ኢሬቻ ከልዩነት ባሻገር ያለ አንድነት የሚገለፅበት የምሥጋና፣ የእርቅና የሠላም በዓል

Thursday, 28 September 2017 14:40

- የጦር መሣሪያ የታጠቀ የፖሊስ ኃይል እንዳይገኝ፤

- የማንኛውም የፖለቲካ ፓርቲ ዓርማ እንዳይውለበለብ ተወስኗል፤

 

ኢብሳ ነመራ

 

ኦሮሞዎች በየዓመቱ የሚያከብሩት የዘንድሮ የኢሬቻ በዓል መስከረም 21 በክልል አቀፍ ደረጃ በቢሾፍቱ ከተማ አርሰዲ ሃይቅ ወይም ሆረ አርሰዲ ላይ ይከበራል። ኢሬቻ ኦሮሞዎች ክረምት አልፎ ወደጸደይ ብርሃን የሚደረገውን ሽግግር የሚያከብሩበት አውደ ዓመት ነው። አሮጌው ዓመት አብቅቶ ለአዲሱ አቀባበል የሚደርገብት፣ የአዲስ ዓመት ብስራት ዕለት ነው። ኦሮሞዎች በዚህ ዕለት ክረምቱን አዝንቦ ምድሩን አረንጓዴ ላለበሰው፣ ወንዞችን በውሃ ለሞላው፣ ምንጮችን ላፈለቀ፣ ከብቶች እንዲረቡና እንዲፋፉ ላደረገ ምሉዕ በኩለሄ ዓምላክ (Waaqa) ምስጋና ያቀርባሉ። ኢሬቻ የምስጋና ቀን ነው።


የአዲስ ዓመትና የምስጋና ዕለት የሆነው ኤሬቻ የእርቅም በአል ነው ነው። የተጣሉ ሰዎች ሳይታረቁ ወደኢሬቻ አይሄዱም። ቂም ተይዞ ወደኢሬቻ አይኬድም። ኢሬቻ የተጣሉ የሚታረቁበት ቂም የሚሽርበት በዓል ነው። በሃዘን ወደኢሬቻ አይኬድም። ወደኢሬቻ የሚኬደው በዓመቱ ያጋጠመ ሃዘንን ለአሮጌው ዓመት ትቶ በተስፋና በደስታ ነው። ኤሬቻ የሚካሄድበት መልካ በሰውና በምሉዕ በኩለሄ ዓምላክ መሃከል ያለ ግንኙነት ብቻ የሚገለጽበት ስፍራ ነው።


የኢሬቻ መልካ ሁሉም የኦሮሞ ልጆች በመሃከላቸው ያለውን የጎሳ፣ የሃይማኖት፣ የአመለካካት ልዩንት ጥለው የአንድ አባት ልጆች መሆናቸውን የሚገልጹበት የአንድነት ስፍራ ነው። በኢሬቻ በዓል ላይ አምላክን ከማመሰገንና ደስታን ከመግለጽ ውጭ የግል ወይም ቡድናዊ ፍላጎት መግለጽ ነውር (admalee) ነው።


የኢሬቻ በዓል በአባ መልካዎች፣ ቃሉዎች፣ አባገዳዎች የሚመራ በአል ነው። ኢሬቻ የመንግስት በዓል አይደለም። ይህን መነሻ በማድረግ በቅርቡ የሁሉም የኦሮሚያ አካባቢዎች አባገዳዎች የጋራ ሸንጎ የሆነው የአባ ገዳዎች ህብረት በኦዳ ቡልቶም ሸንጎ ተቀምጦ የዘንድሮውን ኢሬቻ በምን አይነት አኳኋን እንደሚያከብሩ መክሮ አቋም መውሰዱ ተገልጿል። የአባገዳዎች ህብረት የዘንድሮ ኢሬቻ መስከረም 21 ቀን 2010 ዓ/ም እንደሚከበር አውጆ፣ በዓሉን ሰላማዊ በሆነ መልኩ ለማክበር አስፈላጊ ቅድመ ዝግጅት መጠናቀቁን አስታውቋል። ህብረቱ የዘንድሮውን የኢሬቻ በዓል አከባበር የሚያስተባብሩ 300 ወጣቶች (foollee) መመረጣቸውን አስታውቋል። የአባገራዎቹ ህብረት በበዓሉ ላይ የጦር መሳሪያ የታጠቀ ፖሊስ እንደማይገኝ መወስኖ፣ ይህንንም ለኦሮሚያ ክልላዊ መንግስት አስታውቆ ተቀባይነት ማግኘቱን አስታውቋል። የኢሬቻ በዓል በሚከበርበት ስፍራ ሀገሪቱንና ክልሉን የሚያስተዳድረውን ፓርቲ ጨምሮ የማንኛውም የፖለቲካ ፓርቲ ዓርማ እንዳይያዝና እንዳይውለበለብ መወሰኑንም አስታውቀዋል። ህብረቱ የኢሬቻ መልካ የፖለቲካ መድረክ ከመምሰል በፀዳ መልኩ የኦሮሞ ባህልን በማንፀባረቅ መከበር እንደሚኖርበት አሳስቧል።


የኦሮሚያ ክልላዊ መንግስት ፖሊስ ያለ ምንም ትጥቅ ከዳር በመሆን በዓሉን ለማክበር ከመጡት ጋር ተቀላቅለው ስርቆትና የመሳሰሉ ወንጀሎችን ለመፈፀም የሚንቀሳቀሱ አካላትን የመከላከል ስራ እንደሚሰራም ተገልጿል። በበዓሉ ላይ የሚሳተፉ ሰዎችን የመፈተሽ ስራ የሚሰሩት በአባ ገዳዎች የተመረጡት 300 ወጣቶች እንዲሆኑ ተወስኗል። በ2009 ዓ/ም በኢሬቻ በዓል ላይ ህይወታቸው ላለፉ ሰዎች በቆመው የመታሰቢያ ሀውልት ላይ ከተፃፈው ጽሁፍ ጋር ተያይዞ ቅሬታ በመቅረቡ ጽሁፉ ላይ ማስተካከያ እንዲደረግ መወሰኑም ተገልጿል።


እንግዲህ፣ ኢሬቻ የህዝብ በዓል በመሆኑ በአባገዳዎችና አባ መልካዎች እንዲመራ መደረጉ መልካም ነው። ኢሬቻ ቀደም ሲል እንደተገለጸው የምስጋና፣ የእርቅ፣ የሰላምና የደስታ፣ የአንድነት በዓል በመሆኑ ከዚህ መነፈስ ውጭ የሚከናወን ማንኛውም ድርጊት ለኦሮሞዎችና ለባህላቸው ካለ ንቀት የመነጨ ተደርጎ ነው የሚወሰደው።


ኢሬቻ ለክፍለ ዘመናት ሲከበር የቆየ በዓል ነው። ባለፉት ስርአቶች እንደማንኛውም የኢትዮጵያ ብሄሮች፣ ብሄረሰቦችና ህዝቦች ባህላዊ እሴቶች እውቅና ተነፍጎት፣ ያለባህሪው ክፉ ዓመል ተለጥፎበት ተደፍቆ ቆይቷል። ይህም ሆኖ በየአካባቢው መለካዎች ላይ ሲከናወን ቆይቷል፤ ደብዛውን ማጥፋት አልተቻለም። የኢሬቻ በአል አንሰራርቶ አደባባይ የወጣው ባለፉ ሁለት አስር ዓመታት ነው። ይህ በየአቅጣጫው ማንነቱን የሚገልጹ እሴቶቹን ለማጥፋት በመንግስት ደረጃ ዘመቻ ሲካሄድበት ለኖረው የኦሮሞ ህዝብ ታላቅ ድል ነው።


በዚህ መሰረት በተለይ ባለፉ አንድ ተኩል አስርት ዓመታት ኢሬቻ በቢሾፍቱ ሆራ አርሰዲ ላይ በክልል አቀፍ ደረጃ ሲከበር ቆይቷል። ከዚህ በተጨማሪ በሁሉም የኦሮሚያ አካባቢዎች በሚገኙ መልካዎች በተመሳሳይ ስሜት ሲከበር ቆይቷል። ይሁን እንጂ በተለይ ባለፈው ዓመት በክልል አቀፍ ደረጃ በቢሾፍቱ የተከበረው በዓል እንቅፋት ገጥሞታል።


ሁሉም ኢትዮጵያዊ እንደሚያስታውሰው፣ የእንቅፋቱ መነሻ ምክንያት የምስጋና፣ የእርቅ፣ የሰላም፣ የአንድነት በዓል የሆነው የሆራ አርሰዲ የኢሬቻ በዓል ከዚህ ውጭ የፖለቲካ መደረክ ለማድረግ የሞከሩ ተደራጅተው የገቡ ቡድኖች ያካሄዱት ህገወጥና ጸያፍ እንቅስቃሴ ነው። እነዚህ ቡድኖች ገሚሶቹ ውጭ ሃገር በሚንቀሳቀሱ ፌደራላዊ ሥርአቱን ለማፍረስ የሚፈልጉ ቡድኖች በማህበራዊ ሚዲያ ባካሄዱት ቅስቀሳ ያደራጇቸው ነበሩ። በሃገር ውስጥ ህጋዊ ሆነው በሚንቀሳቀሱ፣ አመቺ አጋጣሚ ያገኙ ሲመስላቸው ግን ወደህገወጥነት የመሄድ ዝንባሌ ባላቸው የፖለቲካ ፓርቲዎች የተደራጁም ቡድኖች እንደነበሩ የሚያመለክቱ መረጃዎች አሉ። በበዓሉ ታዳሚዎች መሃከል ሲውለበለቡ የነበሩ የፓለቲካ ፓርቲዎች ዓርማዎች ለዚህ አስረጂነት ሊጠቀሱ ይችላሉ። በዚህ በዓል ላይ የኦነግንና የኦፌኮን አርማ እያውለበለቡ በበዓሉ ታዳሚዎች መሃከል የሚንቀሳቀሱ ቡድኖች እንደነበሩ ተመልክተናል።


ይህ ብቻ አልነበረም። የእነዚህ ቡድኖች አባላት የበዓሉ ዋነኛ መገለጫ የሆነው ምርቃትና ምስጋና በአረጋውያንና በአባገዳዎች የሚቀርብበት መድረክ ላይ በመውጣት ከአባገዳዎች እጅ ማይክራፎን በመንጠቅ አዋኪ የተቃውሞ ቅስቀሳ ማካሄዳቸውን ተመልክተናል። ይህን ተከትሎ ከበዓሉ ታዳሚዎች መሃከል በተለይ በማህበራዊ ሚዲያ ሲሰራጭ በነበረው ቅስቀሳ የተደናገሩ የተወሰኑ ወጣቶች የተቃውሞ ቅስቀሳውን ተከትሎ በእጅ ምልክትና በጩኸት የበዓሉን መንፈስ ቀየሩት። በዚህ አኳኋን ኦሮሞዎች ለምሉዕ በኩለሄ አምላካ ምስጋና ለማቅረብ የታደሙበት በዓል ወደ የፖለቲካ ተቃውሞ ትዕይንትነት ተቀየረ። ይህ ጸያፍ ተግባር ነው።


ጸያፍ የሚያደርገው ተቃውሞ ማሰማቱ አይደለም። ዜጎች የፈቀዱትን አመለካካት የመያዝ፣ የማራመድ፣ አቤቱታዎችን የማሰማት፣ ተቃውሞዎችን በማንኛውም ሰላማዊ መንገድ የመግለጽ ህገመንግስታዊ መብት አላቸው። ድርጊቱን ጸያፍ የሚያደረገው ከልዩነት በላይ ያለ የኦሮሞዎች አንድነት በሚገለጽበት የምስጋና፣ የእርቅና የሰላም መግለጫ በሆነው የኢሬቻ መልካ ላይ መካሄዱ ነው።


ይህ ያለቦታው የተካሄደ ተቃውሞ ታዳሚዎችን አስደንግጦ ነበር። እናም መልኩን የቀየረው መልካ ላይ ላለመገኘት ከስፍራው መሸሽ ይጀምራሉ። ቦታው ለአደጋ ጊዜ መውጫነት አመቺ ስላልነበረ በተለይ በስፍራው አንድ አቅጣጫ የነበሩ ተዳሚዎች ወደኋላ ሲገፉ በስፍራው የነበረ ጥልቅ የውሃ መውረጃ ቦይ ውስጥ ወድቀው ተረጋገጡ፤ በተደረመሰ አፈር ታፈኑ። በዚህ ሁኔታ በዓሉ ላይ ለመሳተፍ በዓሉን በሚመጥን አኳኋን ደምቀው የወጡ ሃምሳ ያህለ ኮረዶች፣ ጉብሎች፣ ጎልማሶች ህይወታቸውን አጡ። ይህ እጅግ የሚያሳዝን አጋጣሚ ነበር።


በኢሬቻ በአል ላይ ህይወታቸውን ያጡ ዜጎች ጉዳይ መላውን የኢትዮጵያ ህዝብ ያሳዘነ፣ ሃዘኑ እስካሁንም ከልብ ያልወጣ ቢሆንም፣ ሁከቱን ለጠነሰሱት ጽንፈኞችና የኤርትራን መንግስት የትርምስ ስትራቴጂ ለማስፈጸም ለሚራወጡ ኃይሎች ግን ሲሳይ ነበር። በይፋ ይታይ የነበረውን የሟቾች ቁጥር በብዙ እጥፍ እያባዙ፣ የሞቱበትንም ምክንያት እያዛቡ ሲነዙ የነበረው ውዥንብር ለዚህ አስረጂነት ሊጠቀስ ይችላል።


ያም ሆነ ይህ፣ የባለፈ ዓመት አሳዛኝ አጋጣሚ መቼም መደገም አይኖርበትም። አባገዳዎች የኤረቻ በዓል አከባበርን አስመልከቶ በልዩ ሁኔታ የመከሩትና በመገናኛ ብዙሃን ቀርበው ስለበዓሉ ምንነትና ስለአከባበሩ ማብራሪያ የሰጡት፣ በአሉ ከዓላማው ውጭ እንዳይወጣ ያሳሰቡትና የጥንቃቄ እርምጃ የወሰዱት ለዚህ ነው። በአጠቃላይ የኢሬቻ በአል ከልዩነት በላይ ያለው የኦሮሞ አንድነት የሚገለጽበት የምስጋና፣ የእርቅና የሰላም በዓል ነው። በመሆኑም ኢሬቻ በዚህ መነፈስ እንዲከበር ሁሉም የበኩሉን ድርሻ ይወጣ። 

ይምረጡ
(0 ሰዎች መርጠዋል)
194 ጊዜ ተነበዋል

Sendek Newspaper

Bole sub city behind Atlas hotel

Contact us