመቆየት የተገደዱ መሆናቸውን ገልፀውልናል።

ነዋሪዎቹ በህጉ አግባብ መሰረት ማግኘት የሚገባቸውን ምትክ ቦታና ካሳ ባላገኙበት ሁኔታ ወረዳው አካባቢውን እንዲለቁ ጫና እያሳደረባቸው መሆኑን አመልክተው፤ በአሁኑ ሰዓትም በአካባቢው የውሃና መብራት አገልግሎት በመቋረጡ ችግር ውስጥ መውደቃቸውን ገልፀዋል። ነዋሪዎቹ ከዚህም በተጨማሪ አካባቢው ከመፈራረሱ ጋር በተያያዘ በየእለቱ ከዘራፊዎች ጋር ትንቅንቅ ውስጥ ለመግባት መገደዳቸውን አመልክተዋል። የካሳውና የምትክ ቦታቸው ጉዳይ በአፋጣኝ የሚጠናቀቅላቸው ከሆነ ሳይውሉ ሳያድሩ አካባቢውን ለመልቀቅ ዝግጁ መሆናቸውን ያመለከቱት ነዋሪዎቹ፤ ይህንንም ጉዳይ የሚመለከተው አካል በአፋጣኝ ተመልክቶ ምላሽ እንዲሰጣቸው ጥሪያቸውን አቅርበዋል።

 በዚሁ ጉዳይ ምላሽ እንዲሰጡን በቂርቆስ ክፍለ ከተማ የመሬት ልማትና ከተማ ማደስ ፅህፈት ቤት ሀላፊ የሆኑትን አቶ ሃብቶም ብርሃነን አግኝተን ለማነጋገር ያደረግነው ሙከራ አልተሳካም። አቶ ሃብቶምን በስልክ ያገኘናቸው ሲሆን ከቢሮ ውጪ መሆናቸውን ገልፀውልን፤ ቢሮ ሲገቡ ምላሽ የሚሰጡ መሆናቸውን ገልፀውልን ነበር። ማክሰኞ ዕለት ወደ ፅህፈት ቤቱ ብንሄድም፤ ቢሯቸው ዝግ በመሆኑ ልናገኛቸው አልቻልንም። በአፍሪካ ህብረት አካባቢ ፈለገ ዮርዳኖስ መልሶ ማልማት በሚል ስያሜ የሚታወቀው 17 ሄክታር የሚጠጋ መሬት ነው።

 

ኢትዮጵያ በርካታ ሀገር በቀል የዛፍ ዓይነቶችን የያዘች ሀገር ብትሆንም፤ ሀብቱን በደን ሀብትነት ጠብቆ መልሶ ለኢንዱስትሪና ለመሳሰሉት ግብዓቶች በማዋሉ ረገድ ያላት ውጤት ግን በእጅጉ አነስተኛ ሆኖ ይታያል። ይህም በመሆኑ በተለይ በሰፊው እያደገ ካለው የኰንስትራክሽን ኢንዱስትሪ ጋር በተያያዘ የጣውላና የመሳሰሉት የደን ውጤቶች ምርት እየጨመረ በመሄዱ ሀገሪቱ በርካታ የደን ምርቶችን ከውጪ ለማስገባት ተገዳለች።

 

 ከዚሁ ጋር በተያያዘ በቅርቡ በሸራተን አዲስ ሆቴል አንድ የምክክር መድረክ ተካሂዷል። የምክክር መድረኩ በገበያ ተኰር ደን እና በእንጨት ማቀነባበሪያ ኢንዱስትሪዎች ዙሪያ ትኩረቱን በማድረግ በመንግስትና በግሉ ዘርፍ መካከል የተካሄደ ነው።

 

ከግሉ ዘርፍ የኢትዮጵያ ንግድና ዘርፍ ማኅበራት ምክር ቤት፤ እንደዚሁም ከመንግስት በኩል ንግድ ሚኒስቴር፣ የአካባቢ ደንና አየር ንብረት ለውጥ ሚኒስቴር እና የተለያዩ ክልሎች ተወካዮች በመገኘት ሰፋ ያለ ውይይት አካሂደዋል። ለመድረኩ ውይይት በመነሻነት ያገለገለ አንድ ጥናታዊ ፅሁፍ የዘርፉ ባለሙያ በሆኑት ዶክተር ሙሉጌታ ልመንህ ቀርቧል። ጥናቱ የንግድ ደን እና የእንጨት ማቀነባበሪያ ኢንዱስትሪ ልማት በኢትዮጵያ (Commercial Forestry and Wood Processing Industry Development in Ethiopia) በሚል ርዕስ የቀረበ ነው።

 

ጥናቱን ያቀረቡት ዶክተር ሙሉጌታ በአሁኑ ሰዓት በኢትዮጵያ ካለው የኰንስትራክሽን እድገት ፍጥነት ጋር በተያያዘ የሀገሪቱ የደን ምርቶች ፍላጐት በከፍተኛ ደረጃ እየጨመረ መሄድን ገልፀው፤ አብዛኛው ግብዓትም ከውጪ በመግባት ላይ መሆኑን አመልክተዋል። እንደ ባለሙያው ገለፃ ኢትዮጵያ ለደን ምርት ውጤቶች ያላት እምቅ ተፈጥሯዊ አቅም ከፍተኛ ቢሆንም፤ ዘርፉን በተገቢው መልኩ ማልማት ባለመቻሏ በርካታ የደን ምርቶችን ከውጭ በማስገባት፤ በአሁኑ ሰዓት ከፍተኛ የሆነ የውጪ ምንዛሪን በማውጣት ላይ ትገኛለች።

 

 ይህንኑ ሁኔታ በጥናታቸው ስታትስቲክሳዊ በሆነ መንገድ በማስቀመጥ አሳይተዋል። የደን ውጤቶች ከቤትና ከቢሮ ቁሳቁሶች ጀምሮ እስከ ፐልፕና ወረቀት የሚደርስ ነው። ጥናቱ ዓለም አቀፉን የሥነ ምግብና እርሻ ተቋም በዋቢነት ጠቅሶ እንዳመለከተው ከሆነ ኢትዮጵያ እ.ኤ.አ በ2014 ብቻ የእንጨት ውጤቶችን ከውጭ ለማስገባት 70 ሚሊዮን ዶላር የሚጠጋ የውጭ ምንዛሪን ወጪ አድርጋለች። ከዚያ ቀደም ብሎ በነበረው ዓመት ማለትም በ2013  ሀገሪቱ 19 ሚሊዮን ዶላር ወጪ በማድረግ 24 ሜትሪክ ቶን ፐልፕ፣ የወረቀት ምርቶችን እና ተዛማጅ ኬሚካሎችን ከውጪ አስገብታለች።

 

እንደ ጥናቱ ባለሙያ ዶክተር ሙሉጌታ ገለፃ፤ ኢትዮጵያ ምንም እንኳን ለደን ውጤቶች አመቺ የሆነ የአየር ንብረት ቢኖራትም ሀብቱን አልምቶ ከመጠቀም ይልቅ ከጊዜ ወደ ጊዜ የውጭ የደን ምርቶች ጥገኛ በመሆን ላይ ትገኛለች። ከዚሁ ጋር በተያያዘም ሀገሪቱ ከውጭ የምታስገባቸው የደን ምርት ውጤቶች በአስር ዓመታት ጊዜያት ውስጥ ከመቶ ፐርሰንት በላይ የማሻቀብ ሁኔታ ታይቶበታል።

 

በአሁኑ ሰዓትም የፍላጎቱ መጠን እየጨመረ በመሄዱ በቀጣይም ሊጠይቅ የሚችለው የውጭ ምንዛሪ መጠን በከፍተኛ ደረጃ እየናረ እንደሚሄድ ዶክተር ሙሉጌታ አመልክተዋል። ሀገሪቱ ከጊዜ ወደ ጊዜ እያደገ ከመጣው የእንጨት ውጤቶች ኢምፖርት አንፃር የምታወጣው የውጭ ምንዛሪ መጠን ከፍተኛ ቢሆንም በአንፃሩ ወደ ውጭ የምትልካቸው የደን ምርቶች በመጠን እጅግ አነስተኛ ከመሆናቸውም ባሻገር ወጥነት የማይታይባቸው እንደዚሁም ብዙም እድገት የማይታይባቸው ናቸው።

 

እንደ ዶክተር ሙሉጌታ ገለፃ ኢትዮጵያ 26 ሺህ ሜትር ኪዩብ ልዩ ልዩ የደን ምርቶችን ኤክስፖርት ስታደርግ በአንፃሩ ከውጭ የምታስገባው የደን ምርት 3 ሚሊዮን ሜትር ኪዩብ ደርሷል። በተለይ በሀገሪቱ ያለው ፈጣን የኮንስትራክሽን እድገት ለደን ምርቶች አጠቃቀም በከፍተኛ ሁኔታ መጨመር አንዱ ምክንያት ተደርጎ ተጠቅሷል። እ.ኤ.አ በ2014 የሀገሪቱ የኮንስትራክሽኑ ዘርፍ በ23  ነጥብ 7  በመቶ እድገት ማስመዝገቡን ያመለከተው ይህ ጥናት፤ አሁን ያለው እድገት በቀጣይ እየጨመረ የሚሄድ በመሆኑ የደን ምርቶች ፍላጎትም በዚያው መጠን የሚጨምር መሆኑን ገልጿል።   

 

በኢትዮጵያ አሁን ያለው የድን ምርቶችን የመጠቀሙ ሁኔታ እየጨመረ ከመሄዱ ጋር በተያያዘ በቀጣይም ሀገሪቱ ለዘርፉ የምታወጣው የውጭ ምንዛሪ መጠን ከፍ እያለ እንደሚሄድ ተመልክቷል። ኢትዮጵያ ሰፊ የቆዳ ስፋት ያላትና   ምቹ የአየር ሁኔታዋም የተለያዩ የደን ምርቶች በቀላሉ እንድታለማ ቢያስችላትም በዘርፉ የሚታዩ የተለያዩ ማነቆዎች ግን የተሻለ ለውጥ እንዳኖር ያደረገው መሆኑን ዶክተር ሙሉጌታ ይናገራሉ። ለተለያዩ የኢንዱስትሪ ግብዓቶች የሚውሉ የእንጨት ምርቶችን አምርቶ ጥቅም ላይ በማዋሉ ረገድ የግሉ ዘርፍ ተሳትፎ አስፈላጊ መሆኑን ያመለከቱት ባለሙያው፤ ይሁንና የግሉ ክፍለ ኢኮኖሚ ወደዚህ የኢኮኖሚ ዘርፍ እንዲገባ ካስፈለገ በርካታ ቅድመ ስራዎች መሰራት ያለባቸው መሆኑን አመልክተዋል።

 

ከመድረኩም ሆነ ከተሳታፊዎች በኩል ሲቀርቡ ከነበሩት የመፍትሄ ሃሳቦች መካከል አንደኛው ዘርፉ ረዥም የኢንቨስትመንት ጊዜን የሚጠይቅ በመሆኑ መንግስት ከግል ባለሀብቱ ጋር በጋራ የሚሰራበት ሁኔታ እንዲፈጠር የተመቻቸ እድልን መፍጠር ነው። ጥናቱ እንዳመለከተው ባለፉት ዓመታት በዘርፉ ያሉ ምሁራን ባለድርሻ አካላት በደን ልማት ዙሪያ ሲያቀርቧቸው ከነበሩት ጥያቄዎች መካከል አንደኛው መንግስት ሁሉን አቀፍ የደን ፖሊሲ እንዲኖረው ነበር። ይህንንም ተከትሎ በ1999 ዓ.ም የደን ፖሊሲን ማውጣቱን ተመልክቷል። የደን ፖሊሲው መኖር እንደተጠበቀ ሆኖ በባለሙያውም ሆነ በተሳታፊዎች የተነሳው ማነቆ በሀገሪቱ የወጣው የደን ፖሊሲ ወደ መሬት በማውረዱ ረገድ ግን ከፍተኛ ችግር የሚታይ መሆኑ ነው። ፖሊሲውም በትክክል የሚተገበር ከሆነ አሁን ያለውን ደካማ የደን ሀብት ልማትና አጠቃቀም  በከፍተኛ ደረጃ ይለውጠዋል ተብሏል።

ሌላኛው በዶክተር ሙሉጌታ በማነቆነት የተነሳው ጉዳይ መሬት አጠቃቀምን በተመለከተ ለደን ልማት የሚሆን ቦታ ተለይቶ መቀመጥ አለመቻሉ ነው። ይህም በተለይ የግሉ ዘርፍ በደን ልማት ኢንቨስትመንት ውስጥ የሚሰማራበት ሁኔታ እንዳይፈጠር አድርጓል ተብሏል።

 

     ቀደም ብሎ የደኑ ዘርፍ አደረጃጀት ደካማ መሆኑም አንዱ ችግር ተደርጎ በጥናቱ ተጠቁሟል። ሆኖም በሚኒሲቴር ተቋም ደረጃ የአካባቢ ደንና የአየር ንብረት ለውጥ ሚኒስቴር እንዲቋቋም መደረጉን በማመልከት ጀምሩ ተወድሷል። ይህም በደን ልማት ዙሪያ የግሉ ዘርፍ ከመንግስት ጋር በቀጥታ ተቀራርቦ ለመስራት የሚያስችለውን መንገድ እንዲከፈትለት ያደርጋል ተብሏል። በመሆኑ በዘርፉ ያለውን የኢንቨስትመንት እምቅ አቅም ለመጠቀም የግሉን ባለሀብት በመደራጀት ፍላጎቶቹን ለይቶ ጥያቄዎቹን ማቅረብ የሚችል መሆኑን በውይይቱ መግቢያ ላይ የቀረበው ጥናት ጨምሮ አመልክቷል።

 

 የግሉ ባለሀብት ወደ ደን ልማቱ እንዳይገባ ከሚያደርጉት በርካታ ችግሮች መካከል አንደኛው፤ የደን ልማት ስራ እንደሌሎች የልማት አይነቶች በአፋጣኝ ውጤቱ የሚታይበት ዘርፍ አለመሆኑ ነው። ይህም ሁኔታ በአጭር ጊዜ ውስጥ ውጤትን ለሚጠብቀው ኢትዮጵያዊ ባለሀብት ሳቢ የኢንቬስትመንት አማራጭ እንዳይሆን ያደረገው መሆኑን በጥናቱ ተመላክቷል።

 

ይህ ብቻ ሳይሆን ኢንቨስትመንቱ ከሚጠይቀው የረዥም ጊዜ ቆይታ አንፃር ባንኮች የብድር ፋይናስ ለመልቀቅ ብዙም ፍላጎትን የማያሳዩ መሆናቸው ነው። የግልም ሆነ የመንግስት ባንኮች የመያዣ ዋስትና በሚጠየቅባቸውና የአጭር ጊዜ ብድር ላይ የሚያተኩሩ መሆናቸው በምክንያትት ተጠቅሷል። በዚህ በኩል የሚታየውን የፋይናስ አቅርቦት ችግር ለመፍታትም የተለያዩ አማራጮች መኖራቸው በዚሁ ጥናት ተመልክቷል። ከእነዚህ የፋይናስ ምንጮች መካከል አንደኛው በደን ልማት ዙሪያ የተሰማሩና የሚሰማሩ ባለሀብቶች ከዓለም አቀፉ አየር ንብረት ለውጥ ጋር በተያያዘ ባለው የካርበን ንግድ ተጠቃሚ የሚሆኑበት አሰራር መፍጠር መሆኑ ተመልክቷል።

 

 የሀገር ውስጥ የፋይናስ ምንጭን በተመለከተ በዘርፉ ለሚከናወን ልማት ባንኮች ብድር የሚለቁበት ሁኔታ እንዲኖር እንደዚሁም የግሉ ዘርፍና መንግስት በሽርክና የሚሰሩበትን ሁኔታ መፍጠር የሚቻልበት አሰራር ቢዘረጋ የተሻለ ውጤት የሚመዘገብ መሆኑን ዶክተር ሙሉጌታ በዚሁ ጥናታቸው በምክረ ላይ አመልክተዋል። የደን ሀብትን በተመለከተ በሀገር አቀፍ ደረጃ ካለው ጥብቅ ተፈጥሯዊ ደን ውጪ ለኢንዱስትሪ ግብዓትነት የሚያገለግል የኢንቨስትመንት ደን መኖሩ ነው የተመለከተው። ከሌሎች ሀገራት ልምድ በመነሳት ለባለሀብቱ ክፍት እንዲሆን የተፈለገው ይህ ዘርፍ ነው። 

 

የኤርትራ መንግስት በተባበሩት መንግስታት የተጣለበትን የጦር መሳሪያ ማዕቀብ በመተላለፍ ከሰሜን ኮሪያ የተለያዩ የጦር መሳሪያና ወታደራዊ መገናኛ መሳሪያዎች ሲያጓጉዝ በመያዙ የአሜሪካ መንግስት በኤርትራ ባህር ኃይል ላይ አዲስ ማዕቀብ መጣሉን የቪኦኤ የእንግሊዘኛው ድረገፅ አመልክቷል።

 በዚህም መሰረት የኤርትራ ባህር ሀይል የሚፈፅማቸው ማናቸውም የጦር መሳሪያ ቁሶች እንደ ኢራን፣ሶሪያና ሰሜን ኮሪያ ሁሉ በአሜሪካ ማዕቀብ ስር እንዲወድቅ የተደረገ መሆኑን ይሄው ዘገባ ያመለክታል። ሰሜን ኮሪያ በጦር መሳሪያ ማዕቀብ ሥር ስትሆን ኤርትራ ይህንን ጥሰት የፈፀመችው በአንድ መልኩ በራሷ ላይ የተጣለውን የጦር መሳሪያ ማዕቀብ በመተላለፍ ሲሆን በሌላ መልኩ ደግሞ በሰሜን ኮሪያ ላይ የተጣለውን የጦር መሳሪያ ማዕቀብ ወደ ጎን በማለት ነው። እንደ ዘገባው ከሆነ ኤርትራ ከሰሜን ኮሪያ ጦር መሳሪያ ለመሸመት የተገደደችው ከተጣለባት ማዕቀብ ጋር በተያያዘ ከሌሎች ጦር መሳሪያ አቅራቢ ሀገራት ግዥ መፈፀም የማትችል በመሆኗ ነው።

የኤርትራ መንግስት በተባበሩት መንግስታት ፀጥታው ምክር ቤት የተጣለበትን የጦር መሳሪያ ማዕቀብ በመተላለፍ የጦር መሳሪያና ወታደራዊ መገናኛ መሳሪያዎችን ለማስገባት ሙከራ ሲያደርግ የሰሞኑ የመጀመሪያው አይደለም። እንደ ቪኦኤ ዘገባ ከሆነ እ.ኤ.አ በ2016 ዓ.ም 45 የታሸጉ ሳጥኖችን የያዘ መርከብ ወደ ኤርትራ ሲጓጓዝ በነበረበት ወቅት በቁጥጥር ስር ውሎ ፍተሻ ሲደረግበት በርካታ ጂፒኤስ አንቴናዎች፣ ወታደራዊ ሬዲዮ መገናኛዎች፣የጦር መሳሪያ መለዋወጫዎችና መሰል ወታደራዊ ቁሳቁሶች ተገኝተውበታል።

ጉዳዩን ያጣራው የተባበሩት መንግስታት በመጨረሻ በደረሰበት ድምዳሜ ሽያጩን ያከናወነው ግሎኮም የተባለ የማሌዥያ ኩባንያ ሲሆን መሳሪያው እንዲላክ የተደረገው በሰሜን ኮሪያ በኩል ነው። ኤርትራ ከሰሜን ኮሪያ ጋር እየፈጠረችው ያለው ሚስጥራዊ ወዳጅነት አሜሪካ በኤርትራ ላይ የምትከተለውን ፖሊሲ የበለጠ እያጠበቀች እንድትሄድ ያደርጋታል የሚሉ አስተያየቶች እየተሰጡ ነው።

በዚሁ ዙሪያ ለአሜሪካ ድምፅ ሬዲዮ የእንግሊዘኛው ድረገፅ ማብራሪያ የሰጡጥ  በስቶኮልም ኢንተርናሽናል ፒስ ሪሰርች ኢኒስቲትዩት ከፍተኛ ተመራማሪ የሆኑት ፒተር ዊዝማን፤ ሰሜን ኮሪያ ለኤርትራና መሰል ሀገራት የምትሸጣቸው ጦር መሳሪያዎች በቀድሞዋ ሶቬት ህብረት ተፈብርከው መጠነኛ ማሻሻያ የተደረገላቸው ኋላ ቀር መሳሪያዎች ናቸው። እንደ ሚስተር ዊዝማን ገለፃ ከሰሜን ኮሪያ ጦር መሳሪያ የሚገዙ ሀገራት ኢኮኖሚያቸው የደቀቀ ሀገራት ናቸው። ኤርትራ የሰሞኑን የአሜሪካ መንግስት አዲስ ማዕቀብ በማስታወቂያ ሚኒስትሯ በኩል ያወገዘች መሆኑን ይሄው ዘገባ ጨምሮ አመልክቷል። 

 

ከዓረብ አብዮት በኋላ በከፍተኛ ውድቀት ውስጥ የነበረው የግብፅ ቱሪዝም ኢንዱስትሪ በሀገሪቱ እየተጠናከረ የመጣውን የፅንፈኛ እስላማዊ ኃይሎች እንቅስቃሴ ተከትሎ ተመልሶ አደጋ ላይ መውደቁን መረጃዎች እያመለከቱ ነው። ታጣቂ ኃይሎቹ ከሰሞኑ ባካሄዱት የተቀነባበረ የሽብር ጥቃት በሁለት የኮፕቲክ ኦርቶዶክስ አብያተክርስቲያናት ላይ የቦምብ ጥቃትን አድርሰዋል።

በአሌክሳንደሪያ እንደዚሁም ታንታ በተባለች ከተማ በደረሰው በዚሁ የአጥፍቶ መጥፋት የቦምብ ጥቃት 44 ሰዎች ህይወታቸው ያለፈ ሲሆን ጥቃቱንም ተከትሎ የአልሲሲ መንግስት ለሶስት ወራት የሚቆይ የአስቸኳይ ጊዜ አዋጅን አውጇል። ይህም አዋጅ የፀጥታ ኃይሎች ያለ ፍርድ ቤት ማዘዣ ወረቀት የግለሰቦች ቤት እንዲፈትሹ ብሎም ተጠርጣሪዎችን በቁጥጥር ስር እንዲያውሉ የሚያደርግ መሆኑን የቢቢሲ ዘገባ ያመለክታል።

ጥቃቱ ማድረሱን በመግለፅ ሀላፊነቱን የወሰደው ኢስላሚክ ስቴት (IS) የተባለው ቡድን የሽብር ድርጊቱን አጠናክሮ የሚቀጥል መሆኑን ያስታወቀ ሲሆን ይህም ሁኔታ የሀገሪቱን ኢኮኖሚ በተለይም የቱሪዝሙን ዘርፍ በከፍተኛ ደረጃ ይጎዳዋል የሚል ሥጋትን አሳድሯል።

 ከጥቃቱ መጠናከር ባሻገር ሀገሪቱ በሶስት ወራት አስቸኳይ አዋጅ ስር መሆኗ በተለይ የቱሪዝሙን ዘርፍ የሚጎዳው መሆኑን ዘገባዎች አመልክተዋል። እንደ ዩ ኤስ ኤ ቱደይ ዘገባ የግብፅ ኢኮኖሚ መሰረቶች ሶስት ናቸው። እነዚህም ቱሪዝም የስዊዝ ቦይ ኪራይና ቀጥተኛ የውጭ ኢንቨስትመንት ፍሰት ናቸው። ከእነዚህም የሀገሪቱ ኢኮኖሚ ምሰሶዎች ውስጥ የቱሪዝሙ ዘርፍና ቀጥተኛ የውጭ ኢንቨስትመንት ፍሰቱ አደጋ የሚወድቅ መሆኑን ዘገባው ያመለክታል።

 እንደ ዩ ኤስ ኤ ቱደይ ዘገባ ባለፉት ዓመታት የግብፅ ኢኮኖሚ የማገገም አዝማሚያን በማሳየት የሀገሪቱ የውጭ ምንዛሪ ክምችት  ወደ 28 ነጥብ 5 ቢሊዮን ከፍ ያለበት ሁኔታ ደርሶ ነበር። ሆኖም አሁን በሀገሪቱ የተፈጠረው ፖለቲካዊ አለመረጋጋት አጠቃላይ የሀገሪቱን ኢኮኖሚ ክፉኛ አደጋ ላይ ይጥላል የሚል ሥጋትን አሳድሯል።  

 

የሀገራትን ወቅታዊ የኢኮኖሚ ሁኔታ እየገመገመ የተበዳሪነት አቅምን ለይተው ደረጃ ከሚሰጡት አለም አቀፍ ተቋማት መካከል አንዱ የሆነው ስታንዳርድ ኤንድ ፑር ኤጀንሲ (S&P) ቀደም ባሉት ወራት በደቡብ አፍሪካ የተከሰተውን ብጥብጥ ተከትሎ የሀገሪቱ ኢኮኖሚ ክፉኛ በመጎዳቱ የመበደር አቅሟ መውረዱን አመልክቷል።

 ኤጀንሲው A,A+,B,B+ C,C+ በማለት የሚያወጣው ደረጃ ሀገራት በዓለም አቀፍ ደረጃ የመበደር አቅማቸውን ይወስናል። ከዚሁ ጋር በተያያዘም ደቡብ አፍሪካ በቀጣይ ከለም አቀፍ ተቋማትና ከሀገራት ልታገኝ በምትችለው ብድር ላይ የራሱን የሆነ አሉታዊ ተፅዕኖ እንደሚያሳርፍ ቢቢሲ በዘገባው አመልክቷል። በዚህ በአሁኑ ደረጃ ደቡብ አፍሪካ ከBBB ወደ BB- ወርዳለች። ይህ ብቻ ሳይሆን በሀገሪቱ ያሉት ግዙፍ ኩባንያዎች የእዳ ጫና ከፍተኛ መሆንም ሌላኛው አሳሳቢ ጉዳይ ተደርጎ ተጠቅሷል። ደቡብ አፍሪካ እ.ኤ.አ በ2016 የኢኮኖሚ እድገቷ 1 ነጥብ 3 በመቶ የነበረ ሲሆን በዚህ ዓመት ግን ይህ አሃዝ ወደ ዜሮ ነጥብ 3 ወርዷል።

 

በኦሮሚያ ክልል አርሲ ዞን ለአርሶ አደሩ አገልግሎት የሚሰጡ ሁለት የግብርና ማዕከላት ከሰሞኑ ተመርቀዋል። እነዚህ የግብርና ማዕከላት የተለያዩ የግብርና ግብዓቶችን በተመጣጣኝ ዋጋ ለአርሶ አደሩ ማቅረብ የሚያስችሉ ናቸው። የመጀመሪያው በአርሲ ዞን ኢትያ ከተማ የተመረቀ ሲሆን ሁለተኛው ማዕከልም በዚያው በአርሲ ዞን ሮቤ ከተማ ተመርቆ አገልግሎት መስጠት ጀምሯል። ሁለቱም ማዕከላት መጋቢት 13 እና 14 ባሉት ተከታታይ ቀናት በይፋ ተመርቀዋል።

 

ማዕከላቱ የተከፈቱት ኤፍ. ኤስ. ሲ. ፒ-ጂ. ኤ አይ. ኤ. ኤፍ ኢትዮጵያ የተባለ ድርጅት በወጪ መጋራት አሰራር ከአካባቢው አርሶ አደሮች ጋር በመተባር ነው። ድርጅቱ ለሁለቱ ፕሮጀክቶች በዚሁ ወጪ መጋራት አሰራር 30 ሺህ ዩሮ ወጪ አድርጓል።

 

 ዋና አላማው የግሉን ዘርፍ በማሳተፍ ጥራት ያላቸው የግብርና ምርቶችን ለአርሶ አደሩ ማቅረብ መሆኑ ተመልክቷል። በዚህም የአርሶ አደሮችን ምርታማነትን በማሳደግ የምግብ ዋስትናን ከማረጋገጥ ባሻገር ገቢያቸውም እንዲያድግ ከፍተኛ አስተዋፅኦ ይኖረዋል ተብሏል። ድርጅቱ በቀጣይ በሚሰራቸው ተጨማሪ ማዕከላት እስከ 25 ሺ አርሶ አደሮችን ተጠቃሚ ያደርጋል ተብሎ የሚታሰብ መሆኑን የፕሮግራሙ ስራ አስኪያጅ ወይዘሮ ርብቃ አመሃ አመልክተዋል።

 

ይህም በአንዱ ማዕከል በአማካይ እስከ 5 ሺ አርሶ አደርን ተጠቃሚ የሚያደርግ ይሆናል። እንደ ወይዘሮ ርብቃ ገለፃ ማዕከላቱ መቋቋማቸው ለአርሶ አደሩ በቅርበት አገልግሎት ከመስጠት ባሻገር  በእነዚሁ ማዕከላትም ለሚሰሩ ሰራተኞች የስራ እድል የሚፈጠርበት ሁኔታም እንዲኖር ያደርጋል። በዚህም በእያንዳንዱ ማዕከል እስከ ስድስት የሚደርሱ ሰራተኞች የሚሰሩ መሆኑ ታውቋል።

ማዕከላቱን ለመክፈት በተደረገው ጥረት በመጀመሪያ የዳሰሳ ጥናት ተካሂዷል።  ከዚያም የፕሮጀክቱን ምንነት በተመለከተ በሰፊው ቅድመ የማስተዋወቅ ስራ ተሰርቷል። በዚህም የማስተዋወቅ ሥራ የኦሮሚያ ሬዲዮን ጨምሮ በተለያዩ የመገናኛ ዘዴዎች የፕሮግራሙ ምንነትና ጥቅሙ እንዲተዋወቅ ተደርጓል።

 

  ከድርጅቱ ጋር በወጪ መጋራት ስርዓት ውስጥ ገብቶ የግብርና ማዕከላቱን ለመክፈት በዚሁ ዞን ባሉት አምስት ወረዳዎች 28 የሚሆኑ ሰዎች ፍላጎት ያሳዩ መሆኑ ታውቋል። ከዚያም የቀረቡትን ግለሰቦች ለመለየት ሶስት ደረጃዎች ያሉት ውድድሮች ተካሂደዋል።

 

 ከሃያ ስምንቱ ተወዳዳሪዎች በመጨረሻ ሶስቱ አሸናፊ ሆነዋል። በዚህም  በሂጦሳ ወረዳ ኢተያ ከተማ የግብርና ማዕከሉን ለመክፈት ተፈላጊውን መመዘኛና መስፈርቶች በማሟላት አቶ አለሙ ከበደ የተባሉ የአካባቢው ነዋሪ አሸናፊ  ሲሆኑ  የሮቤ የግብርና ማዕከልን ለመክፈት ደግሞ ዲዳ የገበሬዎች ህብረት ስራ ዩኒየን አሸናፊ በመሆን በዚያው በሮቤ ከተማ ማዕከሉን መክፈት ችሏል።

አቶ አለሙ በዕፅዋት ሳይንስ ዲፕሎማ፣ እንደዚሁም በህግ ሙያ የመጀመሪያ ዲግሪን ይዘዋል። ከትምህርት በኋላም በወረዳ ግብርና ቢሮ አግሮኖሚስት ሆነው ሰርተዋል። ከዚያ በኋላም በአትክልት ንግድ ሥራ ተሰማርተው የቆዩ ሲሆን በ2003 የግብርና ግብዓቶችን ኢንተርፕራይዝ በመክፈት ሲሰሩ ቆይተዋል። በመጨረሻም ይህ ውድድር ሲመጣ  ተወዳድረው በማሸነፍ ማዕከሉን አጠናክረው ደረጃውን በጠበቀ መልኩ ለማስኬድ የሚያስፈልጋቸውን በቂ ድጋፍ ከኤፍ. ኤስ. ሲ. ፒ-ጂ. ኤ አይ. ኤ. ኤፍ ኢትዮጵያ ማግኘት ችለዋል።

 

ሌላኛው የሮቤ የግብርና ማዕከልን ለመክፈት የውድድሩ አሸናፊ የሆነው ዲዳ የገበሬዎች ማህበራት ዩኒየን በ1997 በአርሲ ሮቤ አጎራባች በሚገኙ ስድስት ወረዳዎች በሚገኙ 13 የስራ ማህበራት አንድ ላይ ሆነው ያቋቋሙት ዩኒየን ነው። በስሩም 69 አባላትን የያዘ መሆኑ ታውቋል። ዩኒየኑ በዋነኝነት በተመጣጣኝ ዋጋ የግብርና ግብዓቶችን ለገበሬው ሲያቀርብ የቆየ ነው። ዩኒየኑ በውድድሩ አሸናፊ በመሆኑ ኤፍ. ኤስ. ሲ. ፒ-ጂ. ኤ አይ. ኤ. ኤፍ ኢትዮጵያ የግብርና ማዕከሉን ለመቋቋም ያደረገውን የገንዘብ ድጋፍ ማግኘት ችሏል።

 

 አቶ አለሙና የህብረት ስራ ዩኒየኑ ማዕከላቱን ለመክፈት በውድድሩ አሸናፊ መሆናቸው ከተረጋገጠ በኋላ በቀጣይ አሰራር ሂደት ላይ ከኤፍ. ኤስ ፒ-ጂ. አይ. ኤ. ኤፍ ኢትዮጵያ ጋር የውል ስምምነት ተካሂዷል። ከዚያም የማዕከላቱን የማቋቋምና የማደስ እንደዚሁም የሰራተኛ ቅጥርና የእቃ ግዢው ስራ የተከናወነ መሆኑን ወይዘሮ ርብቃ አመልክተዋል። ማዕከላቱ ደረጃቸውን ጠብቀው የተገነቡ ሲሆን ምርጥ ዝርያዎችን፣ አረምና ተባይ ማጥፊያዎችን ጨምሮ የተለያዩ የግብርና ግብዓቶችን ለአርሶ አደሩ በተመጣጣኝ ዋጋ የሚያቀርቡ መሆናቸው ተመልክቷል።

 

የግብርና ግብዓቶችን ለአርሶ አደሩ በማቅረቡ ረገድ ከዋጋው ተመጣጣኝነት ባሻገር ሌሎችም የተነሱ ጠቀሜታዎች አሉ። አርሶ አደሩ በተለይ ተባይ ሲከሰት፤ ኬሚካሎችን ከገበያ ገዝቶ ከመጠቀም ባለፈ የኬሚካሉን ትክከለኛነት፣ አጠቃቀምና ብሎም አወጋገድን በተመለከተ ከፍተኛ ችግሮች ያሉበት መሆኑ ተመልክቷል። ከግንዛቤ አለመኖር ጋር በተያያዘ የተባይ ማጥፊያን የያዙ እቃዎች መልሰው ለምግብ ዘይት መያዣና ለተለያዩ አገልግሎቶች የሚውሉበት ሁኔታም ያለ መሆኑ ተመልክቷል። እነዚህም ሁሉ ችግሮች ለመከላከል ማዕከላቱ ግብዓቶችን ከማቅረብ ባሻገር የሚሰጡት ተዛማጅ የምክር አገልግሎትም ከፍተኛ ጠቀሜታ የሚኖረው መሆኑ ታውቋል።

 

 ኤፍ. ኤስ ፒ-ጂ. አይ. ኤ. ኤፍ ኢትዮጵያ በሀገሪቱ ለዘመናት የቆየውን ኋላ ቀር የግብርና አሰራር ለመለወጥ የግብርና መካናይዜሽን ስራ በስፋት የሚሰራ መሆኑ ተመልክቷል። ከዚህም በተጫማሪ አርሶ አደሮችን እንደዚሁም ከሙያው ጋር ተዛማጅነት ያላቸውን ግለሰቦችን ከአጋርፋና አላጌ የግብርና እና ሙያ ስልጠና ኮሌጆችን በመተባበር ድርጅቱ ስልጠና የሚሰጥ መሆኑን አስታውቋል።


Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 94

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 100

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 94

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 100

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 94

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 100

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 94

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 100

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 94

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 100

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 94

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 100

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 94

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 100

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 94

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 100

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 94

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 100

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 94

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 100

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 94

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 100

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 94

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 100

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 94

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 100

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 94

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 100

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 94

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 100

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 94

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 100

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 94

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 100

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 94

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 100

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 94

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 100

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 94

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 100
Page 1 of 51

Sendek Newspaper

Bole sub city behind Atlas hotel

Contact us