ግብፅ፤ ሱዳን በማግለል የናይል ውሃ ስምምነት ቀዳ በመጣሏ፣ እራሷን ጠለፈች?!

Wednesday, 17 January 2018 13:37

- “በቅሎ ገመዷን በጠሰች ቢሉ፤ ለራሷ አሳጠረች”

 

ከኢትዮጵያ ሕዳሴ የኃይል ማመንጫ ግድብ ጋር በተያያዘ በሚደረገው የአካባቢ ተፅዕኖ ግምገማ (Environmental impact assessment) ሒደት ምንም አጥጋቢ እርምጃ ሳይጓዝ፣ የግብፅ መንግስት ተለዋዋጭ ጥያቄዎች እና አቀራረብ ለመከተል መምረጡ በባለድርሻዎች ዘንድ ግራ የመጋባት ሁኔታዎችን ፈጥሯል።


ሶስቱ ሀገሮች የአካባቢ ተፅዕኖ ግምገማ የሚያጠና የጋራ የቴክኒክ ቡድን ማዋቀራቸው የሚታወስ ነው። ይህ የቴክኒክ ኮሚቴ የፈረንሳዩን “ቢአርኤል” የተሰኘውን ኩባንያ ቀጥሮ ወደ ሥራ አሰማርቷል። ቢአርኤል ወደሥራ የሚያስገባውን ሰነድ ይዞ የቀረበ ቢሆንም፣ በዋነኝነት የጥናቱ የመነሻ ፍሬ ነገሮች ላይ በግብፅ እና በኢትዮጵያ መካከል አለመግባባት መፈጠሩ ፀሐይ የሞቀው እውነት ነው።


በየትኛውም የድርድር ሂደት ተደራዳሪ ወገኖች የማያስማማ ነጥቦች ይገጥማቸዋል። ሰፊ መመካከር እና ውይይት በማድረግም ልዩነታቸውን አጥብበው ተደራዳሪዎች ወደ ሚቀጥለው ምዕራፍ ይገባሉ፤ ወይም ሶስተኛ ወገን እንዲዳኛቸው ይጠይቃሉ። ይህ የሚሆነው ግን መጀመሪያ ለድርድር ከመግባታቸው በፊት በሚያስቀምጡት፣ የሕግና የሥርዓት ማዕቀፍ ውስጥ ብቻ ነው። ቀደም ብለው ካስቀመጡት የድርድር ሥርዓት ውጪ የሚንቀሳቀስ ተደራዳሪ ወገን በአንድም በሌላም መንገድ ሲታይ የተለየ ፍላጎት እንዳለው ይወሰዳል።


ይህ ጽሁፍ ለማየት የሚሞክረው በግብፅና በሱዳን የቅኝ ግዛት የናይል ውሃ ስምምነት እና ግብፅ በተናጠል በወሰደችው ሱዳን የማግለል አካሄድ እንዴት ይታያል የሚለውን ለመፈተሽ ነው። እንደሚታወቀው ባለፈው ወር የግብፅ የውጭ ጉዳይ ሚኒስትር ሳሜህ ሽኩሪ ኢትዮጵያ በመምጣት፣ ለጠቅላይ ሚኒስትር ኃ/ማሪያም ደሳለኝ እና ከውጭ ጉዳይ ሚኒስትር ዶክተር ወርቅነህ ገበየሁ ጋር መክረዋል። በሁለቱ ሀገሮች መካከል በተደረገው ውይይት፣ የግብፅ የውጭ ጉዳይ ሚኒስትር ከኢትዮጵያ ሕዳሴ የኃይል ማመንጫ ግድብ ጋር የሚደረገው የሶስትዮሽ ውይይትና ድርድር ከሱዳን ውጪ በግብፅና በኢትዮጵያ መካከል እንዲደረግ ጥያቄ አቅርበዋል። ሱዳንን ያገለለ ውይይትና ድርድር ውስጥ የኢትዮጵያ መንግስት ተሳታፊ እንደማይሆን በግልፅ አስታውቋል።


የኢትዮጵያ አቋም ያላስደሰታት ግብፅ አዲስ ጥያቄ ይዛ ብቅ ብላለች። ይኸውም፣ የዓለም ባንክ በታላቁ የኢትዮጵያ ሕዳሴ ኃይል ማመንጫ ዙሪያ ያደራድረን፣ አደራዳሪ ይሁን ብላለች። በሶስቱ ሀገሮች መካከል የተቀመጠውን የውይይትና የድርድር የሥነ-ሥርዓት ማዕቀፍ የሶስቱ ሀገሮች የቴክኒክ ሰብሳቢ ኢንጂነር ጌዲዮን አስፋው (ለሪፖርተር ጋዜጣ) እንደገለጹት፣ የሦስቱ አገሮች የቴክኒክ ኮሚቴ ሳይንሳዊ መርህን በመከተል በሚያደርጉት ውይይት ስምምነት ላይ ያልተደረሰበት ጉዳይ ለሦስቱ ሀገሮች የውሃ ጉዳይ ሚኒስትሮች እንደሚመራ፣ በእነዚህ ሚኒስትሮችም ስምምነት ካልተደረሰበት እንደአስፈላጊነቱ ሶስተኛ ወገን እንዲመለከተው ወሰነው የሚስማሙበትን ሦስተኛ ወገን ሊሰይሙ እንደሚችሉ ተቀምጧል።


በቅኝ ገዢዎች ፍላጎት ተፅዕኖ ያረፈበት በ1929 እና በ1959 የናይል ውሃ የስምምነት ማዕቀፍ በግብፅና በሱዳን መካከል ተፈርሟል። ከሁለቱ የስምምነት ማዕቀፍ ውጪ ግብፅ ሱዳን የማግለል መብት ከወዴት አመጣች? ግብፅ፣ ሱዳን እና ኢትዮጵያ በጋራ ካስቀመጡት የውይይት እና የሥነ-ሥርዓት ደንብ ውጪ፣ ግብፅ ለምን የኒዮ-ሊብራል አክራሪ የገበያ አራማጆችን ፍላጎቶች አዝማችና አንጋሽ ተቋምን መረጠች? የኢትዮጵያ የናይል ውሃ የመጠቀም መርህ በዚህ ሁሉ ሒደቶች ላይ ምን ተፅዕኖ አምጥቷል? የሚሉትን ጥያቄዎች በወፍ በረር በዚህ ጹሁፍ ተቃኝቷል።

------ // -----

 

እ.ኤ.አ. በ1882 እንግሊዝ ግብፅን በማሸነፍ በናይል ተፋሰስ ሀገሮች የመጀመሪያው ቅኝ ገዢ ሀገር መሆኗ የታሪክ ድርሳናት ያሳያሉ። በተያያዘም የአውሮፓ ሀገሮች የተስፋፊነት እና የቅኝ ገዢ ፍላጎታቸው በመጨመሩ ጣሊያን በኢትዮጵያ፤ ቤልጂየም በኮንጎ ተጨማሪ የተፋሰሱ ሀገሮች ቅኝ ገዢዎች በመሆን በሚችሉት አቅም ድረስ ቆይተዋል።


የአውሮፓ ቅኝ ገዢዎች፣ የናይልን ውሃ በሕግ ማዕቀፍ ውስጥ ከተው ለመቀራመት ጊዜ አልፈጀባቸውም። እንግሊዝ በቅኝ ትገዛቸው የነበሩ ሀገሮች፣ እንግሊዝ በገባችው የናይል ውሃ ስምምነት ተገዢ ነበሩ። ኢትዮጵያ እና ኮንጎ ከእንግሊዝ የቅኝ ግዛት የናይል ውሃ ስምምነት ውጪ ነበሩ፤ አልተቀበሉትም ነበር።


የመጀመሪያው የናይል ውሃ የስምምነት ማዕቀፍ የተፈረመው፣ በካይሮ የእንግሊዝ ከፍተኛ ኮሚሽን እና በግብፅ መንግስት መካከል ነበር። በዚህ የስምምነት ሰነድ (1929) የግብፅ ታሪካዊ የመብት ባለቤትነት የምትለውን፣ አካቷል። በክፍፍሉ መሠረት፣ ለግብፅ 48 ቢሊዮን ኪዩቢክ ሜትር፤ ለሱዳን አራት ቢሊዮን ኪዩቢክ ሜትር ውሃ የሚሰጥ ነው። በዚህ የስምምነት ሰነድ ሰላሳ ሁለት በመቶ የሚሆነው የናይል ውሃ ለሁለቱም ሀገሮች አልተደለደለም።


በዚህ የናይል ስምምነት ሰነድ ከላይኛ ተፋሰሱ ሀገሮች ተሳታፊም፣ ተካፋይም አልነበረም። በእንግሊዝ ቅኝ ግዛት ውስጥ ብቻ ተግባራዊ የተደረገ ነበር። ይህም ሲባል፣ በእንግሊዝ ቅኝ ግዛት ውስጥ የሚገኙ የተፋሰሱ ሀገሮች የናይል ወንዝ ውሃ ሆነ ወደ ናይል የሚፈሱ ገባር ወንዞችን ለመጠቀም፣ የእንግሊዝን ፈቃድ ማግኘት ይጠበቅባቸው ነበር። ለምሳሌ ቪክቶሪያ ሐይቅን ለመጠቀም፣ ከእንግሊዝ ፈቃድ ማግኘት አለባቸው።


ከላይ የሰፈረው የ1929 የቅኝ ግዛት የናይል ውሃ አጠቃቀም የስምምነት ማዕቀፍ ወደ አዲስ የፖለቲካ ግጭት ያመራው፣ የሁለተኛ የዓለም ጦርነት በይፋ ማብቃቱን ተከትሎ ነበር። ከጦርነቱ ማብቂያ በኋላ፣ በርካታ የአፍሪካ ሀገሮች ነፃነታቸውን መቀዳጀት ችለዋል። ከቅኝ ግዛት ነፃ ከወጡ የአፍሪካ ሀገሮች መካከል፣ ግብፅ እና ሱዳን ተጠቃሾች ናቸው።


ነፃነታቸውን ተከትሎ፣ በግብፅ ከፍተኛ የሕዝብ ቁጥር መጨመር እና በረሃማ ግዛታቸውን ለማልማት የመስኖ ሥራዎችን ለማከናወን ከፍተኛ የውሃ መጠን በማስፈለጉ፣ የ1929 የናይል ውሃ የቅኝ ውል ለመለወጥ የግብፅ የፖለቲካ ሊሂቃን ተንቀሳቅሰዋል። የሱዳን መንግስት በበኩሉ የእንግሊዝ የናይል ውሃ ስምምነት ማዕቀፍ በጣም ዝቅተኛ የውሃ መጠን የሚሰጣቸው በመሆኑ፣ ቀደው ለመጣል ከውሳኔ ላይ ደርሰው ነበር። እንዲሁም በJongle Canal የኃይል ማመንጫ እና በRosaries Dam ለመስኖ ሥራዎች የሚውል ለመገንባት መወጠኑን ይፋ ማድረጉን ተከትሎ ወደ አዲስ ስምምነት ውስጥ ለመግባት መገደዳቸው ተጠባቂ ነበር።


ግብፅ በበኩሏ የአስዋን የኃይል ማመንጫ ግድብ ግንባታን ይፋ አደረገች። የአሰዋን ግድብ በሱዳን ግዛት ውስጥ ሃምሳ ኪሎ ሜትር ዘልቆ ለመገንባት የታሰበ መሆኑ ሲታወቅ፣ ከፍተኛ ቅሬታ በወቅቱ አስተናግዷል። ግብፅ የሱዳን ቅሬታ ወደጎን በመተው፣ ሃምሳ ሺ ሱዳናዊያን በማፈናቀል የአሰዋን የኃይል ማመንጫ ግድብ ግንባታን ተግባራዊ አድርጋለች። የኑቢያ ስልጣኔን አውድማለች፡፡


ማጣቀሻዎች እንደሚያሳዩት፣ ከ1954 እስከ 1958 በግብፅና ሱዳን መካከል የነበረው ግንኙነት ጥሩ የሚባል አልነበረም። በተለይ ሱዳን በ1956 ነፃነቷን ስትጎናጸፍ የነበሩት የሱዳን ጠቅላይ ሚኒስትር የ1929 ዓ.ም.የቅኝ ግዛት የናይል ውሃ ስምምነት ወደ ድርድር ጠረጴዛ እንዲመጣ ያባከኑት ጊዜ አልነበረም። ለጠቅላይ ሚኒስትሩ ጥያቄ መነሻ ተደርጎ በስፋት የሚታመነው፣ የገማል አብድል ናስር የአስዋን የኃይል ማመንጫ ግድብ ፕሮጀክት ይፋ መደረጉ ነበር።


አንዳንድ ማጣቀሻዎች እንደሚሉት፣ የግብፅ የአስዋን ግድብ ግንባታ በምዕራቡ ዓለም ተቀባይነት አልነበረውም። ምክንያቱም፣ ግድቡ በሚያስከትለው የአካባቢ ተፅዕኖ ግምገማ መነሻ እና በማሕበራዊ ኢኮኖሚ ላይ የሚያሳድረው ጉዳት ከፍተኛ በመሆኑ ነበር። ግብፅ የምዕራቡ ዓለም የኃይል አሰላለፍ ተመልክታ፤ ወደ ቀድሞዋ ታላቋ ሲቪየት ሕብረት ፊቷን በማዞር ግድቡን ተግባራዊ ለማድረግ በቅታለች። እንዲሁም የሲውዝ ካናል የዓለም ዓቀፍ የንግድ መስመርንም በመውረስ ተበቅላለች። በግብፅ እና በሱዳን መካከል የነበረው ቁርሾ ግን አሁንም፣ እንደቀጠለ ነው።

1929 የቅኝ ግዛት ውል በከፊል


እ.ኤ.አ. ግንቦት 7 ቀን 1929 በግብፅ እና በአንግሎ ኢጅፕሺያን ሱዳን (በግብፅና በእንግሊዝ የቅኝ አገዛዝ አስተዳደር ሥር በምትገኘው ሱዳን መካከል ስምምነት) የተደረገ ነው፤


· ግብፅና ሱዳን እያንዳንዳቸው በቅድመ ተከተል 48 ቢሊዮን እና 4 ቢሊዮን ኪዩቢክ ሜትር የናይል ውሃ በዓመት ይጠቀማሉ፣
· በደረቅ ወቅት ማለትም፣ (ከጥር 12 እስከ ሐምሌ 7) የሚኖረው የናይል ወንዝ ውሃ ለግብፅ ብቻ የተጠበቀ ይሆናል፣
· ግብፅ በላይኛው የተፋሰሱ ሀገራት ያለውን የናይል ውሃ ወንዝ ፍሰት የመቆጣጠር መብቷ የተጠበቀ ነው፣
· ግብፅ ከናይል ወንዝ ጋር የተያያዙ ፕሮጀክቶችን የላይኛውን የተፋሰሱ ሀገራት ፈቃድ ሳያስፈልጋት የማካሄድ መብቷ እንደተጠበቀ ነው፣
· ግብፅ ማንኛውም ጥቅሟን ሊነካ የሚችል የግድብ ፕሮጀክትን ውድቅ ለማድረግ ድምፅን በድምፅ የመሻር መብቷን የመጠቀም መብት አላት።


በዚህ የቅኝ ግዛት ውል መነሻ፣ ግብፅ በደረቅ ወቅት ማለትም የመስኖ እርሻ ውሃው እጅግ አስፈላጊ በሚሆንበት ጊዜ በናይል ውሃ ላይ ሙሉ ለሙሉ ቁጥጥር እንዲኖራት አስችሏታል። የሱዳን የውሃ መጠን እና አጠቃቀምን በዝቅተኛ ደረጃ ያስቀመጠ ስምምነት ነው። ለተቀሩት የላይኛው ተፋሰስ ሀገሮች ምንም ዓይነት የውሃ ድርሻ የማይሰጥ፣ እውቅናንም የሚከለክል ስምምነት ነው።


1959 የተደረገው ስምምነት በከፊል


እ.ኤ.አ. በ1959 በሱዳን እና በግብፅ መካከል የናይል ውሃ ሙሉ ለሙሉ ለመቆጣጠር የሚያስችል ስምምነት ተደረገ። በመካከላቸው የነበረው አለመግባባት በከፊል ተፈቶ፣ ግብፅ በአስዋን ግድብ 84 ቢሊዮን ኪዩቢክ ሜትር ውሃ መያዝ እንድትችል ከስምምነት ላይ ደርሰዋል።
የ1959 የናይል ውሃ ስምምነት በከፊል፣


· በዚህ ስምምነት ከዓመታዊ የናይል ውሃ ፍስት ሱዳን 18 ነጥብ 5 ቢሊዮን ኪዩቢክ ሜትር ውሃ ድርሻ ሲኖራት፣ ግብፅ 55 ነጥብ 5 ቢሊዮን ኪዩቢክ ሜትር እንዲደርሳት የሚያደርግ ሆኗል፣
· በዓመት ውስጥ በትነት እና በሌሎች ምክንያቶች የሚኖረው የውሃ ብክነት 1 ቢሊዮን ኪዩቢክ ሜትር ገደማ እንዲሆን ተስማምተዋል። ይህ የውሃ ብክነት መጠን የናይል ፍስት ለግብፅና ለሱዳን ከተመደበው ድርሻ ከመድረሱ በፊት ካለው የውሃ ላይ የሚቀነስ ይሆናል፣
· ሱዳን ከግብፅ ጋር ስምምነት በማድረግ በደቡብ ሱዳን ውስጥ ባለው ረግረጋማ ሥፍራ በሚያልፈው የነጭ አባይ ላይ የሚደርሰውን ውሃ ትነት በመከላከል የፍሰቱን መጠን ለማሳደግ የፕሮጀክት ግንባታዎች ማካሄድ ትችላለች። የግንባታውን ወጪ እና የሚያስገኘውን ጥቅም ለሁለት እኩል ይካፈላሉ፣

· በናይል ውሃ ሃብት ላይ ከሌሎች የተፋሰሱ ሀገራት የይገባኛል ጥያቄ ከተነሳ፣ ሁለቱ ሱዳንና ግብፅ በጋራ ጥያቄውን ያስተናግዳሉ፣
· የይገባኛል ጥያቄው ተሰሚነት ካገኘና የናይል ውሃ ከሌላ የተፋሰሱ ሀገሮች ጋር እንዲጋሩት የሚያደርግ ከሆነ፣ ይህ ድርሻ ለሱዳንና ለግብፅ ከተመደበው ድርሻ በአስዋን ግድብ ውስጥ የሚገኘው የውሃ መጠን ለሁለት እኩል ተከፍሎ ከሚኖረው የውሃ መጠን ጋር ሲካፈል የሚሰጠው የውሃ መጠን ይሆናል።
· ይህ ስምምነት ግብፅ በአጠቃላይ የዓመቱን የውሃ ፍስት መያዝ የሚስችለውን የአስዋን የኃይል ማመንጫ ግድብ እንድትገነባ መብት የሚሰጥ ነው።
· ለሱዳን በጥቁር አባይ ላይ የሮዘሪ ግድብ እንድትገነባ እንዲሁም የናይል ድርሻዋን አሟጣ ስትጠቀም ሌሎች የመስኖ እና የኃይል ማመንጫ ግንባታዎችን እንድትሰራ የሚፈቀድ ነው።

1998 የናይል ውሃን በጋራ ለማልማት የቀረበ መነሻ


እ.ኤ.አ. በ1998 በዳሬ ሰላም የናይል ቤዝን ኢኒሼቲቭ ተቋም በሚል መጠሪያ፣ በናይል ተፋሰስ ሀገሮች መካከል በጋራ ለማልማት ትብብር ለመፍጠር ተቋቋመ።


· ራዕይ፣ የናይል ውሃን ፍትሃዊ በሆነ መልኩ በመጠቀም በተፋሰሱ ሀገሮች መካከል ዘላቂ የኢኖሚና የማሕበራዊ እድገት ማምጣት፣
· ዓላማው፣ በተፋሰሱ ሀገሮች ውስጥ የሚገኙ ሃብቶችን በዘላቂና ፍትሃዊ በሆነ መልኩ በማበልጸግ ብልፅግና፣ ደህንነት እና ሰላምን በተፋሰሱ ሕዝቦች መካከል ማረጋገጥ፣
· ብቃት ያለው የውሃ ማኔጅመንት እና ሃብቶችን ለመጠቀም ምቹ ሁኔታዎችን መፍጠር በትብብር እና በቅንጅት መስራት በተፋሰሱ ሀገሮች መካከከል የWin-Win ጠቀሜታን ማረጋገጥ፣
· ድህነትን ማስወገድ እና የኢኮኖሚ ትብብር በማስፋት ላይ አትኩሮ መስራት፣
· የታለሙ ፕሮግራሞችን ከእቅድ ወደ ተግባር መቀየራቸውን ማረጋገጥ ናቸው።


ከላይ እንደሰፈረው፣ እ.ኤ.አ. በ1929 እና በ1959 በግብፅና በሱዳን መካከል የተፈረመው የናይል ውሃ አጠቃቀም ስምምነት ፍትሃዊ አለመሆኑ መገንዘብ ይቻላል። ፍትሃዊ ካለመሆኑ በላይ ግን፣ የናይል ውሃ ባለቤትነትን ለግብፅ ሙሉ ለሙሉ በሚባል ደረጃ ያስቀመጠ ስምምነት ነው። ግብፅ በዚህ ደረጃ ባለቤት ከሚያደርጋት ስምምነት ሱዳንን ለማግለል ስትሞክር፣ የቅኝ ግዛት የናይል ውሃ አጠቃቀም ስምምነት በአደባባይ ይፈርሳል፤ ፈርሷል። ስምምነቱ የአንድ ወገን ስለሚሆን በየትኛውም የህግ አግባብ ተቀባይነት አይኖረውም። ወይም ይህንን ስምምነት በሱዳን ላይ ተፈፃሚ አይሆንም።


በተለይ በ1959 ስምምነት ላይ ከላይ እንደሰፈረው፣ “በናይል ውሃ ሃብት ላይ ከሌሎች የተፋሰሱ ሀገራት የይገባኛል ጥያቄ ከተነሳ፣ ሁለቱ ሱዳንና ግብፅ በጋራ ጥያቄውን ያስተናግዳሉ” ይላል። በዚህ የስምምነት ፍሬ ነገር ውስጥ ከላይኛው የተፋሰስ ሀገሮች በናይል ውሃ ሃብት ላይ የይገባኛል ጥያቄ ቢቀርብ፣ ጥያቄውን ሱዳንና ግብጽ በጋራ ያስተናግዱታል ሲል በግልፅ ሰፍሯል።


መሬት ላይ ያለው ተጨባጭ እውነታ፣ የኢትዮጵያ መንግስትና ሕዝብ በናይል ውሃ ላይ የኃይል ማመንጫ ግድብ ገንብቶ ለመጠቀም ለመልማት ሥራዎች ውስጥ ከገቡ አመታት አልፈዋል፤ እያገባደዱም ይገኛሉ። ስለዚህም ኢትዮጵያ በናይል ወንዝ ውሃ ላይ ያገባኛል፤ የመጠቀም መብት አለኝ፤ ብላ ስትንቀሳቀስ በቀድሞ የቅኝ ግዛት ውሉ መነሻ ጥያቄውን፣ ሱዳንና ግብፅ በጋራ የሚያስተናግዱት ይሆናል። በርግጥ ኢትዮጵያ ባልተሳተፈችበት የናይል ውሃ ስምምነት ለመገዛት የሚያስገድዳት የሕግ ማዕቀፍ አለመኖሩ እንደተጠበቀ ሆኖ፤ ለማለት ነው።


ግብፅ ከሱዳን ጋር ላሰረችው የሕግ ማዕቀፍ የማትገዛ ከሆነ እና ሱዳንን ባገለለ መልኩ ለመጠቀም የምትንቀሳቀስ ከሆነ፣ የ1929 እና 1959 የናይል ውሃ ስምምነትን ቀዳ ጥለዋለች። ሱዳንም ፍትሃዊ ባይሆንም ቢያንስ ለቅኝ ግዛት ውሉ ለመገዛት አትገደድም፤ ነፃም ወጥታለች። ግብፅ ቢያንስ በሱዳን ላይ የበላይነት የሚሰጣት የቅን ግዛት ውሉን በወሰደችው እርምጃ፤ እራሷን ጠልፋ ጥላለች። በሌላ አገላለጽ ካስቀመጥነው፣ አበው ሲተርቱ፣ “በቅሎ ገመዷን በጠሰች ቢሉ፤ ለእራሷ አሳጠረች” እንደሚሉት ነው፤ ነገሩ። እንዲሁም ከናይል ተፋሰስ ሀገሮች መካከል የናይልን ውሃ በጋራ ለማልማት ብቸኛዋ ተቃዋሚ ሀገርም ያደርጋታል።

የግብፅ ግራ የተጋባ መንገድ መነሻው ምንድን ነው?


ግብፅ በናይል ውሃ አጠቃቀም ዙሪያ ወጥና፤ ተራማጅ፤ አሸናፊ የፖሊሲ አማራጭ እንዳትይዝ ያደረጋት ዋናው ጉዳይ በላይኛው የናይል ተፋሰስ ሀገሮች የተቀረጸው ራዕይ ነው። ይኸውም፣ “የናይል ውሃን ፍትሃዊ በሆነ መልኩ በመጠቀም በተፋሰሱ ሀገሮች መካከል ዘላቂ የኢኮኖሚና የማሕበራዊ እድገት ማምጣት”፤ የዚህ ራዕይ ዋናው የአሸናፊነት ሚስጥሩ ግብፅ ማካተቱ ሲሆን፤ የግብፅ የፖሊሲ ውድቀት ደግሞ፣ ሌላውን የተፋሰሱ ሀገሮች ጥቅም ያገለለ መሆኑ ነው።


እንዲሁም ከተፋሰሱ ሀገሮች አንዷ የሆነችው ኢትዮጵያ፣ በመንግስቷና በሕዝቦቿ በናይል ወንዝ ላይ የመጠቀም መብትን በተጋሪነት እንጂ በአግላይነት የያዙት አቋም የለም። ይህ የኢትዮጵያ መንግስት የውጭ ግንኙነት የፖሊስ አቅጣጫ፣ በግብፅና በሱዳን መካከል የተፈረመውን የቅኝ ግዛት የናይል ውሃ አጠቃቀምን ውል ከመሰረቱ ንዶታል። ኢትዮጵያ ያቀረበችው የናይል ውሃን በፍትሃዊነት የማልማት ጥያቄ፣ በግልባጩ በግብፅና በሱዳን መካከል የተፈረመውን የኢ-ፍትሃዊ የናይል ውሃ አጠቃቀም ስምምነትን ጥያቄ ውስጥ ጥሎት፣ ግብፅ በፈቃዷ እንድትቀደው አስገድዷታል። የሱዳን የናይልን ውሃ በፍትሀዊነት የመጠቀም ጥያቄ፣ በኢትዮጵያ ፍትሃዊ አጠቃቀም ምላሽ አግኝቷል። ለግብፅ ያለው ብቸኛ የፖሊሲ አማራጭ፣ ተራማጅ ፖሊሲ መቅረጽ ብቻ እንደሆነ ለመገመት የሮኬት ሳይንስ ማጥናት አያስፈልግም።


ግብፅ የኒዮ-ሊብራል አክራሪ የገበያ አራማጆችን ፍላጎቶች አዝማችና አንጋሽ ተቋም የሆነውን የዓለም ባንክ የመረጠችው፤ ፍትሀዊ የልማት ጥያቄን ወደ ውዝግብ መድረክ ለመቀየር ሲሆን፤ ከተሳካላት አለኝ በምትለው `Soft Power` በመጠቀም የኢትዮጵያን እጅ የመጠምዘዝ ዕድል ለመፍጠር ያስችለኛል በሚል ቀቢጸ-ተስፋ ነው።


የዓለም ባንክ የፕሬዝደንትነት ሥልጣን የአሜሪካ በመሆኑ፣ ፕሬዝደንት አልሲሲ ከአሜሪካ ፕሬዝደንት ዶናልድ ትራፕ ጋር በፈጠሩት ጊዜያዊ ጉድንተኝነት ድጋፍ ለማሰባሰብ አስበውም ሊሆን ይችላል፤ ምስራቅ እየሩሳሌምን ያየ በእሣት አይጫወትም። 

ይምረጡ
(0 ሰዎች መርጠዋል)
205 ጊዜ ተነበዋል

Sendek Newspaper

Bole sub city behind Atlas hotel

Contact us