You are here:መነሻ ገፅ»news-sendek»ፀጋው መላኩ - Sendek NewsPaper
ፀጋው መላኩ

ፀጋው መላኩ

 

ከዓለም አቀፉ የአየር ንብረት ለውጥ ጋር በተያያዘ በኢትዮጵያ የተከሰተው ድርቅ በሰፊ ቆዳ ስፋት በርካታ ዜጎቹን አጥቅቷል። ድርቁ ካጠቃቸው የህብረተሰብ ክፍሎች መካከል የሚጠቀሱት የቦረና ዞን አርብቶ አደሮች ናቸው። በአካባቢው የተከሰተው የከፋ ድርቅ በከብቶቹ ላይ ጉዳት እያደረሰ ነው። ከዚሁ ጋር በተያያዘ የኦሮሚያ ኢንሹራንስ ኩባንያ ከሰሞኑ በአካባቢው በመገኘት በድርቁ ጉዳት ለደረሰባቸው ደንበኞቹ የ1 ነጥብ 6 ሚሊዮን ብር የካሳ ክፍያ ፈፅሟል።

 

ኢንሹራንሱ ክፍያውን የፈፀመው በሥራቸው 1ሺህ 474 አባላትን ላቀፉ 67 ማህበራት ነው። አርብቶ አደሮቹ በድርቅ ከተጠቁ በኋላ የከብቶቹ ዋጋ በከፍተኛ ሁኔታ ስለሚወርድ የተወሰኑ ከብቶችን እንኳን ሸጠው የቀሩትን ከብቶቻቸውን መቀለብ የሚችሉበት ሁኔታ የለም። ይሁንና ቀደም ብለው ኢንሹራንስ የገቡ አርብቶ አደሮች የከብቶች ዋጋ ቢወርድም በገቡት የኢንሹራንስ መጠን ክፍያ ተፈፅሞላቸው ተጠቃሚ የተደረጉ መሆኑን የኦሮሚያ ኢንሹራንስ ዋና ስራ አስፈፃሚ አቶ አስፋው ባንቴ ገልፀውልናል። እኛም በቦታው በመገኘት ሁኔታውን ተመልክተናል።

 

አቶ መሐመድ ኑር ኤራ ይባላሉ ነዋሪነታቸው በዚያው በቦረና ዞን ሞያሌ ወረዳ በአርቤሌ ቀበሌ ነው። አቶ መሀመድ ከመቶ በላይ የሚሆኑ የቀንድ ከብቶች፣ ግመሎችና ፍየሎች ባለቤት መሆናቸውን ነግረውናል። አራት ሚስቶችና 25 ልጆች አሏቸው። አቶ መሀመድ ኑሯቸውን በአርብቶ አደርነት ቢመሰርቱም በአሁኑ ሰዓት በአካባቢያቸው የተከሰተው ድርቅ ግን ክፉኛ ተፈታትኗቸዋል። የተወሰኑ ከብቶቻቸውም በድርቁ ሳቢያ ሞተውባቸዋል።

 

ከድርቅ ጋር በተያያዘ ሊመጣ የሚችለውን ጉዳት ኢንሹራንስ በመግባት መቋቋምና ማገገም እንደሚቻል ያወቁት በቅርብ መሆኑን የገለፁልን ሲሆን የኢንሹራንስን ጥቅም በተመለከተ ግንዛቤውን ካገኙ በኋላ ግን ለተወሰኑ ከብቶቻቸው ኢንሹራንስ የገቡ መሆናቸውን ገልጸውልናል። ከዚሁ ጋር በተያያዘም ለሰባት ፍየሎች፣ ለሰባት የቀንድ ከብቶችና ለአምስት ግመሎች የአምስት ሺህ ብር ኢንሹራንስን ከኦሮሚያ ኢንሹራንስ የገዙ መሆናቸውን ገልጸውልናል። አቶ መሀመድ የኦሮሚያ ኢንሹራንስ በድርቁ ከተጎዱት አርብቶ አደሮች የኢንሹራንስ ካሳ ክፍያ በፈፀመበት ወቅት ካሳ ካገኙት የኢንሹራንስ ደንበኞች መካከል አንዱ ሲሆኑ፤ ባገኙት የኢንሹራንስ የካሳ ክፍያ ዝናብ ዘንቦ ግጦሽ እስኪደርስ ድረስ የከብቶችን መኖ በመግዛት ህልውናቸውን የማቆየት ስራ የሚሰሩ መሆናቸውን አመልክተዋል።

 

ሌላኛው የዚሁ ዞን ነዋሪ እና የካሳ ክፍያው ተጠቃሚ ከሆኑት መካከል አንዱ አቶ ጎሉ ጎዳና ሲሆኑ የሚጦ ወረዳ ሚልባር ቀበሌ ነዋሪ ናቸው። አቶ ጎሉ አሁን በአካባቢው ከተከሰተው ድርቅ ጋር በተያያዘ በከብቶቻቸው ላይ እስከ ሞት የደረሰ ጉዳት የደረሰባቸው መሆኑን ነግረውናል። ከመቶ በላይ የሚሆኑት ከብቶቻቸው በድርቁ የተጠቁባቸው ሲሆን እስከ አሁን ድረስ ወደ አራት የሚሆኑት ከብቶች ሞተውባቸዋል።

 

አቶ ጎሉ ካሏቸው በርካታ ከብቶች መካከል ኢንሹራንስ የገቡት ለ50 ከብቶቻቸው እንደዚሁም ለ40 በግና ፍየሎቻቸው ሲሆን በሁለት ዙር የአስር ሺ ብር ክፍያ የፈፀሙ መሆናቸውን ገልፀውልናል። ቀደም ሲል ችግሩ ከመከሰቱ በፊት ኢንሹራንስ መግባታቸውን ተከትሎም ከሰሞኑ የኦሮሚያ ኢንሹራንስ ኩባንያ በፈፀመው የድርቅ ተጎጂዎች የኢንሹራንስ ካሳ ክፍያ ተጠቃሚ ሆነዋል።

 

ባገኙት የካሳ ክፍያ ገንዘብም የሚጠበቀው ዝናብ እስኪዘንብ ድረስ የከብቶችን ቀለብ በመግዛት ህይወታቸውን ለማቆየት የሚጥሩ መሆኑን ገልጸውልናል።

 

አርብቶ አደሩ ለከብቶቹ ኢንሹራንስ እንዲገባ ሲጠየቅ ስለኢንሹራንስ የነበረው ግንዛቤ አነስተኛ ስለነበር ተሳትፎው ያን ያህል አለመሆኑን የገለፁት አቶ ጎሉ፤ ይሁንና ድርቁ በበርካታ አርብቶ አደሮች ላይ ጉዳት ማድረሱን ተከትሎ ቀደም ብሎ ኢንሹራንስ ለገቡ አርብቶ አደሮች የካሳ ክፍያ ሲሰጣቸው ሌሎች ማየታቸው በቀጣይም ኢንሹራንስ እንዲገቡ ፍላጎትን እያሳደረባቸው መሆኑን ገልጸውልናል። በዚህም ዙሪያ ሌሎች አርብቶ አደሮች ተሳታፊ እንዲሆኑም ኢንሹራንስ የገቡ አርቶ አደሮች ግንዛቤ የመፍጠሩን ስራ የሚሰሩ መሆኑን አቶ ጎሉ ይናገራሉ።

 

በድርቁ ተጎድተው የኢንሹራንስ ተጠቃሚ ከሆኑት የቦረና ዞን አርብቶ አደሮች መካከል አንዷ ወይዘሮ ጂሎ ዳተቻ ይባላሉ። የሰባት ቤተሰብ ኃላፊ ናቸው። ሃያ የሚሆኑ ከብቶች ያሏቸው ሲሆን ስድስት የሚሆኑት ከብቶቻቸው ድርቁ ካደረሰባቸው ጉዳት ጋር በተያያዘ በመዳከማቸው ከሰው ድጋፍ ውጪ ራሳቸውን ችለው ከቦታ ቦታ መንቀሳቀስ የማይችሉ መሆናቸውን ገልጸውልናል።

 

የድርቁ ሁኔታ በመበርታቱ በርካታ አርብቶ አደሮች ከብቶቻቸውን ይዘው ግጦሽ ፍለጋ ብዙ ኪሎ ሜትሮችን አቋርጠው ቢጓዙም ምንም ነገር ስላላገኙ ወደ ነበሩበት ቦታ ለመመለስ ተገደዋል። ብዙዎቹም በመንገድ ላይ እንዳሉ በርካታ ከብቶቻቸው ያለቁ መሆናቸውን ወይዘሮ ጂሎ ይናገራሉ።

መኖን በተመለከተ ድርቁን ለመቋቋም እየተደረገ ባለው ጥረት በሁለት መልኩ መጠነኛ አቅርቦት አለ። በአንድ መልኩ በመንግስት ተጓጉዞ የሚቀርብ ድርቆሽ ሳር ሲሆን በሌላ መልኩ ደግሞ አርብቶ አደሮቹ ከብቶቻቸውን በመሸጥ በሚያገኙት ገንዘብ የሚገዙት መኖ ነው። አርብቶ አደሮቹ በሁለቱም የመኖ አቅርቦቶች በኩል የሚታዩ ችግሮች መኖራቸውን ይናገራሉ። በመንግስት በኩል ርቀት ካለው ቦታ ተጓጉዞ የሚቀርበው የሳር መኖ የአካባቢው ከብቶቹ ያለመዱት የሳር አይነት መሆኑ አንዱ ፈተና ነው።

 

በሌላ አቅጣጫ ከነጋዴዎች የሚገዛውን የፉርሽካ መኖ በተመለከተ ነጋዴዎች ፉርሽካውን ከጣውላ ፍቅፋቂ ጋር ቀላቅለው በመሸጣቸው በርካታ ከብቶች ለሞት መዳረጋቸውን ወይዘሮ ጂሎ ገልጸውልናል። አሁንም ቢሆን የቀሩ ከብቶቻቸውን ህይወት ለመታደግ የተወሰኑ ከብቶቻቸውን ለመሸጥ ወስነዋል። ይሁንና በዚህም በኩል ሌላ ፈተና አለ። በአሁኑ ሰዓት የአካባቢው የከብቶች ዋጋ በከፍተኛ ደረጃ አሽቆልቁሏል። በአካባቢው በኬ የሚባል የከብት ገበያ ያለ ሲሆን ቀደም ሲል ከአምስት እስከ ስድስት ሺህ ብር ይሸጥ የነበረ አንድ የቀንድ ከብት በአሁኑ ሰዓት አንድ ሺህ ብር እንኳን ማውጣት የማይችልበት ደረጃ ላይ መድረሱን ወይዘሮ ጂሎ ገልጸውልናል።

 

ያም ሆኖ ከብት ተሸጦ የሚገኘውን ገንዘብ በአንድ መልኩ ለከብቶች መኖ መግዢያ የሚውል ሲሆን በሌላ አቅጣጫ ደግሞ ለሰዎች ቀለብ ሸመታም ይውላል። አርብቶ አደሮቹ በተወሰነ ደረጃም ቢሆን በመንግስት በኩል የስንዴ እርዳታ ቢቀርብላቸው ይህም በቂ ሆኖ ባመገኘቱ ከኬኒያ የሚገባ ቦኮ የሚባል ዱቄትን እየገዙ ህይወታቸውን ለማቆየት ጥረት እያደረጉ መሆናቸውን ገልፀውልናል።

 

በአካባቢው በዋነኝነት ሁለት የዝናብ ወቅቶች ያሉ ሲሆን አንደኛው የዝናብ ወቅት ምንም አይነት ዝናብ ሳይጥል እንዲሁ አልፏል። ሁለተኛው የዝናብ ወቅት ጊዜውን ጠብቆ ይዘንባል በሚል በተስፋ እየተጠበቀ ነው። ይህ የዝናብ ወቅት እንደመጀመሪያው ዝናብ ወቅት እንዲሁ የሚያልፍ ከሆነ ግን ፈተናው በእጅጉ የሚከብድ ይሆናል። አካባቢው ክፉኛ የግጦሽ መራቆት የሚታይበት በመሆኑ ዝናብ ቢዘንብ እንኳን ሳር እስኪበቅል ለከብቶች ግጦሽ እስከሚደርስ ድረስ የራሱን ጊዜ የሚወስድ በመሆኑ አርብቶ አደሮቹ ሰፊ ድጋፍ የሚያስፈልጋቸው ሆኖ ይታያል። 

በኦሮሚያ ክልል ቦረና ዞን የተከሰተው ድርቅ በከብቶች ላይ ጉዳት እያደረሰ ነው። በዞኑ የበርካታ አርብቶ አደሮች እንስሳት ድርቁን መቋቋም ተስኗቸው የሞቱ መሆኑን የተመለከትን ሲሆን ከአርብቶ አደሮቹ ጋር ባደረግነው ቆይታም በርካታ ከብቶች የሞቱባቸው መሆኑን ገልፀውልናል። በዞኑ ዋና ከተማ ያቢሎ ምዕራባዊ አቅጣጫ ባለው መንገድ ግራ ቀኝ በርካታ ከብቶች ሞተው ተመልክተናል።

 

አንዳንዶቹ ከብቶች የቆዩ በመሆናቸው አጥንታቸው ብቻ የቀረ ሲሆን ሊሎቹ ደግሞ ከሞቱ ብዙም ቀናት ያላስቆጠሩ በመሆናቸው ቆዳቸው እንኳን ያልበሰበሰ ነው።

 

አካባቢው ከፍተኛ ሙቀት ያለው ሲሆን በአካባቢውያሉ ዛፎች ደርቀዋል። ምንም አይነት የሳር አይነትም አይታይም። አርብቶ አደሮቹ ለከብቶቻቸው ውሃና ግጦሽ ፍለጋ ከብቶቻቸውን በመንዳት በርካታ ኪሎ ሜትሮችን አቋርጠው ቢጓዙም በሄዱባቸው ቦታዎች በሙሉ ምንም የተሻለ ነገር ያላገኙ መሆኑን ይገልፃሉ። በርካታ አርብቶ አደሮችም ግጦሽና ውሃ ለመፈለግ በሚያደርጉት ጉዞ ከብቶቻቸው በርሃብ ተዳክመው በየመንገዱ ቀርተውባቸዋል። ሁኔታው በዚህ ከቀጠለም ለእነሱም ሆነ ለከብቶቻቸው ከፍተኛ ሥጋት መሆኑን አርብቶ አደሮቹ ገልፀውልናል። በህይወት ያሉ ከብቶችም በከፍተኛ ሁኔታ ከስተው ከመንቀሳሰቅ ይልቅ መተኛትን መርጠው ይታያሉ።

 

በመንግስት በኩል የድርቆሽ ሳር መኖ እየቀረበ ቢሆንም በአንድ መልኩ የድርቁ አካባቢ ሰፊ መሆኑ እንደዚሁም የሚቀርበው የድርቆሽ ሳር አይነትም ከከብቶቻቸው ጋር ባለመስማማቱ ችግር የገጠማቸው መሆኑን አርብቶ አደሮቹ ገልፀውልናል። በሌላ መልኩ አርብቶ አደሮቹ ቀሪ ከብቶቻቸውን ለማዳን እንደዚሁም ለቀለብ ሸመታ የሚሆናቸውን ገንዘብ ለማግኘት ከብቶቻቸውን ቢሸጡም በአካባቢው ገበያ ዋጋ ሊያጡላቸው ባለመቻላቸው ሸጠው መጠቀም ያልቻሉ መሆናቸውን አመልክተዋል። ቀደም ሲል ከአምስት እስከ ስድስት ሺህ ብር ይሸጥ የነበረው የቀንድ ከብት ዋጋ በአሁኑ ሰዓት ከአንድ ሺህ ብር ብዙም የማይዘል እንደሆነ አርብቶ አደሮቹ ይገልፃሉ።

 

በድርቁ የተጠቁት አርብቶ አደሮች የከብቶቻቸውን ህይወት ለማቆየት የተወሰኑ ከብቶቻቸውን በመሸጥ የፉርሽካ መኖ ከከተማ ቢገዙም አንዳንድ ነጋዴዎች ፉርሽካውን ከጣውላ ፍቅፋቂ ሰጋቱራ ጋር ቀላቅለው በመሸጣቸው በርካታ ከብቶች የሞቱባቸው መሆኑን ገልፀውልናል።

 

የቦረና ዞን ምክትል አስተዳዳሪና የአርብቶ አደር ፅህፈት ቤት ኃላፊ አቶ አብዱሰላም ማርዮ ለድርቁ መከሰት ዋነኛው ምክንያት ከኤሊኖ የአየር ለውጥ ጋር በተያያዘ የክረምት እንደዚሁም በአካባቢው ሀገየ ተብሎ የሚጠራ የዝናብ ወቅት ያለዝናብ በማለፉ ድርቁ የተከሰተ መሆኑን አመልክተዋል። ይህም በመሆኑ ዞኑ በያዛቸው አሰራ ሦስት ወረዳዎች የድርቁ ችግር በስፋት የታየ መሆኑን ገልፀዋል።

 

የከብቶቹንም እልቂት ከውሃና ከመኖ እጥረት ጋር የተያያዘ መሆኑን ምክትል አስተዳዳሪው ጨምረው ገልፀዋል። ከዚሁ ጋር በተያያዘም የውሃ እና የግጦሽ ችግር የተከሰተ መሆኑን ያመለከቱት ሀላፊው፤ ችግሩንም ለመቋቋም በኦሮሚያ አርብቶ አደር ኮሚሽን እንደዚሁም በኦሮሚያ አደጋ መከላከል ፅህፈት ቤት በኩል ችግሩን ለመከላከል ጥረት ሲደረግ የቆየና መሆኑንና አሁንም በመደረግ ላይ መሆኑን ገልፀውልናል። በአካባቢው በነበረን ቆያታም ለአርብቶ አደሮቹ የስንዴ እርዳታ ሲታደል ተመልክተናል።

የደቡብ ሱዳን የረሀብ አዋጅ

Wednesday, 22 February 2017 11:32

 

የደቡብ ሱዳን መንግስት ዩኒቲ በምትባለው የሀገሪቱ ግዛት የረሃብ አዋጅ ማወጁን አስታውቋል። በደቡብ ሱዳን ካሉት ግዛቶች መካከል በከፍተኛ ደረጃ በረሃብ መጠቃቷ የተገለፀችው ዩኒቲ ግዛት ነዋሪዎቿ አስቸኳይ የምግብ እርዳታ ካላገኙ በስተቀር አደጋ ላይ መሆናቸውን ዘገባዎች ያመለክታሉ። ሀገሪቱ ለዚህ የረሃብ አደጋ እንድትጋለጥ ያደረጋት በአካባቢው የተከሰተው የተራዘመ ድርቅ፣ የእርስ በእርስ ጦርነቱ እና የኢኮኖሚው መድቀቅ መሆኑን የቢቢሲ ዘገባ ያሳያል።

 

እንደ ቢቢሲ ዘገባ ከሆነ አንድ ሀገር የረሃብ አዋጅን ለማወጅ የሚያበቁት ወሳኝ መነሻ ነጥቦች መኖር አለባቸው። ከእነዚህም መካከል የረሃብ አዋጅ በታወጀበት አካባቢ ክፍለ ግዛት ወይም ሀገር ካሉት አባወራዎች (households) ውስጥ ቢያንስ 20 በመቶ የሚሆኑት መቋቋም ከሚችሉት በላይ ከፍተኛ የምግብ እጥረት ሊገጥማቸው ይገባል። በእያንዳንዱ አስር ሺህ ሰው በየቀኑ የሁለት ሰው የሞት አደጋ የሚገጥም መሆኑም ሌላኛው ለረሃብ አዋጅ መታወጅ ተጨማሪ ምክንያት ተደርጎ የሚወሰድ መሆኑን ይሄው የቢቢሲ ዘገባ ጨምሮ ያመለክታል። በረሃብ በተጠቁት ዜጎች ላይ የሚታየው የተመጣጠነ ምግብ እጥረት ምጣኔ ከ30 በመቶ በላይ መድረስ ሌላኛው ለረሃብ አዋጅ መታወጅ ምክንያት ተደርጎ የሚጠቀስ ነው።

 

የተዘረዘሩት ምክንያቶች አንድ የተባበሩት መንግስታት አባል ሀገር የረሃብ አዋጅን ለማወጅ በመነሻነት የሚጠቀምባቸው ዋና ዋና መመዘኛ ነጥቦች መሆናቸውን ያመለከተው ይሄው የቢቢሲ ዘገባ፤ ሀገራት አዋጁን የዓለም አቀፉን አስቸኳይ ትኩረት ለማግኘት የሚጠቀሙበት አደጋን የመቀልበሻ አሰራር መሆኑን ገልጿል።

 

በዚያው በደቡብ ሱዳን የሚገኘው የዓለም ምግብ ፕሮግራም (WFP) ተወካይ ጆይስ ሊማ እንዳሉት ከሆነ ረሀቡ በሀገሪቱ ከተከሰተው የእርስ በእርስ ጦርነት ጋር በተያያዘ የተከሰተ ሰው ሰራሽ አደጋ ነው። በርካቶች ደቡብ ሱዳን ካላት እምቅ የነዳጅ ሀብት አንጻር በሀገሪቱ የተሟላ ሰላም ቢኖር ኖሮ ድርቅ ቢከሰት እንኳን ወደ ረሀብ የሚቀየርበት አጋጣሚ ሊፈጠር የማይችል መሆኑን በመግለፅ በተዋጊ ወገኖች ላይ ክስ ያሰማሉ።

 

በደቡብ ሱዳን ከተከሰተው ከፍተኛ የምግብ እጥረት ጋር በተያያዘ በከተሞች ሳይቀር የምግብ ዋጋ በከፍተኛ ደረጃ የመናር ሁኔታ እየታየበት እንደሆነ ዘገባዎች ያመለክታሉ። እንደ ሲ ኤን ኤን ዘገባ ከሆነ በደቡብ ሱዳን በአሁኑ ሰዓት ከ40 በመቶ በላይ የሚሆነው ህዝብ የአስቸኳይ ጊዜ እርዳታ ያስፈልገዋል። ለረሀብ አደጋው አንዱ ምክንያት ተደርጎ የሚጠቀሰው የሀገሪቱ እርስ በእርስ ጦርነት 1 ነጥብ 5 ሚሊዮን ደቡብ ሱዳናዊያንን ከመኖሪያ ቀያቸው ያፈናቀለ መሆኑን ይኸው የሲኤን ኤን ዘገባ ጨምሮ ያመለክታል። የሲ ኤን ኤን ዘገባ በሀገሪቱ ከተከሰተው ረሀብ ጋር በተገናኘ ሰዎች መሞት የጀመሩ መሆኑን ይገልጻል።  

-    የብቃት ማረጋገጫ ሠርተፊኬትም አላገኙም

 

ባህልና ቱሪዝም ሚኒስቴር ከተባበሩት መንግስታት የዓለም ቱሪዝም ድርጅት ጋር በመተባበር በኢትዮጵያ የሚገኙ ሆቴሎችን መዝኖ የኮከብ ደረጃ ቢሰጥም እስከዛሬም ድረስ የሆቴሎቹን ደረጃ የሚያሳይ የኮከብ አርማና ሰርተፍኬት ያልተሰጣቸው መሆኑ ታውቋል። ሆቴሎቹ በብቃት ምዘና ተፈትሸው በመጀመሪያ በአዲስ አበባ ደረጃ የኮከብ ደረጃን እንዲያገኙ የተደረገው ነሀሴ 2007 ዓ.ም ነበር።

 የኮከብ ደረጃን ያገኙ ሆቴሎች በተሰጣቸው ደረጃ መሰረት ያገኙትን ኮከብ ለተገልጋዩ በሚታይ ቦታ ማስቀመጥ ያለባቸው መሆኑን ደረጃው ይፋ በሆነበት ወቅት መመልከቱ የሚታወስ ነው። ይህም የኮከብ አርማ በራሱ በባህልና ቱሪዝም ሚኒስቴር አማካኝነት በምዘና ውስጥ አልፈው የተለያየ የኮከብነት ደረጃ ላገኙት ሆቴሎች እንደየደረጃቸው የሚሰጥ ቢሆንም እስከዛሬም ድረስ አንድንም ሆቴል የኮከብ አርማውን ያላገኙ መሆኑ ታውቋል።

ሆቴሎቹ በተቀመጠው የመመዘኛ መስፈርት መሰረት የኮከብ ደረጃ መሰረት ደረጃቸው ይፋ የሆነው በነሀሴ 2007 ዓ.ም ሲሆን ሆቴሎቹ ኮከባቸውን የሚገልፅ አርማንና ሰርተፍኬታቸውን ሳያገኙ አንድ ዓመት ከሰባት ወራ አልፈዋል። ሆቴሎች አንድ ጊዜ የኮከብ ደረጃ ከተሰጣቸው በኋላ በድጋሜ ተመዝነው የኮከብ ደረጃቸው የሚፈተሸው በየሶስት ዓመቱ ሲሆን የመጀመሪያውን ደረጃቸውን የሚገልፅ የኮከብ አርማና ሰርተፍኬት ሳያገኙ ሁለተኛው የምዘና ጊዜ ሊደርስ ከሁለት ዓመት ያነሰ ጊዜ ቀርቶታል።

በዚሁ ዙሪያ ለሰንደቅ ማብራሪያ የሰጡት አንድ የባህልና ቱሪዝም ሚኒስቴር ባለሙያ የኮከብ ደረጃን የሚያሳየው አርማና ሰርተፍኬት ለተመዘኑት ሆቴሎች ሳይሰጥ የዘገየ መሆኑን ገልፀው፤ ይህም ሊሆን የቻለው አርማው በውጭ ሀገር ከመሰራቱ ጋር በተያያዘ በመዘግየቱ ነው ብለዋል። አንድ ተገልጋይ የሚገለገልበት ሆቴል ደረጃ ለማወቅ ይችል ዘንድ የተመዘኑ ሆቴሎች የኮከብ ደረጃቸውን የሚገልፅ አርማ በግልፅ በሚታይ ቦታ መስቀመጥ ያለበት መሆኑን ያመለከቱት ሀላፊው፤ ይሁንና በመንግስት በኩል በተፈጠረው መዘግየት አርማውን የማስቀመጡ ስራ እስከዛሬም ድረስ ሊተገበር አለመቻሉን ገልፀዋል። በወቅተ በሀገር አቀፍ ደረጃ ኮከብ ያገኙ ሆቴሎች ወደ 370 አካባቢ ሲሆኑ ከዚያ በኋላ ወደ ሥራ የገቡ ሆቴሎች ግን የብቃት ደረጃቸው ተመዝኖ የኮከብ ደረጃ አልተሰጣቸውም።

 በጊዜው በአዲስ አበባ ከተመዘኑት 136 ሆቴሎች መካከል ከአንድ እስከ አምስት የኮከብ ደረጃ ማግኘት የቻሉት ከ40 የበለጡ አልነበሩም። ከእነዚህም ውስጥ የባለ አምስት ኮከብ ደረጃን ያገኙት አምስት ሆቴሎች ናቸው። የውጭ ባለሙያዎችና ድርጅት ሳይቀር በተሳተፉበት በከፍተኛ ወጪ የተከናወነው ይሄው የሆቴሎች የብቃት ምዘና የመጨረሻ ውጤቱ ተገልጋዮች የሆቴሎችን ደረጃ በግልፅ በማየት እንዲገለገሉ ቢሆንም፤ ይህ ግን እስከዛሬም ድረስ ሊተገበር አልቻለም። እንደ ሀለፊው ገለፃ የኮከብ አርማዎቹ በትክክል መቼ እንደሚደርሱም የሚታወቅ ቁርጥ ያለ ጊዜ የለም። አንድ ተገልጋይ የሆቴሎቹን ደረጃ ማወቅ ከፈለገ ሆቴሎቹ ለደንበኞቻቸው እንዲያሳዩ የደብዳቤ ማስረጃ መኖሩን ሀላፊው ገልፀዋል።¾  

 

የኢትዮጵያ ኮንስትራክሽን ሥራ ተቋራጮች ማህበር የተመሰረተበትን 25ኛ ዓመት የብር ኢዮበልዩ ክብረ በዓል ሀሙስ የካቲት 9 ቀን 2009 ዓ.ም በሸራተን አዲስ ሆቴል ያከብራል። ማህበሩ በዚሁ እለት ጠቅላላ ጉበኤውን የሚያካሂድ መሆኑንም የማህበሩ የቦርድ ሊቀመንበር ኢነጂነር አበራ በቀለ ለሰንደቅ ገልፀዋል።

 

በዕለቱም የማህበሩን የ25 ዓመታት ጉዞ የሚያሳይ ፊልምና አጠር ያለ የዳሰሳ ጥናት ለታዳሚ እንግዶችና ለማህበሩ አባላት የሚቀርብ መሆኑ ታውቋል። ማህበሩ ቀደም ብሎ በተለያዩ ፕሮግራሞች የተመሰረተበትን 25ኛ ዓመት ሲያከብር የቆየ ሲሆን የሀሙሱ ፕሮግራምም የማጠቃለያው ፕሮግራም መሆኑን ኢንጂነር አበራ ጨምረው ገልፀውልናል። ከዚሁ ጋር በተያያዘም ማህበሩ እውቅና የሚሰጣቸው አጋር ድርጅቶች መኖራቸውም ታውቋል። ማህበሩ በይፋ የተቋቋመው በ1984 ዓ.ም ሲሆን በአሁኑ ሰዓት ወደ 1632 የሚሆኑ አባላትን አቅፏል።

 

የኢትዮጵያ ኮንስትራክሽን ሥራ ተቋራጮች ማኅበር በኮንስትራክሽን ኢንዱስትሪው ዘርፍ እየተንቀሳቀሱ ያሉ ሙያተኞችንና የኢንዱስትሪው ተዋንያንን በጥላነት ያቀፈ ማህበር ነው። ማህበሩ ከዚህም በተጨማሪ በኮንስትራክሽኑ መስክ በሚወጡ አዳዲስ ህጎችና ደንቦች ዙሪያ  የራሱን ሙያዊ አስተያየቶች በመስጠት ለክፍለ ኢኮኖሚው እድገት የራሱን ሚና ሲጫወት ቆይቷል። ከዚህም በተጨማሪ ባለፉት 25 ዓመታት የአባላቱን ቅሬታዎችና ችግሮች እንደዚሁም በሥራ ላይ የሚታዩ ሳንካዎችን እየሰበሰበ ለሚመለከተው አካል በማቅረብ የመፍትሄ ሀሳቦች የሚገኙበት መንገዶችንም ሲያመቻች የቆየ መሆኑን ከማህበሩ ያገኘነው መረጃ ያመለክታል።

 

 

በአንድ ሀገር የሚካሄዱ የልማት ስራዎች ከሚያስገኟቸው ጥቅሞች በተጨማሪ የሚያደርሷቸው የጎንዮሽ ጉዳቶችም አሉ። የማዕድን ሥራ፣ ግንባታ፣ ኢንዱስትሪም ሆነ ሌሎች የልማት ሥራዎች ከልማቱ በርካቶችን ተጠቃሚ የሚያደርጉበት ሁኔታ ቢኖርም በሌላ አቅጣጫ ደግሞ በአካባቢ ብሎም በዙሪያቸው ባለ ማህበረሰብ ላይ የሚያደርሱት ጉዳት በቀላሉ የሚታይ አይደለም። ልማቱ አስፈላጊ ሆኖ ሳለ በዚያው መጠን ጉዳቱም የከፋ መሆኑ ስለሚታወቅ እነዚህን የጎንዮሽ ችግሮች ለመከላከል የሚያስችሉ ቴክኖሎጂዎች በአለም አቀፍ ደረጃ በስራ ላይ ናቸው። በአካባቢ ላይ ሊደርሱ የሚችሉ ማህበረሰባዊና አካባቢያዊ ተፅዕኖዎች የአየር፣የውሃ ብሎም የድምፅና የመሳሰሉት ሊሆኑ ይችላሉ።

 

 ልማቱም እንዳይቀር፤ ብሎም አካባቢያዊ ጉዳትም እንዳይከሰት የሚደረግበት እድል ዜሮ ነው። ሆኖም የሚመጣው ልማት አንድም በአካባቢ ላይ ከሚደርሰው ጉዳት አንፃር የተሻለ እንዲሆን ለማድረግ ወይንም አሉታዊ ተፅዕኖውን ትርጉም ባለው ደረጃ መቀነስ የሚያስችሉ አለም አቀፋዊ አሰራሮች አሉ። እነዚህ ሥራዎች ልማትንና በአካባቢ ላይ ሊድርስ የሚችል ጉዳትን አጣጥሞ ለማስኬድ በህግ ብሎም በቴክኖሎጂ ተደግፈው የሚሰሩ ናቸው።

 

 ከዚህ አለፍ ሲልም ስለሚመጣው የእለት ልማትና ገቢ እንጂ ልማቱ በአካባቢ ብሎም በቀጣይ ትውልድ ስለሚያደርሰው ጉዳት ግድ የማይሰጣቸው ወገኖችም አሉ።

 

በዚህ ዙሪያ የላላ አቋም ካላቸው ሀገራት መካከል ቻይና እና ናይጄሪያ በዋነኝነት ይጠቀሳሉ። የናይጀሪያ መንግስት እንደ ቶታል አይነቶቹ ግዙፍ አለም አቀፍ ኩባንያዎች ሰፊ የሆነ የባህርና የየብስ ብክለት እያደረሱ የነዳጅ ምርትን ለዓለም አቀፍ ገበያ ሲያቀርቡ ችግሩን በቅድሚያ በመከላከሉ ረገድ ብዙም የሰራው ስራ አለመኖሩ በበርካታ አካላት እያስወቀሰው ይገኛል። በተመሳሳይ መልኩ የአካባቢ ጥበቃን ብዙም ታሳቢ ሳታደርግ ቅድሚያ ለምርታማነት ትኩረት የሰጠችው ቻይና የአካባቢ ጥበቃን ታሳቢ ያላደረገው የቀደመ የልማት ጉዞዋ ዛሬ ዋጋ እያስከፈላት ይገኛል። ሁኔታው ቀድሞ የገባቸው የአደጉ ሀገራት መንግስታት ልማትንና የአካባቢ ጥበቃን በተጣጣመ መልኩ አቆራኝቶ ለማስኬድ ጠበቅ ያሉ ህጎችን ከመተግበር ባለፈ ጥበቅ የሆነ አሰራርን ይከተላሉ። ለውጭ ቀጥተኛ የኢንቬስትመንት ፍሰቱ ልዩ ፍላጎትን ያሳደሩ በርካታ ታዳጊ ሀገራት ለአካባቢ ጥበቃ ጉዳይ ብዙም ትኩረትን ባለመስጠት በርካታ የውጭ ባለሀብቶች በላላ የአካባቢ ጥበቃ ሥርዓት መዋዕለ ነዋያቸውን እንዲያፈሱ በማድረግ ላይ ናቸው። ባደጉት ሀገራት ለአካባቢ ጥበቃ ቴክኖሎጂ ከፍተኛ ገንዘብ የሚጠየቁት እነዚህ ኩባንያዎች የተሻለ የኢንቬስትመንት መዳረሻ አማራጭ ያደረጉት በአካባቢ ጉዳይ ብዙም የማይጨነቁትን ታዳጊ ሀገራት ነው።

 

እነዚህ ታዳጊ ሀገራት አካባቢ ጥበቃን በተመለከተ በቂ የህግ ማዕቀፍ የሌላቸው፣በዘርፉ የሰለጠነ የሰው ኃይልን ያልያዙና ተቋማዊ አሰራራቸውም በእጅጉ የላላ ነው። ይህ ብቻ ሳይሆን ከፍተኛ የመንግስት ኃላፊዎች በኢንቨስትመንት ስም ወደ እነዚሁ አዳጊ ሀገራት ከገቡት ድንበር ዘለል ኩባንያዎች ጋር በጥቅም ሳይቀር የተሳሰሩ በመሆናቸው የበርካታ ታዳጊ ሀገራት አካባቢ በማያገግምበት ደረጃ ቀላል የማይባል ጉዳት እየደረሰበት ይገኛል። አንዳንዶቹ ኩባንያዎች በልማት ስም ደን ጨፍጭፈው  ከወሰዱት የኢንቬስትመንት ፈቃድ ውጪ ጣውላ ኤክስፖርት በማድረግ የውጭ ምንዛሪ የሚያሸሹ፣ ከሰል እስከማክሰልና መሸጥ ሥራ ውስጥ ሳይቀር የተሰማሩም አሉ። በአካባቢው ህብረተሰብ ላይም ቀላል የማይባል ጉዳት ካደረሱም በኋላ የመንግስትን የኢንቨስትመንት ማበረታቻዎች ሁሉ ተጠቅመው ሀገር ጥለው የሚወጡም በርካቶች ናቸው።

 

በኢትዮጵያም ተመሳሳይ ክስተቶት እየታዩ ይመስላል። በዝዋይ ሀይቅ ዙሪያ የተኮለኮሉት የአበባና የፍራፍሬ እርሻዎች በዝዋይ ሀይቅ ስነ ምህዳር ላይ ቀላል የማይባል አሉታዊ ተፅዕኖዎችን እያደረሱ መሆናቸው እየተነገረ ቢሆንም እስከዛሬም ድረስ ይህ ነው የሚባል መፍትሄ ሊገኝ አልቻለም። በአዲስ አበባና በዙሪያዋ ያሉ ፋብሪካዎች ወደ ወንዞች በሚለቁት አደገኛ ፍሳሽ የከተማዋ ወንዞች በእጅጉ መበከል ከጀመሩ ዓመታት ተቆጥረዋል። ከዚሁ ጋር በተያያዘ በከተማዋ ያሉት አነስተኛ የግብርና እርሻዎች የሚጠቀሙት ከእነዚሁ የተበከሉ ውሃዎች በመሆኑ እያደረሱ ያሉት ጤንነታዊ ጉዳት በተለያዩ ጥናቶች ሲዳሰስ ቆይቷል።

 

መንግስት “ለአየር ንብረት ለውጥ የማይበገር ኢኮኖሚን እንገነባለን” የሚል መፈክርን እየደጋገመ በሚያሰማባት በዚህች ሀገር ከሰሞኑ የታዩት መረጃዎች በእጅጉ አስደንጋጭ ሆነው ታይተዋል። ከአካባቢ ጥበቃ ጋር በተያያዘ ከሰሞኑ በሀርመኒ ሆቴል የአካባቢ ደንና የአየር ንብረት ለውጥ ሚኒስቴር ከግል አካባቢ ጥበቃ አማካሪዎች ጋር ውይይት አድርጓል።

 

 አንድ ባለሀብት አንድን የኢንቬስትመንት ሥራ ከማከናወኑ በፊት አማካሪ ኩባንያዎች ቀጥሮ የኢንቨስትመንቱን ባህሪ እንደዚሁም በአካባቢ ላይ ሊያደርስ የሚያስችለው ተፅዕኖን ማስጠናት ይጠበቅበታል። ይህም በሰነድ መልኩ ተዘጋጅቶ ለሚመለከተው መንግስታዊ አካል መቅረብ ይጠበቅበታል።

 

ሰነዱ በጥናቱ ውስጥ ከሚያካትታቸው ሥራዎች መካከል ሊኖር ይችላል ብሎ የተነተነውን የአካባቢ ተፅዕኖ ሊወገድ ወይም ሊቀነስ የሚችልባቸውን መንገዶች ጭምር ማሳየት ነው።

 ይህ ጥናት ከተጠና በኋላ ባለሀብቱ የጥናቱን የመጨረሻ የግምገማ ሰነድ በመያዝ ለፈቃድ ሰጪው አካል ያቀርባል። ፈቃድ ሰጪው አካልም የጥናቱን ሰነድ ከገመገመ በኋላ የኢንቨስትመንቱን መቀጠልና አለመቀጠል የመጨረሻ ውሳኔ ይሰጣል። የቀረበው የአካባቢ ተፅዕኖ ግምገማ ሰነድ ፀድቆ ኢንቬስትመንቱ የሚቀጥል ከሆነ ባለሀብቱ የባንክ ብድርን ጨምሮ ለተለያዩ ስራዎች ማቅረብ ከሚገባቸው ሰነዶች መካከል አንደኛው ይሄው የአካባቢ ተፅዕኖ ግምገማ ሰነድ ነው።

 

የግል የአካባቢ ጥበቃ አማካሪ ኩባንያዎቹ ይህንን ኃላፊነት መወጣት ቢገባቸውም በአካባቢ ደንና የአየር ንብረት ለውጥ  ሚኒስቴር በኩል ተጠንቶ ከሰሞኑ ይፋ የሆኑት ሰነዶች ግን ዘርፉ በበርካታ ችግሮች የተተበተበ መሆኑን አሳይቷል። ሚኒስቴር መስሪያቤቱ ከ50 በላይ ለሚሆኑ የግል የአካባቢ ጥበቃ ኩባንያዎች የስራ ፈቃድ የሰጠ መሆኑን፣ ከእነዚህ ውስጥ አስር ኩባንያዎችን በናሙናነት በመውሰድ አሰራራቸውን በተመለከተ የራሱን ጥናት አካሂዷል።

 

ጥናቱም ራሳቸው የአካባቢ ጥበቃ አማካሪ ኩባንያዎች በተገኙበት ባለፈው አርብ የካቲት 3 ቀን 2009 ዓ.ም ይፋ ሆኗል። አማካሪ ድርጅቶቹ ገለልተኛ፣ ፍትሃዊና ታአማኒ የሆነ ስራን መስራት ቢጠበቅባቸውም፤ የተገኘው የጥናት ውጤት ግን ይሄንን አያሳይም። በጥናቱ ከተካተቱት ድርጅቶች መካከል በርካቶቹ በተቀመጠው መመሪያ መሰረት ኃላፊነታቸውን የማይወጡ መሆኑን የቀረበው የዳሰሳ ሪፖርት ያመለክታል።

 

አንድ አማካሪ ድርጅት የአካባቢ ጥበቃ ጥናት ለማካሄድ በመጀመሪያ በጨረታ ተሳትፎ ካሸነፈ በኋላ በተቀመጠው መመሪያ መሰረት ሥራውን ማከናወን ይጠበቅበታል። ይህም ሥራ ፕሮጀክቱ በሚካሄድበት አካባቢ ድረስ በመሄድ በመስክ የሚከናወን ነው። ለዚህም ቢሮን በሰው ኃይል ከማሟላት ጀምሮ ለጥናቱ የሚሆኑ የመስክ መሳሪያዎችን አካቶ መያዝ ይጠበቅበታል።

 

 በጥናቱ ከተካተቱት ድርጅቶች አስር ድርጅቶች መካከል ስምንቱ ድርጅቶች ቢሮ ሲኖራቸው አንደኛው ግን በመኪና መሸጫ ውስጥ አንድ ጥግ ይዞ እየሰራ ተገኝቷል። ሌላኛው ድርጅት ስሙ ብቻ በቢሮው ላይ ከመለጠፍ ውጪ ኃላፊዎቹ በአካል ሊገኙ አለመቻላቸውን በቀረበው ጥናት ተመልክቷል። በስልክም ለማግኘት በተደረገው ሙከራ ፈቃዱን የወሰደው ግለሰብ ምላሽ ለመስጠት ፈቃደኛ ሆኖ ሳይገኝ የቀረ በመሆኑ በቀረበው ጥናት ተመልክቷል።

 

 ሌላው በዚሁ ሪፖርት ከተዳሰሱት ጉዳዮች መካከል አንደኛው አማካሪ ኩባንያዎቹ ለአስጠኚ ኩባንያዎች የሚጠይቁት የገንዘብ መጠን እጅግ አነስተኛ መሆኑ ነው። ጥያቄው የፕሮጀክት ገንዘቡ አነስተኛ የመሆኑ ጉዳይ ሳይሆን ጥናቱ ይጠይቃል ተብሎ ከሚጠበቀው የገንዘብ መጠን አንፃር በእጅጉ አነስተኛ ሆኖ መገኘቱ ነው። ከዚህ አንፃርም አማካሪ ኩባንያዎቹ ሰነዱን የሚያዘጋጁት በእርግጥም የተባለውን ጥናት በተገቢው መንገድ በማካሄድ ነው? የሚል ጥያቄን ያስነሳል።

 

 የክፍያውንም ሁኔታ ለማረጋገጥ በተደረገው ጥናት ኩባንያዎቹ ጥናቱን ካካሄዱላቸው ድርጅቶች ጋር ያደረጓቸው የክፍያ ስምምነቶች ተፈትሸዋል። በዚህም አጥኚ ኩባንያዎቹ ከ10 ሺህ ብር እስከ 185 ሺህ ብር በሚደርስ ክፍያ ጥናቶችን የሚያካሂዱ መሆኑ ታውቋል።

 

አንድን የአካባቢ ተፅዕኖ ግምገማ ለማከናወን በተለያየ ዘርፍ የተሰባጠረ ትምህርት ያላቸው ባለሙያዎች፣የላብራቶሪ ፍተሻና የመስክ ሥራ መሳሪያዎች የሚያስፈልጉ ሲሆን በሥራው ወቅትም ከሚደረገው የመስክ ጥናት ባለፈ የአካባቢውን ህብረተሰብ በሚገባ አማክሮ የህብረተሰቡን ምላሽ በቃለ ጉባኤ ማስፈር የግድ ይላል። ይሁንና ከተደረገው የዳሰሳ ጥናት መረዳት የተቻለው አጥኚዎቹ ሙያውና ሥራው በሚጠይቀው ኃላፊነት መሰረት በቦታው በመገኘት ተገቢውን የመስክ ሥራ ከመስራት ይልቅ ጋምቤላ ላለው ፕሮጀክት አዲስ አበባ ላይ ቁጭ ብለው ሰነድ ብቻ የሚያዘጋጁ መሆናቸው ነው። ጥናቱ ይጠይቃል ተብሎ ከሚጠበቀው ገንዘብ በእጅጉ ያነሰ ክፍያ የመጠየቃቸውም ሚስጥር ይኸው የመስክ ጥናትን ካለማካሄድ ጋር የተያያዘ መሆኑ የዳሰሳ ጥናቱ ያመለክታል።

 

 የአካባቢ ተፅዕኖ ሰነድ ዝግጅትን በተመለከተ አንዱ ሰነድ ከሌላው የተቀዳ እስከሚመስል እጅግ የሚመሳሰል መሆኑ፤እንደዚሁም የሚቀርቡትን ሰነዶች ፈትሾ ውሳኔ ለመስጠት በሚያዳግት መልኩ የተንዛዙ ዶክመንቶች የሚቀርቡበት ሁኔታ ያለ መሆኑም በዚሁ ጥናት ተመልክቷል። አንድ የልማት ሥራ ከመከናወኑ በፊት የአካባቢ ተፅዕኖ ግምገማ ጥናት ሲካሄድ የአካባቢውን ህብረተሰብ ማማከርና ይህንንም ምክክር በቃለ ጉባኤና በሰነድ ማስቀመጥ አንዱ የስራው አካል ነው። ይሁንና ይሄው የቀረበው ጥናት የሚያሳየው የማህበረሰብ ተሳትፎና ቃለ ጉባኤ አያያዝን በተመለከተም ከፍተኛ የሆነ ችግርና ክፍተት የሚታይ መሆኑን ነው። ከአስሩ ኩባንያዎች መካከል አምስቱ የማህበረሰብ ተሳትፎ ቃለ ጉባኤ መያዛቸው ተመልክቷል።

 

 ከዚህ ውጪ ያሉት ደግሞ “ቃለ ጉባኤውን የምንሰጠው ለባለሀብቱ ነው” ያሉ ድርጅቶች መኖራቸውም ተመልክቷል።  እንደዚሁም “ቃለ ጉባኤው የሚገኘው በቅርንጫፍ ፅህፈት ቤታችን ነው” በማለት ምላሽ የሰጡ መኖራቸውንም በቀረበው ጥናት ተገልጿል። ከተያዙት ቃለ ጉባኤዎች ግማሹ ከድርጅቱ ማህተም ባለፈ የአካባቢው ማህበረሰብ ተወካይ ወይንም የቀበሌው ማህተም የሌለበት በመሆኑ ታአማኒነታቸውን ጥያቄ የሚያስገባ መሆኑ ተመልክቷል።

 

 የፍተሻ መሳሪያን በተመለከተ  የዳሰሳ ጥናቱ በሚካሄድበት ወቅት እነዚሁ በናሙናት ጥናት የተካሄደባቸው አማካሪ ድርጅቶች መሳሪያዎቻቸውን እንዲያቀርቡም ተጠይቀው ነበር።

ከአስሩ ድርጅቶች ውስጥ አምስቱ መሳሪዎችን አሳይተዋል፣ አንደኛው ቢሮ ዝግ ሆኖ በመገኘቱ ለማረጋገጥ አልተቻለም። ሁለቱ ደግሞ መሳሪያዎቻቸው ቅርንጫፍ ቢሯችን ነው ያለው በማለታቸው የመስክ ሥራ መሳሪያዎቻቸውን ማየት ያልተቻለ መሆኑን በጥናት አቅራቢው ተመልክቷል። ከዚህ ውጭም ያሉት ሌሎች አማካሪ ድርጅቶች ባለሙያዎቹ መሳሪያዎቻቸው ከአዲስ አበባ ውጭ ለመስክ ስራ ተልኳል የሚል ምላሽ በመሰጠታቸው የመሳሪያዎቹን መኖር አለመኖር ማረጋገጥ ያልተቻለ መሆኑም በጥናቱ ተመልክቷል።

 

የሰራተኞቻቸውን አቅም ለመገንባት ያላቸውን ፍላጎት በተመለከተ ለቀረበላቸው ጥያቄም በሰጡት ምላሽ ከአንዱ አማካሪ ድርጅት በስተቀር ሌሎቹ ሀሳቡ እንኳን የሌላቸው መሆኑን ነው ጥናቱ ያመለከተው። ህዝብ ማማከርን በተመለከተም ህብረተሰቡን ለማማከር በሚያደርጉት ጥረት በየአካባቢው ያሉ ነዋሪዎች የስብሰባ አበል የሚጠይቁበት ሁኔታ ስላለም፤ ለዚሁ ስራቸው አንዱ እንቅፋት አድርገው መግለፃቸውን ይሄው ጥናት ያመለክታል።

 

 ከዚህ ባለፈም የራሱ የፈቃድ ሰጪው አካል አንዳንድ የስራ ሀላፊዎች በጎን ከሙያዊ ሥነ ምግባር ውጪ  ከአማካሪ ድርጅቶችና ከባለሀብቱ ጋር ሲሰሩ ከቆዩ በኋላ መልሰው በመንግስት ወንበር የውሳኔ ሰጪነት አሰራር ውስጥም የሚሳተፉበት ሁኔታ መኖሩም ተመልክቷል።

 

 በዚህ ጉዳይ ከመድረኩ በተሰጠው ምላሽ ጉዳዩ ከሥነ ምግባር ጥሰት  ባለፈ የጥቅም ግጭትን የሚፈጥር፣ ፍትሃዊነትን የሚያጓድልና በደረቅ ወንጀልነትም የሚያስጠይቅ ድርጊት ነውም ተብሏል። ከሁሉም በላይ አስገራሚ የሚያደርገው እነዚህ አማካሪ ድርጅቶች ስራቸውን መስራት የሚያስችላቸው ደረጃ ላይ ናቸው ተብሎ ከሚመለከተው የመንግስት አካል የብቃት ማረጋገጫ ያገኙና ይሄንንም በየጊዜው የሚያድሱ መሆናቸው ነው። ከዚህ ባለፈም እነዚህን አካላት ለመቆጣጠር፣ ለመከታተልና አቅም ለመገንባት ኃላፊነት የተሰጠው መንግስታዊ አካል አሰራረርም በእጅጉ የላላ መሆኑም በእለቱ በተሳታፊዎች በኩል ከተሰጡት አስተያየቶች መካከል አንዱ ነው። በዚህ በኩል የተወሰደው የናሙና ዳሰሳ ጥናት ይሄንን አሳይቷል። ተጠያቂነትን በተመለከተ ግን ብዙም የተነሳ ጉዳይ አልነበረም። 

 

የፈረንሳዩ ፔጆት ተሽከርካሪ በኬኒያ ምድር ተገጣጥሞ ለገበያ እንዲቀርብ ሊደረግ ነው። ከሰሞኑ የፔጆት ኩባንያ እና ዬሬዢያ በተባለ የኬኒያ ኩባንያ መካከል በተፈረመው የውል ስምምነት መሰረት ኬኒያዊው ኩባንያ የፔጆት መኪና ደረጃን መስፈርትን ባሟላ መልኩ መኪኖቹን እየገጣጠመ ለገበያ የሚያቀርብ መሆኑ ታውቋል። የሁለቱ ኩባንያዎች የመግባቢያ ስምምነትም ከሰሞኑ በናይሮቢ ተፈርሟል።

 

ዜናውን ያሰራጨው አፍሪካን ኒውስ ድረገፅ እንዳመለከተው ከሆነ በአለም አቀፉ የተሽከርካሪ ገበያ እውቅና ካተረፉ ተሸከርካሪዎች መካከል ፔጆ መኪና በኬኒያ ሲገጣጠም ከጀርመኑ ቮልስ መኪና ቀጥሎ በሁለተኛ ደረጃ ይገኛል። እንደ ስታንደርድ ዲጂታል ዘገባ ከሆነ በስምምነቱ መሰረት የሚገጣጠሙት የፔጆ መኪኖች  ፔጆት 508 እና ፔጆት 3008 በሚል የሞዴል ስያሜ የሚታወቁ ናቸው።

 

 አንድ ሺህ ተሽከርካሪዎችንም በየዓመቱ እየገጣጠሙ ለገበያ ለማቅረብ እቅድ የተያዘ መሆኑን የስታንዳርድ ዘገባ ያመለክታል። የመጀመሪያው የተገጣጠመ ተሽከርካሪም በመጪው ሀምሌ 2009 ዓ.ም በይፋ ተመርቆ ለገበያ የሚቀርብ መሆኑን ዘገባውን ካሰራጩት የኬኒያ መገናኛ ብዙኋን መካከል አንዱ የሆነው ደይሊ ኔሽን አመልክቷል።

 

ፔጆት ኩባንያ ከዚህ ቀደም በኬኒያ የመኪና መገጣጠሚያ ኩባንያ የነበረው ሲሆን ኩባንያው የሀገሪቱ ገበያ ብዙም አዋጪ ሆኖ ስላላገኘው እ.ኤ.አ በ2004 ዘግቶ የወጣ መሆኑን ዘገባዎች ያመለክታሉ። ይሁንና ቀደም ባሉት ጊዜያት በተደረገ የገበያ ጥናት የኬኒያ ገበያና ኢኮኖሚ ለፔጆ ተሽከርካሪ አመቺ ነው ተብሎ በመታመኑ ኩባንያው ከዓመታት በኋላ መልሶ ገበያውን መቀላቀሉ ታውቋል። በሌላ በኩል የኬኒያ መንግስት በሀገሪቱ እየታየ ያለው የኤሌክትሪክ ኃይል እጥረት ለመፍታት የያዘውን ሰፊ እቅድ ለማሳካት ከዚህ ቀደም ከያዛቸው የተለያዩ ፕሮጀክቶች በተጨማሪ አዲስ የውሃ ሀይል ማመንጫን ለመገንባት ከፈረንሳይ መንግስት ጋር ተፈራርሟል። ይህም የ19 ቢሊዮን ሽልንግ ፕሮጀክት መሆኑን የደይሊ ኔሽን ዘገባ ያመለክታል።  

የኢትዮጵያ ኩባንያዎችን ጨምሮ በርካታ ሀገራት ኩባንያዎች የተሳተፉበት በግብርና፣በምግብና መጠጥ፣ እንደዚሁም በፕላስቲክና ማሸጊያ ቴክኖሎጂዎች ዙሪያ ትኩረቱን ያደረገው የንግድ ትርዒት ከጥር 26 እስከ 28 ቀን 2009 ዓ.ም በአዲስ አበባ በሚሊኒየም አዳራሽ ተካሂዷል። ኤግዚቢሽኑ ከሁለት ሺህ በላይ በሆኑ ባለድርሻ አካላት የተጎበኘ ሲሆን በኢንዱስትሪ ሚኒስትር ዴኤታ ዶክተር መብራህቱ መለስ ተከፍቷል።

በኤግዚብሽኑ ላይ ከኢትዮጵያ ኩባንያዎች በሻገር ከፈረንሳይ፣ ከጀርመን ከእንግሊዝ፣ከህንድ፣ ከኬኒያ፣ ከአሜሪካና ከመሳሰሉት ሀገራት የመጡ ኩባንዎች ተሳታፊ ሆነዋል። ከዚሁ ጋር በተያያዘ ከኤግዚብሽኑ አዘጋጅ ፕራና ፕሮሞሽን ማኔጂግ ዳይሬክተር አቶ ነብዩ ለማ ጋር ቆይታ በማድረግ የሰጡንን ምላሽ እንደሚከተለው አዘጋጅተን አቅርበነዋል።

ሰንደቅ፡- ይህንን የንግድ ትርዒት ለማዘጋጀት የነበረው ቅድመ ዝግጅት እንዴት ነበር? አብረዋችሁ በጋራ የሰሩት ድርጅቶችስ እነማን ናቸው?

አቶ ነቢዩ፡- የንግድ ትርዒቱን ለማዘጋጀት በሀገር ውስጥም ሆነ በውጭ ሰፊ ቅድመ ዝግጅት ሲደረግ ቆይቷል። በዋነኝነት በዘርፉ ያሉ ባለድርሻ አካላትን የመለየት ስራ ሲካሄድ ቆይቷል። ከዚያም ከዘርፍ ማህበራት ጋር የመገናኘትና እነሱም በዚሁ ፕሮግራም ውስጥ ተካተው የሚሰሩበት ሁኔታ ሲመቻች ነበር።

 

ይህ ብቻ ሳይሆን የሚመለከታቸውም መንግስታዊ አካላት ማድረግ የሚገባቸውን ድጋፍ እንዲያደርጉም የተለያዩ የቅድመ ዝግጅት ስራዎችን ስንሰራ ቆይተናል።

 

በዚህም በተለያዩ ዘርፎች የተሰማሩ በርካታ መንግስታዊ ድርጅቶች  ድጋፋቸውን ሰጥተውናል። የግብርና እና የተፈጥሮ ሀብት ሚኒስቴር፣ የምግብ መጠጥና ፋርማሲዮቲካል ኢንዱስትሪ ልማት ኢኒስቲትዩት፣ የኬሚካልና ኮንስትራክሽን ኢንዱስትሪ ኢኒስቲትዩት እና የምግብ መጠጥና ጤና እንክብካቤ አስተዳደርና ቁጥጥር ባለስልጣን በሀገር ውስጥ የየራሳቸውን ድጋፍ አድርገውልናል። በውጭ በኩልም ይህ የንግድ ትርዒት ስኬታማ እንዲሆን የፈረንሳዩ የምግብ ማቀነባበሪያ ቴክኖሎጂዎች ዓለም አቀፍ ማህበር (adepta) እና በአለም ትልቁ የሚባለው የጀርመኑ ኢንጂነሪግ ፌደሬሽን (VDMA) የየራሳቸውን ትብብርና ድጋፍ አድርገዋል።

 

ሰንደቅ፡-ይህ የንግድ ትርዒት ሲጠናቀቅ በስተመጨረሻ ማግኘት የተፈለገው ውጤት ምንድን ነው?

አቶ ነብዩ፡- በንግድ ትርዒቱ መጠናቀቅ ማግስት እንደ ውጤት ተደርገው ሊወሰዱ የሚችሉ በርካታ ነገሮች አሉ። ከእነዚህም መካከል አንደኛው በዘርፉ ያለው የንግድ ሂደትና ትስስር እንዲሳለጥ ማድረግ ነው። ይህ ሲሆን ደግሞ አዳዲስ ኢንቬስትሜንቶች እንዲኖሩ ያደርጋል። እንደሚታወቀው በአሁኑ ሰዓት መንግስት የአግሮ ኢንዱስትሪ ፓርኮችን በመገንባት ላይ ነው። እነዚህ አግሮ ኢዱስትሪዎች ሲቋቋሙ ከሚያስፈልጉት ዋነኛ ግባዓቶች መካከል አንዱና ዋነኛው ቴክኖሎጂ ነው። እኛም ፍላጎታችን ይህ መድረክ የእውቀትና የተክኖሎጂ ሽግግር መድረክ እንዲሆን ነው። በኤግዚብሽኑ ላይ ተሳታፊ የሆኑት ኩባንያዎች በዓለም አቀፍ ደረጃ በዘርፉ አሉ የተባሉ ናቸው። የተወሰኑት ደግሞ ኢትዮጵያ ውስጥ ገብተው እየሰሩ ያሉ በመሆናቸው፤ ይህ መድረክ ይበልጥ ሥራቸውን አጠናክረው እንዲቀጥሉ የሚያደርጋቸው ይሆናል።

 

ሰንደቅ በኢትዮጵያ በርካታ ኤግዚብሽኖችና ንግድ ትርዒቶች ይካሄዳሉ። ይሁንና ከመድረኮቹ ማግስት ያመጡት በጎ ውጤት በጥናት ተሰርቶ በግብዓትነት ጥቅም ላይ ሲውል አይታይም በእናተ በኩል ያለው ሁኔታስ ምን ይመስላል?

አቶ ነብዩ፡- በእኛ በኩል ከኤግዚብሽኑ ማግስት የራሳችንን ድህረ ኤግዚብሽን ጥናት እናካሂዳለን። ከኤግዚብሽኑ ጉብኝት እለት ጀምሮ ማንኛውም ጎብኚ ሲገባ ይመዘገባል። ይህም አንዱ የጥናቱ አካል ሲሆን  ማነው ይህንን ኤግዚብሽኑን የጎበኘው? የሚለውን ጥያቄ ለመመለስ ያግዘናል። ከዚህ ባለፈ ደግሞ ከኤግዚብሽኑ ተሳታፊዎችም የምንሰበስባቸው መረጃዎችም አሉ። በዚህ በኩል በተለይ ተሳታፊዎቹ በቀጣይ ኢንቬስትመንት ዙሪያ ያላቸውን ፍላጎት በተመለከተ በዝርዝር ከእነሱ መረጃ የምንሰበስብበት ሁኔታ አለ።

 

እነዚህ መረጃዎች ከተሰበሰቡ በኋላ አጠር ያለ ድህረ ኤግዚብሽን የማጠቃለያ ሪፖርት (Post show summary report) ይሰራል። በተለይ ተሳታፊዎችን በተመለከተ እነሱ እንዲሞሏቸው የሚደረጉ መጠይቆች ስላሉ ድህረ ኤግዚብሽን ውጤቱን ለመለካት ብዙም አይከብድም። ይህም ሪፖርት ለሁሉም አካላት እንዲደርስ ይደረጋል።

 

ሰንደቅ፡- መሰል ኤግዚብሽኖች ያመጡትን ውጤት በአፋጣኝ ለመለካት አስቸጋሪ ቢሆንም፤ በተለይ በሂደት ክትትል በማድረግ ከዚህ መድረክ ጋር በተያያዘ በኢትዮጵያ ኢንቬስት ያደረጉ፣ ምርቶቻቸውን ከውጭ ለመላክ ተቀባይ ወኪል ያገኙ፣ እንደዚሁም የኢትዮጵያ ነጋዴዎችን ምርት በመቀበል በውጭ የማከፋፈል ስራ ውስጥ የገቡ ተሳታፊዎችን ማወቅ የሚቻልበት አሰራር አለ?

 

አቶ ነብዩ፡-  እርግጥ ነው፤ ኤግዚብሽኑ በተጠናቀቀ ቀናትና ሳምንታት ውስጥ ብቻ ወዲውያኑ የማይታዩ ውጤቶች አሉ። ቢዝነስ ምንጊዜም በመቀራረብና በተለያዩ አጋጣሚዎች በመገናኘት የሚሰራ ስራ ነው። እኛ በሚቀጥለው ዓመት ይሄንኑ ስራ ስንሰራ መጀመሪያ የምናደርገው ነገር ቢኖር፤ በዚህ ዓመት በተካሄደው ኤግዚብሽን በተጨባጭ የተመዘገበውን ስኬት መፈተሸ ነው። ተሳታፊዎቹ ኢትዮጵያ ውስጥ መጥተው በዚህ መድረክ ሲሳተፉ ለምን እንደመጡ በተብራራ መልኩ የምንጠይቅበት አሰራር አለ። እነዚህ ሰዎች ሲመጡ የመጡበት አላማ እቃ ለመሸጥ ነው?፣ ወኪል ፍለጋ ነው?፣ የምርቶቻቸውን አይነት ለማስተዋወቅ ነው?። እነዚህ ሁሉ ጥያቄዎች በመጠይቅ (Questioners) ውስጥ ተጠቃለው ለእያንዳንዱ ተሳታፊ ይቀርብለታል። ከዚህ አንፃር መጀመሪያ አስበው መድረኩን የተሳተፉበት እቅድ ከስኬታቸው አንፃር እየተፈተሸ ሀገራዊ ፋይዳውም ጭምር ይታያል።

 

ሰንደቅ፡- የምርት ማሸጊያዎች (Packaging) የዚህ ኤግዚብሽን አንዱ አካል ነው። ሆኖም በሀገራችን የምርቱን ያህል ለማሸጊው ያን ያህል ብዙ አሳሳቢ ሆኖ አይታየም። ከዚህ አንፃር ዘርፉ አሁን ያለበት ደረጃ ምን ይመስላል?

አቶ ነብዩ፡- ማሸጊያን በተመለከተ ብዙ መሰራት ያለበት ጉዳይ ነው። ኢንዱስትሪው እያደገ ያለ ቢሆንም ገና ጅምር ላይ ነው። እርግጥ ነው በአለም አቀፍ ገበያ ውስጥ ለመግባት ምን አቀርብክ የሚለው ብቻ ሳይሆን አቀራረብህም ጭምር ይታያል። እነዚህ ሁሉ የገበያው አካል ናቸው። በአሁኑ ሰዓት በርካታ የፓኬጂግ ምርቶቹን ከውጭ እናስገባለን። በዚህ በኩል የቆርቆሮ ማሸጊያ ምርቶች፣ ጠርሙሶችና የመሳሰሉት ወደ ሀገራችን በስፋት ይገባሉ። እነዚህ የማሸጊያ ግብአቶች በስፋት በሀገራችን መመረት ካልቻሉ በስተቀር  በየጊዜው እየተወገዱ በአዲስ የሚተኩ የኢንዱስትሪ ግብአቶች በመሆናቸው የሚወስዱት የውጭ ምንዛሬም ቀላል አይሆንም። ኢትዮጵያ በመካከለኛውና ምስራቅ አፍሪካ ከኬኒያ ቀጥሎ የፓኬጂግ ማሸጊያ ግብዓቶችና ማሽነሪዎች አስመጪ ሀገር ናት።

 

በመሆኑም ኢንዱስትሪውን በሀገር ውስጥ ማስፋፋት ግድ ይላል። እርግጥ ነው፤ አሁን በርካታ ድርጅቶች በመሸጊያ ምርቶች ላይ መዋዕለ ነዋይ እያፈፈሰሱ ይገኛሉ። በዚህ ዘርፍ በርካታ ኩባንያዎች ወደ ገበያው ሲገቡ ብዛቱን ተከትሎ ወደ ጥራት የሚኬድበት ሁኔታ ይኖራል ብዬ አስባለሁ። መንግስትም ቢሆን በአሁኑ ሰዓት የተለያየ ምርትን የሚያመርቱ ኩባንያዎች የየራሳቸውን የምርት ማሸጊያ እንዲያመርቱ ጭምር ግፊት በማድረግ ላይ ይገኛል።

 

ሰንደቅ፡- ይህ መድረክ የቴክኖሎጂና የእውቀት ሽግግር መድረክ ጭምር መሆኑ ሲገለፅ ነበር። ይሁንና በኤግዚብሽኑ ላይ ከንግድ ተቋማት ውጪ አንድም የከፍተኛ ትምህርት ተቋም ተሳታፊ ሆኖ አላየሁም።  ይህ የሆነው ለምንድነው?

አቶ ነብዩ- ለእኔ ይህንን ጥያቄ ለመመለስ ትንሽ ከባድ ነው። በአንፃራዊ ዕይታ ለመናገር ብዙዎች ዩኒቨርስቲዎቻችን የሚሰሩት ማስተማርና ምርምር ላይ እንጂ ስርፀት ላይ ያላቸው ሂደት ገና ብዙ የሚቀረው ነው። በተለይ ከግል ዘርፉ ጋር ተቀራርቦ የመስራቱ ጉዳይ ብዙ ክፍተት ይታይበታል። በእንደዚህ አይነት መድረክ ላይ ለመሳተፍ በጀት የሚጠይቃቸው መሆኑን ይናገራሉ። ብዙ ጊዜ የመንግስት ፕሮግራሞች ሲኖሩ በነፃ የሚሳተፉባቸው ሁኔታዎች ስላሉ በእንዲህ አይነት መድረኮች የሚሳተፉበት እድል አናሳ ሆኖ ነው የሚታየው። ለዚህ ነው በዚህ ኤግዚብሽን  የከፍተኛ ትምህርት ተቋማት ያልታዩት።

 

 

 

·        አስከአሁን ድረስ በኢትዮጵያ ከ4 ቢሊዮን ዶላር በላይ  መዋዕለንዋይ አፍስሰዋል

 

በኢትዮጵያ በተለያዩ የኢንቨስትመንት አማራጮች ለመሰማራት ብሎም የኤክስፖርት ምርቶችን ከላኪዎች ለመቀበል እንደዚሁም የእነሱን ምርቶች ተቀብለው በኢትዮጵያ እንዲያከፋፍሉላቸው የሚፈልጉ የህንድና የሲሪላንካ  የባለሀብቶች ቡድን ከሰሞኑ በኢትዮጵያ ቆይታ አድርጓል። በላፈው አርብ በሂልተን ሆቴል በተካሄደው የኢትዮ-ህንድ የኢንቬስትመንት ሰሚናር በርካታ የኢትዮጵያና የህንድ ባለሀብቶች እንደዚሁም የሁለቱ ሀገራት የመንግስት ኃላፊዎች ተገኝተዋል።

 

በእለቱ ለተገኙት የህንድ ባለሀብቶች በኢትዮጵያ ያለውን እምቅ የኢንቬስትመንት አማራጭ በተመለከተ ገለፃ ተደርጎላቸዋል። በኢትዮጵያ ባለው፣ቀጥተኛ የውጭ ኢንቨስትመንት ቻይና የመጀመሪያውን ደረጃ ስትይዝ ህንድ ከቱርክ ቀጥሎ በሶስተኝነት ደረጃ የምትገኝ መሆኑን በእለቱ ከተደረገው ገለፃ መረዳት ችለናል። ኢትዮጵያ ያላትን ሰፊ የኢንቬስትመንት አማራጭ በተመለከተ ሰፋ ያለ ገለፃ ያደረጉት የኢትዮጵያ ኢንቬስትመንት ኮሚሽን ምክትል ኮሚሽነር አቶ አበበ አበባየሁ፤ ኢትዮጵያ ዝቅተኛ የሆነ የኤሌክትሪክ ታሪፍ ያላት መሆኑ፣ ወደ መቶ ሚሊዮን የሚጠጋ ሸማች ህዝብን የያዘች መሆኗ፣ በጤነኛ የኢኮኖሚ ስርዓት ውስጥ መገኘቷ፣ በተመጣጣኝ የጉልበት ዋጋ ሊሰራ የሚችል የሰው ሀይልን የያዘች ሀገር መሆኗ እንደዚሁም በገቢ ግብር ላይም ያላት የእፎይታ ጊዜና የመስሪያ ማሽነሪዎችንም ከቀረጥ ነፃ እንዲገቡ መደረጋቸው በርካታ ባለሀብቶች በሀገሪቱ መዋዕለ ነዋያቸውን እንዲያፈሱ እያደረገ መሆኑን አመልክተዋል። መንግስት በመሰረተ ልማት ላይ በሰፊው እያካሄደ ያለው ግንባታም አንዱ የኢንቬስትመንት መስህብ መሆኑ በቀረበው ሪፖርት ተመልክቷል።

 

አዲሱ የኢትዮ ጂቡቲ-የባቡር እንደዚሁም በቅርቡ የተጠናቀቀው ግልገል ጊቤ ሶስት የኤሌክትሪክ ሀይል ማመንጫ በዋነኝነት ተጠቅሰዋል። ከዚህም በተጨማሪ ሀገሪቱ በማኑፋክቸሪጉ ዘርፍ ውጤታማ ለመሆን እያደረገች ባለው ጥረት የአፍሪካ ዋነኛ የማኑፋክቸሪግ ማዕከል ለመሆን በሰፊው እየተሰራ መሆኑም በቀረበው ሪፖርት ተመልክቷል።

 

በህንድ በኩል በቀረበው ሪፖርት የህንድ ባለሀብቶች በኢትዮጵያ ኢኮኖሚ ውስጥ እስከአሁን ድረስ ያፈሰሱት ቀጥተኛ የኢንቨስትመንት መጠን ከአራት ቢሊዮን የአሜሪካን ዶላር ያለፈ መሆኑ ተገልጿል። ህንዳዊያኑ በኢትዮጵያ በመሰረተ ልማት ግንባታ፣በጋዝና ነዳጅ ፍለጋ፣ በጨርቃጨርቅና አልባሳት እንደዚሁም በፋይናስ ተቋማት ዙሪያ መዋዕለ ነዋያቸውን ለማፍሰስ ፍላጎት ያላቸው መሆኑን ገልፀዋል። መንግስት የገነባቸው የኢንዱስትሪ ፓርኮች ለባለሀብቶች ምቹ መሆናቸውን የገለፁት ምክትል ኮሚሽነሩ፤ ባለሀብቶቹ ከፈለጉም የራሳቸውን ኢንዱስትሪ ፓርክም በመገንባት ስራቸውን የሚያከናውኑበት እድል ያለ መሆኑንም ገልፀዋል። ይህንንም ለማከናወን ፍላጎት ያለው ባለሀብት ሌሎች የማበረታቻ ጥቅሞች እንደተጠበቁ ሆነው መሬት ከሊዝ ነፃ የሚያገኝበት እድል ያለ መሆኑም ተጠቁሟል።

 

በተመሳሳይ መልኩ የሲሪላንካ ባለሀብቶችም በኢትዮጵያ ቆይታ በማድረግ በሀገሪቱ መዋዕለ ነዋያቸውን ለማፍሰስ ፍላጎት ያላቸውን መሆኑን ገልፀዋል። ባለሀብቶቹ በኢትዮጵያ ንግድና ዘርፍ ማህበራት ምክርቤት አዳራሽ በመገኘት ከተለያዩ የኢትዮጵያ ባለሀብቶች ጋር የአቻ ለአቻ ውይይት በማድረግ የመረጃ ልውውጥ አድርገዋል።

በስራ ላይ ከዋለ ስምንት ዓመታትን ያስቆጠረው የፌደራሉ የትራፊክ ህግ በዚህ ዓመት በአዲስ ህግ የሚለወጥ ሲሆን ይህም ህግ በሚያስቀምጠው የብቃት ማረጋገጫ መስፈርት አንድ አሽከርካሪ መንጃ ፈቃድ ለማገኘት ከሚጠየቃቸው መስፈርቶች መካከል የትምህርት ደረጃ እንደዚሁም እድሜ መሆኑን የፌደራል ትራንስፖርት ባለሥልጣን ዋና ዳይሬክተር አቶ ካሳሁን ኃይለማርያም ገልፀዋል። በሁለት ሺህ ዓ.ም የወጣው የትራፊክ ህግ ጠንካራና ደካማ ጎኖች የተፈተሹ መሆኑን የገለፁት ዋና ዳይሬክተሩ በዚህም መሰረት በአዲሱ ህግ መሰረት የመንጃ ፈቃድ የሚያወጡ አሽከርካሪዎች ተፈላጊ የትምህርት ደረጃ አስፈላጊ ሆኖ የተወሰደ መሆኑን አመልክተዋል። የግል መኪና አሽከርካሪዎችን ሳይሆን የህዝብና የጭነት መኪና የሚያሽከረክሩ አሽከርካሪዎች ህጉ በሚያስቀምጠው የእድሜና የትምህርት ደረጃ ሲያሟሉ ብቻ ወደ ብቃት ማረጋገጡ ሂደት ውስጥ እንዲገቡ የሚደረጉ መሆኑን አመልክተዋል። ከዚህም በተጨማሪ አንድ አሽከርካሪ አሁን እንዳለው አሰራር በቀጥታ ከፍተኛ ጭነት የሚጭኑና የህዝብ ተሽከርካሪዎችን የሚያሽከረክርበት አሰራር ቀርቶ የብቃት ማረጋገጫው ከአነስተኛና የግል መኪኖች ወደ ወደ ከባድ ተሸከርካሪዎች ከፍ እያለ የሚሄድበት አሰራ የሚዘረጋ መሆኑን አቶ ካሳሁን አመልክተዋል።

 

በሀገሪቱ ከጊዜ ወደ ጊዜ እየከፋ በመጣው የትራፊክ አደጋ በዓመት እስከ 4 ሺህ ሰው ህይወቱን እያጣ መሆኑን ያመለከቱት ዋና ዳይሬክተሩ በቀጣይ በፓርላማው ፀድቆ ወደ ስራ የሚገባው ህግ የአሽከርካሪዎችን ጥፋት በሪከርድነት ጭምር በመያዝ ለሰው ህይወት አደገኛ የሆኑ አሽከርካሪዎች ከማሽከርከር ስርዓቱ ሳይቀር እንዲወገዱ የሚያደርግ በመሆኑ የትራፊክ አደጋውን በከፍተኛ ደረጃ ይቀንሰዋል ተብሎ የሚጠበቅ መሆኑን አመልክተዋል።

 

እንደ አቶ ካሳሁን ገለፃ በኢትዮጵያ በአሁኑ ሰዓት በዓመት ከውጭ የሚገባው የተሽከርካሪ ቁጥር አንድ መቶ ሺህ ደርሷል። “ይህም ቢሆን ብዙ ሊባል የሚችል የተሽከርካሪ ቁጥር አይደለም” ያሉት አቶ ካሳሁን ከህዝቡ ቁጥር አንፃር የተሽከርካሪው ቁጥር በንፅፅር ሲታይ በእያንዳንዱ ሰው 8 መኪና መሆኑን ገልፀዋል በስዊድን አራት ሚሊዮን መኪኖች ያሉ መሆኑን የገለፁት ዋና ዳይሬክተሩ ይሁንና በዓመት በአገሪቱ የሚደርሰው የአደጋ ቁጥር ከ260 እስከ 280 ብቻ መሆኑን አመልክተዋል።  ሆኖም በኢትዮጵያ እጅግ ውስን ተሽከርካሪ ቢኖርም በአሁኑ ሰዓት በዓመት በተሽከርካሪ የሚደርሰው የሞት አደጋ ቁጥር 4 ሺህ የደረሰ መሆኑን ኃላፊው ጨምረው አመልክተዋል። በቀጣይ ከሚወጣው ህግ ባሻገር  የአሰራር ሲስተሙን አውቶማቲክ ለማድረግና ከፌደራል እስከ ክልል በመረጃ መረብ የተገናኘ ለማድረግ ከአለም ባንክ በተገኘ 92 ሚሊዮን ዶላር ብድር አዲስ ፕሮጀክት እየተሰራ መሆኑን ገልፀዋል። ይህም የመረጃ መረብ፤ የአሽከርካሪን፣ የተሸከርካሪን፣ የቅጣት፣ የምዝገባ ስርዓቱና ሌሎች መረጃዎች በአንድ መረጃ ቋት ውስጥ እንዲገቡ የሚደረግ መሆኑን ኃላፊው ገልፀዋል።


Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 94

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 100

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 94

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 100

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 94

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 100

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 94

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 100

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 94

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 100

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 94

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 100

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 94

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 100

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 94

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 100

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 94

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 100

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 94

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 100

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 94

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 100

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 94

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 100

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 94

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 100

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 94

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 100

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 94

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 100

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 94

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 100

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 94

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 100

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 94

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 100

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 94

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 100

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 94

Warning: Illegal string offset 'active' in /home/sendekne/public_html/templates/leo_news/html/pagination.php on line 100
Page 1 of 48

Sendek Newspaper

Bole sub city behind Atlas hotel

Contact us