የኤርትራና ኢትዮጵያ ግንኙነት “አዲስ ምዕራፍ” በአዲስ አበባ

Wednesday, 27 June 2018 13:11

 

በይርጋ አበበ

ዘርፈ ብዙ ችግርና ሰቆቃ በዜጎቹ ላይ የሚጭነው የምስራቅ አፍሪካ ፖለቲካ በተለይም የኤርትራና ኢትዮጵያ ገዥዎች ግጭት አካባቢውን የሰላም አየር እንዳያገኝ አድርጎታል። በዚህ ክፍለ አህጉር ከሚገኙት አገራት ኬንያ ብቻ የተሻለ ሰላምና መረጋጋት ሲኖራት ቀሪዎቹ ስደት፣ ረሃብ፣ የዜጎች ስቃይ፣ የገዥዎች ፈላጭ ቆራጭነትና የእርስበርስ ጦርነት ሰለባዎች ናቸው።

ከሚያዝያ 29 ቀን 1990 ዓ.ም ጀምሮ በጦርነትና በመደባበር ውስጥ የቆዩት ኢትዮጵያ እና ኤርትራ ከዶ/ር አብይ ወደ ሥልጣን መምጣት በኋላ ግንኙነታቸው እየተቀየረ ይመስላል። በተባበሩት መንግሥታት ድርጅት ሳይቀር “የምድራችን አሰቃቂ ጦርነት እና በርካታ የህዝብ እልቂት የታየበት” የሚል ስያሜ የተሰጠው የኢትዮጵያና ኤርትራ መንግሥታት ጦርነት ከተጠናቀቀ 16 ዓመት ቢያልፈውም አካባቢው ሰላም ርቆት ቆይቷል። በአልጀሪያው ፕሬዝዳንት አብዱላዚዝ ቦቶፍሊካ አደራዳሪነት የተኩስ አቁም ስምነት ላይ የደረሱት የሁለቱ አገራት መንግሥታት በድንበር አከላለል ጉዳይም ተስማምተው በኢትዮጵያ በኩል አቶ መለስ ዜናዊ በኤርትራ በኩል ደግሞ አቶ ኢሳያስ አፈወርቂ ተፈራርመዋል። ሆላንድ ዘሔግ ላይ በተደረሰው የፍርድ ውሳኔ መሠረት አልጀርስ ላይ የስምምነት ፊርማ የተፈራረሙት ሁለቱ መሪዎች በስምምነታቸው መሠረት አካባቢውን ከጦርነት ቀጠና አላቀው ሰላም ወደ ነበረበት ሁኔታ መመለስ አልቻሉም።

ኤርትራ “የድንበር ኮሚሽኑ ውሣኔ ተግባራዊ ይሁንልኝ፣ የተፈረዱልኝ መሬቶች ይሰጠኝ” ስትል፤ በኢትዮጵያ በኩል ደግሞ ኢህአዴግ መራሽ መንግሥት ስምምነቱን ባይክድም ነገር ግን ከስምምነቱ ውጭ የሆነ ሌላ “ሰጥቶ መቀበል” የሚባል ባለ አምስት ነጥብ መስፈርት አስቀመጠ።

ሁለቱም መሪዎች የኮምዩኒዝም አስተሳሰብ ቅኝት መሆናቸውን ተከትሎ ተቀራርቦ ከመስማማት ይልቅ በሁለቱም ጽንፍ ነገሩ እየከረረ ሄዶ በመጨረሻም ያለ ስምምነት 16 ዓመት ቆዩ። በእነዚህ 16 ዓመታት ውስጥ ደግሞ ኤርትራ ላይ የኢኮኖሚ ማዕቀብ የተጣለ ሲሆን በዚህ ማዕቀብ መጣል ደግሞ “የኢትዮጵያ ሴራ አለበት” ሲሉ ኤርትራዊያን ገዥዎች ይናገራሉ።

ከአቶ መለስ ዜናዊ ህልፈት በኋላ የሁለቱ አገራት ግንኙነት የተሻለ መልክ ሊባባስ እንደሚችል ተስፋ ተጥሎ የነበረ ቢሆንም የኤርትራ መንግሥት ከአቶ ኃይለማርያም የቀረበለትን ጥያቄ ውድቅ አድርጎት ቆይቷል። አቶ ኃይለማርያም ደሳለኝ በአንድ ወቅት ኢትዮጵያ ቴሌቭዥን ሲናገሩ “ተደጋጋሚ ጥያቄ አቅርበነል። ከ50 ጊዜ በላይም ጥያቄ ብናቀርብም ፈቃደኛ አይደሉም” ሲሉ ተናግረው ነበር። አቶ መለስም ቢሆኑ የሁለቱ አገራት ግንኙነት ወደነበረበት የሰላም እና የፍቅር መስመር ሊመለስ የሚችለው አስመራ ያለው መንግስት ከስልጣን ሲወገድ ብቻ ነው ሲሉ ተናግረው ነበር።

ዶ/ር አብይ አህመድ መጋቢት 24 ቀን 2010 ዓ.ም በህዝብ ተወካዮች ም/ቤት ባደረጉት ንግግር ከኤርትራ መንግሥት ጋር በልዩ ሁኔታ ግንኙነታችንን እናጠናክራለን ብለው ሲናገሩ ብዙዎች አምነው መቀበል ተቸግረው ነበር። ሆኖም ሰኔ 12 ቀን 2010 ዓ.ም የኤርትራው ፕሬዝዳንት ኢሳያስ አፈሰወርቂ የዶ/ር አብይን ጥሪ ተቀብለው አገራቸው ለድርድር ፈቃደኛ መሆኗን ገለፁ። በቅርቡም አንድ የልዑካን ቡድን ወደ አዲስ አበባ እልካለሁ ሲሉ ተናገሩ። ይህን መግለጫቸውን ተከትሎ ዶ/ር አብይ አህመድ በአፀፋው “አመሰግናለሁ” ሲሉ ወልቂጤ ላይ ተቀምጠው መግለጫ አስተላለፉ። ትናንት ሰኔ 19 ቀን 2010 ዓ.ም ደግሞ በሶስት ከፍተኛ ባለስልጣናት (አቶ የማነ ገብረ-አብ፣ አቶ ኡስማን ሳልህ እና አምባሳደር አርአያ ደስታ) የተመራ የልዑካን ቡድን አዲስ አበባ ገባ። ቦሌ ዓለም አቀፍ አየር ማረፊያ ሲደርስም ዶ/ር አብይ አህመድና ሌሎች ከፍተኛ ባለሥልጣናት (ዶ/ር ወርቅነህ ገበየሁና የጦር ኃይሎች ም/ል ኢታማዦር ሹም ጀኔራል ብርሃኑ ጁላ) አቀባበል አደረጉላቸው።

ይህን ተከትሎም የሁለቱ አገራት ግንኙነት ወደየት ሊሄድ ይችላል? የሚሉ ጥያቄዎች አብረው ሊነሱ ይችላሉ። ኢትዮጵያዊያን ፖለቲከኞችና አብዛኛው ህዝብ “የአሰብ ወደብ ይገባናል” የሚል ጥያቄ የሚያነሳ ሲሆን የኢህአዴግ ባለሥልጣናት ግን በዚህ ጉዳይ ከማንም ጋር ለመነጋገር ፈቃደኛ አይደሉም። በተለይ አቶ መለስ ዜናዊ የወደብን ጉዳይ በተመለከተ በፓርላማቸው ሲናገሩ “ወደብ እንደማንኛውም ሸቀጥ ስለሆነ ከሚስማማን አገር ገዝተን ልንጠቀም እንችላለን። የሻዕቢያ መንግስት ግን አሰብን ሊጠቀምበት የሚችለው ለግመል ማጠጫ ነው” ሲሉ ተናግረው ነበር። አቶ ኃይለማርያም ደሳለኝም ይህንኑ አመለካከት ይጋራሉ። ገና የውጭ ጉዳይ ሚኒስትር በነበሩበት ወቅት ለአንድ የአገር ውስጥ ጋዜጣ በሰጡት ቃለ ምልልስ “ተቃዋሚዎች የአሰብን ወደብ የኢትዮጵያ ናት ብለው የሚናገሩት የህዝብ ድጋፍ ለማግኘት እንጂ ወደቡ እንደሚገባን ስለሚያውቁ አይደለም” ብለው ነበር። አቶ በረከት ስምኦንም “የወደብ ጥያቄ የሚያነሱት ጦርነት ናፋቂዎች ናቸው” ሲሉ መናገራቸው ይታወሳል።

አሁን ሁለቱ አገራት ግንኙነት መልኩን ቀይሮ ሰላማዊ ጉርብትና የሚታይበት ከሆነ ኢትዮጵያ ምን ትጠቀማለች? ኤርትራስ የምታገኘው ምንድን ነው? የሚለው ጥያቄ መነሳቱ አይቀርም። ኤርትራዊያን ለ16 ዓመታት በፅኑ ሲያነሱት የቆየው የድንበር ኮሚሽኑ ውሳኔ ተግባራዊ እንዲሆን ነበር። ይህን ጥያቄያቸውን ደግሞ የኢህአዴግ ሥራ አስፈፃሚ ኮሚቴ በማያዳግም መልኩ እንደሚመለስላቸው አሳውቋል። የኢትዮጵያ መንግሥት እዚህ ውሳኔ ላይ የደረሰበትን ምክንያት ሲገልፅም “ለሰላም ሲባል” እንዲሆን አስታውቋል።

በዚህ ጉዳይ ላይ ለሰንደቅ ጋዜጣ አስተያየታቸውን የሰጡት የኦሮሞ ፌዴራሊስት ኮንግረስ (ኦፌኮ) ሊቀመንበር ዶ/ር መረራ ጉዲና “የሁለቱ መንግሥታት ውይይት እስካሁን ምን መልክ እንዳለው ባላውቅም በግሌ ግን ኢትዮጵያ ልትጠቀም በምትችልባቸው ነጥቦች ላይ ውይይት ይደረጋል ብዬ አስባለሁ” ብለዋል።

ዶ/ር መረራ ኢትዮጵያ መጠቀም አለባት የሚለውን አመለካከታቸውን ሲያብራሩም “ወደብ ፍለጋ የምትዞረው ኢትዮጵያ የአሰብን ወደብ እንድትጠቀም የሚያስችል ስምምነት ሊደረስ ይችላል። ይህ ከሆነ ደግሞ ኢትዮጵያ ለወደብ ኪራይ የምትከፍለውን መጠን ሰፊ ገንዘብ ይቀንስላታል። ከዚህ በተጨማሪም በሁለቱ አገራት ድንበር ላይ ላሰፈረችው ከፍተኛ ቁጥር ያለው የጦር ሰራዊት የምታወጣውን ወጭ ስለሚቀንስላት የሁለቱ አገራት ስምምነት ለሁለቱም ጠቀሜታ አለው” ብለዋል።

አቶ ኢሳያስ የዶ/ር አብይ አህመድን የሰላም ጥሪ መቀበላቸውን ባሳወቁበት ወቅት በሰጡት መግለጫ ኢትዮጵያ ውስጥ አዲስ የፖለቲካ ለውጥ አለ። ቀደም ሲል ህወሓትና የእሱን አመለካከት የሚያራምዱ አጋሮቹ ለለውጥ ዝግጁ አልነበሩም” ሲሉ መግለፃቸውን በርካታ የኤርትራ መንግሥት ጋዜጦችና ቢቢሲ አማርኛው ክፍል ለንባብ አብቅተዋል። ይህን ንግግራቸውን በተመለከተ አስተያየት የሚሰጡ ምሁራን የህውሓት መራሹ ኢህአዴግ አስተዳደር እየተዳከመ መምጣቱን ተከትሎ የኢሳያስ የሰላም ፍላጎት ማደጉን ይናገራሉ።

ባሳለፍነው ቅዳሜ ረፋዱ ላይ በመስቀል አደባባይ በተከናወነው የድጋፍ ሰልፍ ላይ በዶ/ር አብይ አህመድ ላይ ያነጣጠረ የግድያ ሙከራ ማድረጉን አቶ ኢሳያስ አፈወርቂ እና መንግሥታቸው “በፅኑ” እንደሚያወግዙት ተናግረዋል። ቀደም ባሉት ዘመናት ኢትዮጵያ ውስጥ የሚፈጠሩ ግጭቶች፣ ፍንዳታዎችና የሽብር ድርጊቶች በሙሉ “የኤርትራ መንግስት ተላላኪዎች ተግባር” እየተባለ ሲነገር እንደመቆየቱ፤ ሰሞኑን በዶ/ር አብይ ላይ የተደረገውን የግድያ ሙከራ የኤርትራ ባለሥልጣናት ማውገዛቸው የሁለቱን አገራት ግንኙነት እውነትም ወደ ሰላማዊ መንገድ እየተሸጋገረ ነው እንዲባል ተስፋ ሰጭ መሆኑን ፖለቲከኞች ይናገራሉ።

“ከኤርትራ ጋር በሰላምና በፍቅር ተሳስቦና ተረዳድቶ መኖሩ ተገቢ ነው” ሲል የገለፀው ሰማያዊ ፓርቲ በበኩሉ፤ “ኢህአዴግ የሚመራው መንግስት ተረጋግቶ እንዲያስብና ኢትዮጵያ ከኤርትራ ጋር በሚያዋስኑን ድንበር ጉዳይ በዓለም አቀፍ ፍርድ ቤት በወቅቱ በነበሩ መሪዎች የተፈጠረውን ክፍተት መድፈን የሚያስችል የህግ አግባብ ካለ ከምሁራን ጋር በአግባቡ መወያየት እና በመምከር ሌሎች መፍትሄዎችን መፈለግ እንዳለበት ማሳሰብ እንሻለን። የስምምነቱ አፈፃፀምም ቢሆን ለህዝብ በዝርዝር ያልተቀመጠ እና የአሰብን ጉዳይ ማካተት አለማካተቱ ያልተጠቆመ በመሆኑ ይህን ለህዝብ መግለፅ ተገቢ ነው እንላለን” ሲል የሁለቱ መንግስታት ግንኙነት በጥንቃቄ መታየት እንዳለበት አስታውቋል።

ከ1998 ዓ.ም ጀምሮ ከምስራቅ አፍሪካ የልማት በይነ መንግሥታት ድርጅት (ኢጋድ) የተገለለችው የኢሳያስ አፈወርቂ አገርስ ወደ ማህበሩ ተመልሳ ለቀጠናው ሁለንተናዊ ለውጥ የበኩሏን ትወጣለች ወይስ በአቋሟ ፀንታ ትቆያለች? የሚለውም የሚታውቀው ወደፊት በሚኖረው የውይይት ውጤት ይሆናል። በአጠቃላይ ግን የሁለቱ መንግስታት መስማማት የሁለቱንም አገራት ዜጎችና የቀጠናውን ፖለቲካል ኢኮኖሚ ተጠቃሚ እንደሚያደርገው አያጠያይቅም። በዚህ መካከል ግን የኢትዮጵያ መንግስት በኤርትራ ላይ እየቀረፅኩ ነው ሲለው የነበረው የውጭ ጉዳይ ፖሊሲ ሳይዘነጋ ማለት ነው።

  

ይምረጡ
(0 ሰዎች መርጠዋል)
168 ጊዜ ተነበዋል

ድርጅትዎ ያስተዋውቁ!

  • Advvrrt4.jpg

እዚህ ያስተዋውቁ!

  • Aaddvrrt5.jpg
  • adverts4.jpg
  • Advertt1.jpg
  • Advertt2.jpg
  • Advrrtt.jpg
  • Advverttt.jpg
  • Advvrt1.jpg
  • Advvrt2.jpg

 

Advvrrt4

 

 

 

 

Who's Online

We have 878 guests and no members online

Sendek Newspaper

Bole sub city behind Atlas hotel

Contact us