You are here:መነሻ ገፅ»ፖለቲካ

 

በሳምሶን ደሳለኝ

 

የቅዳሜ ጥቅምት 25 ቀን 2010 ዓ.ም. የሳዑዲ ንጉሳዊ አገዛዝ አሥራ አንድ ልዑላን፣ በሥራ ላይ የነበሩ አራት ሚኒስትሮች፣ የቀድሞ ሚኒስትሮች እና ባለሀብቶች “በጸረ-ሙስና ዘመቻ” ሽፋን ጠራርጎ ባለአምስት ኮከብ ሆቴል ውስጥ ለጥያቄ በሚል በቁም እስር ውስጥ ካስቀመጣቸው ሳምንት አልፎታል።


ወጣቱ አልጋ ወራሽ መሐመድ ቢን ሰልማን በሳዑዲ ዓረቢያ በፖለቲካ በንግድ ተፅዕኖ ፈጣሪ የሆኑትን እና በውሃቢዝም አስተምህሮ ከፍተኛ ሊሂቃን የሆኑ መንፈሳዊ ሰዎችን ለቀጣይ የንግስና መንገዱ ላይ እንቅፋት ይሆናሉ ብሎ በመስጋት እየጠረጋቸው ይገኛል። የ32 ዓመቱ አልጋ ወራሽ ልዑል ሰልማን የራሱን የፖለቲካ ምኅዳር ለማጠናከር የወሰደው እርምጃ ምን ያህል ርቀት እንደሚወስደው አሁን ላይ ማንም መገመት አይችልም።


መረጃዎች እንደሚያሳዩት የሳዑዲ ንጉሳዊ ቤተሰቦች ወይም የሳዑድ ቤተሰቦች በቁጥር 15ሺ ይደርሳሉ። አብዛኛው የንጉሳዊ ቤተሰቦቹ ሃብት የሚገኘው 2ሺ በሚሆኑ ግለሰቦች እጅ ነው። ከ15ሺዎቹ የሳዑድ ቤተሰቦች 4ሺ ልዑላን ናቸው። የአልጋ ወራሽ ልዑል ሰልማን የጸረ ሙስና ዘመቻ በከፍተኛ ፍጥነት በመጓዝ አጠቃላይ ታሳሪዎቹን ከሳዑዲ ቤተሰቦች የታሰሩትን ጨምሮ 1ሺ 700 አድርሶታል። ከጸረ-ሙስናው ዘመቻ ጋር በተያያዘም የመካከለኛው ምስራቅ ጂዖ-ፖለቲካ በከፍተኛ ፍጥነት እየተለዋወጠ ይገኛል።


የመካከለኛው ምስራቅ ጂዖ-ፖለቲካ በፍጥነት ለመቀያየር ዋና ዋና ምክንያቶችን ከሳዑዲ አንፃር ተይለር ዱርደን ሲዘረዝሩ፤ ያልተጠበቀ እና ከፍተኛ የውስጥ የፖለቲካ ተቀናቃኞችን የማጥፋት እርምጃ መወሰዱ፣ ትልቅ ውስጣዊ የፖሊሲ እና የስትራቴጂ ለውጥ መደረጉ፣ ከአሜሪካ በፖለቲካ በፋይናንስ እና በሚሊተሪ ጥገኛ ከመሆን መሸሽ፣ ከቻይና ጋር በጥልቅ ግንኙነት መተሳሰር፣ አስገራሚ በመሆነ መልኩ ከሩሲያ ጋር በኢኮኖሚ እና በሚሊታሪ ግንኙነት መመስረት እና ከእስራኤል ጋር የትብብር እና የወዳጅነት ግንኙነቶች መጠናከር ናቸው።


በተለይ በአሜሪካ ኒክሰን አስተዳደር እና በቀድሞ በሳዑዲ ንጉስ ፋይሰል መካከል ከ41 ዓመታት በፊት በሚስጥራዊ የተደረገውን ስምምነት ብሎምበርግ ወደኋላ መለስ ብሎ ሲገልጸው፣ አሜሪካ ከሳዑዲ ዓረቢያ ነዳጅ ትገዛለች በምላሹ ወታደራዊ እርዳታ እና ወታደራዊ ቁሶች ታቀርባለች፤ ሳዑዲ በበኩሏ ከነዳጅ ሽያጭ የምታገኘውን ቢሊዮን ዶላር ገቢን የአሜሪካን የግምጃ ቤት ሰነድ መግዛት እና ለአሜሪካ ኢኮኖሚ ፈሰስ ታደርጋለች።


በዋሽንግተን የመካከለኛው ምስራቅ የውድሮ ዊልሰን ዓለም ዓቀፍ ማዕከል ተመራማሪ ዴቪድ ኦታዌ በሁለቱ ሀገሮች መካከል ከ41 ዓመት በፊት የተፈረመውን ሚስጥራዊ ስምምነት አስመልክቶ እንደተናገረው፣ የግምጃ ቤት ሰነድ መግዛት ዋናው ስትራቴጂው የሳዑዲ የነዳጅ ገንዘብ ወደ አሜሪካ በምልሰት አዙሪት ውስጥ በመክተት ከአሜሪካ ገበያ እንዳይወጣ ማድረግ ነው ብሎታል። ከሳዑዲ ዓረቢያ የግምጃ ቤት ግዢ የሚገኘው ገንዘብ ለአሜሪካ ጦር መሳሪያ አምራች ኩባንያዎች ለማምረቻነት የሚቀርብ ነው።


ሌላው የሳዑዲ ውስጣዊ የፖለቲካ ጡዘት የሚጀምረው ንጉስ ሳልማን እ.ኤ.አ. በ2015 ወደ ንግስና ሲመጡ ነው። በተለይ ደግሞ ልዑል አልጋ ወራሽ ሰልማን መሐመድ ቢን መሾማቸውን ተከትሎ ነው። ሰልማን የመጀመሪያው ሥራ አድርጐ የወሰነው በየመን የእርስ በእርስ ጦርነት ውስጥ በቀጥታ ተሳታፊ መሆን ነው። ይህም ሲባል፤ ሳዑዲ በሱኒ ተጽዕኖ ይመራ የነበረውን መንግስት ስትደግፍ፤ ኢራን በበኩሏ በመንግስት ላይ ጦር መሳሪያ ያነሱትን የሁዚ አማፂያንን ደግፋ ቆመች። በግልጽ ሳዑዲ እና ኢራን የውክልና ጦርነት ውስጥ ገቡ።


እ.ኤ.አ. በ2017 ሳዑዲ ዓረቢያ ኳታርን አሸባሪዎችን በመደገፍ እና ሰይጣናዊ ሥራዎችን በመፈጸም ድርጊት ከሰሰች። ኳታር በበኩሏ ለዓለም አቀፉ ሕብረተሰብ ሳዑዲ ዓረቢያ በኳታር ንጉሳዊ ቤተሰቦች ላይ የሥርዓት ለውጥ ለማድረግ እየሰራች መሆኗን በመጥቀስ ከሰሰች። ከዚህ ጋር በተያያዘ ባልተጠበቀ ፍጥነት እና አጋጣሚ ኢራን ከኳታር መንግስት ጎን በመቆም የሳዑዲን እንቅስቃሴ ለመቀልበስ ተሰለፈች። ይህም በመሆኑ ሳዑዲና ኢራን በአዲስ መልኩ ወደ ውክልና ጦርነት ውስጥ ገቡ።


እንዲሁም በሶሪያ ምድር ለአምስት አመት በተደረገው ጦርነት ኢራን የበሽር አላሳድ መንግስትን ወግና ስትቆም፤ ሳዑዲ አረቢያ በበኩሏ የአል-አሳድን መንግስት ከሚቀናቀኑ ሃይሎች ጋር አበረች። በተያያዘም የሶሪያ ሕጋዊ መንግስት የሆነውን የበሽር አላሳድ መንግስትን ሩሲያ በቀረበላት ጥሪ መሰረት ድጋፍ ማድረጓን ተከትሎ፤ የበሽር አላሳድ መንግስት ከመወድቅ ተረፈ። ሶሪያም እንደመንግስት ከመንግስታዊ ውደቀት ተረፈች። ኢራንም በገባችው የውክልና ጦርነት በሳዑዲ አረቢያ ላይ ድል ተቀዳጀች። ከፍተኛው እገዛ የሩሲያ ቢሆንም።


ሳዑዲ አረቢያ ከላይ በተዘረዘሩት ዓለም አቀፍና አካባቢያዊ ሁኔታዎች መነሻ ውጥረትና ውድቀት ላይ እየተገኘች፣ ቅዳሜ ጥቅምት 25 ቀን 2010 ዓ.ም. ማምሻውን በልዑል አልጋ ወራሽ ሰልማን መሐመድ ቢን የተመራው “የጸረ-ሙስና ዘመቻ” በፖለቲካ በንግድ ተፅዕኖ ፈጣሪ የሆኑትን እና በውሃቢዝም አስተምህሮት ከፍተኛ ሊሂቃን የሆኑ መንፈሳዊ ሰዎችን በቁጥጥር ስር በማዋል ቀድሞ በተፈጠረው ውጥረት ላይ አዲስ ነዳጅ አፈሰሰበት። ከፀረ-ሙስና ዘመቻው አንድ ቀን ቀደም ብሎም በየመን የሚገኙት የሁዚ አማፃያን የባልስቲክ ሚሳኤል ወደ ሳዑዲ ዋና ከተማ ሪያድ አወናጭፈዋል፤ ሆኖም ግን በአሜሪካ እርዳታ ከሽፏል። ሳዑዲ ዓረቢያ በበኩሏ ድርጊቱን ተከትሎ፣ የተተኮሰው ሚሳኤል ኢራን ሰራሽ በመሆኑ ኢራን ጦርነት ከፍታብኛለች ስትል ከሳለች።


 

ከላይ ባስቀመጥናቸው ነጥቦች መነሻ የመካከለኛው ምስራቅ ጂኦ-ፖለቲካን ለመቆጣጠር በሳዑዲ አረቢያ እና በኢራን መካከል እየተደረገ ባለው ትግል፣ በኢራን የበላይነት እየተጓዘ ይመስላል። ምክንያቱም ሳዑዲ አረቢያ በየመን ያዋቀረችው የሱኒ ፖለቲካ ኃይል ጥምረት ከሽፏል፤ ኳታር ባልተጠበቀ መልኩ ወደ ኢራን ሄዳለች፤ ኢራን በኢራቅ ፖለቲካ ከፍተኛ ተፅዕኖ ፈጣሪ ሆናለች። ሳዑዲ አረቢያ ውስጣዊ የፖለቲካ ሽኩቻ ውስጥ በመግባት ያልተረጋጋ መንግስት ባለቤት ስትሆን፣ ኢራን በምርጫ መንግስት መመስረቷን ቀጥላለች።


በዚህ ሒደት ተስፋ የቆረጡት የሳዑዲ ንጉስ እና አልጋ ወራሽ ዓለምን ባደናገጠ መልኩ የሊባኖስ ጠቅላይ ሚኒስትር ሳድ ሃሪሪን አግተው በሪያድ መያዛቸው በስፋት እየተወራ ነው። በጉዳዩ ላይ ሳዑዲ አረቢያ እና ጠቅላይ ሚኒስትር ሳድ ሃሪሪ ማስተባበያ ከመስጠታቸውም በላይ ውንጀላውን ውድቅ አድርገውታል። በአንፃሩ የሊባኖስ ፓርላማ እና ፕሬዝደንቱ ሳድ ሃሪሪ አሁንም ጠቅላይ ሚኒስትራችን ናቸው ሲሉ ገልጸዋል። የሂዝቦላ መሪው ሃሰን ነስረላ በበኩላቸው ሳዑዲ ዓረቢያ ሊባኖስ ላይ ጦርነት አውጃለች ሲሉ ከሰዋል።


የጂኦ-ፖለቲካ ውጥረቶቹ እንደተጠበቁ ሆነው፤ አልጋ ወራሽ ልዑል ቢን ሰልማን የ2030 ዕቅድ አውጥተው ኢኮኖሚውን ማጠናከርና ኢንቨስትመንትን ማስፋፋት፣ በነዳጅ ምርት ላይ ያለውን ጥገኝነት መቀነስ፣ ከሶስተኛ አገሮች የሚኖሩ የንግድ ልውውጦች በነዳጅ ምርት ላይ ከሚያተኩሩ ይልቅ በሌሎች ዘርፎች ለመሰማራት 500 ቢሊዮን ዶላር እያፈላለጉ ይገኛሉ። አንዱ ማስፈጸሚያ መንገዳቸው አድርገው የወሰዱት ለእስር ከዳረጓቸው ሰዎች 800 ቢሊዮን ዶለር የሚገመት ሃብት እንዳይንቀሳቀስ እገዳ መጣል ነው። በነዳጅ ምርት ላይ ተሰማርተው ቱጃር ለሆኑት ባለሀብቶች የአልጋ ወራሹ እቅድ ተቀባይነት ባለማግኘቱ በአፀፋው ለእስር መዳረጋቸው ይነገራል።


ሴቶች መኪና እንዲያሽከረክሩ መፍቀድን ጨምሮ በተለይ ለምዕራቡ ዓለም የቀረቡ አስተምህሮቶችን ወደ ሳዑዲ በመሳብ (Modern Muslim)፣ ኢኮኖሚያዊ ዕድገት ለማምጣት የሚተጉት ንጉሡና አልጋ ወራሹ እየተሞካሹ፣ እንዲሁም በሳዑዲ ዓረቢያ ዘመናዊነትንና አዲስ ዓይነት ምልከታ የማምጣቱ አካሄዳቸው በወጣቱ ክፍል ድጋፍ አግኝተዋል። ይሁንታን ያስገኘላቸው ቢሆንም፣ በአንፃሩ ግን በወግ አጥባቂዎቹና ለዓመታት ንግዳቸውን እየተቀባበሉ በቆዩት የሳዑድ ቤተሰቦች ዘንድ በቀላሉ ተቀባይነት ለማግኘት ተቸግረዋል።


የብሔራዊ ዘቡንና የባህር ኃይሉን አዛዥ ቀይረዋል። ይህም ከንጉሡ ጀርባ የልዑል አልጋ ወራሹ ጡንቻ አለ አስብሏል። በሳዑዲ የአሲር ግዛት ምክትል ገዢ ልዑል መንሱር ቢን ሙክሪን ከብዙ ባለሥልጣናት ጋር የቅኝት ሥራ ጨርሰው ወደ ሳዑዲ በመመለስ ላይ እያሉ ሔሊኮፕተራቸው በሳዑዲና በየመን ድንበር ተከስክሶ መሞታቸው የሚታወስ ነው። ሔሊኮፕተሩ የተከሰከሰበት ምክንያት አልታወቀም። ከመሬት በተተኮሰ ሚሳኤል መመታቱን የሚገልፁ ሪፖርቶች ወጥተዋል። ይህም አልጋ ወራሹ ሥልጣኑን ለማራዘም የሚያደርገው ጥረት አንድ አካል ተደርጎ ተጠርጥሯል።


በተጨማሪም በሳዑዲው አልጋ ወራሽ መሐመድ ቢን ሰልማን የሚመራው የፀረ ሙስና ኮሚቴ በቁጥጥር ሥር ካዋላቸው መካከል ቢልየነሩ ልዑል አልዋሊድ ቢን ታላል፣ የቀድሞ የገንዘብ ሚኒስትር ኢብራሒም አል አሳፍ፣ የሳዑዲ ባህር ኃይል ኮማንደር አብዱላህ አል ሱልጣን፣ የኤምቢሲ ቴሌቪዥን ኔትወርክ ባለቤት አልዋሊድ አል ኢብራሒም፣ ባለሀብቱ ሼክ መሐመድ ሁሴን ዓሊ አል አሙዲ፣ እንዲሁም የሳዑዲ ኢንቨስትመንት ባለሥልጣን የቀድሞ ገዥ አሚር አል ዳባጋ፣ ቢሊየነሩ ልዑል አዋሊድ ቢን ታላል፣ የብሔራዊ ዘብ ሚኒስትሩ ልዑል ሚተብ ቢን አብዱላህ፣ የኢኮኖሚና ፕላኒንግ ሚኒስትሩ ልዑል አደል ፋኪ፣ የኦሳማ ቢን ላደን ወንድምና የቢን ላደን ግሩፕ ሊቀመንበር ባክር ቢን ላደን በሪያድ ባለ አምስት ኮከብ ሆቴል ሪትዝ ካርልተን በእስር ላይ ይገኛሉ።

 

ቻይና አዲሷ አስፈላጊ ሀገር


በማርች 2012 የቀድሞ የአሜሪካ ፕሬዝደንት ባራክ ኦባማ ሳዑዲን ይጎበኛሉ ተብለው ቢጠበቁም ሳይጎበኙ ቀርተዋል። ይህንን ተከትሎ ከ41 ዓመት በፊት በአሜሪካ እና በሳዑዲ ዓረቢያ መካከል የነበረውን ሚስጥራዊ ግንኙነት በሚጥስ መልኩ ንጉስ ሰልማን በማርች 16 ቀን 2017 ከፍተኛ ቁጥር ያለው ልዑካን በመምረት ወደ ቤጂንግ ተጉዘው ጉብኝት አድርገዋል። ከቻይና መንግስት ጋርም የ60 ቢሊዮን የአሜሪካ ዶላር የንግድ ስምምነት ሰነድ ተፈራርመዋል። በስምምነት ሰነዱ ከታቀፉት መካከል የሳዑዲ አረቢያ ነዳጅ ኩባንያ “Aramco” እና “China North Industries Group Corp (Norinco)” ይገኙበታል። እንዲሁም ይህ ስምምነት ሳዑዲ ኢኮኖሚዋን ከአሜሪካ ጥገኝነት ለማላቀቅ የተደረገ ተደርጎ ተወስዷል።


ንጉስ ሰልማን በቻይና ቆይታቸው፣ ቻይና በመካከለኛው ምስራቅ ፖለቲካ ብዙ ሚና መጫወት እንደምትችል በማንሳት ተሳታፊ እንድትሆን ጋብዘዋል። በዚህም ሳያበቁ እ.ኤ.አ. በኦገስት 2017 አዲስ የ70 ቢሊዮን ዶላር በኢንቨስትመንት፣ በንግድ፣ በኃይል አቅርቦት፣ በፖስታ አገልግሎት በኮሚኒኬሽን እና በሚዲያ ዙሪያ አብረው ለመስራት ስምምነት ፈጽመዋል።


ንጉስ ሰልማን ሩሲያን በጎበኙ ጊዜ ከሩሲያ ፌዴሬሽን ጋር የጦር መሳሪያ ግዢ እና በሃይል አቅርቦት ዙሪያ ከመፈራረማቸውም በላይ S-400 የተባለ ዘመናዊ የአየር መቃወሚያ መሣሪያ ገዝተዋል።


ሳዑዲ አረቢያ በመካከለኛው ምስራቅ የኢራንን ተፅዕኖ ለመቋቋም እየሰራች ሲሆን፤ በሌላ መልኩ ለ41 ዓመት ከአሜሪካ ጋር የነበራትን ሚስጥራዊ ግንኙነት በቻይናና በሩሲያ ለመተካት እየተጋች ነው። በአካባቢው እና በዓለም አቀፉ የጂኦ-ፖለቲካ አጣብቂኝ ውስጥ የገባችው ሳዑዲ አረቢያ ቀጣይ ጉዞዋ ምን ሊሆን እንደሚችል መገመት ከባድ ሆኗል። 

 

በይርጋ አበበ

 

ያለፉትን 26 ዓመታት የኢትዮጵያን ፖለቲካ በደንብ ላጤነ ሰው የሚያገኘው እውነታ መልኩ ጉራማይሌ አካሄዱ የሰካራም እርምጃ የሚሉት አይነት ነው። በተለይ በተቃውሞው ጎራ የተሰለፉት ኃይሎች አንድ እርምጃ ወደ ፊት ተራመዱ ሲባል ሁለት እርምጃ ወደኋላ እየተመለሱ፤ ሄዱ ሲባል ሲመለሱ፣ ቆሙ ሲባል እየወደቁ እዚህ ደርሰዋል። ህዝቡም ከገዥው ፓርቲ ውጭ ያሉ አማራጭ ሃሳቦችን ለማግኘት የተቃዋሚዎችን ጓሮ ሲመለከት የአንዳንዶቹ በራሳቸው በፓርቲዎቹ አባላትና አመራሮች እሾህና አሜኬላ ተዘርቶበት በቅሎ ጓሮውን ወሮታል። የተወሰኑት ደግሞ ከፓርቲው ውጭ በሆኑ ኃይላት (እንደ ፓርቲዎቹ እምነት የመንግሥት ሥውር እጆች) በዘሯቸው አራሙቻዎች ተውጠዋል። በዚህ የተነሳም የተቃውሞውን ጎራ የፖለቲካ አካሄድ ሕዝቡ በሙሉ ልቡ ሊቀበለው አልቻለም። በመሆኑም ተደጋግሞ እንደተባለው “ወይ ተባበሩ አለዚያ ተሰባበሩ” ሲል አቋሙን በግልፅ ሲያሰማ ቆይቷል።


ወዲህ ደግሞ የቀድሞው ጠቅላይ ሚኒስትር መለስ ዜናዊ “እንዳለመታደል ሆኖ ጠንካራ ተቃዋሚ የለንም” ብለው መናገራቸው ይታወሳል። የፖለቲካ ልሂቃኑ ግን “ኢህአዴግም ሆነ አቶ መለስ ሞጋች ሃሳቦችን ተቀብሎ ማስተናገድ አይችሉም። ለዚህ ደግሞ አመላካቹ በ1997 ከቅንጅትና ከኅብረት የገጠማቸውን ፈተና መቋቋም ሲሳናቸው ታይተዋል” ሲሉ የአቶ መለስን ሃሳብ ውድቅ ሲያደርጉት ተስተውሏል።


የዚህ ሃሳብ አራማጆች አስተያየታቸውን ሲያጠናክሩም ገዥው ፓርቲ ኢህአዴግ በ2002 እና 2007 የተካሄዱ ሁለት አገር አቀፍ ምርጫዎችን ጠራርጎ ማሸነፉን ያስታወሱና በተለይም በአሁኑ ወቅት በአገሪቱ አብዛኛው ክፍል ለተነሳው ግጭት አንዱ እና ዋናው ምክንያት የሁለቱ ምርጫዎች ውጤት ነው ሲሉ ይናገራሉ። የኦፌኮ ምክትል ሊቀመንበር አቶ ሙላቱ ተሾመ እና የሰማያዊ ፓርቲ ሊቀመንበር አቶ የሽዋስ አሰፋ ይህን ሃሳብ ከሚያራምዱ ፖለቲከኞች መካከል ይመደባሉ።


አቶ ሙላቱም ሆነ አቶ የሽዋስ ገዥውን ፓርቲ በሚተች ንግግራቸው “ተቃዋሚ ፓርቲዎች እንዳይጠናከሩ መንግሥት ያላሰለሰ ጥረት ያደርጋል” ይላሉ። ከ2001 እስከ 2006 ዓ.ም ባሉት አምስት ዓመታት ጠንካራ ተቃዋሚ ሆኖ የነበረው አንድነት ለፍትህና ለዴሞክራሲ ፓርቲ በአንድ ጀምበር ክፍልፍሉ ወጥቶ የቀድሞ አመራሮቹ ፓርቲውን ለቀው ወጡ። በፓርቲው አመራሮች መካከል የተፈጠረውን ልዩነት የዳኘው ብሔራዊ ምርጫ ቦርድም የባለቤትነት ተገቢነቱን በእነ አቶ ትዕግሥቱ አወሉ በመተካቱ እነ ኢንጂነር ግዛቸው ሽፍራውን፣ እነ አቶ ተክሌ በቀለን ጨምሮ ከ250 በላይ የፓርቲው አመራሮች (ከወረዳ እስከ ፌዴራል ባሉ መዋቅሮች) ፓርቲውን ለቀው ወጡ። እነዚያ አመራሮች ሰሞኑን ከሰማያዊ ፓርቲ ጋር በአባልነት ታቅፈው በሰላማዊ የፖለቲካ ትግል መሳተፍ እንደሚፈልጉ ጋዜጣዊ መግለጫ ሰጥተዋል። ይህን ተከትሎም የሰሞኑ አብይ የፖለቲካ ዜና ለመሆን በቅተዋል።


የቀድሞ የአንድነት አመራሮች በሰማያዊ ፓርቲ አባልነት ታቅፈው ለመታገል ምን አነሳሳቸው? የሰማያዊ ፓርቲ ምላሽስ ምን ይመስላል? እንዲሁም ቀጣይ የፓርቲው ጉዞስ ምን መልክ ይኖረዋል? የሚሉትን ሃሳቦች እያነሳን ከዚህ በታች እንመለከታቸዋለን።

 

ጉዞ ወደ ዳግም ፓርቲ ምሥረታ እና የከሸፈ ጥረት


በ2002 ዓ.ም በተካሄደው አገር አቀፍ ምርጫ ፓርላማ መግባት የቻሉት ብቸኛው የተቃዋሚ ፓርቲ አባሉ አቶ ግርማ ሰይፉ ማሩ ከቀድሞ ጓደኞቻቸው ጋር በመሆን አዲስ የፖለቲካ ፓርቲ ለማቋቋም ለምርጫ ቦርድ ደብዳቤ ማስገባታቸውን ከሰንደቅ ጋዜጣ ጋር ባደረጉት የሥልክ ቃለ ምልልስ ተናግረው ነበር። አቶ ግርማ ስለ አዲሱ ፓርቲ ምሥረታ ጅማሮ ከተናገሩ ከአንድ ዓመት በኋላ ግን ይመሠረታል የተባለው ፓርቲ ቀርቶ አመራሮቹ (ከወረዳ እሥከ ፌዴራል ያለው የቀድሞ አንድነት አመራር) ከሌላ ፓርቲ ጋር በአባልነት ታቅፈው መታገልን እንደ አማራጭነት ወሰዱ።


ይህ ለምን ሆነ? ብለን የአንድነት ለፍትሕና ለዴሞክራሲ ፓርቲ የቀድሞውን ተጠባባቂ ምክትል ሊቀመንበር አቶ ተክሌ በቀለን ጠይቀናቸው ነበር። አቶ ተክሌ ሲመልሱም፤ “አንድነት ፓርቲ በአገር ውስጥም ሆነ በውጭ ሰፊ ተቀባይነት ያለው መሆኑ ይታወቃል። ምርጫ ቦርድ ፓርቲውን ካዳከመው በኋላ እንደገና በሌላ ፓርቲ ተመልሰን በመንቀሳቀስ ከአራት ክልሎች ወደ ሦስት ሺህ የሚጠጋ የድጋፍ ፊርማ ማሰባሰብ ችለን ነበር። የተለያዩ አክቲቪስቶችንም በፓርቲው ምሥረታ ሂደት እንዲቀላቀሉን ጥያቄ አቅርበንላቸው ተወያይተናል። ነገር ግን የአብዛኛው ሰው አስተያየት አዲስ ፓርቲ ከመመስረት ይልቅ ያሉትን አጠናክሮ መሄድና የተለመደውን አሰራር ትቶ እውነተኛ ፓርቲዎችንና በርዕዮተ ዓለም የሚመሳሰለንን መቀላቀል ይሻላል የሚል ስምምነት ተደረሰ። በዚህ ምክንያት አዲስ ፓርቲ የመመስረት እቅዳችንን ትተን ወደዚህ ሃሳብ ልንመጣ ችለናል” ሲሉ ተናግረዋል።


የቀድሞዎቹ የአንድነት አመራሮች አዲስ ፓርቲ ለመመስረት የአምስት ክልል ድጋፍ የግድ ያስፈልጋቸው ነበር። ከአራት ክልል ወደ ሦስት ሺህ የሚጠጋ ድጋፍ ያገኙት እነ አቶ ተክሌ የአምስተኛውን ክልል ድጋፍ ለማግኘት ዝግጅት አድርገው ነበር። ፊርማም ማሰባሰብ ጀምረው እንደነበር ለሰንደቅ ጋዜጣ ተናግረዋል። ሆኖም ይላሉ አቶ ተክሌ፤ “ሆኖም በአገር ውስጥና ውጭ አገር ባለን መዋቅር ባደረግናቸው ውይይቶች የተሳታፊዎች፣ የምሁራንና የደጋፊዎቻችን ፍላጎት አዲስ ፓርቲ ከመመስረት ይልቅ ያሉትን ማጠናከር እንደሚሻል ስለነገሩን የአዲሱን ፓርቲ ምሥረታ ወደጎን ልንለው ችለናል” ብለዋል።


51 የቀድሞው አንድነት አመራሮችም ወደ ሰማያዊ ፓርቲ ለመግባት ውሳኔ ላይ የደረሱት በዚህ መልኩ ነው ማለት ነው።

 

ሰማያዊን ለመቀላቀል የተደረገ ቅድመ ዝግጅት


አቶ ተክሌ በቀለ ከሰንደቅ ጋዜጣ ጋር በነበራቸው ቆይታ እንዳስታወቁት የቀድሞዎቹ አመራሮች ከዚህ ውሳኔ ላይ ከመድረሳቸው በፊት ሁለት ዓመታትን የፈጀ ውይይት ተደርጓል። በውይይቱም ሌሎች አማራጭ ፓርቲዎችን ሳይቀር ተቀላቅሎ ለመሥራት ፍላጎትና ጥረት ተደርጎ ነበር። በተለይ ለዚህኛው አማራጭ ተቀዳሚ ምርጫ ሆኖ የቀረበው የኢትዮጵያ ፌዴራላዊ አንድነት መድረክ (መድረክ) ነበር። ሆኖም መድረክ አባል ፓርቲዎቹ ክልላዊ ስለሆኑ በዘውግ ፖለቲካ መሳተፍ አግባብ አለመሆኑን ተወያይተው ሃሳባቸውን ሊቀይሩ ችለዋል።


ከዚህ ሌላ አማራጭ ሃሳብ ሆኖ የቀረበው መላው ኢትዮጵያ አንድነት ድርጅት (መኢአድ) ወይም ሰማያዊ ፓርቲ ጋር አብሮ መሥራት የሚለው ሆነ።


የሰማያዊ ፓርቲ የሕዝብ ግንኙነት ኃላፊ አቶ አበበ አካሉ በበኩላቸው ይህን ውሳኔ የሰማያዊ ፓርቲ ፍላጎትም እንደነበረ ተናግረዋል። አቶ አበበ ከሰንደቅ ጋዜጣ ጋር ባደረጉት ቃለ ምልልስ፤ “አቶ የሽዋስ የፓርቲውን አመራር ቦታ ከተረከበበት ጊዜ ጀምሮ ዋና ትኩረት አድርጎ ሲንቀሳቀስ የነበረው አንደ እነሱ ያሉ (የአንድነት የቀድሞ አመራሮችን) የፖለቲካ እውቀትና የትግል ልምድ ያላቸው ፓርቲውን ተቀላቅሎ የፖለቲካ ምህዳሩን ስለሚሰፋበት መንገድ መምከር ነበር። በመሆኑም በግልና በተናጠል ከማነጋገር ጀምሮ ‘ለቀድሞ የአንድነት አመራሮች’ በሚል የደብዳቤ መጥሪያ አዘጋጅተን እስከመጥራት ደርሰን ነበር” ሲሉ ተናግረዋል።


አቶ ተክሌ በቀለ ደግሞ፤ “እኛ በተናጠልም ሆነ በቡድን ሰፊ ውይይት አድርገናል። ከክልል፣ ከዞንና ከወረዳ የእኛ አመራር አባላት በራሳቸው ወጭ አዲስ አበባ ድረስ መጥተው ተወያይተናል፤ ከዚያ በኋላ ነው ወደ ውሳኔ የገባነው” በማለት ሰፊ ጊዜ ወስደው እንደተወያዩ ተናግረዋል።

የሰማያዊ ፓርቲ ቀጣይ ጉዞ

 


በአቶ ይልቃል ጌትነት ይመራ የበረው የሰማያዊ ፓርቲ ካቢኔ በፓርቲው አስቸኳይ ጠቅላላ ጉባዔ ከተሰናበተ በኋላ አዲስ ሥራ አስፈፃሚ መርጦ ወደ ሥራ ከገባ አንድ ዓመት አልፎታል። የአቶ የሽዋስ አሰፋ ካቢኔ ወደ ሥራ መግባቱን ባሳወቀበት የመጀመሪያ ሳምንት ሊቀመንበሩ አቶ የሽዋስ ከሰንደቅ ጋዜጣ ጋር ቃለ ምልልስ አካሂደው ነበር። በወቅቱ በሰጡት ቃለምልልስም “ሰማያዊ ፓርቲ በቀጣዮቹ የትግል ጉዞዎች የሚያካሂደው ከሌሎች ፓርቲዎች ጋር እስከ ውህደት ተጉዞ ጠንካራ የአማራጭ ኃይል ሆኖ መቅረብ ነው” ብለው ነበር።


በዚህ መሠረትም በወጣቶች የተዋቀረው ሰማያዊ ፓርቲ እና በልምድም በዕድሜም ከገፉት የመኢአድ መሪዎች ጋር በመነጋገር ሁለቱ ፓርቲዎች በጋራ ስለሚሰሩባቸው ጉዳዮች ተስማምተው አብረው መሥራት ከጀመሩ አንድ ዓመት ሊሆናቸው ነው።


የሁለቱ ፓርቲዎች አብሮ የመሥራት ሂደት በተግባር የታየበትን አብይ ተግባርም እያከናወኑ ነው። የሰማያዊ ሊቀመንበር አቶ የሽዋስ አሰፋ እና የመኢአዱ ሊቀመንበር ዶ/ር በዛብህ ደምሴ በሰሜን አሜሪካ ጉዞ አድርገው ከደጋፊዎቻቸው ጋር መገናኘት ችለዋል። በዚህ ጉዟቸው ከሁለቱ ፓርቲ ደጋፊዎችና የፖለቲካ ተሳትፎ ከሚያደርጉ ምሁራን መቼ ነው ተጠናክራችሁ የምትቀርቡት? የሚል ጥያቄ ቀርቦላቸው ነበር።


አቶ የሽዋስም ሆኑ ዶ/ር በዛብህ ሲመልሱ “መኢአድና ሰማያዊ ለውህደት የሚያደርጉት ጉዞ እየተጠና ነው” ብለው ነበር። ይህን አባባል የሰማያዊ ፓርቲ የህዝብ ግንኙነት ኃላፊ አቶ አበበ አካሉም ለሰንደቅ ጋዜጣ በሰጡት ቃለ ምልልስ አረጋግጠዋል።


ሆኖም የቀድሞ አንድነት አመራሮች ወደ ሰማያዊ ሲመጡ በመኢአድ በኩል ምን አይነት ስሜት አሳደረ? ውህደቱን በተመለከተስ ምን አንድምታ አለው? ብለን ለአቶ አበበ እና አቶ ተክሌ ጠይቀናቸዋል። ሁለቱ ፖለቲከኞች ሲመልሱም “መኢአድና አንድነት ለመዋሃድ ሙከራ አድርገው ያልተሳካው በውጫዊ ተፅዕኖ ምክንያት ነው። አሁን ደግሞ ያ አጋጣሚ ሲፈጠር መኢአድ በደስታ የተቀበለው ጉዳይ ነው። እኛም (ሰማያዊ ፓርቲም ሆነ ወደ ሰማያዊ የገቡት የቀድሞ አንድነት አመራሮች) አጥብቀን የምንፈልገው ነበር” ብለዋል።


ሁለቱ አመራሮች አክለውም፤ መኢአድና ሰማያዊ ወደ ውህደት ሄደው የሚፈጠረው ፓርቲ ጠንካራ ሆኖ ሰፊ የሕዝብ ተቀባይነት ይኖረውና ገዥውን ፓርቲ መገዳደር የሚችል እንደሚሆን እምነታቸውን ተናግረዋል።


በኢትዮጵያ ፖለቲካ የተቃዋሚው ጎራ ከሚታማባቸው ዘርፈ ብዙ ድክመቶቻቸው አንዱ የሥልጣን ጥመኝነት ነው። በተለይ አንዳንዶቹማ መሪዎቻቸው ለረጅም ጊዜ በመሪነት ስለቆዩ ፓርቲውን ከግለሰቦቹ ለይቶ ማየት እስከሚቸግር ድረስ ተዋህደዋል። የአንድነት የቀድሞ አመራሮች ወደ ሰማያዊ ፓርቲ ሲገቡ የሥልጣን ጉዳይ እንዴት ይታያል? ስንል መጠየቃችን አልቀረም። አቶ ተክሌ ለዚህ ጥያቄ መልስ ሲሰጡ፤ “እኛ ወደ ሰማያዊ የገባነው ‘በተራ አባልነት’ ፓርቲውን ለማገልገል እንጂ ወደ አመራርነት ካልመጣን ብለን አይደለም” ሲሉ ሥልጣን ሳይሆን ሥራን እንዳስቀደሙ ተናግረዋል።


አቶ አበበ አካሉ በበኩላቸው “የሰማያዊ ፓርቲ ሥራ አመራርነት ቦታ የሚሰጠው በእውቀትና በችሎታ በ(Merit) ነው። በመሆኑም የተሻለ ሰው ከመጣ ወደ አመራርነት አሳድጎ እንዲሰራ ለማድረግ የማይቸገር ሥራ አስፈፃሚ ነው ያለን። በመሆኑም ከቀድሞ የአንድነት አመራሮች መካከልም ወደ ሥራ አስፈፃሚነት ሊመጡ የሚችሉ ይኖራሉ” ብለዋል።


ሰማያዊ ፓርቲ እና የቀድሞ አንድነት አመራሮች በጋራ ለመሥራት መስማማታቸውን ተከትሎ አብሮነታቸው የውሃ እና ዘይት ጥምረት ወይስ የሥጋና የደም? የሚለውን ለማየት ጊዜው ገና ቢሆንም ሂደቱ እና እቅዱ ምን መልክ እንዳለው ጠይቀናቸው ነበር።


የአቶ አበበ አካሉም ሆነ የአቶ ተክሌ በቀለ ምላሽ፤ በአመራሮቹ መካከል ሰፊ እና ጥንቃቄ የታከለበት ውይይት መካሄዱን፣ በእውቀትና በአገራዊ ስሜት የተሞላ ኃላፊነትን ለመወጣት ቁርጠኝነት ያለበትና የሕዝብ አደራ ሳይቀር የተቀበሉበት እንደሆነ የሚያመለክት ነው። ከዚህ በመነሳትም ጠንካራ አንድነት በመፍጠር የአገሪቱን የዴሞክራሲ ምህዳር በማስፋት ለሕዝብ ጥያቄ ጥሩ አማራጭ ሆነን እንቀርባለን ብለዋል።

 

በማንኛውም ሁኔታ ውስጥ: ከክቡር ሼህ ሙሐመድ ሁሴን ዓሊ አል-አሙዲ ጎን እንቆማለን!

 (We stand with Dr. Sheik Mohammed H. Al-Amoudi)

 

ከክብር ዶክተር ሼህ ሙሐመድ ሁሴን ዓሊ አል-አሙዲ ጎን የምንቆመው በሁለት መሠረታዊ ምክንያቶች ነው፡፡ አንደኛው፣ ለእናት ሀገራቸው የማይናወጥ ፍቅር ስላላቸው ነው፡፡ ሁለተኛው፣ ከኢትዮጵያ ብሔራዊ ጥቅም ጋራ ትርጉም ያለው ግንኙነት ስላላቸው ነው፡፡

ዶክተር ሼህ ሙሐመድ ሁሴን ዓሊ አል-አሙዲ፣ ከዐሥርት ዓመታት በፊት ኢትዮጵያ ለእርሳቸው ምን እንደኾነችና ኢትዮጵያ ውስጥ ኢንቨስት ማድረግ ለምን እንደፈለጉና እንደወሰኑ የተናገሩትን ማስቀመጥ፣ የአቋቋማችንን አግባብነት ያስረዳል፡፡ እንዲህ ነበር ያሉት፡-

 “Ethiopia means so much to me that even my friends wonder about my investment decision in the country. When I intent in Ethiopia, my decision to invest are based on what I feel in my heart for my motherland. All my other investment decisions in the rest of the world are based on calculated risks and benefits.

 …Ethiopia is our soul and the essence of our existence. We should not expect others to transform our motherland into a developed and a prosperous country. It is our national duty and solemn responsibility, to fully commit ourselves to develop Ethiopia and free our countrymen from shackles of abject poverty and under-development.”

(ኢትዮጵያ ለእኔ ብዙ ነገሬ ነች፡፡ ወዳጆቼ፣ በኢትዮጵያ ኢንቨስት ለማድረግ መወሰኔ ይገርማቸዋል፡፡ በኢትዮጵያ ውስጥ ኢንቨስት ለማድረግ ስወጥን፣ በልቤ ውስጥ ስለ እናት ሀገሬ በሚሰማኝ ስሜት ላይ ተመሥርቼ ነው፡፡ የተቀረው ዓለም የኢንቨስትመት ውሳኔዬ፣ የተሰላ ኪሳራና ትርፍን መነሻ ያደረገ ነው፡፡

ኢትዮጵያ፥ የእኛ እስትንፋስ፣ የህላዌያችን ምክንያትም መሠረትም ናት፡፡ እናት ሀገራችንን፣ ከውጭ የሚመጡ ኃይሎች በምጣኔ ሀብታዊ ሽግግር እንዲያሳድጓትና እንዲያበለጽጓት መጠበቅ የለብንም፡፡ ይህን ማድረግ የእኛ ብሔራዊ ግዴታና ሓላፊነት ነው፡፡ ለሃገራችን እድገት ቁርጠኛ በመኾን ሕዝባችንን ጠፍሮ ከያዘው ድህነትና ኋላ ቀርነት ነፃ ማውጣት አለብን፡፡)

የክብር ዶክተር ሼክ ሙሐመድ ሁሴን ዓሊ አል-አሙዲ፣ በዐደባባይ በዚህ መልኩ ለሕዝብ የተናገሩትን ቃላቸውን ተግባራዊ በማድረግ ከመንግሥት ቀጥሎ ሁለተኛው ቀጣሪና የኢኮኖሚ ሞተር ለመኾን የበቁ የሀገራዊ ልማታችን አለኝታ ናቸው፡፡  

በ2009 ዓ.ም.፣ በሚሌኒየም አዳራሽ፣ የሚድሮክ ኢትዮጵያ ዓመታዊ በዓል ሲከበር፣ ሼህ ዓሊ አል-አሙዲ በራሳቸው አንደበት እንዳስታወቁት፤ ከ110 ሺሕ በላይ ለሚኾኑ ኢትዮጵያውያን የሥራ ዕድል መፍጠር ችለዋል፤ እንዲሁም፣ በሼኹ ባለቤትነትና የቅርብ ክትትል የሚተዳደሩ ከ77 በላይ ኩባንያዎች በሀገር ውስጥ በሥራ ላይ እንደሚገኙ መረጃዎች ያሳያሉ፡፡

ዶክተር ሼህ ሙሐመድ ሁሴን ዓሊ አል-አሙዲ፣ ኢትዮጵያ ካፈራቻቸው ምርጥ የቁርጥ ቀን ልጆች፣ አንዱና ተጠቃሹ ናቸው፡፡ ሁሉንም የባለሀብቱን ኢኮኖሚያዊ አስተዋፅኦ እና ሰብአዊ ረድኤት መዘርዘር ሰፊ ጊዜና ቦታ የሚፈልግ ቢኾንም፣ ሁለት የማይታለፉ አሻራቸውን ማስቀመጥ ግን ከፍ ያለ ተገቢነት ይኖረዋል፡፡

አንደኛው፤ የኢትዮጵያ የፖለቲካና የኢኮኖሚ ቁመና፣ ለአንድ ዓለም አቀፍ ኢንቨስተር አስተማማኝ ባልነበረባቸው በ1980ዎቹ ፈታኝና ታሪካዊ ዓመታት፣ የመጀመሪያው ግንባር ቀደም ኢንቨስተር በመኾን በሀገራቸውና በሕዝባቸው ላይ ያላቸውን ጠንካራ እምነት ለዓለም አቀፉ ኅብረተሰብ አሳይተዋል፡፡ የእርሳቸውን ፈለግ በመከተልም፣ በርካታ ዓለም አቀፍ ኢንቨስተሮች በሀገራችን ዕድገት ላይ ተሳታፊ ለመኾን በቅተዋል፡፡

ሁለተኛው፤ ለታላቁ የኢትዮጵያ ሕዳሴ ግድብ የኤሌትሪክ ኃይል ማመንጫ፣ የአንድ ነጥብ አምስት ቢሊዮን ብር ቦንድ ግዢ መፈጸማቸው፣ ዳግም ለሀገራቸውና ለሕዝባቸው ያላቸውን ታማኝነት ያረጋገጡበት ታሪካዊ ወቅት ነው፡፡ በተለይ ይህ ርምጃቸው ከእርሳቸው ዓለም አቀፍ የኢንቨስትመንት ተደራሽነት አንጻር ብዙ ዋጋ ሊያስከፍላቸው የሚችል ቢኾንም፣ ለሀገራቸውና ለሕዝባቸው ያላቸውን የጋለ ወዳጅነት በተግባር ያሳዩበት ቋሚ ምስክርነት ነው፡፡

በማንኛውም ኹኔታ ውስጥ ቢገኙ፣ ከክቡር ዶክተር ሼህ ሙሐመድ ሁሴን ዓሊ አል-አሙዲ ጋራ ከጎናቸው እንቆማለን የምንለው፣ በእነኚህ ተጨባጭ መነሻዎች እንጅ፣ በግልብ ወይም በማይቆጠሩ እውነታዎች ላይ ቆመን አይደለም፡፡ ሼሁ፤ በችግራችን ወቅትና በዕድገታችን የጉዞ ምዕራፎች ያልተለዩን፣ ታምነው የተገኙልን፤ ወትሮም ከማይረጋውና ከሚበጸበጸው የመካከለኛው ምሥራቅ ጂኦፖሊቲካዊ ነፋስ ጋራ አብረው የማይነጉዱና የማይናወጹ የብሔራዊ ጥቅማችን ደጀን ናቸው፡፡

 የዶክተር ሼህ ሙሐመድ ሁሴን ዓሊ አል-አሙዲ ጉዳይ፣ ለእኛ የአንድ ግለሰብ ጉዳይ ሳይኾን፣ የብሔራዊ ጥቅማችንና ለማይናወጸው ኢትዮጵያዊነታቸው አጋርነታችንን የማረጋገጥ ጉዳይ ነው፡፡ ስለዚህም ሼሁ፣ በማንኛውም ኹኔታ ውስጥ ቢገኙ፣ ከጎናቸው እንቆማለን!!



“…ካልተባበርን አንድ ካልሆንን ከችግር ባርነት ልንላቀቅ አንችልም”

አቶ ለማ መገርሳ
የኦሮሚያ ክልል መንግሥት ፕሬዝደንት


“በሀገራችን ፖለቲካ ውስጥ የገባውን ነቀርሳ እንታገለው”

አቶ ገዱ አንዳርጋቸው
የአማራ ክልል ፕሬዝደንት

 

ለአጠቃላይ የኢትዮጵያ ሰላም ተደማሪ የሆነ በኦሮሚያ ክልላዊ መንግስት ፕሬዝደንት በአቶ ለማ መገርሳ የተመራ የልዑካን ቡድን በባሕርዳር ከተማ በመገኘት፣ ከአማራ ክልል የፖለቲካ አመራሮች፣ የሐገር ሽማግሌዎች፣ ታዋቂ ግለሰቦች እና ከተለያዩ የሕብረተሰብ ክፍሎች ከተወጣጡ አካላት ጋር በሁለቱ ሕዝቦች መካከል በተፈጠረው ወቅታዊ ሁኔታ እና ቀጣይ የግንኙነት አቅጣጫዎች ላይ የምክክር ጉባኤ አድርገዋል። የጉባኤው መሪ ቃል “አብሮነታችን ለሰላማችን፣ ሰላማችን ለአብሮነታችን” ነው።


በባህርዳር ከተማ የአማራ ከልል ምክር ቤት አባይ አዳራሽ ውስጥ የተደረገው የኦሮሞ እና የአማራ ህዝቦች የምክክር መድረኩ ይዘት እና ውጤት ወደፊት ብዙ ሥራዎች የሚጠብቁት ቢሆንም በብዙ ልሒቃን የሚነገረውን ትረከት ግን ለመቦርቀስ የቀረበ ይመስላል። ይኸውም፣ አብዛኛው የፖለቲካ ልሂቃን እንደሚያስቀምጡት፣ የአማራ የፖለቲካ ኃይሎችን “የጠቅላይ ፖለቲካ ተጫዎቾች” ናቸው ሲሉ፤ የኦሮሞ የፖለቲካ ኃይሎችን “በኦሮሞ አጀንዳ የተጠለፉ” ናቸው ይላሉ። ይህንን የፖለቲካ ትንተና የተሻገረ ቀጣይነት ያለው ሥራ ከታከለበት ደግሞ፣ አስተሳሰቡን በተጨባጭ ሥራዎች ለመቅበር የባሕር ዳር ጉባኤ የመጀመሪያውን መጨረሻ እርምጃ ተራምዷል።


የኢትዮጵያ አንድነት አብሪ ኮኮብ ሆነው ብቅ ያሉት የኦሮሚያ ክልላዊ መንግስት ፕሬዝደንት አቶ ለማ መገርሳ በጉባኤው እንዲህ ነበር ያሉት፣ “ከኦሮሚያ ወጥተን አማራ ወንድሞቻችን ጋር ስንመጣ ለሽርሽር አይደለም። ወይም ለአንድ ሰሞን ሞቅታ አይደለም። በእውነት ከልብ እንደምታስፈልጉን ስለገባን ነው። ሌሎችም ኢትዮጲያውያኖች ብሔር ብሔረሰቦችም ያስፈልጉናል። የኦሮሞ ህዝብ ሺህ ግዜ ብቻውን ቢወራጭ አዋሽን ሊሻገር አይችልም። አማራም እንዲሁ ሺህ ግዜ ብቻውን ቢወራጭ አባይን ሊሻገር አይችልም። ካልተባበርን አንድ ካልሆንን ከችግር ባርነት ልንላቀቅ አንችልም።”


ልብ ያለው ልብ ይላል እንዲሉ፤ “በእውነት ከልብ እንደምታስፈልጉን ስለገባን ነው።…ካልተባበርን አንድ ካልሆንን ከችግር ባርነት ልንላቀቅ አንችልም።” የዚህች ሀገር እጣፈንታ በመፈላለግ እና በመተባበር ላይ የወደቀ መሆኑ ፕሬዝደንቱ በማያሻማ መንገድ አስቀምጠውታል። የኦሮሞ አጀንዳ ከሌላው ኢትዮጵያዊ ተደማሪ እንጂ ብቻውን መቆም እንደማይችል፤ ለማ መገርሳ አስምረውበታል። አዋሽ እና አባይን ለማሻገር የሚቻለው ሁለቱን ሕዝቦች በሚጠቅም እንዲሁም ሌላውን የኢትዮጵያ ሕዝብ ተጠቃሚ በሚያደርግ የጋራ አጀንዳ መተሳስር ሲቻል ብቻ መሆኑን፣ በገዢው ፓርቲ መስመር ብቅ ያሉት አዲሱ የአንድነት አብሪ ኮኮብ ለማ መገርሳ ለጉባኤው አስረድተዋል።


የአማራ ክልል ፕሬዝደነት አቶ ገዱ አንዳርጋቸው በበኩላቸው አብዛኛው ሰው የሚጠይቀውን ጥያቄ አንስተው ምላሽ አቅርበዋል። አቶ ገዱ ጥያቄ እና ምላሽ አዳምረው እንዲህ ነበር ያሉት፣ “ይሄ መፈናቀል አምና እኛም ክልል ተከስቶ ነበር፤ አሁን ኦሮሚያ ውስጥ የሆነውን ያህል ባይሆንም። “ማነው ያፈናቀላችሁ ህዝቡ ነው?” (ተብሎ በኦሮሚያ ክልል ውስጥ የሚገኙ ሲጠየቁ) የሚሰጡት ምላሽ፤ “ህዝቡማ አዳነን እንጂ ጠበቀን እንጂ ንብረታችንን ሽክፍ አድርጎ ያዘልን እንጂ' ምንም አላደረገንም ነው፤ የተባለው። እኔ በዚህ ጉዳይ ላይ በሀገራችን እንዲህ ህዝብን በማፈናቀል ግለሰብ ተጠያቂ ማድረግ ቡድን ተጠያቂ ማድረግ አንዱ አንዱን ሲካሰስ ቢውል የሚያመጣው ጥቅም የለም። እንዲህ እያደረገን ያለው በሀገራችን ፖለቲካ ውስጥ የገባ ህዝብን የሚከፋፍል ነቀርሳ የሆነ አስተሳሰብ ስላለ እርሱን ብንታገለው ነው ውጤት የምናመጣው።”


አቶ ገዱ የኦሮሞ ሕዝብ ከደረሰው መፈናቀልም ሆነ ሌላ እርምጃ እጅ እንደሌለበት በግልጽ አስቀምጠዋል። በሁለቱ ሕዝቦች መካከል ልዩነትን እንዲፈጠር የሰረገ “ህዝብን የሚከፋፍል ነቀርሳ የሆነ አስተሳሰብ” አለ ብለዋል። ይህንን መሰል የአቶ ገዱ አቀራረብ ፋይዳው በሕዝቦቹ መካከል የመተማመን የመደጋገፍ አብሮነት መኖሩን የሚያሳ ነው። የመከፋፈል ነቀርሳ የሆነው አስተሳሰብ ከሕዝቡ ጋር ቁርኝት እንደሌለው አስፍረዋል። ቀጣዩ ሥራ የከፋፋይ አስተሳሰብ ነቀርሳ ተሸካሚውን ማፈላለግ ይሆናል።


አቶ ገዱ ጠቆም ያደረጉት ሃሳብም አላቸው። ይኸውም፣ “ከሁሉም በላይ የሚገርመው የኦሮሞና የአማራ ህዝብን ግንኙነት የሚያሻክሩ ቅስቀሳዎችና ታሪክን በፕሮፖጋንዳ መሳሪያነት በመጠቀም የሁለቱን ህዝቦች አንድነት ለማዳከም ለአመታት የተሰራ ቢሆንም የሁለቱ ህዝቦች አሁንም ጠንካራ አንድነት ይዘው መቀጠላቸው ነው። ይልቁንም በአሁኑ ወቅት ይህ ግንኙነት በአዲስ መልክ እንዲጎለብት ከፍተኛ ግፊት እየተፈጠረ ነው። በቅርብ ጊዜ የኦሮምያ ወጣቶች በጣና ላይ የታየውን መጤ አረም ለማጥፋት ያደረጉት ዘመቻ መልዕክቱ ከአረም መንቀል ያለፈ ነው። የሁለቱን ህዝቦች የወደፊት አብሮነትና ብሩህ ተስፋ አሻግሮ የሚያሳይ እና እስከ ማዶ የሚያስተጋባ ሚሊዮኖች እየተቀባበሉ የሚዘምሩት ጣና ኬኛ፡ አባይ ኬኛ፡ ኦሮሞ ኬኛ፡ አማራ ኬኛ፡ ኢትዮጵያ ኬኛ የሚል የአንድነት ድምጽ ነው።”


አቶ ገዱ አያይዘውም፣ “ከቅርብ ጊዜ ወዲህ ደግሞ የኢትዮጵያን አንድነትና መጠናከር የማይፈልጉ ሃይሎች በማህበራዊ ሚዲያ ሳይቀር ጎላ ባለ ደረጃ ሁለቱን ህዝቦች ለማጋጨት ሆን ተብሎ፣ ሌት ተቀን በሚቀነባበር ሴራና የጥፋት ዘመቻ ያላሰለሱ ጥረቶች እየተደረጉ ቢሆንም በአስተዋዩ እና ሰላም ወዳዱ በአገራችን ህዝቦች እንቢተኝነት የእለት ተእለት ትንኮሳዎቻቸው እየመከኑ ናቸው። በቀጣይነትም ቢሆን ይኸው ህዝባዊ አርቆ አሳቢነት፣ ጠላትን አጋልጦ ራቆቱን የማስቀረት አኩሪ ተግባር ተጠናክሮ እንደሚቀጥል እምነቴ ነው።” ብለዋል።


አቶ ለማ መገርሳ ከትልቋ ኢትዮጵያ ታሪክ ተነስተው ለጉባኤው ጥያቄ አቅርበዋል፣ “ሕይወትን ብቻ አይደለም፣ ሞትንም የተጋራን ህዝቦች ነን። አድዋ ላይ ሞትን ተጋርተናል፤ አፅማችን አንድ ላይ ተቀብሯል። ሶማሊያ ሲወረን ደማችን አንድ ላይ ፈሷል። ተቀጥረን አይደለም፤ተከፍሎን አይደለም፤ ደማችንን ያፈሰስነው፤ ለዚህች ሀገር ሉአላዊነት ለዚህች ሀገር ክብር ሲባል ነው። ይህንን ለምንድን ነው በዋዛ የምንሸረሽረው? ሲበላሽ፣ ሲጠፋ፣ ሲናድ ዝም ብለን የምናየው? ይሄ ሄዶ ሄዶ ማናችንን ነው የሚጠቅመው? ይሄ ሁላችንም ልናስብበት የሚገባ ጉዳይ ነው።”


አቶ ገዱም የአቶ ለማን ሃሳብ አጠናክረውታል። እንዲህም አሉ አቶ ገዱ፤ “ኢትዮጵያዊነት የራሱና የጋራው በሆኑ ባህሎች፣ ወጎች፣ ሃይማኖቶች፣ ቋንቋዎች፣ ትውፊቶችና ጠንካራ የአብሮነት እሴቶች ጥምረት ድርና ማግ ሆኖ የተሠራ የከበረ ማንነት ነው። ይህ ለዘመናት በአንድ የተገመደ አብሮነት እና ውህደት ታይቶ እንደሚጠፋ እንፋሎት በንፋስ ተወዛውዞ የሚወድቅ ወይም የሚሰበር ሳይሆን ይበልጥ ሥር እየሰደደ፣ እየጠበቀና እየጠለቀ የሚሄድ ታላቅ ኃይል ያለው ማንነት ነው። ታሪኩን ጠብቀውና አዳብረው ያቆዩን አባቶቻችንም ቢሆኑ ምንም አይነት የማንነት ልዩነት ሳይገድባቸውና ሳያደናቅፋቸው የሁላችን የሆነችውን ውብ ኢትዮጵያን በደምና ባጥንታቸው መስዋእትነት ጭምር አጥር ሆነው ከጠላት ወረራ በመጠበቅ ከልዩነት ይልቅ አብሮ የመቆም፣ አብሮ የማሸነፍ፣ አብሮ የመድመቅ፣ አብሮ የማደግና የመለወጥ ታሪኩንም ሁሉ ጠቅለው ለሁላችንም አስረክበውናል።”


አቶ ገዱ በኦሮማ እና በአማራ ሕዝቦች መካከል ያለውን ግንኙነትንም በአሳማኝ መገለጫዎች አስቀምጠዋል። ይኸውም፣ “የአማራ እና የኦሮሞ ህዝብ በባህል፣ በወግና በአኗኗር በእጅጉ ከመተሳሰራቸው በላይ በበርካታ አካባቢዎች በጋብቻ፣ በጉዲፈቻና በጡት መጣበት ጭምር ተዋህደው እየኖሩ ያሉ አንድ ህዝብ ናቸው። አሁን በዚህ ሰዓት ያለውን እውነታ እንኳን ለአብነት ብናነሳ የአማራ ክልል ህዝቦች በመላው ኢትዮጵያ በስፋት ተሠራጭተው የሚኖሩ መሆኑ እንዳለ ሆኖ ከቁጥር አኳያ ብንወስደው የአማራው ተወላጅ ከአማራ ክልል ቀጥሎ በብዛት እየኖረ ያለው በኦሮሚያ ክልል ውስጥ ነው። ይህ በሚሊዮኖች የሚቆጠር የአማራህ ዝብ በኦሮሚያ ክልል ከኦሮሞ ወንድሞቹና እህቶቹ ጋር ተዋልዶ፣ ተዛምዶ እና ተዋዶ ለዘመናት ኖሯል። ይህ ህዝብ በኦሮሞ ህዝቦች መካካል ማንነቱ ታውቆና ተከብሮ ይኖራል። በዚህ መሃል ልብ ልንል የሚገባው ከላይ በገለጽናቸው ምክንያቶች ግፊት አልፎ አልፎ ግጨቶች ሲከሰቱና አዝማሚያዎች ሲደፈርሱ የኦሮሞ ህዝብ አጥፊውን ሲኮንንና ለህግ ሲያቀርብ፣ የአማራ ወገኑን ህይወትና ንብረት ከጥፋት ሲያድንና ራሱንም ጭምር ለወገኑ አሳልፎ ሲሠጥ፣ የተጎዳውን ደግሞ ባለው ሁሉ ሲደግፈና ሲያረጋጋ ፣ መልሶም ሲያቋቁም አያሌ ጊዜያት አይተናል። በዚህም የኦሮሞ ህዝብ አንዳንዶች እንደሚሉት አግላይ ሳይሆን ሁሉንም አቃፊ የሆነ የተከበረ ባህል ባለቤት መሆኑን እያስመሰከረ ይገኛል። በሌላ በኩል ደግሞ በአማራ ብሔራዊ ክልላዊ መንግስት ውስጥ ግማሽ ሚሊየን የሚጠጋ የኦሮሞ ህዝብ ከአማራ ህዝብ ጋር ተሳስሮ በወንድማማችንት እየኖረ ይገኛል።” ብለዋል።


አቶ ገዱ የጉባኤውን ተሞክሮ ወደሌሎች ክልል በመውሰድ ሥራዎች መሰራት እንዳለባቸው ሲያስቀምጡ፣ “ዛሬ እዚህ አዳራሽ የተገኘነው አመራሮች፣ አባገዳዎች፣ የሀገር ሽማግሌዎች፣ ምሁራን እና ወጣቶች እንዲሁም መላው የአማራ እና የኦሮሞ ህዝቦች ዋናው ተልዕኮአችን ይህን ታላቅ ቁምነገር ለትውልዱ ሁሉ ማስተላለፍ ነው። እኛ ኦሮሞ እና የአማራ ህዝቦች በዚህ መድረክ የምናካሄደው ምክክር አንድነትና ትስስራችንን የሚያሳይ ከመሆኑ በላይ ለሌሎች የሀገራችን ወንድም ህዝቦችም የሚያስተላልፈው መልእክት የጐላ ከመሆኑም በላይ ከመላው የሀገራችን ህዝቦች በተለይም ከአጐራባች ክልሎቻችን ህዝቦች ጋር ያለንን ጠንካራ ትስስር ይበልጥ የምናጠናክርበትና ተሞክሮውን የምናስፋፋበት አጋጣሚም ነው።ይህን መሠሉን የህዝብ ለህዝብ ትስስር በማጠናከር በብሄር ብሄረሰቦችና ህዝቦች እኩልነት ላይ የተመሰረተችውን አዲሲቷን ኢትዮጵያ በፅኑ መሠረት ላይ የመገንባት ሃላፊነታችንን አጠናክረን ለመሄድ ቆርጠን የተነሳን መሆኑንም ማረጋገጥ እፈልጋለሁ።” ብለዋል።


የኦሮሚያ ርዕሰ መስተዳድር አቶ ለማ መገርሳ የጉባኤውን አጠቃላይ መንፈስ ሲገልጹት፤ “ኢትዮጵያዊነት ምን እንደሆነ ዛሬ ባየነው ትዕይንት ትርጉሙ ገብቶኛል። ኢትዮጵያዊነት ልዩ ነው። አትዮጵያዊነት ሱስ ነው። ከደም አልፎ ልቡ ውስጥ እንዳለ ዛሬ አይተነዋል። ማንኛውም ኢትዮጵያዊ የትም ይሁን የት፣ ምን ያህል የኢትዮጵያዊነት ርሀብ እንዳለበት በመላው ዓለም የሚገኙ ሁሉ መምጣታችንን ሲሰሙ ምን ያህል በውስጣቸው እንዳደረ አይተናል። ችግሮቻችንን በጋራ እየፈታን ለእድገታችን የምንሰራበት ጊዜም ነው። ለዚች ሀገር ህይወቱን አሳልፎ የሰጠው ይህ ህዝብ ለሀገሩ ፣ለአንድነቱ ነው። ትናንት በተለያዩ አውደ ውጊያዎች ደሙን የገበረው ለኢትዮጵያ ነው። ለሀገራችን አሁንም መስራት ይጠበቅብናል። ወደ ኋላ እያየን ወደፊት ልንጓዝ አንችልም። ያለፈውን እንርሳው ።ለሀገራችን አንድነት በጋራ እንቁም ሲሉ” ጥሪያቸውን አቅርበዋል።


በመጨረሻም አቶ ለማ “ለኢትዮጵያችን ሁሉም ብሄሮች ብሄረሰቦች እና ህዝቦች ያስፈልጓታል። ፍቅር ያሸንፋል። ብሄሮች በጋራ ሊቆሙላት ይገባል። የምስራቅ አፍሪካ ቀጠና ላይ ነው ያለነው። በጎረቤቶቻችን ላይ ያለውን መመልከት ያስፈልጋል። ለምናደርጋቸው ነገሮች ኃላፊነት ሊሰማን ይገባል።” ካሉ በኋላ ለወላጆች ምርክ ለግሰዋል፣ “ትውልዱን ለመቅረጽ ደግሞ ቅድሚያ የሚወስደው ቤተሰብ ነው። በመቀጠልም ማህበረሰብ፤ ስለሆነም ለስነ-ምግባር ጉዳይ ቅድሚያ ልንሰጥ ይገባል። አባቶች፣ አባ ገዳዎች፣ የሀገር ሽማግሌዎችና የሀይማኖት አባቶች ስነ-ምግባርን በተመለከተ ትኩረት ልትሰጡት ይገባል” ሲሉ አሳስበዋል።


የጥናት ወረቀቶች ምክረ ሃሳቦች


ለጉባኤው የቀረቡ የጥናት ወረቀቶች በረዳት ፕሮፌሰር ዶክተር ብርሀኑ ለሜሶ እና በረዳት ፕሮፊሰር አበባው አያሌው ቀርበዋል።


የታሪክ ምሁር በሆኑት በረዳት ፕሮፌሰር ዶክተር ብርሀኑ ለሜሶ “‹የአማራና የኦሮሞ ህዝቦች ትስስርና በኢትዮጵያ ግንባታ ያላቸው ሚና” የተነሱ ጭብጡም በሚከተሉት ናቸው፤ የኢትዮጵያ ታሪክ ሲነሳ የኦሮሞው ታሪክ የመገንጠል ሆኖ በውሸት ተቀርጿል። ኦሮሞ መገለጫው አብሮነት እና አንድነት ነው። ሞጋሳ እና ጉድፊቻ ለዚህ ማሳያ ናቸው። አማራውም አንድነት ወዳጅ ህዝብ ነው። ስለዚህ ተመሳሳይ ስነ ልቦና አላቸው። ስለዚህ የሁለቱ አንድነት ለኢትዮጵያ ትንሳኤ ልዮ ምዕራፍ ይከፍታል ብለዋል።


አያይዘውም ዶክተር ብርሃኑ ለሜሶ፣ የሁለቱን ህዝቦች አንድነት ለማጠናከር በመሰረተ ልማት ማገናኘት የሁለቱም የጋራ ታሪካቸውን ማጥናት የሁለቱን ህዝቦች ባህላዊ ፣ማህበራዊ ግንኙነታቸውን የሚያጠናክር ፌስቲባል ማዘጋጀት፤ የሁለቱን ህዝቦች ሊሂቃን በማገናኘት ማወያየት ይገባል በማለት ምልከታቸውን አቅርበዋል።


በረዳት ፕሮፊሰር አበባው አያሌው የቀረበ ጥናት የአማራ እና የኦሮሞ የታሪክ ክፍተቶች እና ወደፊት አቅጣጫዎች ... የኦሮሞ የአማራ 19ኛው እና 20 ኛው ክፍለ ዘመን በትክክል አለመፃፉ በታሪክ ላይ የፈጠረው ክፍተት የአማራው ገዥ መደብ እና የአማራውን ህዝብ አንድ ማድረግ፣እንደጨቋኝ መቁጠር የህዝቡን መስተጋብር መሰረት ያላደረገ የልሂቃን ፖለቲካም የሁለቱን ህዝቦች አንድነት ሸርሽሮት ቆይቷል። ያለፈውን መሰረት አድርጎ የብሄር ጭቆና አለ ብሎ ማሰብ የሁለቱን ብሄሮች አንድነት አሳስቷል።


አቶ አበባው የወደፊት አቅጣጫ ብለው ያቀረቡት ምክር ሃሳብ፤ ቋሚ የባህል ልውውጥ ማድረግ፣ በየክልሉ ሚዲያዎች የአማራ እና የኦሮሞ አብሮነትን የሚያጎለብቱ የጋርዮሽ ጊዜ መመደብና የህዝብ ለህዝብ ግንኙነቱን ማጠንከር፤ የቋንቋ ትምህርት በሁለቱም ክልሎች ቢካሄድ። አማርኛን በኦሮሚያ ማጠናከር። በአማራም ኦሮመኛን ማስተማር፤ ጠባብ እና ትምክህተኛ የሚሉ የፖለቲካ ቃላት ቃላት የሁለቱን ህዝቦች ማንነት ላይ የወደቁ መስለዋል። ግለሰባዊ መሆን ነበረባቸው።


በተጨማም አቶ አበባው ያስቀመጡት፣ የሊሂቃን እና የፖለቲከኞች የአንድነት ሚና መጫዎት እና የፖለቲካ ምህዳሩን ማስፋት፤ የመሰረተ ልማት ትስስር መፍጠር፣ የኢኮኖሚ ህብረት በመፍጠር የሁለቱን ህዝቦች አንድነት ማጠናከር ተገቢነት አለው። 

መስከረም 30 ቀን 2009 ዓ.ም በኢትዮጵያ ሆቴል የታላቁ ህዳሴ ግድብ ግንባታ ብሔራዊ ም/ቤት ጽ/ቤት በ2010 እቅድና አተገባበር ዙሪያ ከአጋር አካላት ጋር ተሳትፎና ድጋፍ ከማጠናከር አንፃር የምክክር መድረክ አዘጋጅቶ ተወያይቷል።

በሚኒስትሮች ም/ቤት ደንብ ቁጥር 244/2003 ዓ.ም የተቋቋመ የታላቁ ህዳሴ ግድብ ግንባታ ብሔራዊ ም/ቤት ጽ/ቤት፣ በተቀመጠለት ተልዕኮው መሰረት ምልዓተ ህዝቡ ለግድቡ ግንባታ የሚያደርገውን ሁለተናዊ ድጋፍና ተሳትፎ በማሳደግ ብሔራዊ መግባባቱን በማፋፋት እና በማጠናከር ከፍተኛ ሥራዎች እየሰራ መሆኑን የሥራ ክንውኖቹን በአሀዝ አስደግፎ አቅርቧል።


ኢትዮጵያ ለጀመረችው የሕዳሴ ጉዞ የህዳሴ መሰረት እና የሰላም ምንጭ እንደሚሆን በብዙዎች ዘንድ ተስፋ የተደረገበት የኃይል ማመንጫ ፕሮጀክት መሆኑን ከተሳታፊዎች ተንፀባርቋል።


በተጨማሪም ኢትዮጵያውያን ለታላቁ የህዳሴ ግድብ ግንባታ የፋይናንስ፣ የፐብሊክ ዲፕሎማሲ፣ የአካባቢ ጥበቃና ተፋሰስ ልማት ድጋፍ በማጎልበትና የቁጠባ ባህል እንዲያድግ በማድረግ ታሪካዊ አሻራቸውን እንዲያሳርፉ በማስቻል የሀገራችንን ገጽታ ግንባታና ብሔራዊ መግባባት መግባባትን ያሰፍናል ተብሎም ይጠበቃል።


በሥፍራው በመገኘት ከብሔራዊ ምክር ቤቱ ጽ/ቤት የቀረበውን የ2009 ዕቅድ አፈፃፀም እና በ2010 ቀጣይ እቅዶች ዙሪያ ከቀረቡት ሪፖርቶች በከፊል እንደሚከተለው አቅርበነዋል።

 

 

ከዲያስፓራ ተሳትፎ እና ከፐብሊክ ዲፕሎማሲ አንፃር


ጽ/ቤቱ ከዲያስፖራ ተሳትፎ፣ ፐብሊክ ዲፕሎማሲ ስራን እና ዓለም ዓቀፍዊ ድጋፍ ከማጠናከር አንፃር የሰራቸውን ሲያስቀምጥ፣ ከፐብሊክ ዲፕሎማሲ አኳያ ወቅታዊ መረጃዎች ለህዝቡ ማድረስ፤ የኢትዮጵያ ዲያስፖራ አባላት ታላቁ ህዳሴ ግድብ የሚኖረውን ፋይዳ በተከታታይ ከሚያሳየው ለውጥ ጋር መገናኛ ብዙሃንን በመጠቀም ማስተዋወቅ፤ ስለ ፐብሊክ ዲፕሎማሲ ሂደቱ በተለያየ አግባብ መገናኛ ብዙሃንን በመጠቀም ግንዛቤ ማስፋት፤ የታላቁ ህዳሴ ግድብ ለኢትዮጵያና ጎረቤት ሀገሮች የሚኖረውን ጠቀሜታ ለዓለም አቀፉ ማህበረሰብ ማስገንዘብ እና የፐብሊክ ዲፕሎማሲ ቡድን ተቋማዊ አደረጃጀት እንዲኖረው በደንብ የተደገፈ አሰራር ከውጭ ጉዳይ ሚ/ርና ከሌሎች አጋር አካላት ጋር በመሆን መስራቱን አስታውቀዋል።


በቀጣይ ጽ/ቤቱ በዚህ ዘርፍ ያለበትን ውስንነት ለመቅረፍ እሰራቸዋለሁ ብሎ ከዘረዘራቸው ሥራዎች በከፊል፣ ወደ ተፋሰሱ ሀገራት ለሚጓዝ የፐብሊክ ዲፕሎማሲ ቡድን ስለ ህዝባዊ ተሳትፎ የተጠናከረ መረጃ በማደራጀት፣ መረጃውን ጥቅም ላይ እንዲውል ክትትልና ድጋፍ ማድረግ፤ ሀገር ውስጥ ላለው የውጭ ማህበረሰብ በተለይም ኤምባሲዎች፣ አህጉራዊ፣ ዓለም አቀፍ ድርጅቶችና ግለሰቦችን በማሰባሰብ ግንዛቤ ለማሳደግ መድረክ ማመቻቸት፤ ታላቁ የህዳሴ ግድብ የደረሰበት ደረጃ፣ የግድቡን ጉብኝት፣ ጽ/ቤቱ የሚያከናውናቸው ሁነቶችና ተግባራዊ የሚደርጋቸው ፕሮጀክቶች ወዘተ በመዘገብ ለህዝቡ እንዲደርስ ማድረግ፤ ከግድቡ ጋር የሚነሱ አፍራሽ አዝማሚዎችን በመረጃ በማጋለጥ ህዝቡ ትክክለኛ እውነታውን እንዲያውቅ ማድረግ ይገኙበታል።


አያይዞም የህዝብ ለህዝብ ግንኙነት ከማጠናከርና የታላቁ ህዳሴ ግድብ የጋራ ተጠቃሚነት መርህ ከማስረዳት አንፃር ቡድኑ ወደ ተመረጡ የተፋሰስ አገሮች አለመጓዙ በድክመት ሪፖርቱ አንስቶ፤ በቀጣይ በሀገር ውስጥ የፐብሊክ ዲፕሎማሲ ግንዛቤን ለተለያዩ ማህበረሰብ የማስፋት፣ የፐብሊክ ዲፕሎማሲ ቡድኑ በቀጣይ ወደ ተመረጡ የተፋሰስ አገሮች እንዲጓዝ የማመቻቸት ስራ እንደሚሰራ አስታውቋል።


ጽ/ቤቱ ከዲያስፖራና ከፐብሊክ ዲፕሎማሲ አንፃር ያለውን ስጋት ሳያስቀምጥ አላለፈም። ጽ/ቤቱ እንዳስቀመጠው፣ ከግብጽ እንዲሁም የግብጽ ተላላኪ ኃይሎች በተለያዩ ሚዲያዎች የሶሻል ሚዲያን ጨምሮ የግድቡን ግንባታ ለማደናቀፍ የሚያናፍሱት አፍራሽ አመለካከቶች ዋናው ተግዳሮቶቹ መሆኑን አስቀምጧል።


ጽ/ቤቱ ከዲያስፓራ ተሳትፎ አንፃር በአዎንታዊ ያስቀመጠው፣ ዲያስፖራው የተለያዩ የፖለቲካ ርዕዮተ ዓለም አመለካከቶች ያሉበት ቢሆንም አብዛኛው በህዳሴ ግድብ ግንባታ ዙሪያ በተለያየ መልኩ ድጋፋቸውን እየሰጡ መሆኑ ለጋራ መግባባቱ መጠናከር አዎንታዊ አስተዋጽኦ አድርጓል ብሏል። ይሁን እንጂ እንደጽ/ቤቱ አቀራረብ፣ የዲያስፖራው ተሳትፎ በቦንድ ግዢ የሚጠበቀውን ያህል እንዳልሆነ ከተሰበሰበው ገንዘብ መጠን ማየት ይቻላል ብሏል። በመሆኑም ውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር የየሀገራቱ የፋይናንስ ህግ መሰረት ባደረገ መልኩ የቦንድ ማሰባሰብ ስራውን የሚያጠናከርበት ሁኔታ ላይ በጋራ መስራት አሌ የሚባል አይደለም ብሏል። እንዲሁም የዲያስፖራ ቦንድ መረጃ አያያዝ እና አመላለስ ላይ እየታዩ ያሉ ችግሮች፣ በኢፌዲሪ ውጪ ጉዳይ ሚ/ር፣ በኢትዮጵያ ንግድ ባንክ እና በኢትዮጵያ ኤሌክትሪክ ኃይል መ/ቤት መካከል ያለው የቅንጅት ማነስ መሆኑን አስታውቀዋል።


ጽ/ቤቱ በታላቁ ህዳሴ ግድብ ላይ የአለም አቀፉ ማህበረሰብ ያለውን አተያይ እንዳስቀመጠው፣ ሀገራችን በታላቁ ህዳሴ ግድብ ላይ እያራመደችው ያለው የጋራ ተጠቃሚነት መርህ በአለም አቀፉ ማህበረሰብ አዎንታዊ ምላሽ እየተሰጠው መሆኑ፣ በተለይ በሁሉም የተፋሰሱ ሃገራት አቋም እየሆነ መምጣቱ ሃገራችን በዲኘሎማሲው ዘርፍ ያስመዘገበችው ድል ተደርጎ እንደሚወሰድ ገልጿል።


ሆኖም ግን እንደጽ/ቤቱ ገለፃ፤ ከዓለም አቀፍ ማህበረሰብ እይታ በተፃራሪ ግብጽና አንዳንድ በግብጽ ድጋፍ እየተሰጣቸው የሚገኙ አፍራሽ ሀይሎች የግድቡ ግንባታ ለማስተጓጎል የሚንቀሳቀሱበት ሁኔታ ተስተውሏል። በተጨማሪ የተፋሰሱ አገሮች የትብብር ማዕቀፉን ህጋዊ እውቅና በመስጠት ወደ ትግበራ እንዳይገቡ ግብጽ እንቅፋት ለመፍጠር እየተንቀሳቀሰች እንደሆነ ለሕዝቡ ይፋ አድርጓል። በመሆኑም በግብጽ መንግስት እየተከናወነ ያለው አሉታዊ እንቅስቃሴ በዲፕሎማሲ ጥረታችን በዋናነት በፍትሀዊና የጋራ ተጠቃሚነት መርህ መሰረት መመከት ይገባል ሲል፤ ማሳሰቢያ ሰጥቷል። በተጨማሪ የአለምአቀፍ ሚዲያ ሞኒተሪንግ ስራ በማጠናከር ለአለምአቀፉ ማህበረሰብ ተደራሽ የሆኑ መረጃዎች በተለያዩ ቋንቋዎች የማዘጋጀትና የማሰራጨት፣ በተፋሰሱ ሃገራት ያሉ ህዝቦች አመለካከትትን በመቀየር ድጋፍ ለማግኘት እንደሚሰራ ጽ/ቤቱ ተናግሯል።

 

በጽ/ቤቱ ክትትልና ድጋፍ ስራዎቻችን ላይ ያሉ ውስንነቶች

 

ጽ/ቤቱ እንደገለጸው፣ ከእቅድ ዝግጅት አንፃር አንዳንድ ተግባራት ተጨባጭ፣ የሚለኩ አለመሆናቸው፤ እንዲሁም በእቅድ ውይይት ሁሉንም ባለድርሻ ማሳተፍ ላይ ውሱንነቶች መኖራቸው፤ በበጀት ዓመቱ የተማሪዎች የታቀደ ጉብኝትና የወ/ሪት ህዳሴ ኘሮጀክት ስራ በበጀትና የሰው ኃይልን ችግር አለመፈጸማቸው እንደ ችግር አንስቶታል።


እንዲሁም፣ የኘሮግራም ተሳታፊዎች፣ ባለድርሻዎች እና ጥሪ የተደረገላቸው እንግዶችን አስቀድሞ እንዲዘጋጅ ከማድረግ፣ ከማሳሰብ ከመከታተል እና በእለቱ እንዲገኙ ጥሪ በተገቢው ማስተላለፍ ላይ ጉድለቶች አሉብኝ ብሏል።


ጽ/ቤቱ ከውስንነት ያለፉ ስጋቶች እንዳሉበትም ሳይናገር አላለፈም። ይኸውም፣ በገንዘብ ተቋማት የቦንድ ወለድ ለሚጠይቁ እና ጊዜው የደረሰ ቦንድ ለማስተናገድ በበቂ ሁኔታ ዝግጁ ሆነው ያለመገኘት፤ ከህብረተሰቡ የሚገኘው የቦንድ ግዢና ድጋፍ ቃል በተገባው መሰረት በወቅቱና በጊዜው ያለመሰብሰብ እና ባንኮችና ማይክሮ ፋይናንስ ቦንድ ሰርተፍኬት አልፎ አልፎ በወቅቱ ያለመስጠት፣ በዋናነት የኦሞ ማይክሮ ፋይናንስ ተጠቃሽ ነው ብሏል። እንዲሁም አማራጭ የሀብት ምንጮችን ለመጠቀም የሚያጋጥሙ የአሰራርና፣ የህግ ማዕቀፍ ችግሮች፣ ክልሎችም በዚህ ረገድ ያላቸው ተሳትፎ ቀዝቃዛ መሆኑ በተጨማሪ ስጋትነት አቅርቧል።


ጽ/ቤቱ የመንግስትና የግል ሰራተኞች በቦንድ ግዥ ያላቸው ተሳትፎ 4 ቢልዮን የደረሰ መሆኑን ገልፆ፤ በተለይ በአንዳንድ መስሪያ ቤቶች እስከ 6ኛ ዙር የደረሱበት ሁኔታ መኖሩን አንስቶ ይህን ተሞክሮ በባለሀብቱና አርሶና አርብቶ አደሩ ማስፋት ተገቢ መሆኑን አስምሮበታል። ይሁን እንጂ ሰፊ ህዝባዊ መሰረት ያላቸው አደረጃጀቶች ለአብነት በጥቃቅንና አነስተኛ የተደራጁ ማህበራትን አነሳስቶ የቁጠባ ባህል እንዲያሳድጉና ለግድቡ ግንባታ አስተዋጽኦ እንዲያደርጉ የተደረገው ጥረት ዝቅተኛ መሆኑን አስቀምጧል።


አያይዞም፣ በአጠቃላይ በገጠርና ከተማ የሚገኘው ህዝብ በገንዘብ፣ በዕውቀት የሚያደርገው ድጋፍና ተሳትፎ ከጊዜ ጊዜ እየጨመረ ቢሆንም በተለይ በባለሀብቱ እንዲሁም የሲቪክ ማህበራትና ልዩ ልዩ አደረጃጀቶችን በሚገባ ማሳተፍ ላይ የሚቀር ሥራ መኖሩን፣ እንዲሁም የንግዱን ዘርፍ የሚመሩ ሚ/ር መስሪያ ቤቶች ክትትልና ድጋፍ በሚፈለገው መልኩ አለመሆን እንዲሁም ባለሀብቱ ከንግድ መቀዛቀዝ አንፃር ባለሀብቱን በቦንድ ያለው ተሳትፎ የተጠበቀውን አለመሆኑን ይፋ አድርገዋል።


በተጨማሪም በአንዳንድ ክልሎችና ከተማ አስተዳደሮች ሥራ አስፈጻሚ ጀምሮ በተገቢው ለእቅድ ግብአት በመስጠት፣ በተግባር ክትትልና ድጋፍ በማድረግ እንዲሁም የሰው ሃይል መድቦ በወቅቱ እየተገናኙ ውሳኔዎችና አቅጣጫዎች የመስጠት ሂደት ወጣ ገባነት ያለውና በሚፈለገው ደረጃ አለመሆኑ አስታውቋል። ይህም እንደ ሌሎች መደበኛ ሥራዎች እኩል አለማየት ዋናው ችግር መሆኑ በተደረገው የመስክ ምልከታ ማረጋገጡን አስታውቋል።


የኢትዮ - ሶማሌና የጋምቤላ ህዳሴ ግድብ ማስተባባሪያ ጽ/ቤቶች በአሰራርና አደረጃጀት አለመጠናከሩ፣ ከፍተኛ የሎጀስቲክስ እና የሰው ኃይል እጥረት መኖሩ፤ ከባንኮች ጋር ያለው ግንኙነትና የኢንፎርሜሽን ልውውጥ ስርዓት መሻሻሎች ቢታዩም ልዩ ትኩረት ተሰጥቶት የቦንድ ጉዳይ የሚከታተል ባለሙያ የማስቀመጥ ሥራ አለመጠናከሩ፤ ባለሀብቱ ቦንድ ለመግዛት ቃል የገባውን መፈጸም ላይ በሚፈለገው መልኩ አለመሆኑ ተጠቃሽ ችግሮች ናቸው ሲል አክሏል። 

 


  የሕዳሴው ግድብ ክንውን አሃዞች

  • የታላቁ ሕዳሴ ግድብ ግንባታ ከ60 በመቶ በላይ ተከናውኗል።

 

  • በ2009 ዓ.ም ከሕዝብ 1 ነጥብ 3 ቢሊዮን ብር ተሰብስቧል፤ በአጠቃላይ በ5 አመት ውስጥ 10 ነጥብ 1 ቢሊዮን ብር ተሰብስቧል።

 

  • በ2009 ዓ.ም. በአርሶ አደሩና አርብቶ አደሩ ሰፊ የአፈርና ውሃ ጥበቃ የተሰራ ሲሆን በጉልበት የተደረገ አስተዋፅዖ 23 ነጥብ 85 ቢሊዮን ብር የሚገመት ነው። ከ2005 ጀምሮ የተደረገው የጉልበት ተሳትፎ 79 ቢሊዮን ብር ይገመታል።

 

  • በ2009 ዓ.ም. ጽ/ቤት 39ሺ ሰዎች ግድቡን ጎብኝተዋል። በአጠቃላይ በ5 አመት ውስጥ 250ሺ ሰዎች ግድቡን ጎብኝተዋል።

 

  • የቦንድ ተሳትፎ 1 ቢሊዮን 273 ሚሊየን 439 ሺ 289 ብር ተሰብስቧል። 72 ነጥብ 28 በመቶ ብር ሊሰበሰብ ችሏል።

 

  • የመንግስትና የግል ሰራተኞች በ5 ዓመት ውስጥ በቦንድ ግዥ ያላቸው ተሳትፎ 4 ቢልዮን ብር ደርሷል።

 

  • ዲያስፖራው 42 ሚሊዮን 242ሺ 684 የአሜሪካን ዶላር በላይ ድጋፍ አድርጓል

 

  • ግድቡ የሀገሪቱ ቁጥባ 22 በመቶ በላይ እንዲያድግ አዎንታዊ ሚና ተጫውቷል።

 

  • ከ2008 እስከ 2009 ዓ.ም. የሕዳሴው ዋንጫ በኦሮሚያ ብሔራዊ ክልላዊ መንግስት በነበረው ቆይታ 607 ሚሊዮን ብር የቦንድ ግዢ እና ልገሳ ተሰብስቧል።

 

  • የሕዳሴው ዋንጫ በደቡብ ክልል ብ/ብ/ ሕዝቦች በነበረው ቆይታ ከብር 968 ሚሊዮን ብር በላይ በቦንድ ግዢና ልገሳ እንዲሁም በቁሳቁስ ልገሳ ማሰባሳብ ተችሏል።

 

  • ከቶምቦላ ሎተሪ 60 ሚሊዮን ብር ማሰባሰብ ተችሏል።

 

  • የባለሀብቱ ቦንድ ተሳትፎ በተመለከተ በድርጅት ከፍተኛው 500 ሚሊዮን ብር እንዲሁም በግለሰብ ደረጃ 30 ሚሊየን ብር ተሳትፎ ተደርጓል። 

 


የ2009 ዓ.ም ለታላቁ ሕዳሴ ግድብ አርአያነት ያለው የዜጎች ተሳትፎ

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

1. ወ/ሮ አሰለፈች ጸጋ በከሰልና ፌስታል በመሸጥ የምትተዳደር የሻሸመኔ ነዋሪ ስትሆን 57 ሺ/ሀምሳ ሰባት ሺ/ ብር ገንዘብ ቦንድ በመግዛት ተሳትፎ አድርጋለች።

 


2. ደቡበ ወሎ የምትገኝ ታዳጊ ህፃን የራሷን ዶሮ ለግድቡ ግንባታ በመለገስዋ ዶሮው በጨረታ ተሽጦ 17 ሺ ብር ማሰባሰብ ተችሏል።

 


3. በደቡበ ክልል ወላይታ ዞን የሚገኙ ጫማ ጠራጊዎች/ሊስትሮዎች ለአንድ ቀን ጫማ ጠርገው ያገኙትን ለህዳሴ ግድብ ቦንድ ግዥ አውለዋል።

 


4. በደቡበ ክልል የህግ ታራሚዎች እስከ ሞት ፍርድ የተበየነባቸው ከ2ሺ እስከ እስከ 60 ሺ ብር በግለሰብ ደረጃ ቦንድ በመግዛት ተሳትፎ አድርጓል።

 


5. በደቡበ ክልል አርባምንጭ ከተማ አንዲት ግለሰብ ገንዘብ የሌለኝ ቢሆንም ለሀገሪ ደሜን ልስጥ በማለት ባደረገችው ተሳትፎ ደሟ ለጨረታ ቀርቦ ተሳትፎ አድርጋለች። በመሆኑም ለታላቁ ህዳሴ ግድብ እየተደረገ ያለው ድጋፍና ተሳትፎ በገንዘብ፣ በእውቀትና ሙያ ብቻ ሳይሆን በደምም አሻራ ለማስቀመጥ አኩሪ ታሪክ እየተፈጸመ እነደሚገኝ አብነት ሆናለች።

 


6. አቶ አብርሃም በየየሚባሉና በአሜሪካ የሚኖሩ ትውልደ ኢትዮጵያዊ በልጆቻው ስም 3 ሚሊዮን ብር ቦንድ ገዝተዋል። በእስከ አሁኑም ዲያስፖራው ከ41 ሚሊየን ዶላር በላይ በቦንድ ተሳትፎ አድርጓል። 

 

“ይቅርና በየመንደሩ ተከፋፍለን፤ አንድም ሆነን ዳገቱን ልንገፋው አልቻልንም”

በሳምሶን ደሣለኝ

አቶ ለማ መገርሳ ኦህዴድን የተቀላቀሉት የደርግ ስርዓት ከመውደቁ ከጥቂት ወራት በፊት ገና በለጋ የወጣትነት እድሜያቸው በ1983ዓ.ም ነበር፤ በተለያዩ ድርጅታዊ የካድሬ መዋቅር ውስጥ የተለያዩ ግዳጆችን በብቃትና በታማኝነት መወጣታቸው ይነገራል፡

አቶ ለማ መገርሳ ከሽግግር ጊዜ ጀምሮ እስከ ቅርብ ዓመታት ድረስ በተለያዩ ክልላዊ የፀጥታ እና ደህንነት መዋቅር ውስጥ በተለያዩ ደረጃዎች ላይ ከፍተኛ ልምድ አካብተዋል፤ ኦህዴድ በክልሉ ህዝባዊ መሰረቱን እንዲያሰፋ እንደ ኦነግ የመሳሰሉ ድርጅቶችን በመዋጋቱ ረገድ እጅግ ውጤታማ ስራን በሰፊው መስራታቸው ይታመናል።

አቶ ለማ መገርሳ በድርጅት ደረጃ ከተራ ታጋይ እስከ ማዕከላዊ ኮሚቴ እና ስራ አስፈፃሚ አሁን ደግሞ የድርጅቱ ሊቀመንበር እስከመሆን ደረጃ ደርሷል።

በመንግስት ኃላፊነት ደረጃ፤ የኦሮሚያ ፖሊስ ኮሚሽን ኮሚሽነር ሆነው ሰርቷል፣ የኦሮሚያ የፀጥታ ቢሮ ኃላፊ ሆነው ሰርቷል፣ የኦሮሚያ ንግድ ገበያ ልማት ቢሮ ኃላፊ ሆነው ሰርቷል፣ የጨፌ ኦሮሚያ ም/ቤት አፈ-ጉባዔ ሆነው ሠርተዋል፤ አሁን የኦህዴድ ሊቀመንበር በመሆናቸው የኦሮሚያ ክልል ፕሬዝዳንት በመሆን እያገለገሉ ይገኛሉ።

በትምህርት ደረጃቸውን በተመለከተ፤ በPolitical Science & International Relations የመጀመሪያ ዲግሪ ከአዲስ አበባ ዩኒቨርስቲ ወስደዋል። ሁለተኛ ዲግሪያቸውን በInternational Relations ከአዲስ አበባ ዩኒቨርስቲ ወስደዋል። ሶስተኛ ዲግሪያቸውን በPeace & Security ለመቀበል በአዲስ አበባ ዩኒቨርስቲ እየተማሩ እንደነበር ይታወቃል።

በዚህ የፖለቲካ አምድም አቶ ለማ መገርሳ ከዚህ በፊት በተለያዩ መድረኮች ያሰሟቸው ፍሬ ነገሮች ተደምረው፤ በ21/1/2010 በቢሾፍቱ ከተማ በተከበረው የኢሬቻ በዓል ላይ ሲጠበቅ የነበረውን የሰው ሕይወት እና የቁስ መጥፋት አጀንዳዎችን፤ ባዶ አድርገዋቸዋል። እንዲሁም ከፖለቲካ አመራሩ ባልተናነሰም አባገዳዎች እና ሕዝቡ የኢሬቻ በዓል በሰላም እንዲጠናቀቅ የተጫወቱት ሚና ከፍተኛ ከበሬታ የሚሰጠው ነው።  

አቶ ለማ መገርሳ፤ ከኦሮሚያ ክልል ተሻግረው በፖለቲካና በኢኮኖሚ የዳበረች ኢትዮጵያ የሁሉም ዜጋ ዋስትና መሆኗን አስምረው የተናገሩትን መለስ ብለን ማካፈል ወደናል። መልካም ንባብ ይሁንላችሁ።

 

 

ክልሎች ማንን ማባረር ይችላሉ?

የኦሮሚያ ክልላዊ መንግስት ማንንም ኢትዮጵያዊ ዜጋ ለማባረር ስልጣኑም ፈቃዱም የለውም። እውነት ነው ሁላችንም የተለያየ ስም አለን። ግን ሁላችንም ኢትዮጵያውያን ነን። ሁላችንም ኢትዮጵያውያን ነን። ይቅርና አንድ ኢትዮጵያዊ አንድን ኢትዮጵያዊ ከራሱ ቤት ማባረር፤ የውጭውን ዜጋ ፈረንጁንምኮ ለምነን አምጥተን እያስተናገድን ነው። ሊታሰብ የሚችል አይደለም ይሄ። ሊታሰብ የሚችል አይደለም። እኔ አንዳንዶቻችሁ በየማኪያቶ ቤትና በየአረቄ ቤቱ የሚወራውን ወሬ ሰምታችሁ እንዳትረበሹ ስለምፈልግ ነው። ስለምፈልግ ነው። ትልቁ ኢንቨስትመንት ከፊንፊኔ ቀጥሎ ኦሮሚያ ውስጥ ነው ያለው። ትልቁ ኢንቨስትመንት በኢትዮጵያ። ትልቁ ኢንዳስትሪ ያለው ኦሮሚያ ውስጥ ነው።

 

 

የጋራ መለወጥ ለምን?

ኦሮሚያ ካልተለወጠ ኢትዮጵያ አትለወጥም። ቤኒሻንጉል ካልተለወጠ ኢትዮጵያ አትለወጥም። ጋምቤላ ካልተለወጠ ኢትዮጵያ አትለወጥም። በየመንደራችን ለውጥ ስናመጣ ነው ሀገራችን ልትለወጥ የምትችለው። ያ ማለት ደግሞ እያንዳንዳችን፤ ግለሰቦች ስንለወጥ ስንቀየር ለለውጥም ስንሰራ ነው ሀገር የሚቀየረው። ስለዚህ ኢትዮጵያን ለመቀየር ኦሮሚያን መቀየር አለብን። እዚጋ ሃላፊነትና ድርሻ አለንና እኛ እንደመንግስት መሪዎች ዛሬ ያለነው። ለዚህ ደግሞ በሁሉም የኢኮኖሚ መስኮች መደረግ የሚገባቸው ማስተካከያዎች ማድረግ፤ መውሰድ፤ ማስተካከል ተገቢ ነው የሚሆነው።

 

ስደተኛው ማን ነው? ሕገወጥ ኢንቨስተሩ ምን ይደረጋል?

ይቺ ሀገር የሁላችንም ነች። ማንም ስደተኛ የለም። አንዱ ኣሳዳጅ አንዱ አባራሪ፣ አንዱ ተባራሪ የሚሆንበት ሀገር ላይ አይደለንም ያለነው። ስርዓት ባላት የሁላችንም በሆነች ሀገር ላይ ነው ያለነው። ህገ ወጡ ግን ይቀማል። ምንም ጥያቄ ለውም ይቀማል። የሚገርማችሁ ወጣቱ አምራች ኃይል ነው፤ ሰርቶ መኖር አለበት። ሰርቶ ለመኖር የእያንዳንዱ ወጣት ህይወት ለመቀየርም ብቻ አይደለም፤ አምራች ኃይል ነውኮ ይሄ። ጉልበት አለው፣ እውቀት አለው፤ አገር እናሳድግ ካልን ይሄን ወጣት ወደምርት ማስገባት አለብን። እንዲያመርት እድል ማመቻቸት አለብን። ዳቦ እንዲያገኝ ብቻ አይደለም። ሀገርን ለመለወጥ አእምሮ ያለው ብሩህ ወጣት ያስፈልጋል፤ እሱን ሜዳ ላይ አስቀምጠን ሀገር እንለውጣለን ብለን የምናስበው ነገር አይሆንም።  ከዛም ባለፈ ደግሞ እንዲሁ ዝም ብሎ ሲቀመጥ ምን ሊያደርግ እንደሚችልም ደግሞ አይተናል። ለኢንቨስተሮችችን ከለላ እንሰጣለን ብለን  ስንል እንዲህ አይነት ነገሮችን ካልሰራን፤ ካላመቻቸን፤ ካላስተካከልን፤ አደጋው ሂዶ ሂዶ ከማናችንም በላይ ባለሃብቶችችንን ነው የሚጎዳው። ጎድቶም ስላየን። እናስተካከል ብለን ወጣቱን በግብርናው፤ በኢንዳስትሪው፤ በማኑፋክቸሪንጉ፤ በምኑም አቅም በፈቀደ ሁሉ እናስገባ ብለን ስንጀምር መዓት ዘመቻ ነው የተነሳብን።

 

 

ኪራይ ሰብሳቢ ኢንቨስተር

ማዕድን አሸዋ፤ ድንጋይ፤ ፑሚስ፤ አፈር ዝቆ ለፋብሪካ መስጠትን….እውነት ነው እዛ ውስጥ ገብተው ሲጠቀሙ ነበሩ ግለሰቦች አሉ። ጉዳዩ ከገባቸው አካላት ጋር ተነጋግረን ተስማምተን ፈታን። ነገር ግን 12 እና 13 ዓመታት ያመረቱ ጥሪት ያካበቱ ግለሰቦች እንለቅም፤ ትልቅ ግብግብ ነው የነበረው። ምንድነው የሚሰሩት እነኚህ ግለሰቦች? ላይሰንስ ወስደው እዚህ አደአ ላይ የሚገኝ ተራራ ፑሚስ አፈር እናወጣለን ብለው አንድም እንኳን ተጨማሪ እሴት መጨመር እንኳን አይደለም በጣታቸው ሳይነኩት 58፣ 68 ሚሊየን ሸጠው የወጡ ግለሰቦች አሉ። ተራራ፤ ተራራ እንደተፈጠረ፤ ያውም ተራራ ላይ ወጥተው ሳይሆን በሩቅ እያሳዩ ሃምሳ ስምንት ስልሳ ስምንት ሚሊየን። ይቺ ሀገር ሁላችንም ሀገር ነች። ልዩ ዜጎች ናቸው እንዴ እነሱ? ወይስ ሮያል ፋሚሊ ናቸው? እንደዚህ አይነት ክፍል የለንም በዚህ ሀገር ውስጥ። ግማሹ ዳቦ እያረረበት ግማሹ ወጣ ብሎ ሚሊየኖችን ሰብስቦ የሚመለስ ከሆነ ይሄ እብደት ነው። ወዴት ነው የሚወስደን?

 

የመሬት ካርታ እሽክርክሪት

ታጥረው የሚቀመጡ መሬቶችንም ብታዩአቸው ማነው የወሰደው መጀመሪያ አቶ ከበደ። አሁን ማን እጅ ነው ያለው? ሶስተኛ አራተኛ ወገን ተላልፎ በአምስተኛ በስድስተኛ ግለሰብ እጅ ነው ያለው ጣጥሮ የሚቀመጠው መሬት። የብዙ ሚሊዮኖች ዝውውር በአንዲት መሬት ላይ ታካሂዷል። ይሄንን ዝም ብለን ማየት አለብን? ማየት የለብንም። ሀገር እንዲለውጥ እኮ ነው እያንዳንዱን ገበሬ ከህይወቱ ላይ እትብቱ ከተቀበረበት መሬት ላይ አንስተን ወደሌላ ቦታ የወሰድነው። ግለሰቦችን ሚሊየነር ለማድረግ አይደለም። ያምኮ ዜጋ ነው። ኢትዮጵያዊኮ ነው፤ ያም። ስለዚህ የጀመርነው ስራ በልበ ቀናነት ጥሮ ግሮ ለፍቶ ሚሰራውን ኢንቨስተር መለየትና ማበረታታት ነው እንደ ኦሮሚያ ክልላዊ መንግስት። በቅርበት ችግሩን እየጠየቅን ማበረታታት። በዚህ ውስጥ ደግሞ ተቀለቅሎ እንዲህ አይነት ስራ እየሰራሁ ልኑር ብሎ የሚለውን ለይተን መቅጣት። አስፈላጊውን ማስተካከያ ማድረግ። ይሄን ሰራን። ይሄን ስንሰራ ደግሞ ሁላችንም ተጋግዘን መስራቱ አስፈላጊ ነው።ተቀላቅለን በስመ ኢንቨስተር ኪራይ ሰብሳቢ በጅምል፤ እንዲህ ሆነ፤ መባባል የለብንም። ይሄ ችግር አለ ይሄን በግልጽ ልነግራችሁ እፈልጋለሁ።

 

በሶማሌ እና በኦሮሚያ ክልል ሕዝቦች መካከል የተነሳው ፀብ የማነው?

ይህ እያየነው ያለው ጉዳይ (ወቅታዊ ግጭት) የኦሮሞ ህዝብ እና የሶማሌ ህዝብ መካከል የተፈጠረ ጉዳይ አይደለም። የኦሮሞ ህዝብ እና የሶማሌ ህዝብ ግጭት አይደለም። በፍፁም አልነበረምም። ለዚህ ማሳያ ይሀን በመሰለ ከባድ ነገር ውስጥ በየቤታቸው እየደበቁ የብዙ ኦሮሞዎችን ህይወት ከአደጋ የታደጉት ሶማሌዎች መሆኑ እንዲሁም የብዙ ሶማሌዎች ህይወት የታደጉትም ኦሮሞዎች መሆኑ ነው።

በዚህ አደጋ አንድ ቤተሰብ ለሁለት ተከፍሏል። ባልና ሚስት ተለያይቷል። ህዝቡ የፈራውን ንብረት ትቶ ለመፈናቀል ተገዷል። ይህ ጉዳይ አስከፊ እና አደገኛ ነው። የደረሰው አደጋን የተፈናቀሉትን ለመደገፍ መንግስትና ህዝባችንም የተቻለውን ርብርብ እያደረገ ይገኛል። ለዚህም የኦሮሞ ህዝብን ለማመስገን እፈልጋለሁ።

ታይቶ በማይታወቅ መልኩ ህዝባችን ከምስራቅ እስከ ምእራብ፡ ከደቡብ እስከ ሰሜን በአንድነት ወገኑን ለመደገፍ እየተረባረበ ይገኛል።

ይህ ድጋፍ በአጭር ጊዜ ድጋፍ የሚቆም አይደለም። የሚበላና የሚጠጣ ማቅረብ ብቻ በቂ አይደለም። የመንግስት ውሳኔ እና የህዝብ ድጋፍን ይጠይቃል። የተፈናቀለውን ህዝብ በዘላቂነት መልሶ ማቋቋምና ወደ ቀድሞ ኑሮው እንዲመለስ ታቅዶ መሰራት አለብን። የተፈናቀለው ህዝብ ለተለያዩ በሽታ አንዳይጋለጥ እየሰራን ነው።

የኦሮሞ ህዝብ የሀገሪቱ ግንድ ነው።የክልሉ መንግስትና የህዝባችን አቋም ለህዝባችን እና ለሀገራችን ብሔር ብሔረሰቦችና ህዝቦች አንድነት መቆም ነው። ለሰላማችን እና ለህዝቦች ወንድማማችነት በጋራ መቆም አለብን።

 

ሁለታችንም ጋር ችግሮች አሉ?

አሁን ባለው ደረጃ፤ እውነት ነው መንግስትን መውቀስ ትችላላችሁ፤ እኛም እናንተን መውቀስ እንችላለን ሁለታችንም ጋር ችግር አለ። ይህን የኢኮኖሚ ፖሊሲ፤ ኢኮኖሚ ስርዓት የጀመርነው ቅርብ ጊዜ ነው። ሙሉ እውቀት ሙሉ ብቃት ኖሮን አይደለም፤ እናንተም ወደ ኢንቨስትምንቱ ስትገቡ ይሔው  ነው። ብዙ በስራ ውስጥ ተግዳሮት ውስጥ እየተማርን እየተለወጥን የምናስተካክላቸው በርካታ ነገሮች በወዲያም በወዲህም አሉ። ኢንቨስተሩ የሚቸገርባቸው በርካታ ነገሮች አሉ። ሁላችንም የምንቀበላቸው ነገሮች አሉ። ሁላችሁም እየሰራችሁ ያላችሁበት ሁኔታ የተመቻቸ ሁኔታ ላይ ሆናችሁ አይደለም እየሰራችሁ ያላችሁት። የቢሮክራሲው ችግር ውጣ ውረዱ ከባድ ነው። እናውቃለን። እዉነት ነው ፓወር አለ ምናለ ግማሹ ህንፃ ገንብቶ ማሽን አስገብቶ ሰራተኛ ቀጥሮ ፓወር በማጣቱ ብቻ በኪሳራ ለወራት የሚቆም ስንት ፋብሪካ አለ። ቆጣሪ ባለመግባቱ ብቻ የሚቸገር ኢንቨስተር አለ። የመሬት… ለማስፋፋት ኢንቨስትመንት መስፋፋት አለበት። በሆነች ቦታ፤ ካሬሜትር ወይም ሄክታር ላይ ሊገደብ የሚችል አይደለም።

 

 

በኢንቨስትመንት ስም የሚወሰደው መሬት

አሁን በእጃችን ላይ ያለው ዳታ፤ ይሄም ኢንቨስተር ብለን ስንል ጥቃቅኑን ሳይሆን ትልልቆቹ። ከዚህ ውስጥ ስራ ውስጥ ገብቶ እየሰራ ያለው 46 ከመቶ ብቻ ነው። 46 ከመቶ። ይህስ ራሱ ምን እየሰራ ነው? አንዳንዱ ባለአምስት ኮከብ ሆቴል እሰራለሁ ብሎ መጋዘን ሰርቶ በ100ና 150 ሺህ ብር የሚያከራይ ነው። የመኪና መለማመጃ ያደረገ፤ ግማሹ አጥሮ አስቀምጦ ሌላ ስራ የሚሰራበት፤ ይሄም ራሱ ኢንቨስትመንት ከተባለ እንተወው። አንድም ቆርቆሮ አለበት እንተወው። 46 ከመቶው እነኚህን አካቶ ነው። የተቀረው 60 ምናምን ከመቶው እንዲሁ ታጥሮ የሚቀመጥ ነው። አስራ ምናምን፣ ሰባት፣ ስምንት፣ ዘጠኝ ዓመት፤ በዓመት እየሄደ ሳር እያጨደ የሚሸጥ፤ ይሄ ነው ኢንቨስተር የሚባለው። እናንተም እነኛ አይነት ሰዎችም ኢንቨስተር ነው ስማችሁ። ሳር እያጨደ የሚሸጥ፤ ከዚህ መሬት ላይ 200፤ 300፤ 400 ገበሬ ነው የተፈናቀለው። አጥሮ ከሚያስቀምጥ ገበሬው አስር ዓመት ምንም ይሁን ምን ምርት ቢያመርትበት ህይወቱንም ይቀይርበታል፤ ሀገርንም ይጠቅማል። አስር ዓመት። በዚች ደሃ ሀገር ውስጥ መሬትን እንዲህ ጦም ማሳደር ምን ያህል ከባድ እንደሆነ ሁላችንም መገመት የሚያዳግተን አይመስለኝም።

 

 

የመሬት ነገር?

የመሬት ጉዳይ ከባድ ነው። የሀብት ምንጭ መሬት ነው እዚህ ሀገር ላይ። የሃብት ምንጭ መሬት ነው። ኢትዮጵያ እንደ ሀገር ከተመሰረተችበት ጊዜ ጀምሮ ሲካሄዱ የነበሩ አብዮቶችን መለስ ብለን ካየን መነሻውም መድረሻውም፤ መሬት ነው። ሌሎቹ ተቀጥላዎች ናቸው። የመሬት ጉዳይ ቀላል አይደለም። የማንነት ጉዳይ ነው። የኢኮኖሚ መሰረት ነው። እያንዳንዱ ኢትዮጵያዊ ከመሬት ጋር ያለውን ቁርኝት ሁላችንም እናውቀዋለን። ይሄን ጉዳይ በሚገባ አጢነነው፤ በሚገባ ሁላችንም የምንጠቀምበት፤ ይህች ሀገር ይህች ምድር ሁላችንንም የአቅማችንን ያህል የምትጠቅመን አድርገን ካሁኑ መስራት ካልጀመርን ሄደን ሄደን ብንወጣም፤ ብንወርድም፤ ብንለፋም ውጤቱ ዜሮ ነው የሚሆነው። አጥሮ አስቀምጦ ኢንቨስተር ነኝ የሚለውን እየነጠቅን ነው። የግድ ነው ይሄ። ይሰራል አይቆምም። ለሚሰራው አሳልፈን መስጠት አለብን። ያን ስናደርግ የሚያኮርፈን በየከተማው፤ በየጠላ ቤቱ፤ ማኪያቶ ቤቱና ውስኪ ቤቱ ስም ሲያጠፋ የሚውል መዓት ነው። መዓት ፕሮፖጋንዳ ነው ያለው። ኦሮሚያ ኢንቨስተር እያፈናቀለ ነው፤ ኦሮሚያ ኢንቨስተርን እያሳደደ ነው፤ መዓት ነው ፊንፊኔ ውስጥኮ የሚወራው። ከሚዲያ በላይ ነው በነዚህ ቦታዎች ላይ የሚወሩት ስንቱን እያስበረገጉ፤ እያስደነገጡ የሚውሉት። ኢንቨስትመንትን ስንመራ እንዲሁ ዝም ብለን በጨቅላ አእምሮ የምንመራ ሰዎች ስብስቦች አይደለንም። ገብቶን በእውቀትና በእውቀት የምንመራ ሰዎች ነን።

 

የፌዴራሊዝም የስልጣን ክፍፍል ማሳያ

አንዳንዴ የሚያስቁ ነገሮች ናቸው ያሉት።

.

የሚገርማችሁ እንዲሁ  ላምጣና፤...  አንዳንድ ጊዜ እንዲህ የሚል ደብዳቤ  በግልባጭ ይደርሰኛል። ለሰነድ ለታሪክ አስቀምጠናል።

...አንድ የተጨማለቀ እንዲህ እንዲያ የሚባል ኦሮሚያ መዋቅር እንዲህ እያስቸገረ ሰለሆነ ክቡርነትዎ ባስቸኳይ መመሪያ ሰጥተው እንዲያስተካክሉልኝ።

.

ግልባጭ ለኦሮሚያ ክልል ፕሬዝዳንት።

.

.

.

በግልባጭ ነው እኔ የማውቀው? ማነው ሚኒስትሩ? የስራ ድርሻ አለን ሁላችንም። የምንወስንባቸውን፣ ልንወስንባቸው የማንችላቸው ስልጣኖች አሉን። የተገደበ ስልጣን ነው ያለን። ማናችንም እንደፈለገን ልንጋልብበት የምንችልበት ሜዳ የለም። ኃላፊነቱን ከወሰድኩ በሚመለከተኝ ጉዳይ ላይ እኔና እኔ ነኝ የምወስነው። በግልባጭ አልወስንም። ወደ መዝገብ ቤትም አልመራም። ቀድጄ ነው መጣያ ውስጥ የምጥለው። ለምን መዝገብ ቤት እናጣብባለን። ይሄ ችግር አለ። ጎድ ፋዘርስ/ንስሃ አባቶች/ ሲስተም ሲበላሽ፤ ኮራፕትድ ሲሆን እንዲህ ነው የሚያደርገው። ኔትዎርክ ፍለጋ ይሄዳል። ሬሽን መስፈር ይፈልጋል። ተቆራጭ። ተቆራጭ ድሮ ለአባቶቻችን ላሳደጉን ተቆራጭ ይቆርጣል ልጅ ደሞዝ ሲያገኝ። አሁን ብዙ ተቆራጭ የሚፈልግ አለ። ይሄንን ማቆም አለብን፣ ማስተካከል አለብን። ሄዶ ሄዶ እናንተንም ያከስራል። ያው ሳንቲም ካልቆጠራችሁ ትርፍና ኪሳራችሁን ካላያችሁ ያከስራችኋል።

 

 

የኬኒያዎች የሙስና አረዳድ፤ በኢትዮጵያ አይሠራም

ቅድም ስለ ኬንያ ሲያነሱ አንድ ነገር ነው ትዝ ያለኝ። ኬንያውያን ጋር ቁጭ ብለን ስለሙስና (Corruption) ስናወራ፤ ስለኮራፕሽን አልገባችሁም ይሉናል።ጽንሰ ሃሳብ ምንድነው ኮራፕሽን ማለት? ቅድም አትሸነፉም እናንተ ኢትዮጵያውያን እንዳሏችሁ ስለኮራፕሽን አልገባችሁም ይሉናል። ምን ማለት ነው? ኮራፕሽን ማለት ይላሉ እነሱ፤ ሙስና ከመንግስት ገንዘብ ላይ መውሰድ ነው እንጂ ሌላው ኮራፕሽን አይደለም። አንድ ባለሃብት እኔ ውሳኔ ወይም አገልግሎት ሰጪ ሆኜ አንድ ባለሃብት እኔጋ መጥቶ ያን ጉዳይ ለመጨረስ ሶስት አራት ቀን የሚፈጅበትን እኔ ዛሬውኑ በግማሽ ቀን ብሰራለትና አመሰግናለሁ ቢለኝ ምን ችግር አለው? አመሰግናለሁ ብሎ የሆነ ነገር ቢያስጨብጠኝ’ኮ አመሰግናለሁ ማለት ነው። አመሰግናለሁ ብቻ አይደለም እሱ ሃብታም ነው እኔ ደሃ ነኝ በረዥም ጊዜ ውስጥም የሃብቱ ፍሰት ከሃብታም ወደ ደሃ ሲሆን ያመጣጥናል። እሱ ብቻ ሳይሆን ሁለት ሶስት ቀን የሚፈጀውን ስራ በግማሽ ቀን እኔ ብጨርስ የስራ ውጤት ይጨምራል ሁሉም እንዲህ ቢሰራ ይላሉ። በእንዲህ አይነት መልኩ ሌብነትን ሊገልጹ ይፈልጋሉ። ይህ ለኛ አያዋጣንም። ስለዚህ ቢሮ ቁጭ ብሎ እጅህን ሰብስብ ማለት አለብን ሁላችንም። ለመብታችን ደግሞ አንዳንዴ እያስለመድን አስቸጋሪ ነው። የለመደ አመል ከባድ ነው፣ አስቸጋሪ ነው። ዛሬ ስትሉት ነገም ያያችኋል አይተውም። ትናንት እንትን ብሎኛል ብሎ አይተውም። ሄዶ ሄዶ ሁላችንም ይጎዳናል። ሄዶ ሄዶ የግፊትና የስኳር በሽተኛ ነው የሚያደርጋችሁ የባንክ ብድር ብቻ አይደለም። ስለዚህ ይሄ የሁላችን ትግል የሚያስፈልገው ነቀርሳ ነው።

 

ለአዲስ ታሪክ እንነሳ!!

የኋላውን ጥሩም ይሁን መጥፎ ለታሪክ እንተወው። ዛሬ ያለን ትውልድ የራሳችንን አዲስ ታሪክ እንስራ። እኛም የማናፍርበት የነገውም ትውልድ እኛ የሰራነውን እንደ ጥሩ ተምሳሌት ወስዶ የሚሰራውን የሚያስቀጥለውን የራሳችንን ታሪክ እንስራ። የሚጠቅመን ይሄ ነው። በየመንደሩ መናቆሩ፤ ታሪክ ወደኋላ እየቆጠሩ አንዳንዱ የተፈበረከ፤ እውነት ይሁን ውሸት ይሁን እውነት ባላየነው ባልጨበጥበነው ማረጋገጫ መናቆሩ አይጠቅመንም። ይበትነናል። ይጎዳናል። ነቀርሳ ነው። አያስፈልግም። ስለዚህ ከምንም በላይ ለትውልድ ጥለን የምናልፈው በተለይ ደግሞ አንድ ለኛ ለልጆቻችን ዋስትና የሆነች ሀገራችንን፤ አንድ ሆና ተጠናክራ የምትወጣበትን ለዚህ አስበን ነው መስራት ያለብን። ይሄ በጣም ያስፈልገናል። ከኢንቨስትምንትም በላይ ነው ይሄ። ዋስትናችን የኛም የልጅ ልጆቻችን ዋስትና ይሄ ነው። ይቅርና በየመንደሩ ተከፋፍለን አንድም ሆነን ዳገቱን ልንገፋው አልቻልንም። ዓለም ወዶ አይደለም ወደ አንድ መንደር ሳይፈላለግም መፈላለግ የጀመረው። ሳይፈላለግም መተቃቀፍን የመረጠው ወዶ አይደለም። ያ ሊታየን ካልቻል፤ ያ ካልተገለጠልን በጨለማ ውስጥ ተጉዘን ልንለወጥ፣ ልናድግ አንችልም። ምን ጊዜም ሁላችንም መርሳት የሌለብን ለዚች ሀገር አንድነት፤ ለሀገራችን ለውጥ፤ በየቤትም እንሰማራ፤ በየትም እንሂድ፣ በየትም እንግባ፣ እንውጣ ለዚህ ሀገር አንድነት ለዚህ ሀገር ለውጥ ማሰብ መስራት መትጋት አለብን።¾

- የጦር መሣሪያ የታጠቀ የፖሊስ ኃይል እንዳይገኝ፤

- የማንኛውም የፖለቲካ ፓርቲ ዓርማ እንዳይውለበለብ ተወስኗል፤

 

ኢብሳ ነመራ

 

ኦሮሞዎች በየዓመቱ የሚያከብሩት የዘንድሮ የኢሬቻ በዓል መስከረም 21 በክልል አቀፍ ደረጃ በቢሾፍቱ ከተማ አርሰዲ ሃይቅ ወይም ሆረ አርሰዲ ላይ ይከበራል። ኢሬቻ ኦሮሞዎች ክረምት አልፎ ወደጸደይ ብርሃን የሚደረገውን ሽግግር የሚያከብሩበት አውደ ዓመት ነው። አሮጌው ዓመት አብቅቶ ለአዲሱ አቀባበል የሚደርገብት፣ የአዲስ ዓመት ብስራት ዕለት ነው። ኦሮሞዎች በዚህ ዕለት ክረምቱን አዝንቦ ምድሩን አረንጓዴ ላለበሰው፣ ወንዞችን በውሃ ለሞላው፣ ምንጮችን ላፈለቀ፣ ከብቶች እንዲረቡና እንዲፋፉ ላደረገ ምሉዕ በኩለሄ ዓምላክ (Waaqa) ምስጋና ያቀርባሉ። ኢሬቻ የምስጋና ቀን ነው።


የአዲስ ዓመትና የምስጋና ዕለት የሆነው ኤሬቻ የእርቅም በአል ነው ነው። የተጣሉ ሰዎች ሳይታረቁ ወደኢሬቻ አይሄዱም። ቂም ተይዞ ወደኢሬቻ አይኬድም። ኢሬቻ የተጣሉ የሚታረቁበት ቂም የሚሽርበት በዓል ነው። በሃዘን ወደኢሬቻ አይኬድም። ወደኢሬቻ የሚኬደው በዓመቱ ያጋጠመ ሃዘንን ለአሮጌው ዓመት ትቶ በተስፋና በደስታ ነው። ኤሬቻ የሚካሄድበት መልካ በሰውና በምሉዕ በኩለሄ ዓምላክ መሃከል ያለ ግንኙነት ብቻ የሚገለጽበት ስፍራ ነው።


የኢሬቻ መልካ ሁሉም የኦሮሞ ልጆች በመሃከላቸው ያለውን የጎሳ፣ የሃይማኖት፣ የአመለካካት ልዩንት ጥለው የአንድ አባት ልጆች መሆናቸውን የሚገልጹበት የአንድነት ስፍራ ነው። በኢሬቻ በዓል ላይ አምላክን ከማመሰገንና ደስታን ከመግለጽ ውጭ የግል ወይም ቡድናዊ ፍላጎት መግለጽ ነውር (admalee) ነው።


የኢሬቻ በዓል በአባ መልካዎች፣ ቃሉዎች፣ አባገዳዎች የሚመራ በአል ነው። ኢሬቻ የመንግስት በዓል አይደለም። ይህን መነሻ በማድረግ በቅርቡ የሁሉም የኦሮሚያ አካባቢዎች አባገዳዎች የጋራ ሸንጎ የሆነው የአባ ገዳዎች ህብረት በኦዳ ቡልቶም ሸንጎ ተቀምጦ የዘንድሮውን ኢሬቻ በምን አይነት አኳኋን እንደሚያከብሩ መክሮ አቋም መውሰዱ ተገልጿል። የአባገዳዎች ህብረት የዘንድሮ ኢሬቻ መስከረም 21 ቀን 2010 ዓ/ም እንደሚከበር አውጆ፣ በዓሉን ሰላማዊ በሆነ መልኩ ለማክበር አስፈላጊ ቅድመ ዝግጅት መጠናቀቁን አስታውቋል። ህብረቱ የዘንድሮውን የኢሬቻ በዓል አከባበር የሚያስተባብሩ 300 ወጣቶች (foollee) መመረጣቸውን አስታውቋል። የአባገራዎቹ ህብረት በበዓሉ ላይ የጦር መሳሪያ የታጠቀ ፖሊስ እንደማይገኝ መወስኖ፣ ይህንንም ለኦሮሚያ ክልላዊ መንግስት አስታውቆ ተቀባይነት ማግኘቱን አስታውቋል። የኢሬቻ በዓል በሚከበርበት ስፍራ ሀገሪቱንና ክልሉን የሚያስተዳድረውን ፓርቲ ጨምሮ የማንኛውም የፖለቲካ ፓርቲ ዓርማ እንዳይያዝና እንዳይውለበለብ መወሰኑንም አስታውቀዋል። ህብረቱ የኢሬቻ መልካ የፖለቲካ መድረክ ከመምሰል በፀዳ መልኩ የኦሮሞ ባህልን በማንፀባረቅ መከበር እንደሚኖርበት አሳስቧል።


የኦሮሚያ ክልላዊ መንግስት ፖሊስ ያለ ምንም ትጥቅ ከዳር በመሆን በዓሉን ለማክበር ከመጡት ጋር ተቀላቅለው ስርቆትና የመሳሰሉ ወንጀሎችን ለመፈፀም የሚንቀሳቀሱ አካላትን የመከላከል ስራ እንደሚሰራም ተገልጿል። በበዓሉ ላይ የሚሳተፉ ሰዎችን የመፈተሽ ስራ የሚሰሩት በአባ ገዳዎች የተመረጡት 300 ወጣቶች እንዲሆኑ ተወስኗል። በ2009 ዓ/ም በኢሬቻ በዓል ላይ ህይወታቸው ላለፉ ሰዎች በቆመው የመታሰቢያ ሀውልት ላይ ከተፃፈው ጽሁፍ ጋር ተያይዞ ቅሬታ በመቅረቡ ጽሁፉ ላይ ማስተካከያ እንዲደረግ መወሰኑም ተገልጿል።


እንግዲህ፣ ኢሬቻ የህዝብ በዓል በመሆኑ በአባገዳዎችና አባ መልካዎች እንዲመራ መደረጉ መልካም ነው። ኢሬቻ ቀደም ሲል እንደተገለጸው የምስጋና፣ የእርቅ፣ የሰላምና የደስታ፣ የአንድነት በዓል በመሆኑ ከዚህ መነፈስ ውጭ የሚከናወን ማንኛውም ድርጊት ለኦሮሞዎችና ለባህላቸው ካለ ንቀት የመነጨ ተደርጎ ነው የሚወሰደው።


ኢሬቻ ለክፍለ ዘመናት ሲከበር የቆየ በዓል ነው። ባለፉት ስርአቶች እንደማንኛውም የኢትዮጵያ ብሄሮች፣ ብሄረሰቦችና ህዝቦች ባህላዊ እሴቶች እውቅና ተነፍጎት፣ ያለባህሪው ክፉ ዓመል ተለጥፎበት ተደፍቆ ቆይቷል። ይህም ሆኖ በየአካባቢው መለካዎች ላይ ሲከናወን ቆይቷል፤ ደብዛውን ማጥፋት አልተቻለም። የኢሬቻ በአል አንሰራርቶ አደባባይ የወጣው ባለፉ ሁለት አስር ዓመታት ነው። ይህ በየአቅጣጫው ማንነቱን የሚገልጹ እሴቶቹን ለማጥፋት በመንግስት ደረጃ ዘመቻ ሲካሄድበት ለኖረው የኦሮሞ ህዝብ ታላቅ ድል ነው።


በዚህ መሰረት በተለይ ባለፉ አንድ ተኩል አስርት ዓመታት ኢሬቻ በቢሾፍቱ ሆራ አርሰዲ ላይ በክልል አቀፍ ደረጃ ሲከበር ቆይቷል። ከዚህ በተጨማሪ በሁሉም የኦሮሚያ አካባቢዎች በሚገኙ መልካዎች በተመሳሳይ ስሜት ሲከበር ቆይቷል። ይሁን እንጂ በተለይ ባለፈው ዓመት በክልል አቀፍ ደረጃ በቢሾፍቱ የተከበረው በዓል እንቅፋት ገጥሞታል።


ሁሉም ኢትዮጵያዊ እንደሚያስታውሰው፣ የእንቅፋቱ መነሻ ምክንያት የምስጋና፣ የእርቅ፣ የሰላም፣ የአንድነት በዓል የሆነው የሆራ አርሰዲ የኢሬቻ በዓል ከዚህ ውጭ የፖለቲካ መደረክ ለማድረግ የሞከሩ ተደራጅተው የገቡ ቡድኖች ያካሄዱት ህገወጥና ጸያፍ እንቅስቃሴ ነው። እነዚህ ቡድኖች ገሚሶቹ ውጭ ሃገር በሚንቀሳቀሱ ፌደራላዊ ሥርአቱን ለማፍረስ የሚፈልጉ ቡድኖች በማህበራዊ ሚዲያ ባካሄዱት ቅስቀሳ ያደራጇቸው ነበሩ። በሃገር ውስጥ ህጋዊ ሆነው በሚንቀሳቀሱ፣ አመቺ አጋጣሚ ያገኙ ሲመስላቸው ግን ወደህገወጥነት የመሄድ ዝንባሌ ባላቸው የፖለቲካ ፓርቲዎች የተደራጁም ቡድኖች እንደነበሩ የሚያመለክቱ መረጃዎች አሉ። በበዓሉ ታዳሚዎች መሃከል ሲውለበለቡ የነበሩ የፓለቲካ ፓርቲዎች ዓርማዎች ለዚህ አስረጂነት ሊጠቀሱ ይችላሉ። በዚህ በዓል ላይ የኦነግንና የኦፌኮን አርማ እያውለበለቡ በበዓሉ ታዳሚዎች መሃከል የሚንቀሳቀሱ ቡድኖች እንደነበሩ ተመልክተናል።


ይህ ብቻ አልነበረም። የእነዚህ ቡድኖች አባላት የበዓሉ ዋነኛ መገለጫ የሆነው ምርቃትና ምስጋና በአረጋውያንና በአባገዳዎች የሚቀርብበት መድረክ ላይ በመውጣት ከአባገዳዎች እጅ ማይክራፎን በመንጠቅ አዋኪ የተቃውሞ ቅስቀሳ ማካሄዳቸውን ተመልክተናል። ይህን ተከትሎ ከበዓሉ ታዳሚዎች መሃከል በተለይ በማህበራዊ ሚዲያ ሲሰራጭ በነበረው ቅስቀሳ የተደናገሩ የተወሰኑ ወጣቶች የተቃውሞ ቅስቀሳውን ተከትሎ በእጅ ምልክትና በጩኸት የበዓሉን መንፈስ ቀየሩት። በዚህ አኳኋን ኦሮሞዎች ለምሉዕ በኩለሄ አምላካ ምስጋና ለማቅረብ የታደሙበት በዓል ወደ የፖለቲካ ተቃውሞ ትዕይንትነት ተቀየረ። ይህ ጸያፍ ተግባር ነው።


ጸያፍ የሚያደርገው ተቃውሞ ማሰማቱ አይደለም። ዜጎች የፈቀዱትን አመለካካት የመያዝ፣ የማራመድ፣ አቤቱታዎችን የማሰማት፣ ተቃውሞዎችን በማንኛውም ሰላማዊ መንገድ የመግለጽ ህገመንግስታዊ መብት አላቸው። ድርጊቱን ጸያፍ የሚያደረገው ከልዩነት በላይ ያለ የኦሮሞዎች አንድነት በሚገለጽበት የምስጋና፣ የእርቅና የሰላም መግለጫ በሆነው የኢሬቻ መልካ ላይ መካሄዱ ነው።


ይህ ያለቦታው የተካሄደ ተቃውሞ ታዳሚዎችን አስደንግጦ ነበር። እናም መልኩን የቀየረው መልካ ላይ ላለመገኘት ከስፍራው መሸሽ ይጀምራሉ። ቦታው ለአደጋ ጊዜ መውጫነት አመቺ ስላልነበረ በተለይ በስፍራው አንድ አቅጣጫ የነበሩ ተዳሚዎች ወደኋላ ሲገፉ በስፍራው የነበረ ጥልቅ የውሃ መውረጃ ቦይ ውስጥ ወድቀው ተረጋገጡ፤ በተደረመሰ አፈር ታፈኑ። በዚህ ሁኔታ በዓሉ ላይ ለመሳተፍ በዓሉን በሚመጥን አኳኋን ደምቀው የወጡ ሃምሳ ያህለ ኮረዶች፣ ጉብሎች፣ ጎልማሶች ህይወታቸውን አጡ። ይህ እጅግ የሚያሳዝን አጋጣሚ ነበር።


በኢሬቻ በአል ላይ ህይወታቸውን ያጡ ዜጎች ጉዳይ መላውን የኢትዮጵያ ህዝብ ያሳዘነ፣ ሃዘኑ እስካሁንም ከልብ ያልወጣ ቢሆንም፣ ሁከቱን ለጠነሰሱት ጽንፈኞችና የኤርትራን መንግስት የትርምስ ስትራቴጂ ለማስፈጸም ለሚራወጡ ኃይሎች ግን ሲሳይ ነበር። በይፋ ይታይ የነበረውን የሟቾች ቁጥር በብዙ እጥፍ እያባዙ፣ የሞቱበትንም ምክንያት እያዛቡ ሲነዙ የነበረው ውዥንብር ለዚህ አስረጂነት ሊጠቀስ ይችላል።


ያም ሆነ ይህ፣ የባለፈ ዓመት አሳዛኝ አጋጣሚ መቼም መደገም አይኖርበትም። አባገዳዎች የኤረቻ በዓል አከባበርን አስመልከቶ በልዩ ሁኔታ የመከሩትና በመገናኛ ብዙሃን ቀርበው ስለበዓሉ ምንነትና ስለአከባበሩ ማብራሪያ የሰጡት፣ በአሉ ከዓላማው ውጭ እንዳይወጣ ያሳሰቡትና የጥንቃቄ እርምጃ የወሰዱት ለዚህ ነው። በአጠቃላይ የኢሬቻ በአል ከልዩነት በላይ ያለው የኦሮሞ አንድነት የሚገለጽበት የምስጋና፣ የእርቅና የሰላም በዓል ነው። በመሆኑም ኢሬቻ በዚህ መነፈስ እንዲከበር ሁሉም የበኩሉን ድርሻ ይወጣ። 

በሳምሶን ደሳለኝ

Politicaበኢትዮጵያ ውስጥ ግጭቶች እየተበራከቱ መጥተዋል። ግጭት በየትኛውም ዓለም ውስጥ የነበረ፤ ወደፊትም ሊከሰት የሚችል የተግባር ውጤት መሆኑ አሻሚ አይደለም። ሆኖም፣ በኢትዮጵያ ውስጥ እየተከሰቱ ያሉ ግጭቶች፣ ለግጭቶቹ መነሻ ተደርገው የሚሰጡት ምክንያቶች በቅርጽም በይዘትም የሚቀየሩበት ሒደት በጣም ለየት ያለ ነው።

ራቅ ያለውን ተወት አድርገን፣ በቅርቡ በጎንደር እና በሶማሌና በኦሮሚያ ድንበር ማካለል የተነሱት ግጭቶች፣ ቅርፃቸውን እና ይዘታቸውን የቀየሩበት ፍጥነት በጣም ገራሚ ነው። የጎንደር ግጭት መነሻ ተደርጎ የተወሰደው ወይም የተነገረው የኮሎኔል በዛብህ የእስር ጥያቄ አያያዝ እንደሆነ በስፋት ይታመናል። በዚህ መነሻ ተቀሰቀሰ የተባለው ግጭት ቅርጹ እና ይዘቱን ቀይሮ በፍጥነት ወደ ፖለቲካዊ እና የድንበር ጥያቄ መሸጋገሩ የሚታወስ ነው።

በኦሮሚያ እና በሶማሌ ክልል አዋሳኝ ቦታዎች በተደረገ የድንበር ማካለል አለመግባባት የተነሳ ነው የተባለው ግጭት፤ ቅርጹ እና ይዘቱን ቀይሮ ለበርካታ ዜጎች ሕይወት መጥፋት ምክንያት ሲሆን  የሽግግሩ ፍጥነት አስገራሚ ነበር። በተለይ ደግሞ የሁለቱን ክልል ሕዝቦች የማቀራረብና በሕዝቦቹ መካካል ሰላም እንዲሰፍን ከፍተኛ ኃላፊነት የተሰጣቸው የክልሎቹ የኮሚኒኬሽን ቢሮዎች ኃላፊዎች ተግባር አብዛኛውን ሰው ያሳዘነ ነበር። ለንፁሃን ዜጎችም ሕልፈት የራሱ የሆነ ተፅዕኖ የነበረው ተግባር መሆኑ፣ አሻሚ አይደለም።

የሁለቱ ኮሚኒኬሽን ሰዎች ተግባር በይፋ ሳይወገዝ ወይም ለፈጸሙት ተግባር ኃላፊነት የወሰደ አካል በሌለበት ሁኔታ፤ የኦሮሚያ ክልል ርዕሰ መስተዳደር አቶ ለማ መገርሳና የኢትዮጵያ ሶማሌ ክልል ርዕሰ መስተዳደር አቶ አብዲ መሐመድ፤ መስከረም 7/2010 በአዲስ አበባ በሰጡት የጋራ ጋዜጣዊ መግለጫ እንደተናገሩት በኦሮሚያና  በኢትዮጵያ ሶማሌ ክልሎች አዋሳኝ አካባቢ የተፈጠረው ግጭት የሁለቱን ክልሎች ህዝብና መንግስት እንደማይወክል የሁለቱ ክልል ርዕሰ መስተዳድሮች አስረግጠው አስታውቀዋል።

አያይዘውም ድርጊቱን ያወገዙት ርዕሰ መስተዳድሮቹ፤ ግጭቱን በአፋጣኝ በማስቆም ፣በግጭቱ የተፈናቀሉ ዜጎችን  መልሶ ለማቋቋምና በግጭቱ የተሳተፉ አካላትን ለህግ ለማቅረብ በጋራ እንደሚሰሩም አስታውቀዋል። እንዲሁም፣ በተፈጠረው ግጭት ሳቢያ ሕይወታቸውን ላጡ ዜጎች የተሰማቸውን ሀዘን በመግለጽ ለቤተሰቦቻቸው መፅናናትንም ተመኝተዋል።

ሁለቱ ርዕሰ መስተዳድሮች የወሰዱት አቋም ተገቢ መሆኑን ማንም የሚገነዘበው ነው። ጥያቄው ያለው፣ የክልሎቹ ኮሚኒኬሽን ቢሮዎች ሲያስተጋቡት የነበረው ክስ ከርዕሰ መስተዳድሮቹ እውቅን ውጪ ተደርጎ እንዴት ሊወሰድ ይችላል? በአንድ ሕገመንግስት ጥላ ሥር ያሉ ክልሎች አንዱ ሌላውን፣ “ኦነግ” እያለ ሲከስ፤ ሌላው “የታላቋ ሱማሌ ራዕይ” አስፈፃሚዎች እያለ ሲከስ ነበር። በሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት አሸባሪ ተብሎ የተከሰሰ ቡድን አባላት ናችሁ ብሎ መክሰስ ከወዴት የመጣ ፍላጎት ነው? እንዲሁም “የታላቋ ሶማሌ ራዕይ” አስፈፃሚ ብሎ የሲያድ ባሬ መንግስት ቅጥያ አድርጎ መፈረጅስት ከወዴት የመጣ ፍላጎት ነው? በጣም የሚገርመው ነጥብ ደግሞ፣ የሁለቱም ኮሚኒኬሽን ቢሮዎች ውንጀላ ከድንበር ማካለሉ ጋር ተያያዥ አለመሆኑ ነው።

ከላይ የሰፈሩት አስረጅዎች፣ በኢትዮጵያ የሚነሱ ግጭቶች፣ የግጭቶቹን መነሻ ለመልቀቅ በጣም ፈጣን መሆናውቸውን ማሳያ ነው። አሁን አሁን ግጭቶች ሲነሱ በቅርብ የሚቀመቱ ምክንያችን፣ የግጭቶቹ ዋና ማሳያዎች አድርጎ መውሰድ ከባድ እየሆ ነው። በትንሽ ግጭቶች ውስጥ ትልልቅ ግጭቶች ብቅ እሉ ነው። ይህ ከሆነ ደግሞ፣ የግጭቶቹን ሥር ፈልጎ ምላሽ መስጠት እንጂ በግጭቶች መገለጫ ላይ ጊዜ ማጥፋቱ አይመከርም። ወይም ከእሳት ማጥፋት የዘለለ ግብ አይኖረውም።

 

በግጭቶች መካከል ድምፅ አልባው የጥፋት መሣሪያ -

የቀበሌ መታወቂያ

 በኢትዮጵያ ውስጥ በተከሰቱ ተደጋጋሚ ግጭቶች ንጽሃን ዜጎች እየተቀጠፉ መሆናቸው የአደባባይ እውነት ነው። በተለይ በሚከሰቱ ግጭቶች ዙሪያ ምንም አይነት አስተዋጽዖም ሆነ መረዳት የሌላቸው ዜጎች በመንጋ እንቅስቃሴዎች እየተቀጠፉ ይገኛሉ። ባሳለፍነው ሳምንት በተፈጠረው ግጭት ምንም አይነት እንቅስቃሴ ይሁን ተሳትፎ ያልነበራቸው ከ50ሺ በላይ የኦሮሚያና የሶማሌ ተወላጆች ከቀያቸው እንዲፈናቀሉ ተደርጓል። ከጎንደር በርካታ የትግራይ ተወላጆች ተፈናቅለዋል። ከጉራፈርዳ በርካታ የአማራ ተወላጆች ተፈናቅለዋል። ነገም ማን እንደሚፈናቀል ማን ያውቃል?

በኢትዮጵያ ውስጥ በሚከሰቱ ግጭቶች የሚፈናቀለው ሕዝብ ቁጥር በርካታ ነው። እንዲሁም እየተቀጠፉ ያሉ ንጹሃን ዜጎች ቁጥር በርካታ ነው። በተለይ ተቃውሞ በሚደረግባቸው አካባቢዎች የሚኖሩ ሰዎች ቀደም ብለው በወሰዱት የቀበሌ መታወቂያ ብሔራቸውን የሚገልጽ በመሆኑ በቀላሉ ለጥቃት እየተጋለጡ መሆናቸው ለዝግጅት ክፍላችን በግንባር ቀርበው ያስረዱን ሰዎች ቁጥር ቀላል አይደለም። ለምሳሌ ባሳለፍነው ሳምንት ከፍተኛ ቁጥር ያለው ሕዝብ ከቀየው የተፈናቀለው ቀበሌ በሰጠው መታወቂያ ላይ በሰፈረው የብሔር ማንነቱ መነሻ በማድረግ መሆኑ ምንጮቻችን ነግረውናል። “የአካባቢውን ሕዝብ ለመለየት በጣም አስቸጋሪ ነው። ኦሮሞው ከሶማሌ ጋር የተጋባ በመሆኑ ለመለየት የሚያስቸግር ነው። በእምነትም አብዛኛው ተመሳሳይ እምነት ውስጥ ነው ያለነው። ልዩነቱ ያለው በቀበሌ መታወቂያ ላይ በሰፈረው የብሔር ማንነት ላይ ብቻ ነው፤ ችግሩን ግን አሁን ቀመስነው” ብለዋል።

እማኝ ሆነው ከነገሩ መካከል “ከትራንስፖርት መኪና ውረዱ እያሉ በመታወቂያችን ላይ በሰፈረው ብሔር ማንነት ይሰበስቡናል። ከጉዳዩ ቅርበት ይኑረን አይኑረን የሚጠይቀን የለም። ብቻ ይመቱናል፣ ደስ ካላቸው ይገሉናል። በጣም አስቸጋሪ የሆነ ጉዞ ነው እያደረግን ያለነው። መታወቂያ ላይ በተፃፈ ማንነት መነሻ ብቻ ተጠያቂ የምንሆንበት ጊዜ ላይ ደርሰናል። በጣም ያሳዝናል። መታወቂያው ላይ ባይሰፍር ማን እንደሆን እንኳን ግንዛቤ በሌላቸው ሰዎች እየተገደልን፣ እየተደበደብን እስከመቼ ነው የምንዘልቀው?” ሲሉ ጠይቀዋል።

በዚህ ጉዳይ ያነጋገርናቸው የደህንነት ባለሙያ እንደገለጹልን፣ “ለዚህ አይነት አደጋ በቅርብ በሩዋንዳ የተደረገውን ማስታወስ በቂ ነው። ያሁሉ ሰው ያለቀው በመታወቂያው ላይ በሰፈረው ማንነቱ ብቻ ነው። ነገ በኢትዮጵያ ተመሳሳይ ጥፋት እንደማይደገም ማንም ማረጋገጫ ማቅረብ አይችልም። የብሔር ማንነት መመዝገብ የሚያስፈልገው ከሕዝብ ቆጠራ አንፃር ወይም ከዲሞግራፊ አንፃር ነው። ወይም ለበጀት አያይዝ እንዲመች ፖለቲካዊ መብቶችን በቁጥሩ መሰረት ለመመለስ ነው። ይህንን ለማድረግ ደግሞ መታወቂያ በሚዘጋጀው ዳታ ቤዝ ላይ ተገቢውን መረጃ አስቀምጦ መስጠት ይቻላል። ብሔር የሚለውን በዳታ ቤዝ መዝግቦ ሌላ መገለጫዎቹን ሞልቶ መስጠት ይቻላል። በጣም ቀላል ሥራ ነው። ከዚህ ውጪ የፖለቲካ አመራሩ ሲያጠፋ ወይም በማንኛውም ዋጋ ሥልጣን የሚፈልገው ኃይል አመጽ ባስነሳ ቁጥር ንፁሃን ዜጎች በመታወቂያ መነሻ መገደል መሰደድ የለባቸው” ሲሉ መክረዋል።

 

 

አቶ አብዲ መሀሙድ ኡመር የሶማሌ ክልላዊ መንግስት ርዕሰ መስተዳደር

ቀብር ስነስርዓት ላይ ያስተላለፉት መልእክት

የተከበራችሁ በሀገር ውስጥም በውጭም የምትገኙ የኢትዮ. ሶማሌ ክልል ተወላጆች በሙሉ መስከረም 2 ቀን 2010 አ.ም በአወዳይ ከተማ ምንም ባላጠፉ እና የሶማሌ ተወላጅ በመሆናቸው ብቻ በሀገራችን በየትኛውም ቦታ ታይቶና ተሰምቶ በማይታወቅ መልኩ በአሰቃቂ ሁኔታ በስለት ተጨፍጭፈው የተገደሉ ህዝባችን የደረሰባቸው የህይወት መጥፋት በክልሉ መንግስትና በራሴ ስም የተሰማኝን ሀዘን ለመግለጽ እወዳለሁ::

በግጭቱ ግዜ እስከ 300 የሚደርሱ የክልሉ ተወላጆች በአንዳንድ ሰላም ወዳድና ሰብአዊነት በሚሰማቸው የኦሮሞ ተወላጆች የሶማሌን ተወላጆች በመደበቅና ለሀገር መከላከያ ሰራዊት በሰላም ያስረከቡ በመሆኑ የ300 ዜጎች ህይወት የታደጉ ሲሆን በተቃራኒው የክልሉ ና የአከባቢው ጸጥታ ሀይልና አመራሮች ዝምታና ተሳታፊነት የሌሎቹ በአሰቃቂ ሁኔታ ህይወታቸው ሊያልፍ ችሏል::

በአጠቃላይ ይህንን ነገር ለማርገብና የመንግስት አቅቋማችንን ለማንጸባረቅ የሚከተሉትን መርህ አስተላልፈናል:-

መላው የክልላችን ህዝብ ሊያውቀው የሚገባ ዋንኛው ነገር ይህንን ጥቃት የፈጸሙትና በማህበራዊ ድረ ገጽ የሚያስተጋቡት ማንኛውም አካል አሁን ያለውን ስርአት የሚቃወሙና ህዝባችንን የሚጠሉ አካላት መሆናቸውን፤

 

  • አብረውን የሚኖሩ ምንም በማያውቁ ኦሮሞ ተወላጆች ላይ ምንም አይነት ጥቃት እንዳይፈጸምባቸው::
  • የሞቱት ሞተዋል ፈጣሪ ነፍስ ይማር አሁን ማተኮር ያለብን ሰላማችንና ልማታችን ላይ ነው:: ለሞቱት ዜጎች አብረውን የሚኖሩትን ኦሮሞ ተወላጆች ላይ የበቀል እርምጃ መውሰድ ክብርም አይደለም፣ ጀግንነትም፣ አይደለም ትርፍም የለውም:: ስለዚህ ማንኛውም የሶማሌ ተወላጅ ምንም አይነት የጥፋት እርምጃ በኦሮሞ ተወላጆች ላይ እንዳይወሰድ::
  • ትልቅነት ማለት ችሎ ማለፍና ከበቀል በጸዳ አመለካከት ህዝባዊነትን በማጎልበት በመቻቻል መንፈስ ሰላማችንን በማስቀጠል ልማታችንን ማፋጠን ነው::
  • ሰላም የህልውናችንና የልማታችን ቁልፍ መሆኑን መረዳት፤
  • በማንኛውም መልኩ በኦሮሞና በሶማሌ ህዝብ መካከል የሚፈጠር የብሄር ግጭት በምንም መልኩ እንዳይከሰትና መቼም እንዳይፈጠር ማድረግ፣
  • ከሰብአዊ መብት ተሟጋች የተውጣጡ አካላት ጥቃቱን በአካል አሳይተናል በአይናቸውም ተመልክተዋል፣ ይህም ማስረጃ ሆኖልናል::
  • እንደ መንግስትም እንደ ህዝብም የፌደራል መንግስታችን  ይህንን ጥፋት ያደረሱ አካላት ለህግ እንድታቀርቡልን እንጠይቃለን::
  • በግጭቱ ጉዳት የደረሰባቸውን የምንረዳበትና መልሰው የሚቋቋሙበት ሁኔታ እንፈጥራለን ወደተግባርም በፍጥነት እንገባለን::
  • ይህንን የሚያከናውንና ፈንድ የሚያሰባስብ በሀገር ውስጥም ከሀገር ውጭም ኮሚቴ ይቋቋማል፣
  • ከፌደራል መንግስት ጋርም ከኦሮሚያ ክልል መንግስት ጋርም ግጭቱ በዘላቂነት የሚፈታበትን መንገድ በጋራ  እንሰራለን::
  •  በመጨረሻም በአሰቃቂ ሁኔታ ህይወታቸውን ላጡ ወገኖቻችን ነፍስ ይማር እያልኩኝ ለቤተሰቦቻቸውም መጽናናትን እመኛለሁ::

በኢፌዴሪ የመንግስት ኮሙዩኒኬሽን ጉዳዮች ጽ/ቤት

ግጭቱን አስመልክቶ የተሰጠ መግለጫ

አገራችን ኢትዮጵያ እየገነባችው ያለው ፌዴራላዊ ዴሞክራሲያዊ ስርዓት ገና ጨቅላ ዕድሜ ያስቆጠረ ቢሆንም ከተመሰረተበት ጊዜ አንስቶ ባለፈባቸው ጥቂት ዓመታት ውስጥ በርካታ አንጸባራቂ ድሎችን ማስመዝገብ የቻለ ነው። ከአሁኑ ለሌሎች ሃገራት ልምዶችን እያካፈለ የሚገኝም ስርዓት ሆኗል።

አገራችን ሰላም በራቀው የምስራቅ አፍሪካ አካባቢ እየኖረች፣ የራሷን ሰላም አስተማማኝ ከማድረግ አልፋ ለአካባቢውና ለሌሎች የአፍሪካ አገራት የሰላም ዘብ ለመሆን የበቃችውም የኢትዮጵያ ብሄሮች፣ ብሄረሰቦችና ህዝቦች ወደውና ፈቅደው በመሰረቱት ፌዴራላዊ ስርዓት አማካኝነት ውስጣዊ ሰላሟን በአስተማማኝ መልኩ ለማረጋገጥ በመቻላቸው ነው። ኢትዮጵያውያን እነዚህና ሌሎች በርካታ አንፀባራዊ ድሎችን ማስመዝገብ የቻሉት ግን መንገዳቸው ሁሉ አልጋ በአልጋ ስለሆነላቸው አልነበረም። በየወቅቱ የሚያጋጥሟቸውን ፈተናዎች ሁሉ በፌዴራል ሥርዓታቸው ማዕቀፍ ውስጥ ሆነው በፅናት እየፈቱ በማለፋቸው እንጅ! 

በቅርቡ ካጋጠሙን ፈተናዎች መካከል አንዱ በአንዳንድ አካባቢዎች ከወሰን ጋር ተያይዞ ይነሱ የነበሩ ችግሮች ይጠቀሳሉ። እነዚህን ችግሮች ለመፍታት የፌዴራሉና የሚመለከታቸው የክልል አመራሮች እና ወንድማማች ህዝቦች በጋራ ሲሰሩ ቆይተዋል። በኦሮሚያና በኢትዮጵያ ሶማሊ፣  በኦሮሚያና በደቡብ ብሄር፣ ብሄረሰቦችና ህዝቦች፣ በኦሮሚያና በቤንሻንጉል እንዲሁም በትግራይና በአማራ ክልሎች መካከል ከወሰን ጋር ተያይዞ ተፈጥረው የነበሩትን ችግሮች በመፍታት ረገድ አበረታች ስራዎች ተሰርተዋል።

በኦሮሚያና በኢትዮጵያ ሶማሊ ክልሎች መካከል ከወሰን ጋር ተያይዞ የተፈጠረውን ችግር ለመፍታት በተካሄደው እንቅስቃሴ አበረታች ሥራዎች ቢከናወኑም አሁንም ቀሪ ስራዎች መኖራቸው ይታወቃል። በዚህ መሃል ግን ለዘመናት አብረው የኖሩትን የኦሮሚያና የኢትዮጵያ ሶማሊ ወንድማማች ህዝቦችን ፈጽሞ ሊወክል የማይችል ግጭት ሰሞኑን በአንዳንድ አካባቢዎች ተከስቶ ለወገኖቻችን ሞትና መፈናቀል ምክንያት ሆኗል። በዚህ አጋጣሚ በዚህ ግጭት ሳቢያ ህይወታቸውን ላጡና ጉዳት ለደረሰባቸው ወገኖቻችን ሁሉ የኢፌዴሪ መንግስት የተሰማውን ጥልቅ ሀዘን እየገለጸ፣ ለቤተሰቦቻቸውም መጽናናትን ይመኛል።

ችግሩ ወደከፋ አደጋ እንዳይሸጋገር ለመቆጣጠር ሲባል የአገር መከላከያ እና የፌዴራል ፖሊስ ሰራዊቶቻችን ግጭቱ ወደ ተከሰተባቸው አካባቢዎች በመንቀሳቀስ ከክልሎቹ የፀጥታ ኃይሎች ጋር በትብብር በመሥራት ሁኔታውን በመቆጣጠር እና በማረጋጋት ላይ ይገኛሉ። ግጭቱን በማነሳሳትና በማባባስ የተሳተፉ ወገኖችን በህግ ተጠያቂ ለማድረግ በሚከናወነው የቁጥጥር ስራም በዜጎች ላይ የሰብዓዊ መብት ጥሰት እንዳይፈጸም አስቀድሞ ለመከላከል ሲባል የሰብዓዊ መብት ኮሚሽን ተወካዮች በሥፍራው ተገኝተው ሁኔታውን በቅርበት እየተከታተሉ ናቸው። በግጭቱ ሳቢያ ከመኖሪያ ቀያቸው የተፈናቀሉ ወገኖቻችንን በጊዜያዊ ማረፊያ ቦታዎች በማቆየት አስፈላጊውን ድጋፍ እንዲያገኙ በመደረግ ላይ ሲሆን በቀጣይም ወደቀድሞ መኖሪያ አካባቢዎቻቸው ተመልሰው የተረጋጋ ሕይወታቸውን እንዲቀጥሉ የሚደረግ ይሆናል።

ችግሩን ከማረጋጋት ባለፈ በዘላቂነት ይፈታ ዘንድ መንግስት ከክልሎቹ አመራሮች፣ የአገር ሽማግሌዎች፣ የሃይማኖት አባቶችና ህዝቦች ጋር በጋራ በመሆን ከአሁን በፊት የጀመራቸውን ስራዎች አጠናክሮ የሚቀጥል ይሆናል። በዚህ አጋጣሚ የሁለቱ ክልሎች ወንድማማች ሕዝቦች፣ የአገር ሽማግሌዎችና የሃይማኖት አባቶች በጊዜያዊ ግጭት ሳይረበሹ ችግሩን በሰላማዊ እና ዴሞክራሲያዊ አግባብ ለዘለቄታው ለመፍታት ሲያካሂዱት የነበረውን ጥረት አጠናክረው በመቀጠል ለችግሩ ዘላቂ ዕልባት በመስጠት ላይ አተኩረው እንዲሰሩ መንግስት ጥሪውን ያቀርብላቸዋል። የአገራችንን ሰላም፣ ልማትና ብልጽግና የማይወዱ አንዳንድ ኃይሎች ጊዜያዊ ግጭቶችን በመቆስቆስና በማፋፋም አገራችንን ወደ ጥፋትና ውድመት ለመክተት እያደረጉት ያለው ማንኛውም እንቅስቃሴ ከሕዝቦቻችን ዕይታ የተሰወረ ባለመሆኑ የአገራችንን ሰላም በመጠበቅ ረገድ ስትጫወቱት የነበረውን የመሪነት ሚና አጠናክራችሁ እንድትቀጥሉም መንግሥት ጥሪውን ያቀርብላችኋል።

የአንዱ ወይም የሌላኛው ሕዝብ ተቆርቋሪ በመምሰል፣ በሶሻል ሚዲያና በሌሎች የመገናኛ አውታሮች አማካኝነት ችግሩን በማራገብና በማጋነን፣ በሽብር እና የጥላቻ ቅስቀሳ እኩይ ተግባር ላይ የተሰማራችሁ አካላት ሁሉ ከድርጊታችሁ እንድትቆጠቡ መንግሥት ያስጠነቅቃል። አንዳንድ አካላትም፣ በተፈጠረው ጊዜያዊ ችግር በመደናገጥ በደመ ነፍስ እየሰጡት ያለው መረጃ እና እርስ በርስ የመወነጃጀል ተግባር ችግሩን ከማባባስ ያለፈ ፋይዳ የሌለው በመሆኑ ከዚህ መሰሉ አድራጎት እንዲታቀቡ መንግስት ማሳሰብ ይወዳል። በዚህ መሰሉ ተግባር ላይ መሳተፍ የሕግ ተጠያቂነትን የሚያስከትል ከባድ ወንጀል እንደሆነም መንግሥት ማስገንዘብ ይወዳል።¾

“የመደራደር አቅማችን የሚለካው

እኛ ባቀረብናቸው አጀንዳዎች በሚገኙ ውጤቶች ነው”

አቶ ትዕግስቱ አወል

አንድነት ለዴሞክራሲና ለፍትህ ፓርቲ ሊቀመንበር

ከገዢው ፓርቲ ኢሕአዴግ ጋር በመደራደር ላይ የሚገኙት ተቃዋሚ የፖለቲካ ፓርቲዎች፣ አስራ ሁለቱ እንደ አንድ ተቀናጅተው ለመደራደር መወሰናቸውን ይፋ አድርገዋል።

የተቀናጁት ፓርቲዎች በሦስት ተወካዮች ለድርድሩ ይቀርባሉ። እነሱም ዶክተር ጫኔ ከበደ (ከኢዴፓ)፣ አቶ ሙሉጌታ አበበ (ከመኢአድ) እና አቶ ትዕግስቱ አወል (ከአንድነት) ናቸው።

በዚህ የፖለቲካ ዓምድ ከአቶ ትዕግስቱ አወል አንድነት ለዴሞክራሲና ለፍትህ ፓርቲ ሊቀመንበር ጋር ቃለ ምልልስ አድርገናል። ለአቶ ትዕግስቱ ስለፈጠሩት ጊዜያዊ የድርድር ቅንጅት እና የድርድሩ አጀንዳዎች ውጤትና ቀጣይ ዕጣፋንታቸውን በተመለከተ አነጋግረናቸዋል። መልክም ንባብ።

 

ሰንደቅ፡- የአስራ ሁለቱ ፓርቲዎች ወደ አንድ ጥምረት እንዲመጡ ተነሳሽነቱን የወሰደው አካል ማነው? 

አቶ ትዕግስቱ፡-በተናጠል ያደረግነው ውይይት ብዙ አርኪ አልነበረም። በሁላችንም ውስጥ ወደአንድ ጥምረት ብንደርስ የሚል አመለካከት ነበረን። ሆኖም ግን የመኢብን ፓርቲ ተነሳሽነቱን ወስዶ ሁሉንም ፓርቲዎች አነጋገረ። በመጀመሪያ ያነጋገሩት አንድነት ለዴሞክራሲና ለፍትህ ፓርቲ ሲሆን ቀጥለው ኢዴፓ እንዲህ እየተባለ አስራ ሁለት ፓርቲዎች በማነጋገር በኋላም እኛ ተሳታፊ በመሆኑ አሁን ወደደረስንብት የድርድር ጥምርት መምጣት ተችሏል።

ሰንደቅ፡- ለአጭር ጊዜ የነደፋችሁት የድርድር የስምምነት ሰነድ ምን ይመስላል?

አቶ ትዕግስቱ፡-ዋና የተጣመርንበት ድርድሩ ለሕዝብ ጥቅም እንዲውል ነው። ሌላው የተደራጀንበት ዓብይ ምክንያት፣ የተደራጀ ሃሳብ ለማፍለቅና ለድርድር ዝግጁ በሚሆነ መልኩ አጀንዳ ለማቅረብ ነው። ይህም ሲባል የመደራደር አቅማችን ወጥና አንዱ በሌላው ላይ ተደራቢ እንዳይሆን ልዩነታችን አጥብበን፣ የጠበበውን የፖለቲካ የዴምክራሲ ምህዳሩን ለማስተካከል ነው። ይህንን ፍላጎታችን ለማስፈጸም እንዲረዳን ሶስት ተደራዳሪዎች መርጠናል። እነሱም፣ አቶ ሙሉጌታ አበበ እና ዶክተር ጫኔ እና እኔ ነኝ። ሶስታችንም እኩል ኃላፊነት ነው ያለን። ከሶስት አንዳችን የማንገኝ ከሆነ ተለዋጭ አባላት ተመርጠዋል።

አጀንዳዎች የምንቀርጸው በጋራ ውይይት በማድረግ፣ ግንዛቤ በመጨበጥ እና በደረስንበት የጋራ ስምምነት መሰረት በማድረግ ነው። በመርህና ሳይንሳዊ በሚሆን መንገድ የሚደረግ የውይይት መድረክ ነው የሚሆነው። ከውይይቱ በኋላ በጋራ ድምጽ የተሰጠበት አጀንዳ፣ የድርድር አጀንዳ በመሆን ለመደራደሪያነት ከኢሕአዴግ ጋር በሚደረገው ድርድር ላይ ይቀርባል። አጀንዳው የሚጸድቀው በተባበረ ከፍተኛ ድምጽ መሆኑን ከስምምነት ላይ ደርሰናል።

  ሰንደቅ፡- እስካሁን ባደረጋችሁት ድርድር ከገዢው ፓርቲ ጋር ትርጉም ያለው ልዩነት አልተንጸባረቀም። ይህ እንዴት ሊሆን ቻለ?

አቶ ትዕግስቱ፡-እስካሁን ባደረግነው እና በምናደርገው የምርጫ ምዝገባ፣ የምርጫ ሕግ እና የምርጫ ሥነምግባር ሕጎችን በተመለከተ ገዢው ፓርቲ እንዲሻሻሉ ፍላጎት አለው። ያቀረባቸው የድርድር አጀንዳዎችም ነበሩ። በተደረጉ ድርድሮችም፣ ገዢው ፓርቲ እና እኛም ባቀረብናቸው የድርድር አጀንዳዎች ላይ ከስምምነት ላይ ደርሰናል። የድርድር ውጥረቱም ብዙ አስጨናቂ ተብሎ የሚወሰድ አልነበረም።

በእኛ በኩል ከምርጫው ሕጉ 532 ውስጥ 28 አንቀፆች ለድርድር አስቀመጠናል። ከእነዚህ አንቀፆች ዘጠኝ አንቀፆች ሙሉ ለሙሉ እንዲሰረዙ የምንጠይቃቸው ነው። ስምንት አንቀዖች በአዲስ ሃሳቦች እንዲተኩ አቅርበናል። በአጠቃላይ 45 አንቀዖች ላይ ለመደራደር ነው ለአደራዳሪዎቹ ገቢ ያደረግነው።

ሰንደቅ፡- በቀጣይ ባሉ አጀንዳዎች ከፍተኛ ልዩነቶች ሊጋብዙ የሚችሉ ይኖሩ ይሆን?

አቶ ትዕግስቱ፡-በጣም ይኖራል። ለምሳሌ ገዢው ፓርቲ የምርጫ ሥርዓቱን ለመቀየር እንደሚፈልግ በሀገሪቷ ፕሬዝደንት በኩል አቅርቧል። ይኸውም፣ ከአብላጫ የምርጫ ሥርዓት ወደ ተመጣጣኝ ውክልና ለመቀየር ያለውን ፍላጎት ገልጿል።

ሰንደቅ፡- (ላቋርጥዎትና) ተመጣጣኝ ውክልና እንዴት ለልዩነት በር ሊከፍት ይችላል?

አቶ ትዕግስቱ፡-ተመጣጣኝ ውክልና የሚከተል የምርጫ ሥርዓት እንደግፋለን፤ ሆኖም ግን በጥናት ላይ የተመሰረተ ለውጥ እንዲመጣ መደራደራችን አይቀሬ ነው። ከዓለም ዓቀፍ ተሞክሮ የሚጨመቅ እንጂ፣ ተመጣጣኝ ውክልና በገዢ ፓርቲ አስተሳስብ ላይ የተንጠለጠለ እንዳይሆን የምንችለውን ሁሉ እናደርጋለን። ከሌላው አጀንዳ ጋር ተጨፍልቆ የሚታይ ሳይሆን፣ ጥንቃቄ የሚፈልግ ነው።

ከላይ ከፍተኛ ልዩነት የሚፈጥሩ አጀንዳዎች አላችሁ ላልከው፤ ድርድሩ ከፍተኛ ደረጃ የሚደርሰው ከምርጫ ሕግ ጋር የተያያዙትን ከጨረስን በኋላ ነው። ምክንያቱም ከሶስቱ የምርጫ ሕጎች በኋላ ያለው ዘጠኝ አጀንዳዎች በተቃዋሚ ፖለቲካ ፓርቲዎች ፍላጎት ብቻ የቀረቡ ናቸው። ኢሕአዴግ ለመደራደር ፍላጎት ከማሳየት ውጪ፣ ባቀረብናቸው ነጥቦች ዙሪያ ለውጥ እንዲደረግባቸው ያቀረበውም የማሻሻያ ነጥቦች የሉም። በእኛ በኩል ከቀረበ ግን ለመደራደር ፈቃደኛ መሆኑን አስቀምጧል።

ሰንደቅ፡- ለምሳሌ የትኞቹ አጀንዳዎች ናቸው?

አቶ ትዕግስቱ፡- የፀረ-ሽብር አዋጁን መሻሻል በተመለከተ እኛ የተቃዋሚ ፓርቲዎች ብቻ ነው ያቀረብነው። በዚህና መሰል አጀንዳዎች ዙሪያ ነው የድርድር አቅማችን የሚለካው። በጋራ ሆነን ላቀረብነው አጀንዳ የሃሳብ የበላይነት በመያዝ አዋጆቹ እንዲሻሻሉ፣ አንዳንዶቹ ደግሞ እንዲሰረዙ ማድረግ መቻል፣ አለመቻላችን የሚለካው በቀጣይ ባሉ አጀንዳዎች ነው። አቅማችን የሚለካው እራሳችን ባቀረብነው አጀንዳ ላይ በሚደረግ ድርድር ነው። ምክንያቱም በምርጫ ሕግ ዙሪያ ከገዢው ፓርቲ ጋራ የጋራ ግንዛቤ አለን። ከዚያ ውጪ ባሉት አጀንዳዎች ላይ ግን ልዩነታችን ሰፊ ነው። ይህ ማለት የአንድ ወገን ጥያቄ ነው፤ ለዚህም ነው ቀጣይ ድርድሮች በጣም ፈታኝ የሚሆኑት።   

ሰንደቅ፡- በፀረ-ሽብር ሕጉ ላይ ያላችሁ ልዩነቶች ምንድን ናቸው?

አቶ ትዕግስቱ፡-ተመጣጣኝ ያልሆነ ኃይል ያስቀምጣል። ለምሳሌ ለጸጥታ ኃይሉ ከፍተኛ ስልጣን ይሰጣል። ምንም ላልታጠቀው ሲቨል ማሕበረሰብ ግን የሚተወው መብት የለም። በተግባር ካየነው ለማስቀመጥ፣ በሃሳብ ነፃነታቸው ብቻ ፖለቲከኞች ጋዜጠኞች በዚህ አዋጅ መነሻ ታስረዋል። በሌላው ዓለም ፀረ-ሽብር በተቋም ደረጃ የሚመራ ሲሆን ኢትዮጵያ ውስጥ ግን በሃሳብ ነፃነት ብቻ የሚታሰሩበት አሠራር ነው ያለው።

የፀረ-ሽብር ሕግ የፖለቲካ ምህዳሩ እንዲጠብ ከፍተኛ ሚና አለው። አንድ ነገር ሲፈጠር የሚጠቀሰው የፀረ-ሽብር ሕግ ነው። ፖለቲከኛው ጋዜጠኛው የሚታሰረው በዚህ ሕግ መነሻ ነው። ጋዜጠኞች እነሱን በሚመለከት በወጣው የመረጃ ሕግ መነሻ ሲጠየቁም ሆነ፤ ሲታሰሩ አይታይም። ፖለቲከኛውም በፖለቲካ ፓርቲዎች ሕግ ሳይሆን፣ በፀረ-ሽብር ሕግ ተጠቅሶ ሲጠየቁ ሲታሰሩ ነው፣ በተግባር ያየነው። ከታሰሩት መካከል እስታስቲክ ብትወሰድ፣ ከፖለቲካ ምሕዳሩ መጥበብ ጋር በተያያዘ የታሰሩት በቁጥር ይበዛሉ።

ሰንደቅ፡- ሌሎች ፈታኝ ሁኔታ የሚፈጥሩ አጀንዳዎች ካሉ ቢጠቅሱልን?

አቶ ትዕግስቱ፡-ዝርዝር ነገር ማቅረብ አልችልም። ለምሳሌ በግብር አዋጅ፣ የበጎ አድራጎት ድርጅቶችና ማህበራት አዋጅ የመሳሰሉት ከፍተኛ ድርድር የሚፈልጉ እንደሚሆን ይጠበቃል።

ሰንደቅ፡- በግብር አዋጁ ላይ የምታቀርቡት የመደራደሪያ ሃሳቦች ይኖራሉ?

አቶ ትዕግስቱ፡-አዎ። የምሰጥህ ዝርዝር መረጃ ግን የለኝም። በአጠቃላይ ግን የፖለቲካ ምህዳሩን ባጠበቡት አዋጆች ዙሪያ ድርድር ይደረጋል።

ሰንደቅ፡- ሀገር ውስጥ አሁን ካለው ተጨባጭ የፖለቲካ ከባባዊ ሁኔታ በድርድሩ ሒደት የምታነሷቸው ነጥቦች አሉ?

አቶ ትዕግስቱ፡-አሁን ካለው ተጨባጭ ሁኔታ ቀደም ብለን በፌደራል ሥርዓቱ እና በሕገ-መንግስቱ ዙሪያ ድርድር እንዲደረግ ጥያቄ ያቀረብን ቢሆንም፣ ገዢው ፓርቲ አልተቀበለውም። አሁን የተፈጠረው አለመረጋጋት፣ ከፌደራሊዝም ሥርዓት አፈፃፀም ጋር የተያያዘ ሰለመሆኑ በርካታ ምክንያቶች ማንሳት ይቻላል። የድንበሮች ግጭት ሥሩ፣ አንቀጽ 39 መሆኑ አሻሚ አይደለም። 

ሰንደቅ፡- እንዴት?

አቶ ትዕግስቱ፡-አንቀጽ 39፣ ለክልሎች እስከመገንጠል ነው የሚያዘው። አሁን ላይ እያየነው ያለውም፤ የለማ መሬት፤ በተፈጥሮ የበለጸ ንጥረ ነገር ያለበትን ቦታ ለመያዝ ሽሚያ  ነው። የኢትዮጵያ መልከዓምድር በአንድነትና በመተባበር የሚለማ ለመጠቀምም ቢሆን በጋራ ተጠቃሚነት መሰረት ያደረገ መሆን አለበት። እንደሚታወቀው በክልሎች መካከል የድንበር መካለል አልተደረገም። ስለዚህም አንዱ እየተነሳ የወገኑን መሬት እየተቀራመተ፤ “የእኛ” ክልል ነው የሚባልበት ሁኔታ፣ ለመገንጠል ጥያቄ ከማንሳት በፊት መስፋፋትን ያስቀደመ እርምጃ እየተተገበረ ያለ ነው የሚመስለው። ዛሬም ላይ ለደረሰው የፖለቲካ አለመረጋጋት፣ ከጽንሰ ሃሳብ እስከ ፌደራሊዝም ትግበራው ትልቁን ድርሻ ይወስዳል የሚል እምነት ነው፤ ያለኝ።

ሰንደቅ፡- አንዳንድ ባለድርሻ አካላት ገዢው ፓርቲ ስለፈለገ የተደረገ ድርድር እንጂ፤ ተቃዋሚ ፓርዎች በፈጠሩት ማሕበራዊ መሰረት አስገድደውት የተደረገ አይደለም፤ የሚል መከራከሪያ ያነሳሉ። በዚህ ላይ የእርስዎ ምላሽ ምንድን ነው?

አቶ ትዕግስቱ፡-በነገራችን ላይ እኛን የሚተቹ አካሎች ጥያቄያቸው ሲደመር፤ “ከገዢው ፓርቲ ጋር አደራድሩን” ነው የሚሉት። ልዩነታችን፤ እነሱ ሲደራደሩ “ተራማጅ” አድርገው ራሳቸውን ያቀርባሉ፤ ሌላው ከገዢው ፓርቲ ጋር ሲደራደር “አደርባይ” ናቸው የሚል የቅጥያ ፕሮፖጋንዳ ያሰራጫሉ።

ለዚህም ነው ሁሉም ነገር በገዢው ፓርቲ በጎ ፈቃድ ብቻ የሚወሰን አስመስለው የሚያቀርቡት። ገዢው ፓርቲ በቀና ልብ መደራደር እፈልጋለሁ ቢል፣ ክፋቱ ምኑ ላይ ነው? ገዢው ፓርቲ ተጨባጭ ሁኔታዎችን ተንትኖ ያልተወከሉ ድምጾች አሉ፤ ሊወከሉ ይገባል ቢል እንኳን ሁላችንም እናተርፍ ይሆናል እንጂ፤ ኪሳራው ምኑ ላይ ነው? ወይንስ ከገዢው ፓርቲ ጋር ስምምነት ቢደረስ የአንዳንዱን ፖለቲከኛ የገቢ ምንጭ ሊደርቅ ይችላል ከሚል ስጋት የሚቀርብ፣ መከራከሪያ ይሆን እንዴ?

የፖለቲካ ድርድር የግድ ከቀውስ ወይም ከጦርነት በኋላ የሚደረግ አይደለም። የሚደረጉ ድርድሮች ሰላማዊ በመሆነ መልኩ መሄድ እስከሚችሉ ድረስ ማስቀጠል መሰልጠን እንጂ፣ ጀብደኝነት አይደለም። ሰላማዊ ድርድር ቢያንስ የዜጎችን ሕይወት፤ የሀገር ቁሶችን፣ የመታደግ እድል ይፈጥራል።

ሰንደቅ፡- በሶስቱ የምርጫ ሕጎች ላይ ገዢውን ፓርቲ ጨምሮ ሁላችንም እንዲሻሻል እንፈልጋለን ብለዋል። ዘጠኝ አጀንዳዎች በተቃዋሚ ፖለቲከኞች ፍላጎት ብቻ የቀረቡ መሆናቸውንም ገልጸዋል። ከዚህ አንፃር በዘጠኙ አጀንዳዎች ባትስማሙ፣ በምርጫ ሕጎቹ ላይ ያሰፈራችሁት ስምምነት ሕጋዊ ሰነድ ሆኖ ይቀጥላል?  

አቶ ትዕግስቱ፡-አዎ። በስምምነታችን መሰረት የተስማማንበት አጀንዳ በተናጠል ውሳኔ የሚያርፍበት በመሆኑ፤ ሁሉም አጀንዳዎች በተናጠል ራሳቸውን የቻሉ ውሳኔዎች የሚሰጣቸው  በመሆኑ፤ ሕጋዊ ሰነድ ይሆናል። እንዲሁም አንደኛው አጀንዳ ከሁለተኛው አጀንዳ ጋር የሚገናኙበት ቅድመ ሁኔታዎች አልተቀመጠም።

ሰንደቅ፡- የታዛቢዎች ስብጥር ምን ይመስላል?

አቶ ትዕግስቱ፡-ከሀገር ውስጥ፣ የኤምባሲዎች ተወካዮች እና ተቋማት (ለምሳሌ ዩኤስአይዲ) አሉ።

ሰንደቅ፡- እስካሁን ያደረጋችሁት ድርድር ፖለቲካዊ ትርፉ እንዴት የሚገለጽ ነው?

አቶ ትዕግስቱ፡-ተስማምተን ነው፤ ውሳኔ ያሳለፍነው። የእኛን ጥቅም፤ ታሳቢ ያደረገ በመሆኑ ነው። ድርድሩም ለሕዝብ ተብሎ የተደረገ በመሆኑ፣ በፖለቲካ ትርፍ ብቻ ሊመዘን የሚገባው አይመስለኝም።

ሰንደቅ፡- አሁን ላይ በሶስት የፖለቲካ አመራሮች በድርድሩ የምትወከሉ ከሆነ፤ ቀድሞውኑ በመድረክ የፖለቲካ ጥምረት መወከል አትችሉም ነበር?

አቶ ትዕግስቱ፡- ከመድረክ በኩል የቀረበው ፀረ-ዲሞክራቲክ የሆነ ጥያቄ በመሆኑ ነበር ያልተቀበልነው። በነገራችን ላይ ገዢው ፓርቲ መድረክ ድርድሩን አቋርጦ እንዲወጣ ያደረገው አንዳችም ግፊት አልነበረም። በዚህ አጋጣሚ መታወቅ ያለበት፤ የትኛውም ፓርቲ፤ ከፓርቲዎች ፈቃድ ውጪ ሕልውናቸውን ሊወክል ወይም ሊያጠፋ አይችልም። የአንድ ፓርቲ ሕልውናው፤ በማንም የሚገረሰስ አይደለም።

መድረክ ያደረገው፤ እንደውጫሌ ውል ኢሕአዴግ “በእኔ” በኩል አግኙት ነበር ያለው። ይህ እንዴት ይሆናል? ሁላችንም ሕጋዊ ሰውነት ያለን ፖለቲካ ፓርቲዎች ሆነን፤ ከእኛ ስምምነት እና ፈቃድ ውጪ በሌላ ሶስተኛ ወገን እንድንወከል የሚያስገድደን፤ ለዚህም ነው ፀረ-ዲሞክራቲክ አካሄድ በመሆኑ ውድቅ ያደረግነው።

አሁን የተስማማነው አስራ ሁለት ፓርቲዎች በፈቃዳችን የሚወክሉንን መረጥን እንጂ፤ ከፖለቲካ ፓርቲዎቹ ፈቃድ ውጪ ውክልና የወሰደ የለም። መድረክም ዲሞክራቲክ በመሆነ አግባብ እና ውይይት ፍላጎቱን ለተቃዋሚ ፓርቲዎች ቢያቀርብ፣ ሃሳቡ ውሃ የሚያነሰ ከሆነ ሁሉም ሊቀበለው ይችል ይሆናል።  

ሰንደቅ፡- በቀጣይ በአዲስ አበባ አስተዳደር የምክር ቤት ምርጫ ላይ ትሳተፋላችሁ? የምትሳተፉ ከሆነ፤ ዝግጅታችሁ የገንዘብ አቅማችሁ እንዴት ነው?

አቶ ትዕግስቱ፡-እንሳተፋለን። በነገራችን ላይ ከዚህ ድርድር አንዱ የተገኘው ለተቃዋሚ ፖለቲካ ፓርቲዎች ቋሚ የሥራ ማስኬጃ ገንዘብ በመንግስት እንዲመደብ ከስምምነት ላይ ደርሰናል። ከዚህ በፊት በአቅም ማነስ ፖለቲካ የዕለት ተዕለት ሥራችን ለማድረግ ከፍተኛ ውስንነት ነበረብን። በአዲሱ ስምምነት ቋሚ የሥራ ማስኬጃ በጀት ከመንግስት ስለምናገኝ፤ በቋሚነት ከሕዝባችን ጋር ዓመቱን ሙሉ መገናኘት እና የጋራ ግብ ለመያዝ ያስችለናል።

ሰንደቅ፡- በፓርላማው ከሚተዳደር የዴሞክራሲ ፈንድ ተጠቃሚ አልነበራችሁም? ምርጫ ቦርድ የሚሰጣችሁ የበጀት ድጎማ አልነበረም?

አቶ ትዕግስቱ፡-የዴሞክራሲ ፈንድ አይተነውም አናውቅም። ምርጫ ቦርድ፣ በምርጫ ጊዜ ከሚያደርገው የገንዘብ ድጋፍ ውጪ ምንም የገንዘብ ድጋፍ አያደርግልንም። የፓርላማ ወንበር ለያዙ የሚደረግ ድጋፍ ነበር፤ አሁን ገዢው ፓርቲ ሙሉ ለሙሉ የፓርላማ ወንበሩን በመቆጣጠሩ ድጋፍ የሚያገኝ የተቃዋሚ ፓርቲ የለም።¾

“የወወክማ ጠቅላላ ጉባዔ

ሕጋዊ መሆኑን የሚገልጽ ሠነድ በእጃችን ይገኛል”

ኤጀንሲው

 

የኢትዮጵያ ወንዶች ወጣቶች ክርስቲን ማሕበር (ወወክማ) በሚያዚያ 29 ቀን 2009 ዓ.ም ያደረገው ጠቅላላ ጉባኤ ሕገወጥ ነው በሚል ለበጎ አድርጎት ድርጅቶችና ማሕበራት ኤጀንሲ ለለውጥና መልካም አስተዳደር ዳሬክቶሬት የቀረበ የቅሬታ ሰነድ ለዚህ ጽሁፍ መነሻ ነው።

ባለፈው እትማችን የቀድሞውን የማሕበሩን የቦርድ ሰብሳቢ ዶክተር ጸጋዬ እና የአዲሱን የማሕበሩን የቦርድ ሊቀመንበር አቶ ይርጋ ገ/እግዚአብሔር እና ሌሎች የሚመለከታቸውን አነጋግረን አቅርበን ነበር።

 ዛሬ ደግሞ በዚህ ጉዳይ ላይ የበጎ አድርጎት ድርጅቶችና ማሕበራት ኤጀንሲ የክትትልና ድጋፍ ዳይሬክቶሬት ዳሬክተር አቶ ብዛየነ ገ/እግዚአብሔር እና የክትትልና ድጋፍ ዳይሬክቶሬት ቡድን መሪ አቶ ተስፋዬ ሽፈራውን አነጋግረን በጋራ የሰጡንን ምላሽ አቅርበናል። ለስራችን መቃናት ከፍተኛ እገዛ ያደረጉልን የኮሚኒኬሽን ጉዳዮች ዳሬክቶሬት ዳሬክተር አቶ መስፍን ታደሰን እናመሰግናለን።

በዚህ ጽሁፍ የኤጀንሲው ኃላፊዎች የጠቅላላ ጉባኤውን ስብሰባ ሒደት እና የምርጫ ሥርዓቱን በተመለከተ ከሰነድ ጋር አቀናጅተው ምላሽ ሰጥተዋል። መልካም ንባብ።

 

***          ***          ***

 

ሰንደቅ፡-የጠቅላላ ጉባዔውን ስብሰባ እና ውጤት በመቃወም በ25/07/2009 ዓ.ም ለቀረበላችሁ ደብዳቤ ለምን ምላሽ አልሰጣችሁም?

አቶ ተስፋዬ፡- በሕጋዊ መንገድ ለተደረገ ጠቅላላ ጉባኤ ምላሽ የምንሰጠው፣ ሕጋዊ ለሆነ አካል ነው እንጂ ተፈራርሞ ለቀረበ ወረቀት አይደለም። ስለጠቅላላ ጉባኤው መጠየቅ የሚችለው የጠቅላላ ጉባኤ አባላት ናቸው። ከዚህ ውጪ የተወሰኑ ሰዎች ተፈራመው ምላሽ ይሰጠን ቢሉም፣ ዋናው ነገር ጥያቄውን ለማንሳት ሕጋዊ መሆናቸውን ማረጋገጥ ነው። ከዚህ አንፃር ከጠቅላላ ጉባኤው አባላት ቢያንስ አንድ ሶስተኛ ድምጽ ያላቸው አባላት የጠቅላላ ጉባኤው ሂደት አስመልክተው የጠየቁት ጥያቄ የለም። ተፈራመው የቀረቡት የጠቅላላ ጉባኤ አባላት አይደሉም። ስለዚህም ሕጋዊ ላልሆኑ አካላት ምላሽ መስጠት አይጠበቅብንም።

ሰንደቅ፡- ጠቅላላ ጉባኤው የተካሄደው ሕግን በተከተለና ሰላማዊ በሆነ መልኩ ተደርጎ መውሰድ ይቻላል?

አቶ ብዛየነ፡- የኤጀንሲው ስልጣን መታወቅ አለበት። እነዚህ የጠቅላላ ጉባኤ አባላት ከሰባት ቀናት በፊት ጠቅላላ ጉባኤ እንደሚያካሂዱ አስታውቀዋል። የጠቅላላ ጉባኤው ደንቦች የውስጥ አሰራር ደንባቸውን ተከትለው ነው ያደረጉት። ይህ በሚሆንበት ጊዜ፣ እኛ ጣልቃ አንገባም። እኛ የምናስፈልገው፣ ጠቅላላ ጉባኤው በሰላም ተካሂዷል፣ አልተካሄደም? ተስማምተው ነው የጨረሱት ወይንስ አይደለም? የሚሉትን ከፈተሽን በኋላ ነው። ችግር ካላ በጠቅላላ ጉባኤ አባላት ፊርማ ለኤጀንሲው ይደርሰዋል። ይህን ጊዜ፣ ምርጫ ቢደረግም፣ ባይደረግም ሕጋዊነቱን እናያለን። ሕገወጥ ከሆነ ይሰረዛል። ለሁለተኛ ጊዜ እንዲጠራ እናደርጋለን። ይህም ካልተሳካ፣ ለሶስተኛ ጊዜ ጠቅላላ ጉባኤ ይጠራል፤ በተገኙት ጠቅላላ ጉባኤ በኤጀንሲው ሊቀመንበርነት ስብሰባው ይካሄዳል።

በወወክማ ጠቅላላ ጉባኤ ችግሮች ስላልቀረቡ ጠቅላላ ጉባኤው ላይ ጣልቃ መግባት አስፈላጊም አልነበረም። አይገባምም። ምርጫው ካለቀ በኋላ ነበር የጠቅላላ ጉባኤ አባላት ያልሆኑ ሰዎች ተፈራርመው ወደ እኛ ቢሮ የመጡት። የጠቅላላ ጉባኤውን ዶክተር ጸጋዬ አስጀምሮ ነው በሰላም የተጠናቀቀው። ስብሰባ መጠናቀቂያው ላይ ከክፍለ ሀገር የሚመጡ ሰዎች ከፋይናንስና ከቦታው ርቀት አንፃር መመረጣቸው ተገቢ አይደለም የሚል ክርክር ያነሱት። ዶክተር ጸጋዬን ችግሮች ከነበሩ ምርጫው ሳይደረግ ቀደም ብለህ ለምን አላነሳህም፣ ብለን ጠይቀነዋል። ዶክተር ጸጋዬ ከአቶ ስብሃት ጋር አብረው ቢሯችን ቀርበው፣ ላቀረቡት አቤቱታ በሕገ ደንባችሁ ተነጋግራችሁ አሳውቁን ብለን መልስ ሰጥተናል። ከአንድ ወር በላይ ቢጠበቁም ለቅሬታቸው በሕገ ደንባቸው መሰረት ይዘውት የቀረቡት ነገር የለም። ይህም በመሆኑ፣ ማሕበሩ ያለበትን ኃላፊነት እንዲወጣ ለአዲሱ ሥራ አመራር ቦርድ እውቅና በመስጠት ወደሥራ እንዲገቡ ተደርጓል።

 

ሰንደቅ፡- ችግሩ ሳይፈታ፤ ማሕበሩን ለማገዝ ብላችሁ ነው እውቅና የሰጣችሁት?

አቶ ብዛየነ፡- ከላይ ያስቀመጥኩት መሰለኝ። የጠቅላላ ጉባኤው ሒደት ችግር አለበት ተብሎ ከጠቅላላ ጉባኤ አባላት የመጣ ቅሬታ የለም፤ ችግርም የቀረበ የለም።

ሰንደቅ፡- ዶክተር ፀጋዬ ይመሩት የነበረው ቦርድ ጊዜው ካበቃ ቆየት ብሏል። በወቅቱ ጊዚያቸውን ጨርሰው በቦርድ አመራርነት እንዲቀጥሉ እንዴት ፈቀዳችሁ? ጣልቃ በመግባት ጠቅላላ ጉባኤ እንዲጠራ ለምን አላደረጋችሁም? በወቅቱ በመካከላቸው አለመግባባት እንደነበረ አውቃለሁ።

አቶ ብዛየነ፡- እንደጋዜጠኛ ዳኛ መሆን ነው የሚጠበቅብህ። “ጠብ መኖሩ አውቃለሁ ካልክ” ድጋፍ እያደረክ ነው። ነገሩን ከደገፍክ ሌላ ነገር ነው።

ሰንደቅ፡- በመካከላቸው ችግር መኖሩን አውቃለሁ። ይህማ እውነት ነው።

አቶ ብዛየነ፡- ታዲያ በጊዜው እኛን ጠየከን?

ሰንደቅ፡- በራሳቸው ጊዜ ይፈቱታል በሚል ወደ እናንተ ዘንድ ጥያቄውን ይዘን አልቀረብንም።

አቶ ተስፋዬ፡- በመጀመሪያ ደረጃ እነዚህ ቅሬታ አቅራቢዎች እነማን ናቸው የሚለውን መመልከት ተገቢ ነው። በርግጥ ቅሬታ ማቅረብ የሚችሉ ናቸው? ለምሳሌ አቶ ስብሃት ታደሰ የሚባለው፣ የዑራኤል ተወካይ ነኝ የሚሉት፤ ከወወክማ ከታገዱ አምስት አመታቸው ነው። የታገደ ሰው በማሕበሩ ውስጥ ቅሬታ ማቅረብ አይችልም፤ አባልነት የለውም። ሁለተኛ ዶክተር ተካልኝ፣ የጠቅላላ ጉባኤ አባል አይደሉም። አቶ ስብሃት ከዑራኤል ተውክያለሁ በሚሉበት ቦታ፤ በእኛ እጅ በሚገኘው ሰነድ የተወከሉት አቶ ኤፍሬም ለማ ናቸው። በጠቅላላ ጉባኤው ስብሰባ አቶ ኤፍሬም ለማ ድምጽ ሰጥተዋል። አቶ ይልማ ኃ/ማሪያም ከአራት ኪሎ ተሳትፈዋል። አቶ ስብሃት አቶ ሽመልስ እና ዶክተር ተካልኝ የወወክማ እድር በሚል አራት ኪሎ አቋቁመዋል። ከዚህ መነሻ ወወክማ የሚመለከተው “እኛ” ነው የሚሉት፤ እውነቱም ይህ ነው። የወወክማ እድር ነው፤ የኢትዮጵያን ወወክማ ይዞ መንቀሳቀስ የሚል አቋም ይዘው ነው እያራመዱ ያሉት።

ለዚህም ነው፣ መረጃ ስጠኝ ብለው ቢሮ ሲመጡ፤ በመጀመሪያ ሕጋዊ ሰውነት ያለው አካል መሆን ይጠበቅባችኋል የሚል ምላሽ የሰጠነው። አቶ ስብሃት ከታገደ አምስት አመቱ ነው፣ ሌሎቹ ደግሞ የጠቅላላ ጉባኤ አባላት አይደሉም። ወወክማ አስር ቅርጫፎች አሉት። ሁለት ሁለት ተወካዮች ጠቅላላ ጉባኤውን ይመሰርታሉ፤ በብዛት ሃያ ናቸው። ዘጠኝ የሥራ አስፈፃሚዎች ቦርድ አባላት አሉ። እነዚህ ሰዎች ሲመረጡ አጀንዳ ቀርቦ ቃለ ጉባኤ ተይዞ ነው የተመረጡት። ይህንን የምርጫ ሒደት ዶክተር ፀጋዬ ገለልተኛ ሰዎች አሰይሞ ነው ምርጫው የተካሄደው። ለዚህም ነው የጠቅላላ ጉባኤ አባል ያልሆነ ሰው ምርጫው ሕጋዊ አይደለም ማለት የማይችለው፣ ምክንያቱም በምርጫው ቦታ አልነበረም፤ አላየም። የጠቅላላ ጉባኤውን ቃለ ጉባኤ ማየት ትችላለህ። ለሕዝብም ይፋ ማድረግ ትችላለህ። የቦርዱ ሊቀመንበር ተደርጎ የተመረጠው ግለሰብ ከፍተኛ ድምጽ ከቀረቡ ተወዳዳሪዎች፣ ከፍተኛ ቁጥር በማግኘት ነው። ጠቅላላ ጉባኤም እንደሚያደርጉ ከሰባት ቀን በፊት አሳውቀዋል።

 

 

ሰንደቅ፡- ኤጀንሲው በምርጫው ጊዜ ተሳታፊ ነበር?

አቶ ተስፋዬ፡- አልነበረም። እንደክፍተት ሊወሰድ ይችል ይሆናል፤ ከሦስት ሺ በላይ ማሕበራት ስለሚገኙ ለሁሉም ምርጫ ኤጀንሲው ሊገኝ አይችልም። ማሕበሩ ግን በሕጉ መሰረት ጥሪ አቅርቧል። ሰላማዊ ምርጫም አድርጓል። ይህንን የምልህ የማሕበሩ ሰነድ በምስክርነት ስለተቀመጠ ነው። በቅሬታ አቅራቢዎች በኩል የሚቀርበው “የቦርድ አመራሩ ከአዲስ አበባ መሆን አለበት” የሚል ሲሆን፣ ይህንን ቅሬታቸውን አሁን ካለው አደረጃጀት አንፃር ማየት ጠቃሚ ነው የሚሆነው። በመላው ሀገሪቷ የተቋቋመ ማሕበር፣ የአደረጃጀት ይዘቱም ሀገር አቀፍ ነው መሆን ያለበት። ሀገር አቀፍ ይዘት አይኑረው የሚለው ጥያቄ፤ ተቀባይነት የለውም። ከአዲስ አበባ ብቻ ሊመረጥ አይችልም። ክልሎች አባል የመሆን እንጂ አመራር አይሆኑም የሚለው አሰራር ከእኛ አዋጅ ጋር ይጋጫል። የማሕበራቸውም ደንብ ክልሎች አመራር አይሆኑም፣ የሚል የሰፈረበት ሰነድ የለም።

ሰንደቅ፡- ነባሩ ቦርድ ለአዲሱ ቦርድ ያስረከበው ሰነድ የለም። ምክንያቱ ደግሞ ሰላማዊ ሽግግር ባለማድረጋቸው ነው የሚሉ አሉ። ለዚህ የእናንተ ምላሽ ምንድን ነው?

አቶ ተስፋዬ፡- ማሕበሩ ጽ/ቤት አለው። ማሕበሩ ድርጅቱን የሚመራ ዳሬክተር አለው። ቋሚ ሆነ ተንቀሳቃሽ ንብረት ከቦርዱ ጋር የሚያገናኘው ነገር የለም። ጽ/ቤት አለው፣ የሒሳብ ባለሙያ አለው። በወላይታ በባሕር ዳር ማዕከሎች እየተገነቡ ነው። የቦርዱ ኃላፊነት በሶስት ወር አንዴ አፈፃጸሞችን መገምገም ነው፤ በውጤቱም አቅጣጫ ማስቀመጥ ነው። ገንዘብ ውስጥ እጁን አያስገባም። ቦርዱ ከጽ/ቤቱ አንድ እስኪርቢቶ ይዞ መውጣት አይችልም፤ ጽ/ቤት አለ። በየአመቱ የባንክ ሪፖርት የሰራተኛ ዝርዝር እንዲያቀርቡ እናደርጋለን። የእነሱ ቅሬታም፣ ከንብረት ጋር የተያያዘ ነው። ጥያቄያቸው ከንብረት ጋር ሳይሆን ከስልጣን ጋር የተያያዘ ነው፤ “እኛ” መመረጥ አለብን ከማለት የቀረበ ነው። 

አቶ ተስፋዬ፡- ዶክተር ፀጋዬ ስለ አዲስ አበባ ተመራጭነት ያነሳው ምርጫው ከተደረገ በኋላ ነው። እነዶክተር ፀጋዬ ተመራጮቹ ከአዲስ አበባ ነው የሚሆኑት የሚል እሳቤ ስለነበራቸው በምርጫው ጊዜ ያቀረቡት ጥያቄ አልነበረም። በተሰጠው ድምጽ የክልል ተመራጮች ድምጽ ማግኘታቸውን ሲመለከቱ ጥያቄ ማንሳት ውስጥ ገቡ። በመጀመሪያ እራሱ ዶክተር ጸጋዬ ማንሳት ይችል ነበር፤ ቢያነሳም በሕግ የተደገፈ የክልል ተመራጮች ወደአመራር አይመጡም የሚል መከራከሪያ ሊያቀርብ አይችልም። ሆኖም ቢያነሳው ጥያቄው በአሰራር ተገቢ ይሆን ነበር። ውጤቱም በመተማመን ላይ የተመሰረተ እንጂ የህግ መሰረት ግን የለውም። ዶክተር ጸጋዬ ለሥራ አመቺ እንዲሆን ከአዲስ አበባ ቢመረጡ ብሎ ቅስቀሳ አድርጓል፤ በውስጡ ለነበረው ቅሬታ አመቺ ሁኔታ አድርጎ ነው የተጠቀመበት።

ሰንደቅ፡- 1943 ዓ.ም. የወንዶች ወጣቶች ክርስቲያን ማሕበር እንዲቋቋም በወጣው አዋጅ፣ አመራሮቹ ከአዲስ አበባ እንዲሆኑ ይደነግጋል። ይህንን አዋጅ ተቋማችሁ እንዴት ነው የሚተረጉመው?  

አቶ ብዛየነ፡- በሀገሪቱ የነበሩ ከወንጀለኛ እና ከንግድ ሕጉ ውጪ ያሉ በሙሉ በአዲሱ በሕገ መንግስቱ ተሸረዋል። ከ1950ዎቹ የወጡ ሕጎች አይሰሩም። የነበሩ የማሕበራት ማቋቋሚያ አዎጆችን ሽሮታል። አዋጅ 621 ሲወጣ የመመዝገብ እና ፍቃድ የመስጠት የመቆጣጠርና የመደገፍ እርምጃ የመውሰድና የመሰረዝ ለዚህ ተቋም ሰጥቷታል። ወወክማም በአዲስ መልክ በአዋጅ 621 ተመዝግቦ ተቋቁሟል።

ሰንደቅ፡- የስብሰባው አጠራር ሕጉን ያልተከተለ ነው የሚል ቅሬታ በተደጋጋሚ የሚያነሱ አሉ። የጠቅላላ ጉባኤው አጠራር ሕግ መከተሉን አረጋግጣችኋል?

አቶ ብዛየነ፡- በማሕበሩ ውስጥ ችግር መበጣበጥ ካለ የጠቅላላ ጉባኤው ሰብሳቢ ስብሰባ ይጠራል። ካልተገኙ፣ ለሁለተኛ ጊዜ የስብሰባ ጥሪ ያደርጋል። በሶስተኛው፣ ለኤጀንሲው በደብዳቤ ያሳውቃል። ኤጀንሲው በተገኘበት ስብሰባ ይጠራል። ቦርድ ያዋቅርና ከጉዳዩ ይወጣል። በዚህ መልኩ የቀረበ ችግር የለም። በጠቅላላ ጉባኤያቸው በተነሱ አጀንዳዎች ላይ አብዛኛው ተስማምቶባቸው ያለፉ ናቸው። ሃምሳ ሲደመር አንድ የሚለውን የምርጫ ሕጋቸውን አሟልተዋል። አብላጫው ድምጽ ሰጥቷል። በውይይት ውሳኔ ያገኙ አጀነዳዎች አሉ። ሃምሳ ከመቶ በላይ በሆነ መልኩ ቅሬታ ይዞ የቀረበ የለም። ስለዚህም የአጠራሩም የምርጫው ሒደት ትክክል ነው ተብሎ የሚወሰደው። በአብላጫው ተሰብሳቢ የጸደቁ በመሆናቸው ነው።

ከምርጫ በኋላ ምርጫው አጀዳውም ትክክል አይደለም ብለው መጡ። ኤጀንሲው ባጠራው መንገድ ግን ሕጋዊ ምርጫ ነው የተደረገው።  ሕጋዊ ውክልና በጠቅላላ ጉባኤ ያላቸው አካላት ቅሬታ ባላቀረቡበት ሁኔታ፣ ማሕበሩ ጉዳይ ውስጥ ጣልቃ የመግባት ሕጋዊ መሰረት የለንም። እኛ ጋር ባለው የማሕበሩ ሰነድ፣ በሕጋዊ መንገድ የተመረጡ መሆናቸውን የሚያሳይ ነው።

አቶ ተስፋዬ፡- በጠቅላላ ጉባኤ የተሳተፉ የጠቅላላ ጉባኤ አባላት አንድ ሶስተኛ ድምጽ ያላቸው የምርጫው ሒደትም ሆነ የስብሰባው አጀንዳዎችና አጠራሮች ስህተት ነበረባቸው የሚል ቅሬታ ካቀረቡ፤ በሕጉ መሰረት ድጋሚ ጠቅላላ ጉባኤ ይጠራል። ቅሬታ አቅራቢዎቹ የጠቅላላ ጉባኤው አባላት አይደሉም።¾

        

Page 1 of 22

Sendek Newspaper

Bole sub city behind Atlas hotel

Contact us