ቄሮ ማነው?

Wednesday, 24 January 2018 14:44

 

ኢብሳ ነመራ

ቄሮየሚለው የኦሮሚኛ ቃል ለብዙዎች እንግዳ ነው። ኦሮሚኛ ተናጋሪዎች ጭምር ዘወትር የሚጠቀሙበት ቃል አይደለም። ከቅርብ ጊዜ ወዲህ ግን ኦሮሚያ ውስጥ የተለመደ ቃል ሆኗል፣ የተቀረውም ሕዝብ ዘወትር የሚሰማው ቃል ለመሆን በቅቷል። ቄሮ በጥቅሉ ወጣት ማለት ቢሆንም ወጣት የሚለውን ለመግለጽ ከቄሮ ይልቅ በመደበኛነት ጥቅም ላይ የሚውለው ደርገጌሳ (dargaggeessa) የሚለው ቃል ነው።

ሰሞኑን በኦሮሚያ ብሮድካስቲንግ ኔትዎርክ (OBN) ቴሌቪዥን አባገዳዎች የቄሮ ምንነትን አስመልክተው ማብራሪያ ሰጥተው ነበር። በአባገዳዎቹ ማብራሪያ መሰረት ቄሮ በሚባለው ቃል የሚወከሉት እድሜያቸው 24 እስከ 32 የሆኑ ኩሳ (kuusaa) ወይም ቆንዳለ (qondaala) የሚባለው የገዳ የእድሜ ክልል ያሉ ወጣቶች ሆነው ትዳር ያልመሰረቱት ናቸው። ስለዚህ ከገዳ ሥርዓት አኳያ ሲታይ ቄሮ 24 እስከ 32 ባለው የእድሜ ክልል የሚገኙ ያላገቡ ወጣቶች ማለት ይሆናል።

እንደ አባገዳዎቹ ማብራሪያ ቄሮዎች በተለይ በአርብቶ አደሩ ማኅበረሰብ ውስጥ ትልቅ ድርሻ አላቸው። ሣርና ውሃ ፍለጋ ከብቶች ራቅ ወዳለ ቦታ ሲሰማሩ ይህን ተግባር በዋናነት የሚያከናውኑት ቄሮዎች ናቸው። የቄሮዎች እንቅስቃሴና ተግባር የሚወሰነው በአባ ገዳዎችና በሃገር ሽማገሌዎች ነው። ቄሮዎች ከአባገዳዎችና የሃገር ሽማግሌዎች ውሳኔና ትዕዛዝ ውጭ መንቀሳቀስ አይችሉም።

የቄሮ ምንነትና ተግባር ከገዳ ሥርዓት አኳያ ከላይ የተገለጸውን ቢመስልም፣ ቄሮ በአጠቃላይ ወጣት ማለት ነው የሚሉም አሉ። ያም ሆነ ይህ፣ በገዳ ሥርዓት በአባገዳዎችና በሀገር ሽማግሌዎች ውሳኔና ትዕዛዝ ብቻ የሚመራው ቄሮ አዛዥ ነን የሚሉ የማኅበራዊ ሚዲያ አርበኞች ተፈጥረዋል። እነዚህ የማኅበራዊ ሚዲያ አርበኞች ቄሮ እያሉ ለሚጠሩትና በአካል ለማያውቁት፣ እርሱም ለማያውቃቸው የኅብረተሰብ ክፍል ትዕዛዝ እያስተላለፉ ህዝቡን ግራ ሲያጋቡት ከርመዋል። ይህ ቄሮ የተሰኘ በማኅበራዊ ሚዲያ የሚመራ ቡድን እንቅስቃሴ የተሰማው በተለይ ከባለፈው ሰኔ ወር ጀምሮ ነበር። እርግጥ ከእንቅስቃሴው ባህሪ አኳያ ሲታይ በወጉ የተደራጀም አይደለም። ስሜት ኮርኳሪ ጉዳይ ሲያጋጥም ድንገት ቦግ ብሎ የሚጠፋ አይነት ነው።

በመሰረቱ በገዳ ሥርዓት ውስጥ ቄሮ ቤቴ፤ ሚስቴ፤ ልጆቼ ብሎ ሃሳቡ ሳይከፈል የማኅበረሰቡን የልማትና የሠላም ማስከበር ኃላፊነት ወስዶ የሚወጣ ኃይል ነው። ቄሮ ከአባገዳዎች ትዕዛዝ ውጭ እንደፈለገ የሚፈነጭና በራሱም ማኅበረሰብ ውስጥ ሆነ በአጎራባች ማኅበረሰብ ውስጥ ሁከትና ግርግር የሚፈጥር ኃይል ማለት አይደለም። ከቅርብ ጊዜ ወዲህ የምንመለከተው የቄሮ እንቅስቃሴ የሚባል ግርግር ግን በገዳ ሥርዓት ካለው ቄሮ በባህሪው የተለየ የሥርዓተ አልበኞች እንቅስቃሴ ነው። የነጋዴዎች የገቢ ግብር ትመና የተከናወነ ሰሞን የተጀመረው ይህ የማኅበራዊ ሚዲያ ቄሮ እንቅስቃሴ ሕዝቡ ላይ ሥጋት ፈጥሮ ነበር።

የት እንዳሉ የማይታወቁ፣ ማንነቱንና ዓላማውን ከማያውቁት ሰው በማኅበራዊ ሚዲያ የሚደርሳቸውን ትዕዛዝ ተከትለው ድንጋይ እየወረወሩ ህዝብ የሚያውኩ ራሳቸውን ቄሮ ብለው የሚጠሩ ለጋ ወጣቶች በወጉ ያልተደራጁ ቢሆኑም፣ በህቡዕ የሚያንቀሳቅሳቸው መሪ ያላቸው መሆኑን የሚያመለክቱ አንዳንድ መረጃዎች አሉ። ወጣቶቹ በምግባር የልማትና የሰላም ኃይል ከመሆን ይልቅ የግርግር፣ የውድመትና የስጋት መልዕክተኞች እንደሆኑ፤ በዚህ ምግባር የሚገለጹት ወጣቶች ቄሮ የሚለው መጠሪያ አይገልጻቸውም፤ መጠሪያው አይመጥናቸውም። በመሆኑም በይፋ ቄሮ ተብለው ሊጠሩ ወይም በቄሮነት ሊፈረጁ አይገባም። በህቡዕ የሚንቀሳቀሱ የወንጀል ቡድን ሊገልፃቸው ይችላል።

የቄሮን ስያሜ ለብሰው የውድመትና የስጋት ምንጭ የሆኑ ለጋ ወጣቶች እዚህ ውስጥ የገቡት ተደናገረው ነው። እንደሚታወቀው በመላ ሃገሪቱ በኦሮሚያም ጭምር ስር የሰደደ የመልካም አስተዳደርና የፍትህ እጦት ችግር፣ የስራ አጥነት ችግር አለ። ይህ ችግር ተከማችቶ ኮርኳሪ አጋጣሚ ሲያገኝ በሕዝባዊ ተቃውሞነት አደባባይ መውጣቱም ይታወቃል። በአብዛኛው ወጣቶች የተሳተፉበትና 2008 . መግቢያ ገደማ ተቀስቅሶ የነበረው ተቃውሞ ተጨባጭ ምክንያት ነበረው። ይህን የክልሉና የፌዴራል መንግስት ተቀብለው፣ መሠረታዊው የችግር ምንጭ የመንግስት አፈጻጸም ችግር መሆኑን አምነው ለህዝብ ጥያቄ ምላሽ ለመስጠት ቃል ገብተዋል።

በዚህ መሰረት ገዢው ፓርቲ ኢህአዴግ በተለይ ኦሮሚያን የሚያስተዳድረው ኦህዴድ/ኢህአዴግ ለሕዝቡ የመልካም አስተዳደርና የፍትህ ጥያቄ እንዲሁም የወጣቶች የስራ እድል ጥያቄ ተገቢውን ምላሽ ለመስጠት በሚያስችል ሁኔታ ራሳቸውን ለማደስ እንቅስቃሴ ጀምረዋል። በኦሮሚያ ከርዕሰ መስተዳደርና ከክልሉ ካቢኔ ጀምሮ እስከወረዳ ያሉ የስራ ኃላፊዎችን በአዲስ እንዲተኩ ተደርጓል፤ ይህ እርምጃ የመታደስ እንቅስቃሴ ውጤት ነው።

ይህ እርምጃ ከተወሰደ በኋላ ለህዝቡ ጥያቄ ምላሽ መስጠት የሚያስችሉ እርምጃዎች ተወስደዋል። በእነዚህ እርምጃዎች ተጨባጭ መሻሻል ታይቷል። በቀጣይ መሰረታዊ የህዝብ የመልካም አስተዳደር፣ የፍትህ፣ የልማት፣ የስራ እድል ፈጠራ ወዘተ ጥያቄዎች በአብዛኛው ምላሽ ሊያገኙ ይችላሉ የሚል ተስፋም ተፈጥሯል። ይሁን እንጂ እነዚህ ተጨባጭ ውጤቶችና ተስፋዎች የሚፈለገውን እና መሆን ያለበትን ሰላም አላመጡም። ከዚህ ጋር ተያይዞ አልፎ አልፎ የተለያዩ ሰበቦች በመፍጠር በሰላማዊ መንገድ ሊቀርቡ የሚችሉና ይህን ማድረግ የማያስችል መድረክ ሊመቻችላቸው የሚችሉ ጥያቄዎችን ያለወጉ በመጠምዘዝ እዚህም እዚያም ሁከት ሲፈጠር ቆይቷል። በተለይ በኦሮሚያ ክልል የሚካሄዱ ሕዝባዊ በዓላማትን ኢሬቻን ጨምሮ የሁከት አውድማ ለማድረግ ጥረቶች ሲደረጉ ቆይተዋል።

እነዚህ ሁከቶች የሚጠነሰሱት ውጭ ሃገር መሆኑ በስፋት ይታመናል። ወደሃገር ቤት የሚተላለፉት ማንም ኃላፊነት በማይወስድባቸውና ተጠያቂነት በሌለባቸው ማኅበራዊ ሚዲያዎች ነው። ይህን በማኅበራዊ ሚዲያ የደረሰ መልዕክት የሚቀበሉ የሁከት አስፈጻሚዎች መኖራቸው ባይካድም፤ በሁከቱና ግርግር ውስጥ የሚሳተፉት ግን ከሁከቱ ጀርባ ያለውን እኩይ ዓላማ የማያውቁ ወጣቶች ናቸው። ቀደም ሲል እንደተገለጸው ከቅርብ ጊዜ ወዲህ ቄሮ የሚል ስያሜ የተለጠፈባቸው በአብዛኛው እነዚህ ከሁከቱ ጀርባ ያለውን እኩይ ዓላማ የማያውቁ፣ ለጋ ወጣቶች ናቸው። የሁከቱን ዓላማና የሚያስከትለውን አደገኛ ውጤት አውቀው፣ ለጋ ወጣቶቹን የሚመሩ ግለሰቦች ግን አሉ።

በሌላ በኩል፤ ምንም የማያውቁ ወጣቶች የሚያካሂዱትን ሁከት በመከላከል ሰላም እንዲሰፍን በማድረግ ረገድ በገዳ ሥርዓት መሠረት የሚንቀሳቀሱ ፎሌ የተሰኙ ወጣቶችንም አይተናል። በገዳ መዋቅር ውስጥ ፎሌ የሚባሉት እድሜያቸውን 16 እስከ 24 ዓመት የሆኑ ጉብሎች ናቸው። እነዚህ በገዳ መዋቅር ውስጥ ቄሮዎችንም ወደማያካትተው ኩሳ ወይም ቆንዳለ ለመሸጋገር የታጩ ወጣቶች በተለይ ዘንድሮ የተከበረው የኢሬቻ በዓል ላይ የሁከት መልዕክተኞቹን እንቅስቃሴ ደፍቀው ሰላምን በማስከበር በገዳ ሥርዓት መሰረት የሚጠበቅባቸውን ኃላፊነት ተወጥተዋል። ይህ የፎሌዎች እንቅስቃሴ እንዳይጠለፍ አባገዳዎች ልዩ ጥንቃቄ ሊያደርጉ ይገባል።

እንግዲህ፣ በአሁኑ ወቅት የገዳ መዋቅር ተረስቶ በነበረባቸው የኦሮሚያ አካባቢዎች በሙሉ እንዲያንሰራራ እየተደረገ ነው። እናም ነገ አባገዳዎች የሚሆኑ ፎሌዎችን በማደራጀት የሰላምና የልማት ኃላፊነትን መወጣት በሚያስችላቸው ስነምግባር ታንጸው የሚያድጉበት ሁኔታ ይመቻቻል። ይህ ደግሞ በፎሌም ይሁን በቄሮ ሽፋን የሚካሄዱ የውድመትና የስጋት ልዑካን እንቅስቃሴዎችን መከላከል፣ ጥያቄዎች ሰላማዊ በሆነ መንገድ ማቅረብ የሚችሉበትን ሁኔታ ማደላደል የሚያስችል እድል ይፈጥራል። በአጠቃላይ ቄሮ የልማትና የሰላም ኃይል እንጂ የውድመትና የስጋት ልዑክ አለመሆኑ ሊታወቅ ይገባል።¾

ይምረጡ
(1 ሰው መርጠዋል)
191 ጊዜ ተነበዋል

Sendek Newspaper

Bole sub city behind Atlas hotel

Contact us