You are here:መነሻ ገፅ»የኔ ሃሳብ
የኔ ሃሳብ

የኔ ሃሳብ (344)

 

የህወሓት/ ኢህአዴግ ማእከላዊ ኮሚቴ ላለፉት 35 ቀናት ባካሄደው ስብሰባ የድርጅቱ ስትራቴጂካዊ አመራር ክልላዊና ሃገራዊ ተልእኮውን ከመወጣት አንፃር ያለበት ቁመና ለማየት የሚያስችል ስር ነቀል ግምገማ አካሂዷል። ዲሞክራሲያዊ ስርዓት ከመገንባት፤ ኢኮኖሚያዊና ማሕበራዊ መዋቅራዊ ለውጥ ከማረጋገጥ፣ የህዝባችንን የመልካም አስተዳደር ጥያቄ ከመመለስ አንፃር ያሉበት መሠረታዊ ክፍተቶችንና አዲስቷን ፌዴራላዊት ዴሞክሰራሲያዊት ኢትዮጵያ ከመገንባት አኳያ የተጋረጡ አሳሳቢ አዝማሚያዎች በጥልቀት ገምግሟል። ይህን መሰረት አድርጎ ባደረገው ሂስና ግለሂስ ተከትሎ የእርምት እርምጃ በመውሰድና የአመራር ሽግሽግ በማድረግ ተጠናቋል።


እንደሚታወቀው ሁሉ ህወሓት የትጥቅ ትግል ከጀመረበት ጊዜ ጀምሮ በየደረሰበት የትግል ምእራፍ ውስጥ ሁሉ የሚገጥሙትን ውስጣዊና ውጫዊ ፈተናዎች በስከነ ሳይነሳዊ ኣመራርና በኣባላቱና በህዝብ የተማላ ተሳትፎ በአስተማማኝ እየመከተ ለድል የበቃ ድርጅት ነው። የህዝብን ፀረ-ጭቆና፣ ፀረ ኃላቀርነትና ፀረ-ድህነት ትግል ለስኬት ለማብቃት የሚያስችሉ የጠራ መስመር፣ መስመሩን ለማስፈፀም የሚያስችሉ ስትራተጂዎችና ስልቶችን እየቀየሰ ከኣንድ የትግል ምዕራፍ ወደ ሌላው የትግል ምዕራፍ ለመሸጋገር የቻለበት ምስጢር ግልፅ ነው። ህዝባዊ ወገንተኝነቱ አስተማማኝ የሆነ፣ ፈተናዎች በገጠሙት ቁጥር ራሱን በሚገባ እየፈተሸና ወቅቱ የሚጠብቀውን ፤ ማንኛውንም የእርምት እርምጃ እየወሰደ ጥንካሬዎቹን የሚያጎለብት ድክመቶቹ ያለምህረት በማስወገድ በመስዋእትነት የደመቀ ታሪክ መስራት የቻለ ኣመራር ባለቤት በመሆኑ ነው።


ህወሓትና የትግራይ ህዝብ ከእህትና አጋር ድርጅቶችና ከመላው የኢትዮጵያ ህዝቦች ጋር በመሆን በከፈሉት እጅግ ከባድ መስዋእትነት አዲሱቷን ፌዴራላዊት ዴሞክራሲያዊት ኢትዮጵያ እውን ለማድረግ ችለዋል። በአገራችን ታሪክ ተወዳዳሪ የማይገኝለት የልማትና ዴሞክራሲ ስርዓት ግንባታና የህዳሴ ምዕራፍ ከፍቷል።


ይሁንና በትጥቅ ትግልም ወቅት ሆነ በልማትና በዲሞክራሲ ስርዓት ግንባታ እንቅስቃሴያዎችን እጅግ የሚያኮራ ተግባራትን የፈፀመ ድርጅት ከቅርብ ጊዚያት ወዲህ ከችግር ኣዙሪት መውጣት አቅቶት የሚንገዳገዱበትና ለህዝብ ጥያቄዎች በቂ ምላሽ መስጠት ላይ ሰፊ ድክመት እያሳየ የመጣበት ሁኔታ ተፈጥረዋል። በተለይም ካለፉት ጥቂት ኣመታት ወዲህ ስትራቴጂካዊ ኣመራሩ እየተዳከመ ተልእኮውን ለመወጣት የሚያስችል ቁመና፣ ኣመለካከትና ኣደረጃጀቱ በየጊዜው እየተሸረሸረ፣ ህዝባዊነቱ እየቀነሰ፣ የህዝብን ችግር በማያወለዳ መልኩ ሳይፈታ በትንንሽ ድሎች የሚረካ ሆኖ በመገኘቱ ምክንያት የመፍትሔ አካል ከመሆን ይልቅ የችግር ምንጭ መሆን የጀመረበት ሁኔታ በስፋት መታየት ከጀመረ ውሎ ኣድራል። ይህንን ቁመና ይዞ መስመሩንና የመለስን ለጋሲ ማስቀጠል የሚቻልበት ሁኔታ እንደሌለ በግልፅ አይቷል።


ባለፉት ጥቂት ሳምንታት ማእከላዊ ኮሚቴው ከገባባት ኣዙሪት ለመውጣት ያለው ብቸኛ አማራጭ በድርጅት የቆየ ሳይነሳዊ የትግል ባህልና ታሪክ መሰረት በቁጭት ተነሳስቶ ጥልቀት ያለው የአመራር ግምገማ ማድረግ ብቻ እንደሆነ በማመን በኣፅንኦት መክራል። ያጋጠሙትን ፈተናዎች በጥሞና መርምሮ ድርጅቱን በማያዳግም ሁኔታ ወደ ትክክለኛው መስመሩና ህዝባዊ ወገንተኝነቱ ለመመለስ በሚያስችለው መልኩ ራሱን በጥልቀት ፈትሿል። ከቅርብ ጊዜያት ወዲህ ስደረጉ ከነበሩት የይስሙላ ግምገማዎች በዓይነቱና መልኩ በተለየ ችግሮቹን በሚገባ ለመለየት ያስቻሉት መተጋገል አካሂዷል።


ወደ ግምገማ ሲገባ አሁን በስራ ላይ ያለውና ተተኪው አመራር በጋራ ትኩረት ሰጥቶ ያየው ጉዳይ ከገባበት የአመራር አዙሪት ውስጥ ለመውጣት በተለመደው መንገድ መሄድ በፍፁም የማይዋጣ መሆኑን በመገንዘብ ከተለመደው ግምገማ ለመውጣት ያስችላል ተብሎ የታመነበትና ስፋትና ጥልቀት ያለው ክርክር የጋበዘ የድርጅቱን ኣጠቃላይ ሁኔታና የኣመራሩን ድክመት በሚገባ የፈተሻ ሰነድ ለኣመራሩ ቀርቦ ሰፊ ውይይትና ክርክር ተደርጎበታል።


በዚህ መድረክ በቀረበዉ ሰነድ ላይ ተመስርቶ በተደረገ ጥልቅ ዉይይት የህዝባችንና የመላው አባላችንን ተደጋጋሚ ጥያቄ ለመመለስ ያልተቻለው በዋናነት ስትራቴጂክ አመራሩ ከገባበት አዙሪት ውስጥ መውጣት አቅቶት ሲዳክር በመቆየቱ መሆኑን የህወሓት ማእከላዊ ኮሚቴ አረጋግጧል።


አመራሩ የሃሳብና የተግባር አንድነት የጎደለው፣ ፀረ ዴሞክራቴክ ተግባርና አስተሳሰብ ውስጥ በስፋት የተነከረ፣ በተልዕኮ ዙርያ በመተጋገልና በመርህ ላይ የተመሰረተ አመራር የማይሰጥ፣ ህዝብንና አላማን ከማስቀደም ይልቅ የራሱን ክብርንና ጥቅም የሚያስቀድም መሆኑ ታይቷል። ለህዝብ ያለው ወገንተኝነት እየተሸረሸረ፣ ከኣገልጋይነት ይልቅ ራሱን እንደ ተገልጋይ እየቆጠረ፤ መዋቅራዊ ለውጥ በሚያመጡ ስኬታማ የህዝብ ዙርያ መለስ እንቅስቃሴ ከመጠመድ ይልቅ በተደማሪ ለውጦች የሚረካና በውሸት ሪፖርት ራሱን መሸለም የሚቃጣው አመራር እየሆነ በአጠቃላይ ራሱን ወደ ጥገኛ ገዢ መደብ የመሸጋገር አዝማሚያ የተጠናወተው መሆኑን በትክክል አስቀምጧል።


ይህ የስትራተጂካዊ አመራር ድክመት በፖለቲካዊ እና ኢኮኖሚያዊ ግቦቻችን አፈፃፀም ላይ እጅግ ከባድ ተፅእኖዎች ፈጥረዋል። በህዝብ ዙርያ መለስ ተሳትፎና በጠራ መስመር ማስመዝገብ የጀመርናቸውን በርካታ ለውጦች ማስቀጠል ያልተቻለበት አንዳንዴም ወደሃላ መመለስ የጀመሩበት ሁኔታ እንደነበረ በጥልቀት ታይታል። ሁሉንም የልማት ሃይሎች በተደራጀ መልኩ በመምራት ረገድ የነበረውን ሰፊ ክፍተትንም ኣይቷል። ወጣቶች ፣ ምሁራን፣ ሴቶችና ሌሎችም የሞያ የማሕበራትና መሰል ኣደረጃጀቶች የለውጥ ባለቤት ሆነው የሚውጡበትን ዕድል በማምከን ድርጅቱን በቀጣይነት የሚመራ ብቁ ሃይል እንዳይፈጠር እንቅፋት የሆነ ኣመራር መሆኑንም በሚገባ ተረድቷል። ህዝቡ በድርጅቱ ላይ የነበረዉን እምነት እንዲሸረሸርም ትልቅ አስተዋፅኦ ኣድርጓል።


በአመራሩ ዘንድ የታየው ድክመት በህዝብ ዘንድ ካስከተለው ከፍተኛ የአመኔታ መሸርሸር ችግር በተጨማሪ በከተማም በገጠርም በጀመርናቸው ትራንስፎርሜሽንና ዘላቂ ልማትን የማረጋገጥ ሰራዎቻችን ለአደጋ ያጋለጠ እንደነበረ ማእከላዊ ኮሚቴው ገምግሟል። በገጠርም በከተማም የቀረፅናቸው ፖሊስዎችና የቀየስናቸው ስትራተጅዎች ትክክለኝነት ላይ የሚያጠራጥር ነገር ባይኖርም ኣፈፃፀማችን የደረሰበት ደረጃ ባቀድነው ልክ ኣስተማማኝ መዋቅራዊ ለውጥ ማምጣት ባለመቻሉ በህዝባችን ዘንድ ተገቢ ጥርጣሬ እንዲያድርበት ማድረጉም በትክክል ለይቷል። በገጠር የእርሻ ትራንስፎርሜሽን፣ በከተማ የኣነስተኛና ጥቃቅን ልማት፣ የከተሞች እድገት፣ የወጣቶች እና ሴቶች ስራ ፈጠራ እንዲሁም የማኑፋክቸሪንግ ዘርፍ ዕድገት ባቀድነዉ ልክ ላለመመዝገቡ የስትራተጂክ አመራሩ ድክመት ዋናውን ድርሻ እንደሚወስድ ገምግሟል።

 

የችግሩን ጥልቀትና የኣመራሩን ሁኔታ በስፋት ከገመገመ በኃላ ማእከላይ ኮሚቴው ለተፈጠረው የአመራር ችግር ኃላፊነት መውሰድ እንዳለበት በማመን ቀጥሎ ያከናወነው በመላው የማእከላይ ኮሚቴው ኣባላት የሚደረግ የሰላ ሂስና ግለሂስ ነው። ለተፈጠረው ችግር ማእከላዊ ኮሚቴው በኣጠቃላይ ተጠያቂ ቢሆንም የችግሩ የከፋ መገለጫ የህወሓት ስራ ኣስፈፃሚ ኮሚቴ እንደ ኣካልም ሆነ እንደ ግለሰብ ኣመራሩ መሆኑን በመውሰድ ጥልቅ የሂስና ግለ ሂስ መድረክ ኣካናውኗል። የሂስና ግለሂስ መድረኩ አላማ በግለሰብ ኣመራር አባላት ላይ ያተኮረ ሳይሆን ድርጅቱ ካለዉ ስትራተጂካዊ ፖለቲካዊ ተልእኮ አንፃር እያንዳንዱ አመራር ሃላፊነቱን የተወጣበትን ደረጃ እና ልክ በትክክል ለመገንዘብ እና አስፈላጊዉን የእርምት እርምጃ ለመዉሰድ ያለመ ነበር። ሂደቱም በግልፅነት ፣ በሙሉ ተሳትፎና በቁጭት መንፈስ የተከናወነ ሲሆን በመጨረሻም መላዉ አመራር ዘንድ በተደረሰበት ድምዳሜ ዙርያ የጋራ መግባባት የተያዘበት ሁኔታ ተፈጥራል።


ማእከላይ ኮሚቴዉ የሂስና ግለሂስ ሂደቱን ካከናወነ በኃላ በድርጅቱ ስትራቴጂክ አመራር ዘንድ በስፋት ይስተዋል የነበረዉን የሃሳብና የተግባር አንድነት ችግር ስር ነቀል በሆነ መልኩ ለመፍታት የሚያስችል መግባባት ላይ የተደረሰበት የአመራር ሽግሽግ በማድረግ የተሃድሶው ስትራቴጂክ አመራር ተጠናክሮ የወጣበት የተመቻቸ ሁኔታ ፈጥሯል።

 

የተከበራችሁ የድርጅታችን አባላት፣ አርሶ አደሮችና የከተማ ነዋሪዎች:-
ህወሓት የትግራይ ህዝብ የትግል ውጤት እና መሪ ድርጅት ነው። ጥንካረው ለህዝቡ ካለው ታማኝነትና ወገንተኝነት የሚመነጭ ነው። ህወሓት ፈተናዎች ባጋጠሙት ቁጥር ከህዝብና አባላቱ ጋር በመሆን ችግሩን እየፈታ ለበርካታ አስርት ዓመታ ዘልቋል። ባለፉት ዓመታት ጥያቄዎችህን በመፍታት ረገድ የህወሓት አመራር ከፍተኛ ድክመት አሳይቶም ጭምር በትዕግስት እና በተስፋ መጠበቃችሁ ድርጅቱ ይገነዘባል። ማእከላይ ኮሚቴው ችግሩን በሚገባ ተረድቶ የናንተን ጥያቄዎችንና ፍላጎቶች ለመፍታት፣ በህዝብ ዘንድ በብዙ መልኩ ተሸርሽሮ የነበረውን አመኔታ ለማሳደስ የሚተጋ፣ በሃገር ኣቀፍ ደረጃ ሊኖረን የሚገባውን ገንቢ ሚና ለማስቀጠል ዝግጅነቱ፣ ተኣማኒነቱና ፅናቱ ያለው፤ ስኬቶቻችንን ለማስቀጠል የቆረጠና ቀጣዩን ጉባኤ ኣሳታፊ በሆነ መልኩ ለማከናወን የሚያስችል ስራዎችን የሚሰራ ኣመራር እንደሚሆን ኣንጠራጠርም። አመራሩ በጊዜ የለም መንፈስ ከመላው አበላችንና ህዝባችን ጋር በሚደርገው ጥልቅ ውይይት ያስቀመጣቸው ኣቅጣጫዎች በበለጠ ለማበልፀግ የሚያስችል ስራ የሚሰራ ይሆናል።


የጉባኤ ዝግጅታችን መላው አባላችን፣ ምሁራን፣ ወጣቶች ፣ ሴቶችና ቡዙሃን ማሕበራትን በነፃነት ባሳተፈ መልኩ እንዲካሄድና በተመረጡ የህዝብ አጀንዳዎች ላይ አተኩሮ ለማካሄድ የሚያስችል ዙርያ መለሽ ዝግጅት የሚደረግ ይሆናል። እንደተለመደው ሁሉ አሁንም ከጎናችን ቁማቹህ ለጥቅማቹህ መረጋጥ እንድትታገሉ ድርጅታቹ ህወሓት ጥሪውን ያቀርባል።

የተከበራችሁ የክልላችን ምሁራንና ልማታዊ ባለሃብቶች:-


የህወሓት/ ኢህአዴግ አመራር በሚፈለገው ደረጃ የተመቻቸ ሁኔታ ባለመፈጠሩ ምክንያት በክልላችሁና በሃገራችሁ ጉዳይ ላይ በሚገባው ደረጃ ያላሳተፍናችሁ መሆኑን ተገንዝቧል በመሆኑም ጥያቄያችሁን ለመመለስ የራሳችሁን የተሟላ ተሳትፎና ተጠቃሚነት ለማረጋገጥ ህወሓት/ኢህአዴግ ምሁሩና ባለሃብቱ በመሰላችሁ አደረጃጀት ውስጥ ሁናችሁ ተዋናይ የምትሆንበት ተቋማዊ መሰረት በማስቀመጥ ከልቡ የሚሰራ ይሆናል። በጥናትና ምርምርም ሆነ በልማት የክልላችንም ሆነ የሃገራችን ልማትና ዴሞክራሲ ስርዓት ግንባታ ባለቤት የምትሆኑበት ሁኔታ ይመቻቻል።

የተከበራችሁ የክልላችን ወጣቶችና ሴቶች:-


በክልላችን ልማትም ሆነ ፖለቲካዊ እንቅስቃሴ ውስጥ ያላችሁ ተሳትፎ ለሃገራችን ዕድገትና ህዳሴ መረጋገጥ ወሳኝ ነው። ከምንም በላይ የተጠቃሚነትና የተሳታፊነት ጉዳይ ላይ ትኩረት ሰጥቶ እንደሚንቀሳቀስ ድርጅታችሁ ህወሓት/ኢህአዴግ ቃል ይገባል፤ እናንተን በፅሞና ለማዳመጥና ለማታገል የሚያስችሉ መድረኮችንም ያመቻቻል።

ዉድ የኢህአዴግ እህትና አጋር ድርጅቶች:-


በልማትና በመልካም አስተዳደር ዙርያ ህዝባችን ለከፍተኛ ምሬት የዳረጉ ዘርፈ ብዙ ችግሮች በኣመራሩ ድክመት የተፈጠሩ መሆናቸው እንደተጠበቀ ሆኖ ድርጅታችን ህወሓት/ ኢህአዴግ በአገር ደረጃ በሚደረጉ የፌዴራላዊ ዴሞክራሲያዊ ስርዓት ግንባታ፣ የልማትና የመልካም አስተዳደር ስራዎቻችን በማሳካት ረገድ ሲጫወት በመጣው ሚና ላይ ኣሉታዊ ተፅእኖ መፍጠሩንም በሚገነባ ይገነዘባል። የአመራር ድክመት በህወሓት ውስጥም ሆነ በክልላችን በሚደረጉ የልማትና የዴሞክራሲ ስርዓት ግንባታ ጥረቶች ላይ ጉዳት ከማድረሱ በተጨማሪ በእህትና በአጋር ድርጅቶች መካከል ለበርካታ ኣስርት ኣመታት የነበረውን በመርህ እና በትግል ላይ የተመሰረተ ውህደት፣ ለዙርያ መለሽ ስኬት ያበቃን የአመለካከትና የተግባር ኣንድነት በየጊዜው እየተሸረሸረ እንዲመጣና በጋራ ዓለማ ዙርያ በአንድ ልብና መንፈስ ከመንቀሳቀስ ይልቅ በንትርክና በጥርጣሬ መተያየት ያጠላበት እንዲሆን በማድረግ በኩል የራሱን ኣሉታዊ ኣስተዋፅኦ እንደደረገ በትክክል ኣስቀምጣል።

 

ሁሉንም አቅሞቻችን፣ የህዝባችንን ፍትሓዊ ተጠቃሚነት ለማረጋገጥ በሚያስችሉ የጠሩ ፖሊሲዎቻችን ሲኬታማ ኣፈፃፀም ላይ ከማድረግ ይልቅ የፌዴራል ስርዓት ጠላቶች ባጠመዱልን ወጥመድ ውስጥ ገብተን የሃገራችንን ኢትዮጵያ ህልውና ፈተና ላይ እንዲወድቅ በማድረግ ረገድ በህወሓት ኣመራር ዘንድ የታየው ድክመት የማይናቅ ሚና እንደነበረው በግልፅ ይረዳል። የፈዴራል ስርዓቱን ለመናድ ከውስጥም ከውጭም የተሰባሰቡ ጥገኛ ሃይሎችን በጋራ የመመከት ኣቅማችን እየተመናመነ በተመሳሳይ ፕሮግራምና ልማታዊ መስመር ዙርያ የተሰለፉ ሃይሎች የጋራ ትግላቸዉ መደነቃቀፍ የጀመረበት ሁኔታ ተፈጥራል። በኢህኣዴግ ኣባል ድርጅቶች ውስጥ ለሚታዩ ችግሮች ዋነኛው ተጠያቂነት ለየድርጅቱ ኣመራር የሚተው ቢሆንም በህወሓት ኣመራር ውስጥ ይታዩ የነበሩ ኣዝማሚያዎች ለብዙ ኣስርተ ዓመታት በእሳት ጭምር ተፈትኖ የመጣውንና ለሃገራችን ኢትዮጵያ ልማትና ዴሞክራሲ እውን መሆን ምክንያት የሆነው አብዬታዊና ዲሞክራሲያዊ አንድነት በመሸርሸር ረገድ የማይናቅ ድርሻ እንዳነበረው ማእከላዊ ኮሚቴው ባደረገው ግምግማ ኣረጋግጧል።


ህወሓት ከእህት እና አጋር ድርጅቶች ያለውን ግንኝነት በመርህና በመተጋገል ላይ በመመስረት የሚታደስበት የነበሩ የርስ በርስ መጠራጠሮች ለመፍታት የሚያስችሉ ኣቅጣጫዎችን የሚከተል ይሆናል።

ዉድ የኢትዮጵያ አርሶ አደሮች፣ ላብአደሮች፣ ልማታዊ ባለሃብቶች:-


ህወሓትና የትግራይ ህዘብ ከሌሎች እህትና ኣጋር ድርጅቶች እንዲሁም ከመላው የኢትዮጵያ ህዝቦች ጋር በመሆን ለእኩልነትና ለፍትሓዊ ተጠቃሚነት የከፈሉት እጅግ ከፍተኛ መስዋዕትነት ሳይበቃውና ተከታታይ ገዢዎች ያሲረፉበት ቁስል በወጉ ሳያገግም ለሌላ የተቀናጀ ጥቃት የሚጋለጥበት ሁኔታ ከመፍጠር ኣንፃር የህወሓት ኣመራር ውስጥ የታየው ድክመት የማይናቅ ኣስተዋፅኦ ኣድርጓል።


አሁንም ቢሆን ፌዴራላዊ ዴሞክራሲያዊ ስርዓታችን ያመጣቸዉን ትሩፋቶች ጠብቆ የተሻለ ብልፅግና የሰፈነባት እና ህዳሴዋ የተረጋገጠ ኢትዮጵያን እዉን ለማድረግ በሚደረገዉ እንቅስቃሴ ዉስጥ ድርሻዉን ኣጠናክሮ ይቀጥላል። ከዉጭም ከዉስጥም የሚቃጡብንን አፍራሽ ጥቃቶች ለመመከት ከመላዉ የሃገራችን ህዝቦች ጋር በቅርበት ይሰራል። በአሁኑ ሰአት በየአካባቢዉ እየተከሰቱ ያሉ ግጭቶች በሰላማዊ መንገድ የሚፈቱበትና የህዝቦች የዴሞክራሲና የመልካም አስተዳደር እንዲሁም የልማት ጥያቄ በተገቢዉ መንገድ ለመመለስ በሚደረገዉ ርብርብ ዉስጥ ድርሻዉን ለማበርከት ዝግጅነቱን ይገልፃል። ህወሓት/ኢህኣዴግ የጋራ ሃገራችንን በሆነችው ፌዴራላዊት ዴሞክራሲያዊት ኢትዮጵያ ለልማትና የዲሞክራሲ ስርዓት ግንባታ ላይ የተጫወተውን ገንቢ ሚና ኣጠናክሮ ለመወጣት የሚያስችለውን ኣቅጣጫዎች ከህዝቦች ጋር በመመካከር የሚያከናውን ይሆናል። ዲሞክራሲያዊ አንድነታችሁን አጠናክራችሁ አፍራሽ አጀንዳዎቻችውን ለማሳካት ህዝብን ከህዝብ ለማጋጨት የሚዳክሩ ጠላቶችን በጋራ እንድንመክት ጥሪውን ያቀርባል።


የህወሓት ማ/ኮሚቴ
ክብርና ሞገስ ለትግሉ ሰማእታት
ህዳር 21/2010 ዓ.ም
...
የህወሃት ስራ አስፈፃሚ ኮሚቴና ማዕከላዊ ኮሚቴ በጥልቀት ሲያካሂድ የቆየውን የሂስና ግለ ሂስ መድረክ እና የድርጅቱን ቁልፍ አመራር መልሶ ማደራጀት ዛሬ አጠናቋል።
የድርጅቱ ስራ አስፈጻሚ ኮሚቴ በአዲስ መልኩ የተደራጀ ሲሆን በዚህም መሰረት:-


1. ጓድ ደብረፂዮን ገብረሚካኤል (ዶ/ር)
2. ጓዲት ፈትለወርቅ ገ/እግዛብሄር
3. ጓድ ኣለም ገ/ዋህድ
4. ጓድ ኣስመላሽ ወ/ስላሴ
5. ጓድ ጌታቸው ረዳ
6. ጓድ ኣዲስዓለም ባሌማ (ዶ/ር)
7. ጓዲት ኬርያ ኢብራሂም
8. ጓድ ኣብራሃም ተከስተ (ዶ/ር)
9. ጓድ ጌታቸው ኣሰፋ የህወኃት ስራ አስፈፃሚ ኮሚቴ አባል ሆነዋል።
ጓድ ደብረፂዮን የህወሓት ሊቀመንበር ሆነው የተመረጡ ሲሆን ጓዲት ፈትለወርቅ ደግሞ ምክትል ሊቀመንበር ሆነው ተመርጠዋል።¾

 

ከ11ዱ የሀገር አቀፍ ተደራዳሪ የፖለቲካ ፓርቲዎች ስብስብ

የተሰጠ ጋዜጣዊ መግለጫ

ድርድር ለሰላማዊ ትግል ቀዳሚ መሳሪያ ነው!!

አማራጭ የህዝብ ድምጾች የሚሰሙበት መድረክ እንዲመቻች ለማድረግና ህዝብ ስልጣን ባለቤት እንዲሆን የሚያስችል የህግ ማእቀፍ መኖር የፖለቲካ ምህዳሩን ለማስፋት አሁን እየታዬ ያለውን የፖለቲካ ትኩሳት በማርገብ በቂምና በጥላቻ የተሞላው የአገሪቱ ፖለቲካ ተቀርፎ በምትኩ መቻቻልና መልካም ፉክክር ያለበት የፖለቲካ ምህዳር እንዲኖር ማስቻል ትኩረት የሚሰጠው ጉዳይ ነው። ስለዚህ እኛ    11ዱ የሀገር አቀፍ ተደራዳሪ የፖለቲካ ፓርቲዎች ሐሳብን በነፃነት የመግለጽና የመደራጀት መብት ከወረቀት ባለፈ ለስልጡን የፖለቲካ ስርዓት ግንባታ ሒደት መሰረት ለመጣልና ለህዝብ ተደራሽ ለማድረግ የፖለቲካ ምህዳሩ መስፋትና ሰብአዊ መብት እንዲከበር ማድረግ ቀዳሚ ተግባር መሆን እንዳለበት ይታመናል።

የፖለቲካ ድርድር ሰላማዊና ዴሞክራሲያዊ ሂደትን ለማሳለጥ ጠቃሚ መሳሪያ በመሆኑ ድርድሩ በአግባቡ እንዲካሄድ የሁሉንም ባለድርሻ አካላትን ድጋፍ የሚጠይቅ ታላቅ ተግባር ነው። ከገዥው ፖርቲ ኢህአዴግ ጋር የጀመርነው ድርድር የሃገራችንን ውስብስብ የፖለቲካ ችግር ለመፍታት ያስችላል ብለን በማሰብ ለአለፉት 11 ወራት የድርድር መተዳደሪያ ደንብን ከማዘጋጀትና ማፅደቅ ጀመሮ 12 የድርድር አጀንዳዎች በጋራ በመለየት በቀዳሚዎቹ ሶስት የምርጫ ህጎች አጀንዳዎች ላይ ድርድር አድርገናል።

በመጀመሪያው አጀንዳ ማለትም በፖለቲካ ፓርቲዎች ምዝገባ አዋጅ 573/2000 ላይ የነበረን የድርድር ሁኔታ አሁን በምንገኝበት ስብስብ ደረጃ ሳይሆን ፓርቲዎች በተናጠልና በተወሰነ ምልኩም ቢሆን በቡድን የተደራደርን ቢሆንም በተቃዋሚ የፖለቲካ ፓርቲዎች በርካታ የድርድር ሃሳቦች ቀርበዋል። ይሁን እንጂ በወቅቱ ተደራዳሪ የተቃዋሚ ፓርቲዎች ቁጥር 16 ስንሆን የነበረን የድርድር ሁኔታ በተናጠል በመሆኑና እርስ በርስ ተናበን ገዢውን ፓርቲ መገዳደር ባለመቻሉ ከድርድር ይልቅ ውይይት በሚመስል መልክ የተጠናቀቀ አጀንዳ ነበር። በዚህ ሁኔታም ቢሆን በአዋጁ ውስጥ የፖለቲካ ምህዳሩን ያሰፋሉ የተባሉና የመድብለ ፓርቲ ስርአቱን ያጠናክራሉ ያልናቸውን ድንጋጌዎች እንዲሻሻሉ ተደራድረናል።  በአንፃሩ ገዢው ፓርቲ በተቃዋሚ ፓርቲዎች ከቀረቡት የድርድር ሃሳቦች ውስጥ ሰፊ ክርክር ተደርጎባቸው ስምምነት ካልደረሰባቸው ማሻሻያዎች ውስጥ  ለፖለቲካ ፓርቲዎች የዳኝነት ችሎት አሰያየምና በዋናነት የአቃቤ ህግና የፕሬዝዳንቱን ከፖለቲካ ፓርቲ አባልነት መታገድ ዋና ዋናዎቹ ነበሩ።

ይሁን እንጂ በመጀመሪያው የድርድር አጀንዳ የነበረውን ሂደት በመገምገም ከተደራዳሪ ተቃዋሚ ፓርቲዎች መካከል አስራ አንዳችን የድርድር ሃሳቦቻችንን በጋራ በማደራጀት ከሁለተኛው አጀንዳ ማለትም ከምርጫ ህጉ አዋጅ ቁጥር 532/1999 ጀምሮ ጠንክረን እየተደራደርን እነገኛለን። እኛ የ11 ዱ ሀገር አቀፍ ተደራዳሪ የፖለቲካ ፓርቲዎች አሁንም በኢትዮጵያ ምርጫዎች በተሟላ ሁኔታ ዴሞክራሲያዊ እንዲሆኑ ነጻና ሚዛናዊ ምርጫዎች እንዲካሄዱ ወሳኝ እርምጃዎች መወሰድ አለባቸው ብለን እናምናለን። በአገራችን የዜሮ ድምር ፖለቲካን በማስወገድ በፖለቲካ ኃይሎች መግባባትና ትብብር ላይ የተመሰረተ የተረጋጋ ፖለቲካዊ ሥርዓትን ለመፍጠር የበለጠ ወደ ሚያግዝ አማራጭ ከመቀየር አንስቶ የህግ ማእቀፉን በማሻሻል ለነጻና ሚዛናዊ ምርጫ እንቅፋት ሆነው የሚገኙ ፖለቲካዊና አስተዳደራዊ ሁኔታዎች መሻሻል እንዳለባቸው አጠንክረን ተደራድረናል። በድርደሩም ውጤት ለማስመዝገብ ጠንክረን እየሰራን ነው።

ሁለተኛው አጀንዳ የተሻሻለው የምርጫ ህግ አዋጅ ቁጥር 532/1999 ሲሆን በ2002 እና በ2007 ዓ.ም በተደረጉት የምርጫ ሂደቶች ከታዩት ጉድለቶች አንጻር በኢትዮጵያ በቀጣይነት የሚደረጉ ምርጫዎች የበለጠ ዴሞክራሲያዊና ነጻና ሚዛናዊ መሆናቸውን ለማረጋገጥ የምርጫ ህግ፣ የምርጫ ስነ-ምግባር ኮዱንና የፖለቲካ ፓርቲዎችን የምዝገባ አዋጅን ማጣጣም አስፈላጊ የሚያደርጉ ሁኔታዎችን በመረዳት በምርጫ ህጉ ላይ መደረግ አለባቸው ብለን ያመንባቸውን የማሻሻያ ሀሳቦች በማቅረብና በመደራደር ከአለም አቀፍ የምርጫ ህግ መስፈርት፤ የተባበሩት መንግስታትንና የአፍሪቃ ህብረትን የዴሞክራሲ ስርአት ግንባታና የሰብአዊ መብት አከባበር ድንጋጌዎች ስምምነት ጋር የተጣጣመ እንዲሆን ለማድረግ ተደራድረናል።

በዚህም መሰረት የምርጫ አመራር አካል አደረጃጀት የአለም አቀፍ ተሞክሮዎችንና ሞዴሎችን በማቀረብ ከኛ ሀገር ተጨባጭ ሁኔታ ጋር ለማጣጣም የድርድር ሀሳብ አቅርበናል። ሆኖም ግን ገዥው ፓርቲ የምርጫ አመራር አካል ባለበት ሁኔታ እንዲቆይ በመፈለጉ እኛ 11 ዱ ሀገር አቀፍ ተደራዳሪ የፖለቲካ ፓርቲዎች ስብስብ ባለመስማማት ድርድሩ የተሟላ ሳይሆን ቀርቶ የምርጫ አዋጅ 532/99 በከፊል ተቋርጧል። በድርድር መርህ መሰረት የተቋረጠው ድርድር እንደገና ማየት የሚቻለበት አግባብ በገዢው ፓርቲ በኩል እንደሚኖር የተገለፀ በመሆኑ ድርድሩ ከእኛ ጋር ስለሚቀጥልበት ሁኔታ እየተነጋገርን እንገኛለን።

ነገር ግን የምርጫ ስርዓቱን በተመለከተ አሁን የምንከተለውን የአብላጫ ድምጽ የምርጫ ስርአት ወደ ተመጣጣኝ የምርጫ ስርዓት እንዲቀየር የመደራደሪያ ሐሳብ አቅርበን ነበር። የአሰራር ሂደቱንና ህጉን ከአገራችን ተጨባጭ ሁኔታ ጋር በማዛመድ የመድበለ ፓርቲ ስርአት ግንባታውን የሚያጠናክርና የተሳትፎ ፖለቲካ እንዲኖር በሚያስችል መልኩ የሌሎች አገሮችንም ተሞክሮ ግምት ውስጥ በማስገባት ጠቃሚ የሆኑ ሐሳቦችን ከአለም አቀፍ ተሞክሮዎች ጋር በማገናዝብ ለመደራደር ችለናል።የነበረውን የምርጫ ስርዓት በምርጫ አብዛኛው ሕዝብ የመረጠው ሳይሆን አብላጫ ድምጽ ያገኘው ብቻ ሁሉንም ጠቅልሎ የሚወስድና በፖለቲካ ኃይሎች መካከል መቻቻልንና መግባባትን እያሳደጉ ከመጓዝ አንጻር አብላጫውን ድምጽ ላገኘው ፓርቲ የሚያጎናጽፈው የላቀ መብት የሌሎች ፓርቲዎችን ተሳታፊነት ስለሚያሳንስ በኛ በኩል ይህ የጠቅላይነት ባህሪ ያለው የምርጫ ስርዓት ቀርቶ ተመጣጣኝ ውክልና ስርዓት እንዲሆን ተደራድረናል።

በአገራችን የተጀመረው ዴሞክራሲያዊ ሥርዓት እየተጠናከረ እንዲሄድ አሁን ካለበት አንድ ፓርቲ ሙሉ በሙሉ የበላይነትና ቁጥጥር ወደ ሁሉም ፖለቲካ ኃይሎች ትብብር ወደ ተመሰረተበት ደረጃ ማሸጋገር የግድ ይላል። ሥርዓቱ በሁሉም ፖለቲካዊ ኃይሎች ተሳትፎና ትብብር ላይ የተመሰረተ ከማድረግ ባሻገር በምርጫ ሂደት የሕዝባችን ተሳትፎ ተጽዕኖ ያለው እንዲሆን ማድረግ አስፈላጊ መሆኑን በማመን፣ እኛ 11 ዱ የሀገር አቀፍ ተደራዳሪ የፖለቲካ ፓርቲዎች ስብስብ አሁን በሥራ ላይ ያለው የአገራችን የምርጫ ሥርዓትን በመቀየር በአገር ግንባታ ሂደት በተለያዩ የፖለቲካ ኃይሎች መካከል ሊኖር የሚገባውን ትብብር የሚያጎለብትና ለኢትዮጵያ ዴሞክርሲ ዕድገት አስተዋጽዖ የሚያደርግ የምርጫ ሥርዓት ሙሉ በሙሉ የአብላጫ ድምጽ ስርዓትን ወደ ቅይጥ ትይዩ የምርጫ ሥርዓት (mixed parallel electoral system) ለመቀየር ከገዥው ፓርቲ ጋር ስምምነት ላይ ደርሰናል።

ቅይጥ ትይዩ የምርጫ ስርአት በኛ በ11 ዱ ተደራዳሪ ፓርቲዎች በኩል የባከኑ ድምጾች በመቶኛ ስሌት ለተመጣጣኝ ውክልና እና ለአብላጫ ድምጽ ይሁን የሚለው ቀመር ላይ ለበርካታ የድርድር መድረኮች ከተደራደርን በኋላ  ለተመጣጣኝ ውክልና 20% ለአብላጫ ድምጽ 80% የውክልና ድምጽ አሰራር እንዲኖር በመስማማት የህዝብ ተወካዮች ምክር ቤት መቀመጫ አሁን ካለው ተጨማሪ 110 ወንበሮችን በማካተት ወደ 660 መቀመጫዎች እንዲያድግ ስምምነት ላይ ተደርሱዋል። በእኛ እምነት ይህ የባከኑ ድምጾች ወደ ፓርላማ ወንበር እንዲቀየሩ ማደረግ የፖለቲካ ተሳትፎን በመጠኑም ቢሆን እንደሚያሻሽል እናምናለን።

በሦስተኛ ደረጃ የተደራደርንበት አጀንዳ የፖለቲካ ፓርቲዎች የምርጫ ስነ-ምግባር አዋጅ ቁጥር 662/2002  ሲሆን እኛ 11ዱ የሀገር አቀፍ ተደራዳሪ የፖለቲካ ፓርቲዎች ስብስብ በአዋጁ ውስጥ የተካተቱ የህግ ድንጋጌዎችን ከህገመንግስቱና ከአለምአቀፍ የዴሞክራሲና የሰብአዊ መብቶች ድንጋጌዎች ጋር በማነጻጸር የዴሞክራሲ ስርዓት ግንባታ ተሳትፎን ይገድባሉ ብለን ያልናቸውን አንቀጾች እና መጨመር አለባቸው ያልናቸውን ሐሳቦች ከነማሻሻያቸው ለይተን በማቀረብ ተደራድረናል። በአዋጁ ውስጥ ከተካተቱት አንቀጾች ውስጥ የተቃዋሚ የፖለቲካ ፓርቲዎችን እንቅስቃሴ የሚገድቡና ጥንካሬያቸውንም የሚፈታተኑ ናቸው ያልናቸውን 10 አንቀጾች እንዲሻሻሉ፣ 4 አንቀጾች እንዲሰረዙ፣ 2 አንቀጾች እንዲጨመሩ በማቀረብ ሁሉንም በሚባል ደረጃ ገዥው ፓርቲ ተስማምቷል። ነገር ግን የጋራ ምክር ቤት ተቋማዊ ይዘትና ክትትል ከፌደራል እስከ ወረዳ ድረስ የሚደራጁትን የጋራ ምክር ቤቶች የምርጫ ኮሚሽን እንዲያቋቁማቸውና እንዲከታተላቸው ሐሳብ አቅርበን ገዥው ፓርቲ አልተስማማም። ነገር ግን የጋራ ምክር ቤቶች በተዋረድ ባሉት ምክር ቤቶች  ስር እንዲሆኑ በቀረበው የመደራደሪያ ሐሳብ በመጽናቱ ከስምምነት ላይ አልተደረሰም።

 

እኛ 11ዱ የሀገር አቀፍ የፖለቲካ ፓርቲዎች፡-

1.       እየተደመረ የሚቀጥል ዘላቂ ለውጥን በተቻለ ፍጥነት ማረጋገጥ ከሚያስችሉ አማራጮች መካከል አንደኛው ለአገራችን ዲሞክራሲ መጎልበት ገንቢ የሆኑ ሀሳቦችን በመተማመን ደረጃ በደረጃ ተቋማዊ እየሆኑ እንዲያድጉ የሚያስችሉ ስምምነቶችን መፍጠር ነው ብለን ስለምናምን ገንቢ ሀሳቦችንና ስምምነቶችን መፍጠርያ የሆኑ ውይይቶቸንና ድርድሮችን ማድረግ እንደ ወሳኝ የትግል ስልት አድርገን ድርድሩን ወደፊት ማስቀጠል፣

2.       የፖለቲካ ፓርቲዎች አሁን ያለው የአገራችን የዴሞክራሲ ሥርዓት ግንባታ አንጻር አስፈላጊ በሆኑ የሀገር ጉዳዮችና በአገር ግንባታ ሂደት በተለያዩ የፖለቲካ ኃይሎች መካከል ሊኖር የሚገባውን ትብብር ለማምጣት፣ ገዥው ፓርቲ ሙሉ በሙሉ በብቸኝነት እየተቆጣጠረው እንዳይሄድ የሚያስችል ፖለቲካዊ ተፅእኖ በመፍጠር፣ ለብሔራዊ መግባባት፣ ፖለቲካዊ መቻቻልና አንድነት እንቅፋት የሆኑ ህጎችና ፖሊሲዎችን በማሻሻል ህዝቡ ለዴሞክራሲ ስርዓት ግንባታ የሚያደርገውን ተሳትፎ ለማጎልበት በቁርጠኝነት እየታገልን የህዝቡን ዴሞክራሲያዊና ሰብአዊ መብት ለማረጋገጥ በቁርጠኝነት ለለውጥ እንሰራለን።

3.       በአገራችን የተጀመረው ዴሞክራሲያዊ ሥርዓት እየተጠናከረ እንዲሄድ አሁን ካለበት የአንድ ፓርቲ የበላይነትና ቁጥጥር ተላቆ በሁሉም የፖለቲካ ኃይሎች ትብብር የሚመሰረትበት ምእራፍ ማሸጋገር የግድ ስለሚጠይቅ፣ መቻቻልና መግባባት እየሰፈነና እየሰረጸ ቀስ በቀስ አገራችን ከዜሮ ድምር ፖለቲካ እንድትላቀቅ  ማስቻል ነው። የፖለቲካ ሥርዓቱን በሁሉም ፖለቲካዊ ኃይሎች ተሳትፎና ትብብር ላይ የተመሰረተ ከማድረግ ባሻገር ዜጎች በምርጫ የሚፈልጉትን ወደስልጣን ለማምጣት የማይፈልጉትን ለማውረድ የሚችሉበትን ስርአት በማምጣት የዜጎችን የዴሞክራሲ ስርዓት ግንባታ ተሳትፎ ጠንካራ እንዲሆን ለማድረግ በትጋትና በቁርጠኝነት እንሰራለን።

4.       በዴሞክራሲያዊ ስርአት ግንባታ የመገናኛ ብዙሃንና ፀሃፊዎች የማተካ ሚና አላቸው። በመሆኑም የድረድሩን ሂደት በቅርብ በመከታተል ለህዝቡ መረጃ ተደራሽ በማድረግ የህዝቡን ተሳትፎ ከፍ እንዲልና በፖለቲካው ወሳኝ ሚናውን እንዲጫወት ትኩረት ሰጥተው እንዲሰሩ ጥሪያችንን እናቀርባለን።

5.       ድርድር የሃሳብ ትግልን ማእከል ያደረገ የህዝብን ፍላጎት በመወከል የሚደረግ የፖለቲከኞች ሰላማዊ መድረክ ነው። አሁን ከገዢው ፓርቲ ጋር እያደረግን ያለው ድርድር በህዝብ ጥያቄና ተፅእኖ እንጂ በፓርቲዎች የልየነት አጀንዳ ተፅእኖ የተፈጠረ ክስተት አይደለም።በመሆኑም በተለይ በተቃዋሚ ፖለቲካ ፓርቲዎች መካከል የሚታየው ተገቢ ያልሆነ የጥላቻና የፍረጃ ፓሮፓጋንዳ የአንድ ፓርቲ አገዛዝን ከማራዘም በስተቀር የፈየደው ነገር ስለሌለ በመካከላችን ተከባብረን የውድድር ሜዳውን በማስተካከል ሁላችንም በህዝብ ድምፅ ለመዳኘት ዝግጁ መሆን ይጠበቅብናል።

6.       በመጨረሻም ከዚህ ድርድር የሀገሪቱ ህዝቦች በፖለቲካው ምህዳር መጥበብ ምክንያት ያጡትን የተሳትፎ መብት ለማግኘት ያስችላል ብለን ስለምናምን፣ የፖሊተካ ፓርቲዎችን፣ የብሔር ብሔረሰቦች ተወካዮችንና በአጠቃላይ የዜጎችን የተለያዩ አስተሳሰቦች ወደመድረክ ሊያመጣ ይችላል ብለን ስለምናስብ የድርድሩን ሂደት የባለድረሻ አካላት ድጋፍ እንዳይለየን በዚህ አጋጣሚ ጥሪ እናስተላለፋለን።

የ 11ዱ የሀገር አቀፍ የፖለቲካ ፓርቲዎች ስብስብ

1.       የመላው ኢትዮጵያ አንድነት ደርጅት (መኢአድ)

2.       የመላው ኢትዮጵያ ዴሞክራሲያዊ ፓርቲ(መኢዴፓ)

3.       ቅንጅት ለአንድነትና ለፍትህ (ቅንጅት)

4.       የኢትዮጵያውያን ዴሞክረሳያዊ ፓርቲ (ኢዴፓ)

5.       አንድነት ለፍትህና ለዴሞክራሲ (አንድነት)

6.       የኢትዮጵያ ብሔራዊ አንድነት ፓርቲ(አብአፓ)

7.       የኢትዮጵያ ዴሞክራሲዊ ህብረት(ኢድህ)

8.       የኢትዮጵያ ዴሞክራሲያዊ አንድነት ንቅናቄ(ኢዴአን)

9.       አዲስ ትውልድ ፓርቲ(አትፓ)

10.     የኢትዮጵያ ሰላማዊ ዴሞክራሲያዊ ፓርቲ(አሰዴፓ)

11.የወለኔ ህዝቦች ዴሞክራሲያዊ ፓርተ(ወህዴፓ)

ህዳር 2010

አዲስ አበባ¾

 

ከዎላይታ ሕዝብ ዴሞክራሲያዊ ግንባር (ዎሕዴግ)

የተሰጠ መግለጫ

 

አገራችን ኢትዮጵያ በቁጥር ከ80 በላይ የሆኑ ብሔርና ብሔረሰቦች ያሏት አገር መሆንዋ ይታወቃል።

እነዚህ ብሔር ብሔረሰቦች በቁጥራቸው ልክ የሆኑ ቋንቋዎች፣ ባህሎች፣ ታሪኮችና ሌሎችም የማንነታቸው መገለጫ እሴቶች አሏቸው።

ሁሉም አንዱ የሌላውን በማክበር፣ እርስ በርስ በመግባባትና በመተሳሰብ ኖረዋል። እየኖሩም ነው።

 

በአስከፊ ሥርዓቶች የሰፈነባቸውን ብሔራዊ ጭቆና ለማስወገድም አብረው ታግለዋል። አሽቀንጥረው የጣሉት ያ ሥርዓት ዳግም እንዳይመጣ፣ ፍጹም የሆነ እኩልነት፣ ሰላምና ፍትህ የሠፈነበት ሥርዓት እንዲገነባ ለማድረግ አሁንም አንድ ላይ ሁነው ባልተቋረጠ ሰላማዊ የትግል እንቅስቃሴ ላይ ናቸው።

 

ይሁን እንጂ፣ አልፎ አልፎ ከአነዚህ በተመሳሳይ የትግል ሰልፍ ላይ ከሚገኙ ሕዝቦች ውስጥ በአንዳንዶቹ ዘንድ ተከስቶ የሚገኝ አንዳንድ አስከፊ ተግባር ሲታይ ያስገርማል። ያሳዝናልም። ወደጎን የሚካሄድ ትግልም አለ እንዴ? ያሰኛል።

 

ህዳር 4 ቀን 2010 ዓ.ም በዝዋይ ውስጥ በዎላይታና በኦሮሞ ብሔረሰቦች መካከል ተፈጠረ በተባለው አለመግባባት ምክንያት የበርካታ የዎላይታ ወገኖቻችን ሕይወት ሊጠፋ ችሏል። በርካቶችም ቆስለው ሆስፒታል ገብተዋል፤ ያልቆሰሉት ተሰብስበው፣ ሕይወታቸውን ለማትረፍ ሲባል በአንድ ካምፕ ውስጥ እንዲቆለፍባቸው ተደርጓል። የአንዳንድ ዎላይታ ተወላጆች ቤት ንብረት እንዲቃጠል መደረጉንም ለማወቅ ተችሏል። በጭራሽ በሁለቱ ብሔረሰቦች መካከል ይፈጠራል ተብሎ የማይታሰብ ድርጊት ሆኖ ተገኝቷል።

 

የፀቡ መነሻም በአንድ የኦሮሞ ተወላጅና በአንድ የዎላይታ ተወላጅ መካከል ከተፈጠረ አለመግባባት ጋር በተያያዘ ሁኔታ እንደሆነ ይገለጻል። በተባለው ዓይነት ሂደት የተፈጠረ አለመግባባት ባለድርሻ በሆነ የኦሮሞ ተወላጅ ላይ ደርሷል የተባለ ከፍተኛ ጉዳት በከፍተኛ ደረጃ አሳዝኖናል። እናወግዛለንም።

 

ፀቡ የተከሰተው የዎላይታ ሕዝብ በኦሮሞ ሕዝብ ላይ ካለው የጥላቻ ስሜት እንዳልሆነ፣ እንደይደለ፣ የማንም ሕሊና አሳምሮ ይረዳዋል። የዎላይታ ሕዝብ የኦሮሞ ሕዝብን በአገሪቱ ለመልካም ሥርዓት ግንባታ በተመሳሳይ የትግል ሜዳ ላይ የተሠለፈ የትግል አጋሩ አድርጎ ያስባል እንጂ ሌላ እምነት የለውም።

 

በዚህ ዓይነት ሁኔታ በሚታዩ ሕዝቦች መካከል አልፎ አልፎ በቤተሰብ መካከል የሚከሰት ዓይነት ችግር ቢከሰትም፤ መጠኑ የከፋ ከሆነ፣ ለፍርድ አቅርቦ፣ ተመጣጣኝ ቅጣት ማስወሰን፤ መለስተኛ ከሆነም፤ በግልፅና በመለስተኛ እርምጃ ለማቃለል መሞከር ይገባ ነበር። ሳይሆን ቀርቶ ከላይ እስከተጠቀሰ ደረጃ መድረስ አሳዝኖናል።

 

በማኅበራዊም ሆነ፣ ኢኮኖሚያዊ ግንኙነቶች በተወሰኑ የተለያዩ ብሔር ብሔረሰቦች አባላት በሆኑ ግለሰቦች መካከል የሚፈጠር አለመግባባት በሁለቱ ሕዝቦች መካከል እንደተፈጠረ ችግር በማስመሰል መንቀሳቀስ የሂደቱን ሁኔታ ግራ ከማጋባት በስተቀር ሌላ ትርጉም ሊኖረው አይችልም። የኦሮሞ ሕዝብም በዎላይታ ሕዝብ ላይ በዚሁ ዓይነት ሂደት ያምፅበታል ተብሎ አይታሰብም።

 

በኦሮሞ ብሔረሰብ አባላት መካከል ተቀላቅለው የሚገኙ የዎላይታ ብሔረሰብ አባላት፣ ልክ በዎላይታ ውስጥ እንደሚገኙ የኦሮሞ ተወላጆች የሚያደርጉት ዓይነት ኢኮኖሚያዊና ማኅበራዊ እንቅስቃሴ አድርገው የሚጠበቅባቸውን ከመፈፀም ሌላ ጎጂ ነገር እንደማያስቡ፣ አስበውም እንደማያውቁ እየታወቀ፤ የብዙ ዎላይታዎች ሕይወት እንደጠፋና ቀሪዎችም አካባቢውን ለቀው እንደሄዱ ማድረግና የመሳሰሉ ተግባሮች ጨርሶ የማይመጥኑ እርምጃዎች መሆናቸው መታመን አለበት።

 

ሕዝብ እንደ ሕዝብ ሊጠይቅባቸው የሚገቡ ጉዳዮችም ሆኑ፣ ጥፋቶች በሕዝቡ በራሱ የተፈጸሙ ብቻ ሆነው መገኘት አለባቸው። የግለሰቦችን ጥፋት የህዝብ እያስመሰሉ የከፋ ጉዳት በሕዝብ ላይ እንዲደርስ ማድረግ ተገቢ አይደለም።

 

በመሆኑም፡-

1.  በቅንነት በዕለታዊ ኢኮኖሚያዊ እንቅስቃሴ ተሰልፈው ሠላማዊ ተግባር በሚፈጽም በዎላይታ ሕዝብ ላይ የደረሰውን አስከፊ ጥቃት አጥብቀን አንቃወማለን።

2.  በተከሰተው ችግርና አለመግባባት ምክንያት ሕይወታቸውን ላጡ ለሁለቱም ብሔረሰቦች አባላት የተሰማንን ጥልቅ ሐዘን እንገልጻለን።

3.  በወገኖቻችን ላይ ግድያ የፈጸሙ ግለሰቦች ጉዳይ እየተጣራ ለፍርድ እንዲቀርቡ እንዲደረግ አበክረን እንጠይቃለን።

4.  በዎላይታና በኦሮሞ ሕዝቦች መካከል ያለ ለዘመናት የዘለቀ ወንድማዊ አንድነት በዚህና በመሳሰሉ ትርጉመ-ቢስ በሆኑ ደካማ ምክንያቶች እንዳይሸራረፍ ሁለቱም ህዝቦች ተገቢውን ጥንቃቄ እንዲያደርጉ እናሳስባለን።

 

ከዎላይታ ህዝብ ዴሞክራሲያዊ ግንባር (ዎሕዴግ)

ህዳር 6 ቀን 2010 ዓ.ም

አዲስ አበባ¾

 

በዲ/ን ዳንኤል ክብረት
(http://www.danielkibret.com)

ከላስ ቬጋስ ወደ ቴክሳስ ሳን አንቶኒዮ ልበርር ነው። ላስቬጋስ አውሮፕላን ጣቢያ ወደ አውሮፕላኑ መግቢያ በር አካባቢ ቁጭ ብያለሁ። የመሣፈሪያ ሰዓታችን እየደረሰ ነው። በመካከል የአየር መንገዱ ሠራተኛ ‹ይህንን ሳበሥራችሁ ደስታ ይሰማኛል› የሚል ነገር በማይክራፎኑ ተናገረች። ቀጠለችና ‹ዩኒፎርም የለበሱ የሠራዊቱ አባላት በመካከላችን ናቸው› ስትል እየተፍነከነከች ተናገረች። ሰው ሁሉ ከመቀመጫው ተነሥቶ አጨበጨበ። ጭብጨባው ለሁለት ደቂቃ ያህል ዘለቀ። ወታደሮቹ ወደ በሩ ተጠጉ። ሰባት ናቸው። ‹በክብር ወደ አውሮፕላኑ እንሸኛቸው› አለች ሴትዮዋ። ሁላችንም ቆመን እያጨበጨብን እነርሱ ወደ ውስጥ ገቡ። የቢዝነስ ክፍል፣ የአልማዝና የወርቅ ደንበኞች አልቀደሟቸውም። ከአውሮፕላኑ ስንወርድም ሁላችንም ባለንበት ተቀምጠን እያጨበጨብን እነርሱ ቀድመው ወጡ። ይህንን ሕዝባዊ ከበሬታ ስመለከት ዛሬ በግጭቶች መካከል የተሠማራውን የሀገሬን ሠራዊት አሰብኩት።


በሀገራችን እየተፈጠረ በሚገኘው ሀገራዊ ግጭት የተነሣ የመከላከያ ሠራዊት አባላትን በየመንደራችን ማየት የተለመደ እየሆነ ነው። በተለመደው አሠራር የሲቪልና የፖሊስ ኃይሎች ሊሠሩት የሚገባውን ሁሉ የመከላከያ ሠራዊት አባላት ሲያከናውኑት መመልከትም እንግድነቱ አብቅቷል።


ይህ ጉዳይ ግን መከላከያውንም ሕዝቡንም የሚጎዳ ነው።
መከላከያውን በሀገራዊ ግጭቶች መካከል አብዝቶ እንዲነከር ማድረግ አምስት ጉዳቶችን ያመጣል። የመጀመሪያው ሞራላዊ ጣጣ ነው። የተለያዩ ኃይሎች የሚያነሡትን ጥያቄ መመለስ ያለባቸው ለዚሁ የተመረጡትና የተሾሙት አካላት ናቸው። የተነሡት ጥያቄዎች ትክክልም ሆኑ አልሆኑ ነገሩ ሕዝባዊ መልክ ሲይዝ መከላከያው ለማን እየታገልኩ ነው? የሚል የሞራል ጥያቄ ውስጥ እንዲገባ ያደርገዋል። ምንም እንኳን ለሕገ መንግሥቱ የመቆም ዓላማና ግዴታ ቢኖርበትም እርሱም የሕዝቡ አካል ነውና የሕዝቡን የመልካም አስተዳደር፣ የዴሞክራሲ፣ የኢኮኖሚና የፖለቲካ ጥያቄዎች ይሰማል፣ ይከታተላል፣ ይካፈላልም። ዱላውና መሣሪያውም የሚዞረው በሕዝቡ ላይ ነው። በግርግሮች መካከል በሚፈጠሩ ግጭቶች ሕጻናት፣ ወጣቶች፣ አዛውንት ይገደላሉ። የሚሞተው የጣልያን ወይም የደርቡሽ፣ የእንግሊዝ ወይም የዚያድባሬ ጦር አይደለም። የሀገሬው ሰው ነው። ይህ ሁኔታ ነው በመከላከያ ሠራዊት ውስጥ የሞራል ጥያቄን የሚያጭረው።


ገድሎ ይፎክራል ወይ? የድል ስሜት ይሰማዋል ወይ? ሕዝቡ ጉሮ ወሸባዬ ይዘፍንለታል ወይ? ነገ እንደ ጀብዱ ይተረከዋል ወይ? ድንበር እንደጠበቀ ሀገር እንዳስከበረ ሆኖ ይሰማዋል ወይ? ይህ ነው ጥያቄው።
ሁለተኛው ደግሞ የብሔር ተጽዕኖ ውስጥ የመውደቅ ጣጣ ነው። ሀገሪቱ በብሔር ክልሎቿን ባዋቀረችበት፣ ብሔርተኝነት ጫፍ በደረሰበት በዚህ ዘመን ለክልሉና ለብሔሩ የማይቆረቆር የመከላከያ አባል ማግኘት አዳጋች ነው። የሚሰጠው ሥልጠና ይህንን እንዲከላከል ቢመክረው እንኳን የሚስበው አየር ግን እንዲህ እንዲሆን ያስገድደዋል። አንደኛውን ብሔር እንወክላለን የሚሉ አካላት በሌላኛው ብሔር ላይ የሚያከናውኑትን ነገር ለመግታት በየመንደሩ ሲገባ ሁለት ዕጣ ፈንታ ይገጥመዋል። በአንድ በኩል እርሱ ግፍ እንዳይደርስባቸው የሚከላከልላቸው አካላት ወገን ተደርጎ የመታየትና ለፕሮፓጋንዳው የመመቻቸት፣ በሌላ በኩል ደግሞ ብሔሩን እንደከዳና በራሱ ብሔር ላይ መሣሪያ እንዳነሣ ተደርጎ የመታየት ዕጣ። በአሁኑ ጊዜ ብሔር የኢትዮጵያውያን የመጨረሻው ምሽግ እየሆነ ነው። ‹ኢትዮጵያዊ በሰላምና በነጻነት የሚኖረው ከብሔሩ ጋር በወገኖቹ ምድር ሲኖር ነው› የሚለው ሐሳብ ጉልበት እየገዛ ነው። ይህ ደግሞ እንደ ሰውና እንደዜጋ የመከላከያ ሠራዊቱን አባላትም ይመለከታል። እነርሱም ከራሳቸው ወገን ጋር እንደተጣሉ አድርገው ካሰቡ፣ ምሽጋቸውን እንዳጡ አድርገው ሊገምቱ ይችላሉ። የነገ ዕጣ ፈንታቸውም ያሳስባቸዋል።


ሦስተኛው ደግሞ የመከበር፣ የመታፈርና የመፈራትን ሞገስ ማጣት ነው። ወታደራዊ ሥነ ሥርዓት፣ ወታደራዊ ሰልፎች፣ አለባበሶች፣ አደረጃጀቶች፣ ማዕረጎችና ከበሬታዎች ለመከላከያው ከሚሰጡት ወታደራዊ ጥቅሞች ባሻገር በማኅበረሰቡ ዘንድ መከበር፣ መታፈርና መፈራትንም ያመጣሉ። በራችንን ጠዋት በከፈትን ቁጥር የመከላከያውን አባል ድንጋይ ላይ ቁጭ ብሎ ካገኘነው፣ በየማኅበራዊ ሚዲያው በገዛ ወገኑ ላይ ፈጸመ የሚባለውንና እርሱም በወገኑ የሚፈጸምበትን ነገር ስናየው፣ በየሠፈሩ ቡና ላይ የሚወራው ስለመከላከያ ሠራዊቱ ገድል፣ ጀብዱ፣ የድል ታሪክና የጦር ሜዳ ውሎ መሆኑ ቀርቶ የእርስ በርስ ግጭቶቹ ታሪክና ውጤት ሲሆን መከበር፣ መታፈርና መፈራት ደብዛቸው ይጠፋል።


ወታደራዊ ሂደት ከሲቪል የሚለይ የራሱ መንገዶች አሉት። በየመንደሩ ወታደሩን ስናስገባው በሲቪላዊ ተግባራት ልምድ እጥረትና በአስተዳደራዊ ዕውቀት ማነስ የተነሣ የሚፈጠሩ ስሕተቶች ይኖራሉ። የተለመዱት መዋቅራዊና ቢሮክራሲያዊ አካሄዶች ሳይጠበቁ ርምጃዎችና ውሳኔዎች ሲሰጡ በሕዝብ ዘንድ ቅሬታዎች ይፈጠራሉ፤ ቅሬታዎቹ ደግሞ በሕዝቡ ላይ ብቻ ሳይሆን በሲቪል መዋቅሩ ውስጥ በሚገኙትም አካላት ላይ ይንጸባረቃሉ። ይህ ደግሞ የሕዝቡንና የሠራዊቱን ግንኙነት በቅሬታ የተሞላ ያደርገዋል።


ከበሬታንና መፈራትን ከሚያመጡት ነገሮች አንደኛው ተገቢውን ርቀት መጠበቅ ነው። በሕዝቡና በመከላከያው መካከል ያለው ተገቢ ርቀት እየተሸረሸረ መጥቶ መንደርተኛ ወደመሆን ሲመጣ በኢትዮጵያውያን ውስጥ ለዘመናት የተገነባው ውትድርናንና ወታደርን ከፍ አድርጎ የማየቱ ሥነ ልቡና ይከሥራል። ትርክቱ ሲቀየር ሥዕሉም ይለወጣል። በተረቶቻችን፣ በአፈ ታሪኮቻችን፣ በአባባሎቻችንና በዘፈኖቻችን ውስጥ የነበረው ቦታ በሌላ እየተቀየረ ሲመጣ የሕዝቡም ኅሊናዊ ሥዕል እየተቀየረ ይመጣል።


ይህ ደግሞ አራተኛውን ኪሣራ ያስከትላል። ትውልዱ ወደ መከላከያ ሠራዊቱ የመግባቱን ፍላጎት ይቀንሰዋል። ወላጆቹና ሠፈሩ፣ አካባቢውና ብሔሩ አያበረታታውም። በዘፈንም በተረትም የሚሰማው ልቡን አያሞቀውም። ጓደኞቹና ወዳጆቹ ውሳኔውን አያደንቁለትም፤ ይህ ደግሞ በዞረ ድምሩ የሚጎዳው ሀገሪቱን ነው። በሀገሪቱ ላይ ጫና ለመፍጠርና ዐቅሟን ለማዳከም ለሚፈልጉ ኃይሎች የፕሮፓጋንዳ ክፍተት ይሰጣል። ሀገሪቱ ለሚደርስባት የውጭ ወረራ ‹ሆ› ብሎ የሚነሣ ደጀን ሕዝብ ያሳጣል።


የመከላከያ ሠራዊቱ ይህንን በመሰለው ሀገራዊ ኪሣራ ውስጥ ዋጋ ሲከፍል ለሲቪሉ መንግሥት አካሄድም አመቺ ሁኔታ አይፈጥርም። አምስተኛው ጣጣም ይህ ነው። ሀገሪቱ በመከላከያው ጫንቃ ላይ ትወድቃለች። መከላከያውም ይህንን ሥርዓት የታደገ፣ ከሁሉም በላይ ዋጋ የከፈለ፣ ሌሎቹ የለኮሱትን እሳት ለማጥፋት የደከመ፣ ሌሎቹ የሸሹትን ዕዳ የተቀበለ ሆኖ ይሰማዋል። ይህ ደግሞ በግጭቶቹ ጊዜ የተፈጠሩ ስሕተቶችን ለማጣራት፣ ለተፈጸሙ ስሕተቶችም እርማት ለመስጠት አዳጋች ያደርገዋል። አሠራሩና ሂደቱ ሳይሆን ውለታውና ዋጋው ከፍ ብሎ ስለሚታይ። ይህ ውለታና ዋጋ በዛሬ ብቻ ሳይሆን በነገው የመንግሥትና የመከላከያ ግንኙነቶች ላይም ተጽዕኖውን ያሳርፋል።


ምንም እንኳን የመከላከያ ሠራዊቱ ሀገሪቱ ችግር ውስጥ ስትገባ ዝም ብሎ መመልከት ባይሆንለት፣ የተሻለ ዐቅም፣ አደረጃጀትና የውሳኔ አተገባበር መዋቅር ስላለው ችግሮችን በአፋጣኝ ለመፍታት ያስችላል ተብሎ ቢታሰብ፣ ይህንን መሰሉን አስተዋጽዖ እንዲያበረክት ሕጉ ቢፈቅድለትና ቢያዘውም፤ አብዝቶ በግጭቶች ውስጥ ሲነከር ግን ከጊዜያዊ ጥቅሙ ይልቅ ዘለቄታዊ ጉዳቱ ያመዝናል። ጉዳቱ ደግሞ ሦስት መልክ ያለው ነው። ሕዝባዊ፣ ወታደራዊና መንግሥታዊ። የተሻለው መንገድ ለችግሮቹ ባሕላዊ፣ ፖለቲካዊ፣ ሕዝባዊና አስተዳደራዊ መፍትሔዎችን በአፋጣኝ መስጠት፤ ግጭቶችን ከማብረድ ይልቅ ውኃን ከጥሩ፣ ነገሩን ከሥሩ አይቶ መነሻ ችግሩን መፍታት፤ ከዕለት ይልቅ ለዓመት፣ ከአሁን ይልቅ ለወደፊት፣ ከግል ይልቅ ለሕዝብ፣ ከቡድን ይልቅ ለሀገር አስቦ፤ የሚመረውን ኮሶ ውጦ መፍትሔውን ማሻር ነው። መከላከያውንም ከመንደር ወደ ድንበር መመለስ። የሚፈራ፣ የሚከበርና የሚታፈር መከላከያ እንዲኖረን - መከላከያችን ከመንደር ወደ ድንበር ይመለስ።

                

በአንድነት ቶኩማ

 

 

“ሰሞኑን ምን ይሰማል ጃል?” ማለት እወዳለሁ። ጋዜጠኛ አሊያም ጦማሪ ስለሆንኩ አይደለም። የወሬ ሱስ ያለብኝም አይመስለኝም። የአገሬ ጉዳይ ስለሚያሳስበኝ እንጂ። ደግሞስ “እረኛ ምን አለ?” ይሉ አልነበር ኢትዮጵያውያን አያቶቼ። ልክ ነበሩ። ዜና ወይም ወሬ ፈልገው ነበር እንዲህ ይሉ የነበሩት። የተሰማውን ወሬ አድምጦና አብላልቶ አቋምን ለማስተካከል። አሊያም ይህን የሚሉት ስሜትን ለመቃኘትስ ቢሆን ምኑ ከፋ?

ታዲያ ሰሞኑን ሁነኛ ወዳጆቼን “ጆሮ ሰጥቼ” ሳዳምጥ ስለአንድ ሰሞነኛ (የቤተክህነቱ ሳይሆን የፖለቲካ) ሰው ሰማሁ። መጀመሪያ ስሰማ ተራ አሉባልታ ወይም ሐሳዊ ተክለሰብዕና ግንባታ መሰለኝና መሐል ሰፋሪ ሆኜ ማዳመጥ ጀመርኩ። ምን አለፋችሁ በየጋዜጣው፣ በዩቲዩብ፣ በፌስቡክና በሌሎች ሚዲያዎች ሁሉ በስፋት እየተደመጠ ያለ ዜና ስለኒህ ግለሰብ ሆነ። ይኼ ነገር ምንድን ነው? በማለት ከመንታ ልብነት ወደ አንድ ውሣኔ መጣሁ። ከሰማሁት ተነስቼ ለማሞካሸት። ብዙም ይኼ ነገር ባይሳካልኝም። የግለሰቡ ሥረ ነገር ወይም ተልዕኮ ምንም ይሁን ምን ሐሣቡን ወደድኩት። የሚናገሩትንና የሚያስተላልፉትን ሐሳብ የምጋራው በመሆኑ ተቀበልኩትና ይህን “አኮቴት ዘለማ መገርሳ” ለመጻፍ ወሰንኩ።

እንደሰማሁት እና በተለያየ ጽሁፍ ሰፍሮ እንዳየሁት ወጉን ላውጋችሁ። “ኢትዮጵያውያን ተዋልደዋል”፣ “አንድነት እንጂ መለያየት ለማንም አይጠቅምም”፣ “ማንም በተሾምንበት ቦታ ያለ አግባብ ሊያዘን የሚችል የለም”፣ “የኦሮሞ ሕዝብ መብት ይከበር”፣ “የኢትዮጵያ አንድነት ይጠበቅ”፣ “አማራና ኦሮሞ የተጋባ ሕዝብ ነው” እና የመሳሰሉ ነገሮችን መናገራቸውን በወፍ በረር ጭምር ሰማሁ። ሲደጋገምብኝ እንዴት እኒህ ሰው በዚህ አቋማቸው ጸንተው እንዳሉ ተረዳሁ። አፈወርቅ ገብረኢየሱስ ስለ አዲስ አበባ አመሠራረት እና ዝና መውጣት ሲናገሩ “ግሩም ነው። የግሩም ግሩም” እንዳሉት ሆነብኝ። ገርሞኝ ነው። ባለፉት ዓመታት የሰማነውን ሳስታውስ ነው ይህ ግርምት የመጣብኝ። ከዚያ በፊት የነበሩት አያቶቻችንማ ይኼ የአቶ ለማ መገርሳ ንግግር መጀመሪያቸው ነበር። ይህን በማለቴ እሳቸውም እንደማይታዘቡኝ ተስፋ አደርጋለሁ። አዲስ አይደለም ስል ነው። በቅዱስ ቃሉ “የሰማነውን ማን አምኗል” የተባለውስ በዚህ አይነት ትንግርት መካከል የመጣ መልካም ዜና ነብዩ በመናገሩ አይደለምን? ይህ ነው የመገርሳን ልጅ ለማን ያደመቃቸው!!!

“በባለፈው ትርክት መነታረክ ይቅር” ዓይነት ነገር ብለዋልም ሲባል ሰምቻለሁ። እውነት ከሆነ ደስ ይላል። ተገኝቶ ነው!! “ወደኋላ እያየን ወደፊት መጓዝ አንችልም” ሲሉ ምልከታቸውን ሰንዝረዋል። ግሩም ነው። የግሩም ግሩም። የኋላዬን እየረሳሁ በፊቴ ያለውን ለመያዝ እዘረጋለሁ እንዳለው ሐዋርያው ጳውሎስ። አትደነቁ!

“ምን ያለች አገር ናት የተክለፈለፈች

ቅድም በኋላዬ አሁን ባይኔ መጣች” (ዮፍታህ ንጉሴ) እንዲሉ ሆኖባቸው ነው።

ለእኚህ ግለሰብ የኢትዮጵያ ዕምብርት የሆነውን የጀግንነት፣ የአንድነት፣ በራስ የመተማመንና የመስዋዕትነት መንፈስ የቸራቸው አለ። ይህ መንፈስ ባይኖራቸው እንዲህ ጠንክረው ይወጣሉን? አይመስለኝም። የኋላ ስንቃቸው ጠንካራ ነው። ያልተበረዘ፣ ያልተከለሰ፣ ያልከሰለ ‹‹ኢትዮጵያዊነት ወ ኦሮሞነት›› ይታይባቸዋል። ደግሜ እላለሁ ግሩም ነው የግሩም ግሩም!!!

እስኪ ልጠይቃችሁ። ይህን መንፈስ ከየት አገኙት? ከአያቶቻቸው ነዋ! አቡነ ጴጥሮስ መክኖ ይቀራል እንዴ? ቴዎድሮስስ፣ አብዲሳ አጋስ ደማቸውን በከንቱ አፈሰሱ ብላችሁ ነው? ለማን ለማልማት ነው እኮ! በቀለ ወያ ትዝ ብሏቸው ነው። ገረሱ ዱኪ፣ ባልቻ አባነፍሶ፣ አሞራው ውብ ነህ፣ አበበ አረጋይ፣ በላይ ዘለቀ፣ ጃገማ ኬሎ፣ ኃይለማርያም ማሞ፣ አሉላ አባነጋ፣ ኃብተጊዮርጊስ ዲነግዴ፣ ኧረ ምኑ ቅጡ በዐይነ ሕሊናቸው መጥቶባቸው መሰለኝ። ይህ ስንቅ አንድ ሊባል ይችላል። የአያቶች ያውም ስመጥር አርበኞች ታሪክ ትውስታ። ለማንኛውም ለማ ይልማ!!!

አንተ ወንድማችን እልፍ አእላፋት ሁን፣ ዘርህም የጠላቶችን መንደር ይውረስ። ወይም ኦሮሞዎች እንዲሉ እንደ ምድር ሰርዶ እንደሰማይ ጉም ሁን! (አንቱታውን  ለምረቃ ስላልተመቸኝ ነው ያስቀረሁት።)

አድምጡኝማ! የአቶ ለማ መገርሳ ሌላው ስንቃቸው ኢትዮጵያዊ በዘር ድብልቅልቁን የወጣ መሆኑን ተረድተው መሰለኝ። ቀይና ነጭ ጤፍን መለየት እንደማይቻል ገብቷቸው ነው። “ኢትዮጵያዊነት ሰርገኛ ጤፍ ነው ብለናል። አብሮ የሚበጠር፣ አብሮ የሚፈጭ፣ አብሮ የሚበላ ነው።” የጃገማ አጎት አባ ዶዬም ይህን ነበር ያሉት። የዚህ ምስጢራዊ ሕዝብ ውስብስብ ዝርያ ታይቷቸው ነው። ይህ ለማንም ጎጠኛ አይገለጥም። የአባቱን ስም ጠርቶ የአያቶቹን ሲደግም አንድ ዘር ብቻ ሊኖረው እንደማይቻል ገብቶት ነጻ ካልወጣው በቀር። ሌላውማ በተረት ተሞልቶ ተበክሎ በካይ ሆኖ የለ? አንዱ በአንድ ቦታ ዘርህ ምንድን ነው ሲባል “አላውቀውም ኢትዮጵያ ከጥንት ጀምሮ የወታደር አገር ናት። በመሆኗም  በሴት አያቴ በር ያለፈው የትኛው ዘር  እንደሆነ አላውቅም ወይም አልተነገረኝም” ሲል አሻፈረኝ አለ አሉ። የደሬሳ ልጅ ነው እንዲህ አለ የሚባለው። የደሬሳ ልጅ “የእኔን ዘር ሴት አያቴ እና እግዚአብሔር ብቻ ነው የሚያውቀው” ሲል ይሞግታል። የታምሩ ልጅ አለቃ ይህን ብለው ነበር ሲባልም ሰምቻለሁ።

ማንም በኢትዮጵያ ምድር ላይ ተቀምጦ ያልተቀየጠ የለም። ቅይጣዊ መሆናችን አጥንተው መሰለኝ ለማም ይህን ሐሳብ የተጋሩት። ለዚህ  መሰለኝ አንድነቱን በልዩነት፣ ልዩነትን በአንድነት ያስተጋቡት። ያልተቀየጠ ምን ነገር አለ? ባህላችንም ተቀይጧል፤ ታሪካችንም ቢሆን እንደዚያው። እሳቸው አሉ እንደተባሉት “ኢትዮጵያዊነት ከደም አልፎ በልብ ውስጥ የተቀመጠ የተከበረ ማንነት ነው። ሞክሬው ባላውቅም “…..ሱስ” ነው። ኢትዮጵያዊነት ምን እንደሆነ ዛሬ ባየነው ትእይንት … ትርጉም ገብቶኛል። ኢትዮጵያዊነት ልዩ ነው። ከደም አልፎ ልቡ ውስጥ እንዳለ ዛሬ አይተነዋል። እውነትም ኢትዮያዊነት በልብ ነው።”

ቋንቋችንም ቢሆን እንደዚያው። ብቻ አንዱ በተወለደበት አካባቢ የሚናገረውን ቋንቋ ተገን አድርጐ የዚህ ዘር ወይም የዚህ ብሔር ነኝ ይላል። ሞኝነት ነው። የባህል ቅይጡ አንድ ጽሑፍ አስታወሰኝ። “… በታላቅ ዛፍ ስር ይሰባሰባሉ። (ስለ ኦሮሞዎች ነው የሚናገረው) ይኸ ታላቅ ዛፍ ያልተገለጸ ምስጢር አላት። አማሮች ቤተክርስቲያን ሲሠሩት በዛፍ ስር ነው አጸድ ይሉታል፣ ይሳለሙታል፣ ፈትልም ያስሩለታል። ይኸ ሕግ ከኦሮሞ ይሁን ከአማራ የመጣ አይታወቅም። ስለዚህ ኦሮሞዎች የቤተክርስቲያን አጸድ እስከ ዛሬ አልቆረጡም። ቢደርቅም አያነዱትም ያከብሩታል። ይፈሩታልም።”ይላል በአንድ ቦታ።

እኒህ ሰው በእውነት ምጡቅ የኢትዮጵያ ልጅ ናቸው። እውነተኛ ሰው በጭንቅ ቀን ይበቅላል። “አቤቱ ከተንኮል፣ ከሸማቂ፣ እንዲሁም እንዲህ ዓይነቱን ሰው ከሚያጠፋው ሰይጣናዊ ምክር ጠብቃቸው” ብንልስ? ቀድሞ አሜን ያለ ደግሞ አሜን ይበል። አሜን ያላለ አሜን ይበል። የመድኃኒት ሐሣብ ቀርቧልና። ፍቅር ነው መድኃኒቱ።

ሌላው የአቶ ለማ ልዩ ስንቃቸው የግሎባላይዜሽን ሥርዓተ ማኀበር አመሠራረትን በጥልቅ ተረድተው መሰለኝ። ከጥልቅ ተሃድሶ ይልቅ ጥልቅ እውቀት ውስጥ መግባት። ገደብ አልባ ሥርዓተ ማኀበር፣ መስመር የለሽና በቅብብሎሽ ደማቅ የሆነውን የባህል መስተጋብር በጭንቅላታቸው አጢነው መሰለኝ። ይኽ ነው የኛ ዘመን መልኩ። በተለያዩ አገሮች በተፈለገው መጠን ተንደላቆ መኖር እየተቻለ በኛ በራሣችን አገር አብሮ አለመኖር ወይም መኖር አለመቻል ድንቁርና መሆኑን ተገልጾላቸው ነው። አዋቂነት ነው። ማወቅ ማለት ይህን አስቀድሞ መገንዘብ ነው። ማወቃቸው በዚህ ታውቋል። መለያየት አያዋጣም። መለያየትም አይቻልም። ዓለም መንደር እየሆነች ባለችበት ዘመን መንደሮች ዓለም ለመሆንና ለመበጣጠስ መሞከራቸው ልክነቱ አልታያቸውም። ጥሩ እይታ ነው። መለያየት እንደ አተያይ አልሆነላቸውም። ወጥ አቋም ያዙ እንጂ። በፍቅር የሆነ አንድነትን ነው የተመኙት!!!

በጎጥ አመለካከት የወደቁ ዐይኖች ከወደቁበት ጥፋት ለአንድነት ሲነሱ የሚመጣ አመለካከት ነው። ይህ አሻግሮ ማየት ነው። ለቆሙለት ለኢትዮጵያና ለኦሮም ሕዝብ ማሰብ ነው። በርግጥ ክቡር ሆይ ታይቶዎታል። ማየት የተሳናቸው በቅርብ ያለውን የከርስ ጉዳይ ሲያዩ እርስዎ ግን አሻግረው አይተዋል። ሀገር አዩ። ማዶ ያለውን ተረድተውታል። ማየት ይህ ካልሆነ ምን ሊሆን ይችላል? ባለ ርዕይ ማለት ይኼ ነው። ዐይኑ ገዳይ ሳይሆን ዐይኑ አዳኝ ይሉ ነገር።

ወዲህ በሉኝማ። አቶ ለማ መገርሳ ሌላው ስንቃቸው የተቀዳው የሕዝቡን ድምፅ ከመስማት ነው። ወይም የሕዝብን ፍላጐት ከማወቅ የመነጨ ነው። “ጆሮ ያለው ይስማ!” የሚለውን እየሰሙ ነዋ ያደጉት። እንቅጩን እንናገርና  እሳቸውን ያደነቅነው መስማት የተሳነው ሰው ባለመሆናቸው ነው። “ሕዝቡ ምን ይላል?” “ሰው ምን አለ?” “ጎንደር ምን ይላል?” “ኦሮሞ ምን አለ?” “ወይም “አማራ ምን አለ?”፣ “ትግራይ ምን ፈለገ?” “ጉራጌ ምን አለ?” ወይም “በአንድነት ምን አሉ?” ብሎ መጠየቅና ማደመጥ ስንቃቸው ሳይሆን አልቀረም። የሕዝቡን ኑሮ ሰምተውታል። የታላቅነት ደረጃ ነው። የአገልጋይነት መንፈስ ነው። የሕዝብም ኑሮውን ማደመጥ፣ ወጉን መስማት፣ ባህሉን ትውፊቱን ማጥናት፣ ፍላጐቱን መረዳት ወዙን ማሽተት የብልህነት መንገድ ነው። እንደሰማሁት ለአማራው  ለኦሮሞው፣ ለትግራይና ለደቡቡ ይዘውት የመጡት አጀንዳም መልካም ተስፋ ነው። ንግግራቸው ለሁሉ ተስፋ ነው ሲባል እየሰማሁ ነው። እንተማመን ያሉ ይመስላል። እሱማ “እምነት፣ ተስፋና ፍቅር ጸንተው ይኖራሉ” ይል የለም ቃሉ።

ሌላውን ስንቅ ያገኙት ከሚያምኑበት አንዱ መስመር የተነሣ ነው። ከአብዮታዊ ዴሞክራሲ መስመር አይመስለኝም። እሱንማ ስንቱ ካድሬ ውጦ መቼ ለኢትዮጵያ አሰበ። ለጎጡ ጎብጦ ቀረ እንጂ። ድፍረት አይሁንብኝ እንጂ እርስዎ የአዲሱ ትውልድ ተስፋ ስለሆኑ የሚያውቁትን ነው እየተናገሩ ያሉት። የተጋባ እና በአንድነት የሚኖሩ ብሔር ብሔረሰቦችን እንጂ ድርጅታቸው ወደኋላ እየጎተተ የሚያመጣው ተረት በውስጣቸው ሰርጾ የገባ አይመስልም። የኢትዮጵያ ተስፋ እሳቸው ይሁኑ ወይስ ሌላ እንጠብቅ? ዮሐንስ መጥምቁ እስር ቤት ሆኖ ነጻ አውጭ ሲጠብቅ ክርስቶስን እርሱ እንደጠበቀው አላገኘውምና “የምትመጣው አንተ ነህ ወይስ ሌላ አንጠብቅ” ሲል ላከበት። ክርስቶስም “ሂዱና ዕውሮች ያይሉ፣ ዲዳዎች ያይናገራሉ፣ ሽባዎች ይተረተራሉ” ብላችሁ ንገሩት አለ። እኔንም አንዳንድ ሰዎች የሚመጣው አቶ ለማ ናቸው ወይስ ሌላ እንጠብቅ ብለው ይጠይቁኛል።

የእሳቸው መልስ ምን ይሆን? ስገምት “ሂዱና የኢትዮጵያ ሕዝብ አንድ ነው፣ የኦሮሞ ሕዝብ መብት ይከበር፣ ኢትዮጵያ የሰነበተች ጥንታዊት አገር ናት፣ ኦሮሞና አማራ አንድ ነው፣ ወዘተ …” እያለ ይናገራል ብላችሁ ንገሩ እንደሚሉ። ወይም እንደተማሩትና ተኮትኩተው እንዳደጉበት የእምነት አስተምህሮ አምላክዎትን መስለው “ባሪያ የለም፣ ጨዋ የለም፣ አይሁዳዊ ወይም የግሪክ ሰው የለም፣ ሁሉም በክርስቶስ አንድ ነው” የሚለውን ያንፀባረቁ ይሆን? በርግጥ ግሪካዊ አለ። አይሁዳዊም አለ። በክርስቶስ ግን ወንድማማች ናቸው። ወይም አንድ ናቸው። ሁሉም በኢትዮጵያ አንድ ነው ሲባል ብሔር የለም ማለት እንዳይደለ ወይም አለመሆኑን እናውቃለን። በኢትዮጵያ ግን አንድ ነን።

ይቅርታ አድርጉልኝ እንጂ የታላቁ መምህር የክርስቶስ ባርያ ናቸው! ለቆሙለት አላማ የቆሙ “ሞ አንበሳ ዘምነገደ ኢትዮጵያ” ብያቸዋለሁ። የእኔ ብቻ ጀግና አይደሉም። ታሪክ የሚያስታውሳቸው የታሪክ ጀግና እንጂ። ከተሰነጣጠቀው የመበታተን ማማ ላይ በቅለው እልቂትን የገሰፁ ማኀተመ ሥላሴ ብያቸዋለሁ። አንድነቱን በሦስትነት የገለፀውን ምስጢረ ሥላሴን የተረዱ በዚያም የታተሙ። በአካል ሦስት በመለኮት አንድ የሚለውን የተቀበሉ። ትርጓሜው በቋንቋ ብዙ በኢትዮጵያዊነት አንድ። በባህል በቋንቋ ልዩ ልዩ (መወራረሱ ሳይረሳ) በመንፈስ በልብ እና በደም አንድ ሕዝብ። ይስበኩ አንድነትን፤ ኩራት ነጻነትን። ልክ ነዎት። አንድ አምላክ በሦስትነት የሚኖር ተብሎ ይሰበክ የለም ወይ?

በጨለማው ብርሃን ይብራ ያለው እግዚአብሔር የተነፈሰብዎት የብርሃን ልጅ ብርሃን ናቸው። ባጭር ቃል የጣይቱ ብጡል መንፈስ አለባቸው። “ብርሃን ዘኢትዮጵያ” ቢባሉ የሚከፋው ያለ አይመስለኝም። ይልማ ደሬሳ “ባቲ” ወይም ጫጉላ ጨረቃ” ያለው የእሳቸውን ጨረቃ (ባቲ) ማለትም ሱስ የሆነችባቸውን ኢትዮጵያን መስሎ ተሰማኝ። የአልጎሪካል አተረጓጎም ዘዴን ተጠቅሜ ነው ይህን የምለው። ጻሕፍት፣ ባለቅኔዎች፣ ኢትዮጵያዊ ሆሜሮች የሚመኟትን የጊዳዳ ልጅ ጉንጉን አበባ ናት ያሏትን ኢትዮጵያ። ሚስትህ፣ እናትህ እና ሃይማኖትህ ናት ያሏትን ኢትዮጵያ። እስክንድር የተከተላት፣ መንግሥቱ ከአለቃ ለማ አገር ምናልባትም ከወደ አንኮበር የፈለጋት፣ ዮሐንስ አድማሱ ነይ የሚላት፣ ገብረክርስቶስ ደስታ ከሃሮ ማያ የናፈቃት፣ ተስፋዬ ገሰሰ ከወደ ሃረር ወዴት ነሽ ያላት፣ ዳኛቸው ወርቁ ከይፋት የተመኛት። አይ ኢትዮጵያ እንዲህ ለሁሉ ሱስ ሆነሽ ትዘልቂ! እሰይ፣ እሰይ ወይም አሹ!!!!!!!!!

እሱማ እውነት እንነጋገር ከተባለ የሎሬት ፀጋዬ “ኢልመ ገልማ አባ ገዳ” ያሏቸው የኦሮሞው (የቦረናው) አንደበተ ርቱዕ አባ ገዳ መንፈስም ያለባቸው ይመስላል። አንደበተ ርቱዕ ናቸዋ! ይኼ ነው እንግዲህ ምክንያቱ የፀጋዬ ገብረመድህን ግጥም ለእርሳቸው ይገባቸዋል የምለው። “ከመድረኩ “የለማ መገርሳ የአንድነትና የፍቅር ስብከት ይጠበቃል። ሰውዬው ሲናገር ያምርበታል። አንደበቱ ይጣፍጣል። ለነገሩ ፍቅርና አንድነትን የሚሰብክ ላይጣፍጥ አይችልም” ተብሎ ተጽፎ አንብቤ ተደነቅሁ። (ምንጭ አዲስ አድማስ ጥቅምት 25 ቀን 2ዐ1ዐ ዓ.ም)።

‹‹ሰው ስንፈልግ ባጀን›› ያለው ሙሉጌታ ሉሌ እሳቸውን ስላላየ ቢሆንስ? ወይም ለማ ራሳቸው የሙሉጌታን ጩኸት ሰምተው መልስ ሰጥተው ቢሆንስ? “ማን ይላክልኛል? ማንንስ እልካለሁ …?” ያለው የትንቢተ ኢሳይያስ መልእክት አነቃቅቷቸው ቢሆንስ? ኢትዮጵያ ሀገራችን ራሷ “ማን ይሄድልኛል ማንንስ እልካለሁ” ባለችበት ጊዜ ፈጥነው መልስ የሰጡት በዚህ ምክንያት ቢሆንስ? ዮሐንስ አድማሱ ተወርዋሪ ኮከብ ያለው እርሳቸውን መሰለኝ።

“ተወርዋሪ ኮከብ የደረሰው ቦታው የጨለመ ምድር

      አይታይም ነበር።

      ጨለማ አካል ገዝቶ

      ይዳሰስ ነበረ በየቦታው ገብቶ።…

ተወርዋሪ ኮከብ በራሱ ነበልባል በራሱ ነዲድ ተቃጥሎ [ያልጠፋ]

ተወርዋሪ ኮከብ በምናውቀው ሰማይ [በኢትዮጵያ ምድር አለልን በይፋ]

[ተወርዋሪው ኮኮብ በማናውቀው ጨፌ በራልን በተስፋ]

[ብጥስጣሹን አካል፣ ብትንትኑን መንደር ጣጥፎ ሊሰፋ]

(ድቅል ግጥም ከዮሐንስ አድማሱ ጋር)።

አቶ ለማ “የኢትዮጵያ ሕዝቦችን ያስተሳሰረው የደም ሐረግ ብርቱ ነው። ድልድያችን ሻማ፣ ከዘራችን ቄጤማ አይደለም፣ ዘመን ባስቆጠረ አብሮነታችን ወደ ላቀ ደረጃ እንደምንሸጋገር እናምናለን” ብለዋላ!!!። ታዲያ ይህ አይወደድምን?

ያም ሆነ ይህ አቶ ለማን ብዙ ሰው ወዷቸዋል። ጠርጣሮች እንዳሉ ሆነው። ይሁን እንጂ ንግግራቸው የኢትዮጵያ የግብረ ገብ (የሞራል) መሪ አድርጎቸዋል። ሞራል ወይም ግብረ ገብነትስ ቢሆን መች ከአጀንዳቸው ጠፋ። “ትውልድ ለመቅረፅ ደግሞ ቅድሚያ የሚወስደው ቤተሰብ ነው። በመቀጠል ማኀበረሰብ፣ ስለሆነም ለሥነ ምግባር ጉዳይ ቅድሚያ ልንሰጥ ይገባል። አባቶች፣ አባ ገዳዎች፣ የሀገር ሽማግሌዎችና የሃይማኖት አባቶች ስነ - ምግባርን በተመለከተ ትኩረት ልትሰጡት ይገባል” ያሉት እኮ እሳቸው ናቸው። ይህ ምን ክፋት አለው?

ለነገሩ ከእሳቸው ጋር አብረው የቆሙት ዶ/ር አብይ አህመድስ ቢሆኑ መች አወቅናቸው? ለሀገራችን አብይ መሪ ናቸውሳ! እሳቸውም ፍቅርን አስቀደሙ እኮ። የፍቅር ስብከት እንዴት ደስ ይላል። የፍቅር ትዕዛዝ ታላቅ ናት። በርግጥ የፍቅር ትዕዛዝ ሐዋርያው ዮሐንስ እንዳለው አዲስ ትዕዛዝ አይደለችም። ብዙ ጊዜ የተነገረች ናት። ለኢትዮጵያም አዲስ አይደለችም። ቀደም ሲሉ ሰብከዋታል። ኖረውባታልም። ይሁን እንጂ በአዲስ መልክ በዶ/ር አብይ በኩል ተሰበከቻ! ዮሐንስም ያለው ይኼንኑ ነው። የሰማነውን አስታወሱን። ያወቅነውን አሳወቁን። እንዲህ ሲሉ “ሐረርጌ የፍቅር ሀገር ናት። ፍቅር ከዚህ ኤክስፖርት ሊደረግ ይገባል። ዓለምና ኢትዮጵያ በፍቅር እጦት በሚሰቃዩበት በዚህ ጊዜ እናንተ ፍቅርን የምታካፍሉን ከሆነ እየበላን እንራባለን…” ጎሽ የአንበሳ ልጆች አንበሶች። ኦቦ ሌንጮ ብየዎታለሁ። የአንበሳ ጌታ ለማለት ነው። ሁለተኛው ሞአ አንበሳ ዘም ነገደ ፍቅር።

አቶ ለማ መገርሳ እንዳለፈው ትውልድ ጀግና ፍለጋ ወደ ውጭ ሄደው አልማሰኑም። ምን በወጣቸውና። የአገራቸው ጀግና ሞልቶ ተርፎ። ማኦ፣ ማርክስ እና ቼ ጉቬራ ሲሉ አልደከሙም። የሀገራችን ስመጥር ታጋዮችን ነው መሠረት ያደረጉት። “ለዚች ሀገር ሕይወቱን አሳልፎ የሰጠው ይህ ሕዝብ ለሀገር፣ ለአንድነቱ ነው። ትናንት በተለያዩ አውደ ውጊያዎች ደሙን የገበረው ለኢትዮጵያ ነው።” ብለዋላ!። እኒህ ባለስልጣን የራሣቸውን አልናቁም። የሌሎች አገር ጀግኖች ለራሣቸው ሠርተዋል። በዚህ ይደነቃሉ። የኛዎቹን አስደናቂ ጀግኖች ደም ገብረው አገር ማቆየታቸውን አልካዱም። በእኔ እምነት “ይኼ የማነው የኮራ የደራ” የተባለው ለእርሳቸው ነው። “ፍቅር ያሸንፋል” እውነት ነው። ማንም ሊለያየን አይችልም። ፍቅር ይልቃል!!! እነዚህ ሰዎች የዘራነውን ሳናጭድ የደረሱልን ኮከቦች ናቸው። የጥላቻ እንክርዳድ ፍሬ (እብቅ) ሳያጎሞራ ሊያመክኑ ቆርጠው የተነሱ።

“ጠላት በዋናው ላይ ትርፍ አገኛለሁ ሲል፣

እኛስ ዋናችንን ስለምን እናጉድል” እንዳሉት ዮፍታሄ ንጉሴ ለምን ፍቅርን፣ አንድነትን፣ አብሮነትን እናጉድል?

ሰሞኑን እነ አቶ ለማ የዮፍታዬ መንፈስ አርፎባቸዋል መሰለኝ። በቅኔያቸው ደምቀው በሀገር ፍቅር ነደው አገራቸውን አስተባብረው ትንሳኤዋን ለማምጣት ተነስተዋል። የፍቅርና የአንድነት ትንሣኤን ማምጣት ነው ግባቸው። የመቆራቆዝ መንፈስን ለማቆርቆዝ መሰለኝ አላማቸው። ወፌ ቆመች ቢባሉስ!

ታዲያ እነ አቶ ለማ መገርሳ እስከዛሬ የት ነበሩ? የሚሉ አሉ። ትልቅ ጥያቄ ነው። በመጀመርያ እነ አቶ ለማ መገርሳ በነቁበት ጊዜ መንቃታቸው ያስመሰግናቸዋል። እኔ ግን መጀመርያውንም የተኙ አልመሰለኝም። ንግግራቸው ተኝቶ የነቃ ሰው አይመስልማ!። ለጊዜው ዝም ብለው እንጂ። “ዝምታ ወርቅ ነው” የሚል ብሂልን የተቀበሉ አልመሰለኝም። አንደበተ ርቱዕ ናቸዋ! ታዲያ ለምን ዝም ብለው ቆዩ? ዮፍታሄ ንጉሴ ያለው ሆኖባቸው ነው።

“ሲመቸኝ ዝም ብል፣ ዝም ያልሁ መስሎታል፤

ሲታሰብ ነው እንጂ ዝም ማለት የታል” ያለውን።

የአገር ልጆች ተሰብሰቡ አገር አቅኑ። አራሙቻውን ንቀሉ። ወይም እንቦጩን ንቀሉ። ጥላቻና መከፋፈልን አስወግዱ። የልዩነትን ‹‹ዛር›› አባሩ። በአንድነታችን ክበሩ። ፍቅር ስትሉ ዘምሩ፣ አትፍሩ እሱን አውሩ። አንድነትን ዘምሩ። ፍቅርን አብስሩ። እባካችሁ መዝሙረ ሐዋዝ አሰሙን። ለኛም ይባቤ ይሁንልን። ይህን እየሰበካችሁ ብትሞቱስ ሞታችሁ ይባላልን? አይመስለኝም። በዚህ አቋማችሁ ምክንያት ከሞታችሁ ደግሞ

“ለምን ሞተ ቢሉ

ንገሩ ለሁሉ

ሳትደብቁ ከቶ፤

“ከዘመን ተኳርፎ

ከዘመን ተጣልቶ።” በማለት የባለቅኔዎችን ቅኔ ተውሰን እናበረክትልዎታለን። ወይም ዮፍታሄ ንጉሴ እንዳለው

“ከአገሬ ዕድሜ ተርፎ የሚቀረው ዕድሜ፣

ሞተ ነፍስ ይባላል ልናገር ደግሜ፣” ነው በማለት “ሞተ ነፍስ እንዳይባሉ” እናነቃቃቸዋለን። አሊያማ የቁም ሞት ሊሞቱ ነዋ! እሱስ ይቅርባቸው!!!! እንዲህ አይነትስ “ሱስ” አይያዛቸው። አይመጥናቸውም።

 

በፍቃዱ አንዳርጌ መኮንን (www.abyssinialaw.com)

ከመሬት ጋር ሕይወቱ የተሳሰረዉ አርሶ አደር ከመሬት ተዝቆ የማያልቅ ሃብት እንዳለ ያምናል። በመሬቱ ያለዉ መብት ቀጣይነት ያለዉና በእርግጠኛነት ስርዓት ላይ የተመሰረተም እንዲሆን ይፈልጋል። መሬቱን ተጠቅሞ መክበር ሆነ መከበር ይፈልጋል። መሬቱን ሆነ ጥርኝ አፈሩን በዋዛ ፈዛዛ አሳልፎ መስጠት አይፈልግም። ጥግ ድረስ ቢርበዉና ቢቸግረዉ በሬዎቹን ከነበሬ ዕቃ (ሞፈርና ቀንብር) መሸጥ የማይፈልገዉ አርሶ አደር መሬቱን እንዲሁ በቀላል አሳልፎ ይሰጣል ማለት አይቻልም። አርሶ አደሩ ሁሌም በመሬቱ የሰፋ መብት እና ነፃነት እንዲኖረዉም ይፈልጋል። በመሬት ላይ የሚወጡ ሕጎችም ከሌሎች ሕጎች በተለዬ መልኩ ትኩረት የሚፈልጉት ሰፊ ማዕቀፍ ባላቸዉ የሕብረተሰብ ክፍሎች ተፈፃሚ ስለሚሆኑ እና ቀላል የማይባል ማህበራዊ፣ ኢኮኖሚያዊና ፖለቲካዊ ተፅኖኖ ስለሚኖራቸዉ ነዉ። 
አብዛኛዉን ጊዜ በመሬት ላይ የሚዘጋጁ ሕጎች በወጡ ቁጥር አከራካሪ መሆናቸዉ የተለመደ እየሆነ መጥቷል። ቀደም ሲል በገጠር መሬት ላይ የወጡ ሕጎች የአማራ ክልል የገጠር መሬት አስተዳደር እና አጠቃቀም አዋጅ ቁጥር 133/1998 ጨምሮ አርሶ አደሩ በመሬቱ ላይ ያለዉን መብት በተመለከተ ሰፊ የሆነ መብት አልሰጡም በማለት ሲተቹ ቆይተዋል። የተሻሻለዉ የአማራ ክልል ገጠር መሬት አስተዳደር እና አጠቃቀም አዋጅ ቁጥር 252/2009 በተደጋጋሚ ሲነሱ ለነበሩ ችግሮች መልስ በሰጠ መልኩ እንደተዘጋጀ በመግለጽ በአዲስ መልኩ ፀድቋል። አዋጁም እንደገና ሊወጣ የቻለዉ አርሶ አደሩ በመሬቱ ላይ ያለዉን መብት ለማስፋት እንደሆነም በመግቢያዉ ላይ ያትታል። ይህ ሕግ ቀደም ሲል በነበሩ ሕግ ያልታቀፉ መብቶች ዉስጥ አዲስ ነገር ይዞ የመጣ ሲሆን በገጠር መሬት ላይ ያለን የመጠቀም መብት በዋስትና ማስያዝ እንደሚቻልም በአዲስ መልኩ ደንግጓል።


በአዋጅ ቁጥር 252/2009 አንቀፅ 19(1) በገጠር መሬት ላይ ያለን የመጠቀም መብት ለዕዳ በዋስትና ማስያዝ እንደሚቻል መግለፁ አርሶ አደሩ በመሬቱ ላይ ያለዉን መብት ሊያሰፋ የሚያስችልና ተጨማሪ የኢኮኖሚ አማራጭ መሆኑ በበጎነት የሚነሳ ነዉ። ሆኖም በዚህ አዋጅ አንድ አርሶ አደር የመጠቀም መብቱን ለዕዳ በዋስትና ማስያዝ የሚችለዉ በብሔራዉ ባንክ እዉቅና ለተሰጠዉ የገንዘብ ተቋም ብቻ እንደሆነ ገደብ አስቀምጧል። ይህ ማለት ደግሞ አርሶ አደሩ በመሬቱ ላይ ያለዉን የመጠቀም መብት ለዕዳ ዋስትና ማድረግ የሚችለዉ በሕጉ በተቀመጠዉ አበዳሪ ተቋም ብቻ ነዉ ማለት ነዉ። አርሶ አደሩ እስካሁን በመሬቱ ላይ ከነበረዉ መብት የሰፋ መብት በአዲሱ አዋጅ ቢሰጠዉም አሁንም አዋጁ ከትችት አልዳነም። የመጠቀም መብትን በዋስትና ማስያዝ ጋር በተገናኘ አዋጁ ካለበት ክፍተት እና ወደፊት ሕጉ ተግባራዊ ሲሆን ስጋት የሚሆኑ ጉዳዮችን መመልከቱ ችግሩን ከስሩ መረዳት የሚያስችል ነዉ።

ግለሰብ አበዳሪዎችን ያገለለዉ አዋጅ፡- ለምን?


በተሻሻለዉ የገጠር መሬት አዋጅ አንድ አርሶ አደር የመጠቀም መብቱን ለዕዳ ዋስትና ማስያዝ ቢችልም አበዳሪዉን ለመምረጥ መብት አልተሰጠዉም። ብደር ሊወስድም የሚችለዉ ብሔራዊ ባንክ እዉቅና ከሰጣቸዉ ተቋም ብቻ ነዉ። የአበዳሪዉን ተቋም በሕግ አዉጭዉ መወሰኑ አርሶ አደሩ በቀላሉ ያለቢሮክራሲ ብድር ሊበደር የሚችልበትን ሁኔታ የሚያጠብ እንደሆነም ይነገራል። የፌደራል የገጠር መሬት አዋጅ ቁጥር 456/97 ለማሻሻል በረቂቅ ደረጃ ያለ ሕግ እና የአዋጁ ሐተታ ዘምክንያት የመጠቀም መብትን በዕዳ ዋስትና ማስያዝ ከግለሰቦች ለሚበደሩ አርሶ አደሮች የተፈቀደ ሊሆን የሚገባዉ የገንዘብ ተቋማት ተደራሽነታቸዉ ዉስን ስለሆነ ነዉ በማለት ምክንያቱን ያስቀምጣል።


ከዚህ ሐተታ ዘምክንያት መረዳት እንደሚቻለዉ የሕጉ መሻሻል አርሶ አደሩ በመሬቱ ላይ ያለዉን የመጠቀም መብት ለማስፋት ከሆነ በገጠር መሬት ላይ ያለን የመጠበቅ መብት በዋስትና ማስያዝ የሚያስችል ሁኔታ አብሮ ሊዘረጋ እንደሚገባ ነዉ። የገንዘብ ተቋሞች ዉስንነት እንዳለ ሆኖ አርሶ አደሩ ከግለሰቦች ብድር እንዳይወስዱ ክልከላ የተደረገበት ምክንያት ከምን ዓላማ እንደሆነ ግልፅ አይደለም። ከግለሰቦች ብድር መከልከሉ ተገቢ ነዉ በማለት የሚከራከሩ አካሎች ሕግ አዉጭዉ አራጣን ከመከላከል አንፃር የግለሰብ አበዳሪዎችን እንዳገለለ በመግለፅ ይከራከራሉ። ከግለሰቦች የሚበደሩ አርሶ አደሮችን ከመብቱ ማግለል ያስፈለገዉ አራጣን ከመከላከል አንፃር መሆኑ መከራከሪያ ቢቀርብም የብድር ዉሉ በሕጉ በተቀመጠዉ ወለድ መጠን ስለመደረጉ መቆጣጠር ስለሚቻል አራጣ ስጋት ሊሆን እንደማይችል መከራከሪያም ይቀርባል።


የተሻሻለዉ አዋጅ ለምን አበዳሪ ፋይናንስ ተቋሞችን ብቻ ለመምረጥ እንደፈለገ ግልፅ ነገር ባይሆንም በክልሉ በስፋት ለአርሶ አደሩ የብድር አገልግሎት እየሰጠ የሚገኘዉ የአማራ ብድር እና ቁጠባ ተቋም (አበቁተ) ከዚህ አዋጅ ጋር አብሮ እየተነሳ ይገኛል። የዚህ ፅሁፍ አዘጋጅ በተሳተፈበት እና በተሻሻለዉ አዋጅ ዙሪያ በተዘጋጄ አንድ ወርክ ሾፕ አብዛኛዉ የሕግ ባለሙያ(ዳኞች) አዋጁ አርሶ አደሩ የመጠቀም መብቱን ዋስትና አድርጎ ከግለሰቦች እንዳይበደር መከልከሉ በአሁኑ ሰዓት በክልሉ ሰፊ የብድር ሽፋን እየሰጠ የሚገኘዉን አበቁተ ተቋም ከመጥቀም የዘለለ ዓላማ እንደሌለዉ ሲገልፁ እንደነበር መታዘብ ችሏል። 

ከፍተኛ የዕዳ ወለድ ተጋላጭነት፡- 


ከዚህ ጉዳይ ጋር ተያይዞ የሚነሳዉ ሌላዉ ስጋት ለከፍተኛ የዕዳ ወለድ ተጋላጭነት ነዉ። ይህ የከፍተኛ ዕዳ ተጋላጭነት ስጋትም በፌደራል የገጠር መሬት አዋጅ ማሻሻያ ሐተታ ዘምክንያት ተነስቷል። እንደሚታወቀዉ በፍትሐ ብሔር ሕግ የብድር ወለድ መጠን ከዘጠኝ እስከ አስራ ሁለት በመቶ ሲሆን ይህ የወለድ መጠን ከግለሰብ ለተወሰደ ብድር ተፈፃሚም ይሆናል። ሆኖም የገንዘብ ተቋሞች ከፍትሐ ብሔር ሕጉ የተለዬ ወይም ከፍ ባለ ወለድ እንዲያበድሩ ተፈቅዶላቸዉ እየሰሩ ይገኛል። ለምሳሌ የአማራ ብድርና ቁጠባ ተቋም(አበቁተ) ብድር ሲሰጥ እስከ 18 በመቶ ወለድ እንደሚያስብ ይታወቃል። በግልጽ መረዳት እንደሚቻለዉ አንድ አርሶ አደር ከአንድ ገንዘብ ተቋም በ18 በመቶ ወለድ ብድር ከሚወስድ ከግለሰብ እስከ 12 በመቶ ወለድ ብድር ቢወስድ ተጠቃሚ ይሆናል። ከተሻሻለዉ የገጠር መሬት አዋጅ ጋርም ተያይዞ የሚነሰዉ ስጋት አርሶ አደሩን ከገንዘብ ተቋሞች ብቻ እንዲበደር ማድረግ ለከፍተኛ ወለድ ማጋለጥ እና መጉዳት ይሆናል የሚለዉ ይገኝበታል። መብቱን መፈቀድ አስፈላጊ መሆኑ እስከታመነ ድረስ አርሶ አደሩ በዝቅተኛ ወለድ ብድር ሊወስድበት የሚችለዉ ሥርዓት መዘጋት ወይም መገደብ የፍትሐዊነት ጥያቄ ያስነሳል።


የተጓዳኝ ግዴታዎች ፈተና፡-


የፌደራል ገጠር መሬት አዋጅ ማሻሻያ ሐተታ ዘምክንያት ከግለሰብ አበዳሪዎችም መበደር የግድ ያስፈልጋል ከሚልባቸዉ ምክንያቶች ዉስጥ የገንዘብ ተቋሞች ከብድሩ በተጨማሪ ተጓዳኝ ግደታዎችን ስለሚያስቀምጡ አርሶ አደሩን በመብቱ በሙሉ ተጠቃሚ እንዳይሆን ያደርገዋል የሚል ነዉ። እንደሚታወቀዉ የገንዘብ ተቋሞች በተለይም በክልሎች ያሉ እና ለአርሶ አደሩ የብድር አገልግሎት እየሰጡ ያሉ ተቋሞች ብድር የሚሰጡት በቡድን ሲሆን ተበዳሪዎች ከብድሩ ማግስት ጀምሮ በየወሩ እንዲቆጥቡ ግዴታ ይጣልባቸዋል። ከብድር ማግስት በየወሩ የሚቆጠበዉ ገንዘብ ዕዳዉ ተከፍሎ ሲያልቅ ለተበዳሪዉ የሚመለስ ቢሆንም ተደራቢ ግዴታ በመሆን ተበዳሪዉን የሚያጨናንቅ ነዉ። በተጨማሪም በግል መበደር የማይችሉ ሰዎች በቡድን በማይነጣጠል ሃላፊነት ብድር እንዲወስዱ የሚደረግ በመሆኑ ተጓዳኝ የቡድን አባል ካለማግኘት ጀምሮ በቀላሉ ብድሩ እንዳይገኝ ፈተና ይሆናል። በአንጻሩ ከግለሰብ የሚወሰደዉ ብድር በየጊዜዉ ብድሩን ከመመለስ ዉጪ ሌላ ተጓዳኝ ግዴታ የማይጭን በመሆኑና መያዣ የሚሆነዉ ነገር እስካለ ድረስ ሌላ የተለዬ መስፈርት ስለማይጠይቅ የብድሩን ሂደት ቀላል ያደረግዋል። ከገንዘብ ተቋሞች ብቻ ብድር ሊወሰድ ይገባል በማለት በገደብ ማስቀመጡ ለሌሎች ተጓዳኝ ግዴታዎች የሚያጋልጥና ብድር የማግኘቱን ሂደት አስቸጋሪ የሚያደረገዉ ስለሆነ ሕግ አዉጭዉ ጉዳዩን ከአርሶ አደሩ ጥቅም አንጻር ተመልክቶታል የሚለዉን አከራካሪ ያደርገዋል።

 

የፌደራል አዋጅ አስፍቶ የሰጠዉን መብት ክልሎች መገደብ ይችላሉ?


በኢፌዲሪ ሕገ-መንግስት አንቀጽ 52(2)(መ) እና በፌደራል የገጠር መሬት አዋጅ ቁጥር 456/97 አንቀጽ 17(1) መሰረት ክልሎች የገጠር መሬትን በተመለከተ ለማስተዳደር እና አጠቃቀሙን ለመወሰን ህግ ሊያወጡ እንደሚችሉ ይናገራል። በዋናነት ክልሎች ያለዉን ክልላዊ ተጨባጭ ሁኔታ ግምት ዉስጥ በማስገባት ስለገጠር መሬት አጠቃቀም ሕግ ማዉጣት ቢችሉም መሰረታዊ በሚባሉ ጉዳዮች ከፌደራል የመሬት አዋጅና ከሕገ መንግስቱ በተለዬ መልኩ ሕግ ማዉጣት ስልጣን አልተሰጣቸዉም። በገጠር መሬት ያለን የመጠቀም መብት ለዕዳ ዋስትና ማስያዝ በፌደራል ሆነ በክልሉ የገጠር መሬት አዋጅ በዝምታ ታልፎ እንደነበር ግልጽ ነዉ። በረቂቅ ደረጃ ቢሆንም የፌደራል የገጠር መሬት አዋጅ በዝምታ ያለፈዉን መብት በግልጽ አርሶ አደሩ የመጠቀም መብቱን መያዣ በማድረግ ከግለሰቦች ሆነ ከገንዘብ ተቋሞች ብድር ሊወስድ እንደሚችል አስቀምጧል። ይህ መብት ቀደም ሲል በግልፅ ያልተሰጠ አዲስ መብት እንደመሆኑ ክልሎችም ይህንን መብት ከፌደራል ሕጉ ጋር አጣጥመዉ ማዉጣት ይጠበቅባቸዋል። የፌደራል አዋጁ በረቂቅ ደረጃ ያለ ገና ያልፀደቀ በመሆኑ የክልሉ ከፌደራሉ አዋጅ በተለዬ የአርሶ አደሩን የመጠቀም መብት በዋስትና ማስያዝ ላይ አጥቦ ደንግጓል ለማለት መደምደም ባይቻልም በምክንያታዊ መመዘኛ አርሶ አደሩ ከግለሰቦች እንዳይበደር መከልከሉ ፍትሐዊ አይመስልም።
በተሻሻለዉ አዋጅ ቁጥር 252/2009 አንቀፅ 24(1) አንድ ኢንቨስተር በሊዝ የወሰደዉ የገጠር መሬት ላይ ያለን የመጠቀም መብቱን መያዣ አድርጎ ሲበደር ከግለሰብ ብድር እንዳይወስድ ገደብ አልተደረገበትም። ለአርሶ አደሩ ሲሆን ብድር መወሰድ የሚችለዉ ከገንዘብ ተቋማት ብቻ ሲሆን መሬትን በሊዝ ለያዘ ኢንቨስተር ግን ብድር የሚወስድበት አካል ላይ ገደብ አለመደረጉ ሕጉ ሊያሳካዉ የፈለገዉ ዓላማ ግልጽነት እንዲጎድለዉ አድርጎታል። ችግሩ ያለዉ ከግለሰብ አበዳሪዎች ከሆነ ኢንቨስተሩም ከግለሰቦች የመጠቀም መብቱን ዋስትና በማድረግ ብድር እንዳይወስድ እንደ አርሶ አደሩ መከልከል ነበረበት ወደሚል ስሌት ያስገባናል። ሆኖም ከግለሰቦች ብድር የተከለከለበት ገፊ ምክንያት ስላልተገለፀ ስሌታችን ዋጋ አልባ ያደርገዋል። ሕይወቱ ከገጠር መሬት ጋር በጥብቅ የተሳሰረዉ አርሶ አደር አንድ መሬት በሊዝ ከወሰደ ኢንቨስተር የሰፋ መብት እና ነፃነት በመሬቱ ላይ እንዲኖረዉ ይፈልጋል፤ያስፈልገዋልም። በዚህ ረገድም ሕግ አዉጭዉ ጥንቃቄ ማድረግ ነበረበት።


በአጠቃላይ የተሻሻለዉ የአማራ ክልል የገጠር መሬት አስተዳደርና አጠቃቀም አዋጅ አርሶ አደሩ በመሬቱ ላይ ያለዉ ተጠቃሚነት እንዲሰፋና አማራጭ የኢኮኖሚ ምንጭ እንዲኖረዉ ለማድረግ የመጠቀም መብቱን ለእዳ ዋስትና ማስያዝ እንደሚችል መፍቀዱ ተገቢነት ያለዉ ቢሆንም መብቱ ተፈፃሚ የሚሆነዉ ከገንዘብ ተቋሞች ብቻ ብድር ሲወሰድ ነዉ በማለት ጥብቅ ገደብ ማስቀመጡ ሕጉ የተሻሻለበትን ዓላማ እንዳያሳካ የሚጎትት ነዉ። በሌላ አገላለጽ ሥጋ ሰጥቶ ቢለዋ እንደመንሳት ነዉ። የገንዘብ ተቋማት ካላቸዉ ተደራሽነት እና ከሚያስቀምጡት ጥብቅ የብድር ሂደት፣ ለብድር ከሚያስቡት ከፍተኛ የወለድ መጠን እንዲሁም ከብድር በኋላ በሚያስቀምጡት ተጓዳኝ ግዴታዎች አንፃር የተሻለ የብድር አማራጭ ሊሆን የሚችለዉን ከግለሰቦች መበደር ክልከላ ማድረጉ አጠያያቂ ነዉ። ሕጎች ሲወጡ በሕጉ መብት የተሰጣቸዉ አካሎች መብታቸዉን ተግባራዊ የሚያደርጉበት ምቹ ሥርዓት አብሮ መፍጠር እንዳለበት ይታመናል። አርሶ አደሩ በመሬቱ ላይ ያለዉን የመጠቀም መብት ለእዳ መያዣነት ሲፈቀድለትም በተጓዳኝ መብቱ ተፈፃሚ የሚሆንበትን የሰፋ ዕድል እና ምቹ ሁኔታ መፈጠር እያለበት መብቱን ተፈጻሚ የሚያደርግበት ሥርዓት አጥቦ መደንገጉ ተገቢነት አልነበረዉም። ሕግ አዉጭዉ አካልም ጉዳዩን እንደገና ተመልክቶ አርሶ አደሩ በመሬቱ ላይ ያለዉን የመጠቀም መብት ለብድር የሚስያይዝበትን ስርዓት ሊያሰፋ በሚችል መልኩ ማሻሻያ ሊያደርግ ይገባዋል።

 

ልጅ ዓምደጽዮን ምኒልክ ኢትዮጽያ

 

አርጀንቲናዊው የማርክሲስት አብዮተኛ፣ የነፃነት ታጋይ፣ ሐኪም፣ ደራሲ፣ መምህር፣ ዲፕሎማት፣ የወታደራዊ ሳይንስ ባለሙያና የጦር መሪ … ኧርኔስቶ “ቼ” ጉቬራ (ቼ ጌቫራ - Spanish) የተገደለው ከዛሬ 50 ዓመታት በፊት (መስከረም 29 ቀን 1960 ዓ.ም/October 9, 1967 G.C) ነበር።


በወጣትነት እድሜው የደቡብ አሜሪካ አገራትን ተዘዋውሮ የተመለከተው “ቼ” ፣ በየሀገራቱ የነበረው ድህነትና ኢ-ፍትሃዊነት የላቲን አሜሪካ ሕዝብ ከተጫነበት የጭቆና ቀንበር እንዲወጣ የበኩሉን አስተዋፅኦ ማበርከት እንዳለበት አስገደደው።
ዝነኛው አብዮተኛ “ቼ” አስቦም አልቀረ፤ በጓቴማላ፣ በኩባ፣ በሜክሲኮ፣ በቦሊቪያ … እየተዘዋወረ ከነፃነት ታጋዮች ጎን ተሰልፎ አምባገነኖችን ተፋልሟል።


ከአሜሪካ ምድርም ወጥቶ ወደ አፍሪካ ተሻገረና ከአልጀሪያና ከኮንጎ የነፃነት ተዋጊዎች ጋር ተገናኝቶ እርዳታ እንዳደረገ ታሪኩ ያስረዳል። ወደ ሶቭየት ኅብረት፣ ዩጎዝላቪያና ሌሎች ሀገራትም በመሄድ የዘመኑን ማኅበረ-ኢኮኖሚዊና ፖለቲካዊ ነባራዊ ሁኔታዎች ተመልክቷል።


አብዮተኛው ቼ በህዳር 1959 ዓ.ም ቦሊቪያ ዋና ከተማ ላ ፓዝ ሲደርስ፣ የአምባገነኑ ሬኔ ባሬንቶስ ሐገር የመጨረሻ መዳረሻዬ ትሆናለች ብሎ አላሰበም ነበር። በማርክሲስታዊ ርዕዮተ ዓለም ተከታይነቱና በአብዮተኛነቱ ምክንያት የማርክሲዝም-ሌኒኒዝም ርዕዮተ-ዓለምን ለማጥፋት ላይ ታች ስትል በነበረችው አሜሪካና፣ በድህነትና በጭቆና ቀንበር የሚማቅቀውን ሕዝብ “እያሳመፀብን ነው” ብለው … እንኳን እርምጃው ስሙ ባስፈራቸው የደቡብ አሜሪካ አምባገነኖች በጥብቅ ሲፈለግ የነበረው “ቼ”፣ (መስከረም 28 ቀን 1960 ዓ.ም/October 8 1967 G.C) ፌሊክስ ሮድሪጌዝ በተባለ ኩባን ከድቶ ለአሜሪካው ማዕከላዊ የስለላ ተቋም (CIA) ሲሰራ በነበረና፣ ክሎስ ባርቢ በተባለ የናዚ የጦር ወንጀለኛ ምክርና ጥቆማ “ቼ” በቦሊቪያ ወታደሮች ቆስሎ ተማረከ።


“…1800 የሬኔ ባሬንቶስ ወታደሮች ጥቂት ቁጥር ያላቸውን ተዋጊዎች ከበው የተኩስ ናዳ ሲያዘንቡባቸው “ቼ” ቆስሎ ስለነበር፣ ከመማረክ ውጭ አማራጭ አልነበረውም” ሲል የአብዮተኛውን የሕይወት ታሪክ የፃፈው ሊ አንደርሰን ጽፏል።


በተያዘበት እለትም ተዋጊ ጓዶቹ የት እንዳሉ ሲጠየቅ ትንፍሽ ሳይል ቀረ። ቦሊቪያንና ሕዝቧን እንዳሻው ሲያሽከረክራቸው የነበረው ፕሬዝደንቱ ሬኔ ባሬንቶስ፣ ጀግናው አብዮተኛ ከታሰረበት ሊያመልጥ ይችላል ብሎ በመስጋቱ “ተዋጊ ጓዶቹ የት እንዳሉ እንደገና ይጠየቅ” ብላ ስትጮህ የነበረችውን አሜሪካን እንኳ አልማሰማም ብሎ በቶሎ እንዲገደል ትዕዛዝ አስተላለፈ። ቀደም ሲል ጓደኞቹ በ”ቼ” ተዋጊዎች የተገደሉበት ማሪዮ ቴራን የተባለ የ27 ዓመት የመጠጥ ሱሰኛና የአምባገነኑ ሬኔ ባሬንቶስ ወታደር “ቼ”ን ለመግደል ጥያቄ አቅርቦ ስለነበር ተፈቀደለት።


ሱሰኛው ማሪዮ ቴራን “ቼ”ን ሊገድለው ወደእርሱ ሲጠጋ “… ልትገድለኝ እንደመጣህ አውቃለሁ፤ ተኩስ! ፈሪ! አንተ መስራት የምትችለው ሰው መግደል ብቻ ነው …” ብሎ ሲሞት እንኳ እንደማይፈራ ነግሮታል። ገዳዩ ቴራንም ዝነኛው አብዮተኛ ላይ ዘጠኝ ጊዜ አከታትሎ ተኮሰበት! አምስት ጥይቶች እግሮቹ ላይ፣ ቀኝ ትከሻው፣ ክንዱ፣ ደረቱና ጉሮሮው ላይ ደግሞ አንድ አንድ ጥይቶች አርከፈከፈበት። የዝነኛው አብዮተኛ ሕይዎትም አ ለ ፈ!


የአብዮተኛው ኧርኔስቶ “ቼ” ጉቬራ የረጅም ጊዜ ወዳጅና የትግል ጓድ የነበሩት የኩባው መሪ ፊደል አሌሃንድሮ ካስትሮ ሩዝ (ፊደል ካስትሮ)፣ እ.አ.አ በ1997 በሳንታ ክላራ ከተማ ለወዳጃቸው የመታሰቢያ ሃውልት እንዲቆምላቸው አድርገዋል።


እ.አ.አ ከ1957 እስከ 1968 ለአሜሪካው ማዕከላዊ የስለላ ተቋም (CIA) ሲሰራ የነበረና በኋላ ደግሞ ከድቶ ኩባ የቀረ አንድ የስለላ ሰው “በወቅቱ ሲ.አይ.ኤን በዓለም ላይ እንደ “ቼ” ጉቬራ የሚያስፈራውና የሚያስጨንቀው ሰው አልነበረም፤ ምክንያቱም ሰውየው ማንኛውንም ዓይነት ትግል ለመምራትና በድል ለማጠናቀቅ ያለው ችሎታ ብቻ ሳይሆን ግርማ ሞገሱም ጭምር ያስፈራ ነበር” በማለት አሜሪካ “ቼ”ን ምን ያህል ትፈራው እንደነበር ምስክርነቱን ሰጥቷል።


የዝነኛው አብዮተኛ ስም በእኛም ሀገር ታዋቂ ነው። “ፋኖ ተሰማራ ፋኖ ተሰማራ፣ እንደ ሆ ቺ ሚንህ እንደ ቼ ጉቬራ” ተብሎ እምቢተኝነት ተሰብኮበታል፤ አብዮት ተቀጣጥሎበታል።

 

በቅዱስ መሀል

 

የካናዳው ፍሬዘር ተቋም እና የዓለም የኢኮኖሚ ነጻነት ኔትወርክ በየአመቱ የሚያወጣውን ሪፖርት ከሰዓታት በፊት ይፋ አድርጓል።  ሪፖርቱ 159 ሃገራትን ያካተተ ሲሆን ኢትዮጵያ በዘንድሮው ሪፖርት አምና ከነበረችበት የ145ኛ ደረጃ ወደታች አንድ ደረጃ ዝቅ በማለት የ146ኛ ደረጃን አግኝታለች።  ሆንግ ኮንግ እንደ ሁሌውም የአንደኛ ደረጃን የያዘች ሲሆን ሲንጋፖር፣ ኒውዚላንድ፣ ስዊዘርላንድ፣ አየርላንድ፣ እንግሊዝ፣ ሞሪሽየስ፣ ጆርጂያ፣ አውስትራሊያ እና ኢስቶኒያ ከሁለተኛ እስከ አስረኛ ደረጃን ተቀዳጅተዋል።  የዚህ ዓመት ሪፖርት ልዩ የሚያደርገው የመረጃው ጥንቅር በአንጻራዊነት ከሌሎቹ ዓመታት የተሟላ ሆኖ መገኘቱ እና የጾታ ዕኩልነትን ሴቶች በየሃገሩ ባላቸው የኢኮኖሚ ነጻነት አንጻር ሚዛን ላይ ተቀምጦ ለመለካት መብቃቱ ነው። ኢትዮጵያ በዚህ መለኪያ ከ1 ነጥብ 0.78 ማግኘት ችላለች።


የኢኮኖሚ ነጻነት እና ብልጽግና ቀጥተኛ ቁርኝት ያላቸው ሲሆን በሪፖርቱ ከተካተቱ 159 ሃገራት ውስጥ ዝቅተኛ ደረጃ ላይ የሚገኙት በጨቋኝ ስርዓት ስር የሚገኙ ሃገራት እና በድህነት የሚታወቁት ናቸው። የሪፖርቱን የመጨረሻውን 10ደረጃዎች የያዙት ኢራን፣ ቻድ፣ በርማ፣ ሶሪያ፣ ሊቢያ፣ አርጀንቲና፣ አልጀሪያ፣ ኮንጎ ሪፐብሊክ፣ ማዕከላዊ አፍሪካ ሪፐብሊክ፣ እና ቬንዙዌላ ናቸው። ሪፖርቱ ለዓለም ዓቀፍ ማህበረሰብ ዝግ የሆኑትን ሰሜን ኮሪያን እና ኩባን ከሃገራቱ በቂ መረጃ ማግኘት ባለመቻሉ ሊያካትት አልቻለም። የዘንድሮው ሪፖርት አሜሪካ እና ካናዳን እኩል በ11ኛ ደረጃ ላይ ሲያስቀምጥ ሌሎች ግዙፍ የኢኮኖሚ ሞተር ከሚያንቀሳቅሱ ሃገራት ውስጥ ደግሞ ጀርመንን በ23ኛ ደረጃ፣ ጃፓንን በ39ኛ ደረጃ፣ ሕንድን በ95ኛ ደረጃ፣ ሩሲያን በ100ኛ ደረጃ፣ ቻይናን 112ኛ እንዲሁም ብራዚልን 137ኛ ደረጃ ላይ አስቀምጧቸዋል።


ከፍተኛ የኢኮኖሚ ነጻነት ባለባቸው ሃገራት ውስጥ የሚኖሩ ሰዎች ሃብታም፣ የፖለቲካ እና ሲቪክ መብት ነጻነት ባለቤት እንዲሁም  የመኖር ዕድሜያቸውም ነጻነት ከሌለባቸው ሃገራት አንጻር ሲታይ በ25ዓመታት ያህል ልቆ መገኘቱን በጋራ ጥናት ያደረጉት የፍሎሪዳ ስቴት ዩኒቨርስቲው ጀምስ ጉዋርቴይ፣ የሳውዘርን ሜቶዲስት ዩኒቨርስቲው ፕሮፌሰር ሮበርት ላውሰን እና  የዌስት ቨርጂኒያው የምጣኔ ሃብት ጠበብት ጆሹዋ ሆል ግልጥ አድርገዋል። በሪፖርቱ ከፍተኛውን ደረጃ የተቆጣጠሩት ሃገራት ዜጎች አማካይ የነፍስ ወከፍ ገቢ 42,463 የአሜሪካ ዶላር ሲሆን በሪፖርቱ ማዕከላዊ ደረጃን የተቆናጠጡት ሃገራት ደግሞ 6,036 ዶላር ያህል አማካይ ገቢ ያገኛሉ። ሪፖርቱ የኢኮኖሚ ነጻነት አለባቸው ብሎ ባስቀመጣቸው ሃገራት ከሚገኙት ድሆች ውስጥ የ10በመቶ ያህሉ አማካይ ገቢ ብቻ (11,998 ዶላር) የኢኮኖሚ ነጻነት ከሌለባቸው ሃገራት ዜጎች ጠቅላላ የነፍስ ወከፍ ገቢ አንጻር በአማካይ ሁለት እጥፍ ይበልጣል።


የሪፖርቱ መመዘኛዎች በሆኑት አምስት የኢኮኖሚ ነጻነት አውታሮች ውስጥ ኢትዮጵያ በሶስቱ መመዘኛዎች ያሻሻለች ሲሆን በሁለቱ ደግሞ ደረጃዋ አሽቆልቁሏል።  ሪፖርቱ ሚዛን ከ1 እስከ 10 በሚሰጥ በየተለያዩ መመዘኛዎች ነጥብ አማካይ ድምር ውጤት መሰረት የሃገራትን የኢኮኖሚ ነጻነት ደረጃ ይዳስሳል። በሪፖርቱ የመጀመሪያ የኢኮኖሚ ነጻነት መመዘኛ መነጽር ሆኖ በቀረበው የቢዝነስ ሕግጋት እና ደምቦችን እንመልከት። ይህ መመዘኛ ለንግድ የሚውል የብድር አገልግሎት እና የወለድ ተመን ቁጥጥር፣ የስራ ቅጥር ውል እና የቅጥር ዝቅተኛ የደመወዝ ክፍያ ወለል ነጻነት መኖር አለመኖር፣ የቢዝነስ ድርጅት እና ነጋዴዎችን ገዳቢ ሕግ መኖር አለመኖር፣ ለንግድ ምዝገባ የሚወስደው ቀናት እና የቢሮክራሲ ውጣ ውረድ ስፋት፣ የንግድ ፍቃድ አሰጣጥ ሂደት እና በዚያ ዙሪያ ያሉ ቢሮክራሲዎችን ለማለፍ የሚደረጉ ሕገወጥ የገንዘብ ክፍያዎችን ሁሉ ይዳስሳል። በዚህ ዙሪያ ኢትዮጵያ አምና ከነበራት የ6.23 ነጥብ ዘንድሮ ወደ 6.05 ዝቅ ብላለች።


ሁለተኛው መለኪያ ሚዛን ኢትዮጵያ ከውጩ ዓለም ጋር ያላትን የኢኮኖሚ ትስስር የሚመለከት ሲሆን ሪፖርቱ ሃገሪቱ አምና ከነበራት የ5.22 ውጤት ወደ 5.23 ከፍ ማለቷን ያሳያል። በዚህኛው የኢኮኖሚ ነጻነት መለኪያ ሚዛን ኢትዮጵያ ወደ ሃገርቤት በሚገቡ ሸቀጦች እና ምርቶች ላይ የምትጥለው ታሪፍ፣ የንግድ ማነቆ የሆኑ መመሪያዎች እና ደምቦች፣ በጥቁር ገበያ ላይ የሚደረግ የውጭ ገንዘቦች ግብይት ነጻነት እንዲሁም በሃገሪቱ ያለውን የገንዘብ ፍሰት ነጻነት እና የውጭ ኢንቨስትመንት ገደቦች ጥልቀት ይዳስሳል። የኢትዮጵያ ኢኮኖሚ  የገበያ ተዋናዮች እና ውድድር ደካማ ከሆኑት የሃገሪቱ ተቋማት በተጨማሪ ግልጽነት እና ነጻነት የሌለበት መሆኑ ሃገሪቱ የዓለም ንግድ ድርጅትን ለመቀላቀል ያላትን ሕልም እስከዛሬ እውን እንዳይሆን ካደረጉት እንቅፋቶች መሃል አንዱ ነው። የኢትዮጵያ ኢኮኖሚ ወደ ውጭ በምትልከው ቡና፣ ወርቅ፣ የጨርቃ ጨርቅ ምርቶች እና የቆዳ ውጤቶች እንዲሁም የቅባት እህሎች እና ሌሎች የግብርና ምርቶች አማካይነት ከዓለም ገበያ ጋር  የተቆራኘ ቢሆንም መንግስት በሚከተለው ፖሊሲ ምክንያት በሃገሪቱ የባንክ ሲስተም፣ የካፒታል ገበያ እና የቢዝነስ ስራዎች ላይ የማያሰራ ከፍተኛ ቁጥጥር መኖር ኢትዮጵያ ያላትን አቅም ተጠቅማ ወደተሻለ የኢኮኖሚ እና የማህበረስብ ዕድገት ምዕራፍ እንዳትደርስ እንቅፋት ሆኗታል።


የሪፖርቱ ሶስተኛው ሚዛን የገንዘብ ፍሰት መጨመር እና ግሽበትን የሚመለከት ሲሆን በዚህ ዘርፍ ሪፖርቱ ኢትዮጵያ አምና ከነበረችበት የ 5.47 ነጥብ ወደ 5.42 ነጥብ ዝቅ ማለቷን ያሳያል። አራተኛው የኢኮኖሚ ነጻነት መመዘና መህልቁን የሚጥለው በሕግ ስርዓት እና በንብረት ባለቤትነት መብት ላይ ሲሆን በዚህኛውም ሃገሪቱ አምና ካስመዘገበችው የ4.47 ውጤት ወደ 4.61 ከፍ ብላለች። ይህኛው መመዘኛው የፍትሕ ስርዓቱ እና የዳኞች ገለልተኛነት፣ የሕግ ስርዓቱ ተዓማኒነት፣ የፖሊስ ታማኝነት፣ የወታደራዊ ተቋሙ በሕግ የበላይነት እና በፖለቲካው ላይ የሚያደርገውን ጣልቃ ገብነት፣ የሕጋዊ ውል ጥንካሬ እና ተፈጻሚነት እንዲሁም ወንጀል በቢዝነስ ላይ ያለውን ተጽእኖ ስፋት እና ልክ በመዳሰስ በተጠቀሱት ዘርፎች ኢትዮጵያ ጥቂት ማሻሻያ እንዳረገች ይጠቁማል።


የኢኮኖሚ ነጻነቱ አምስተኛ መመዘኛ የመንግስት መጠንና ልክን ይዳስሳል። ይሄውም መንግስት በኢኮኖሚው ውስጥ ያለውን ድርሻ እና የሚያደርገውን ጣልቃ ገብነት፣ የመንግስት ገንዘብ አጠቃቀም እና ወጭ እንዲሁም የኩባንያ ግብር ተመንን በመቃኘት ኢትዮጵያ አምና ከነበራት የ6.11 ውጤት ዛሬ በወጣው ሪፖርት ወደ 6.62  መጠነኛ ጭማሪ አሳይታለች። በአጠቃላይ የሪፖርቱ ጥቅል መግለጫ ከአምናው አንድ ደረጃ ዝቅ ያላቸውን ኢትዮጵያ የኢኮኖሚ ነጻነት ከሌለባቸው ሃገራት ጎራ መድቧታል። ጎረቤት ኬንያ በምስራቅ አፍሪካ ከፍተኛ የኢኮኖሚ ነጻነት ያለባት ሃገር ተብላ ስትመደብ በአጠቃላይ ጥቅል መግለጫም ኬንያ ማዕከላዊ የኢኮኖሚ ነጻነት ካለባቸው ሃገራት ቀጥላ በሁለተኛ ደረጃ ተመድባለች።


በአፍሪካ በሕዝብ ብዛቷ ሁለተኛ በሆነችው ሃገር ኢትዮጵያዊያን የሚያገኙት ዓመታዊ የነፍስ ወከፍ ገቢ ከምስራቅ አፍሪካ ዝቅተኛው ነው። በዓለም የመጨረሻ ድሃ በሆነችው ኢትዮጵያ የኢኮኖሚ ነጻነት ማሽቆልቆሉ የኢትዮጵያ ኢኮኖሚ ዘላቂ ምሰሶ ላይ አለመቆሙን ይመሰክራል። የኢትዮጵያ ኢኮኖሚ ከፍተኛ የስትራክቸራል ችግር እንዳለበት ዓይኑን የገለጠ ሁሉ ሊያየው በሚችል ደረጃ መግዘፉም አሌ አይባልም። ይሄ የኢኮኖሚ መዛነፍም ካለፉት ጥቂት ዓመታት ወዲህ የሃገሪቱን የፖለቲካ አምድ ሲነቀንቀው ዓለም እየታዘበ ያለበት ሰውት ነው። የኢኮኖሚ ነጻነት ቁልቁል መውረድ የሕግ የበላይነት እና የፍትህ ተቋማት ነጻነት፣ የሃይማኖት ነጻነት፣ የሰው ሃይል ዕድገት ነጻነት፣ የሞላዊነት እና የማህበረሰብ ብልጽግና ውድቀት አመላካችም ነው።


የኢኮኖሚ ነጻነት ከሌለ የሲቪል ማህበረሰብ ተቋማት ነጻነት አይኖርም። ነጻነት የሌላቸው የሲቪል ማህበረሰብ ተቋማት ደግሞ ደካማ ናቸው። በምስራቅ አፍሪካ ደካማ የሲቪል ማህበረሰብ ተቋማት የሚገኙትም በኢትዮጵያ ውስጥ ነው። ጠንካራ የሲቪል ማህበረሰብ ተቋማት ባሉበት ሃገር ጠንካራ የመንግስት ተቋማት እና የፍትህ አካላት እንደሚኖሩ ከጎረቤት ኬንያ ማየት እንችላለን። በቅርቡ የሃገሪቱ ጠቅላይ ፍርድ ቤት ዓለም ‘ትክክለኛ’ ሲል  የመሰከረለትን ፕሬዝዳንታዊ ምርጫ ‘ሕገመንግስቱን የተከተለ አይደለም!’ በማለት የምርጫ ውጤቱን ሰርዞ ሌላ ምርጫ እንዲደረግ ማዘዙ ኬንያ ያለችበትን የፍትህ እና የዳኝነት ነጻነት ከማሳየቱም በላይ ለአፍሪካ ተስፋ ፈንጥቆላት አልፏል።

 

በዲ/ን ዳንኤል ክብረት

(http://www.danielkibret.com)

በእምነት ታሪክ ውስጥ የታሪክ፣ የአርኬዎሎጂ እና የቅርስ ጥናት ሰዎችን ያስጨነቁ ሁለት ጥያቄዎች አሉ። ታቦተ ጽዮን እና ጌታ የተሰቀለበት መስቀል የት ነው ያሉት? የሚሉት ጥያቄዎች። እነዚህን ጥያቄዎች ለመመለስ አሰሳዎች፣ ቁፋሮዎች፣ መዛግብትን የማመሳከር ሥራዎች፣ አሉ የተባሉ የይዞታ ጥያቄዎችን የመመርመር ፍተሻዎች በመካሄድ ላይ ናቸው። በጣም የሚገርመው ነገር ግን የዓለም ቅርሶች መናኸርያ የሆነችው ኢትዮጵያ ሁለቱንም በተመለከተ ለዓለም የምትገልጣቸው ነገሮች አሏት።

ሰሞኑን በሀገራችን ኢትዮጵያ የመስቀል በዓል በመከበር ላይ በመሆኑ «ለመሆኑ ጌታ የተሰቀለበት መስቀል የት ነው ያለው?» የሚለውን ጥያቄ በተመለከተ ያሉ መረጃዎችን እንቃኝ።

የመስቀሉ መጥፋት

በአብያተ ክርስቲያናት ከሚነገረው ትውፊት በስተቀር ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስ ተሰቅሎት የነበረው መስቀል እንዴት ሊጠፋ እንደቻለ የተመዘገበ ታሪክ እኔ አላገኘሁም። አብዛኞቹ ጥንታውያን አብያተ ክርስቲያናት ግን አይሁድ በመስቀሉ ላይ ይደረግ የነበረውን ተአምራት በመቃወም ከክርስቲያኖች ነጥቀው እንደ ቀበሩት ይተርካሉ። የቤተ ክርስቲያን ታሪክ ጸሐፊው አውሳብዮስ የቆስጠንጢኖስ የሕይወት ታሪክ /Life of Constantine/ በተሰኘው መጽሐፉ ላይ በክርስቲያኖች ዘንድ ታላቅ ሥፍራ የነበረው የጌታ መቃብር ተደፍኖ በላዩ ላይ የቬነስ ቤተ ጣዖት ተሠርቶ እንደ ነበር ይናገራል። አውሳብዮስ በዝርዝር አይግለጠው እንጂ ይህ የቬነስን ቤተ መቅደስ በጎልጎታ ላይ የመሥራቱ ጉዳይ የሮሙ ንጉሥ ሐድርያን በ135 ዓ.ም ኢየሩሳሌምን Aelia Capitolina አድርጎ እንደ ገና ለመገንባት የነበረው ዕቅድ አካል ነው።

አይሁድ በሮማውያን ላይ እስከ ዐመጹበት እና ኢየሩሳሌም ከክርስትና በኋላ ለመጀመርያ ጊዜ እስከ ጠፋችበት እስከ 70 ዓም ድረስ መስቀሉ በክርስቲያኖች እጅ እንደ ነበር ይታመናል። በኋላ ግን ክርስቲያኖቹ የሮማውያንን እና የአይሁድን ጦርነት በመሸሽ ከኢየሩሳሌም ወጥተው ወደ ሌሎች ሀገሮች ሲሰደዱ፤ በኋላም በባር ኮባ ዐመፅ ጊዜ /132-135 ዓም/ ኢየሩሳሌም ፈጽማ በሮማውያን ስትደመሰስ የመስቀሉ እና የሌሎችም ክርስቲያናዊ ንዋያት እና ቅርሶች ነገር በዚያው ተረስቶ ቀረ። ንጉሥ ሐድርያንም የኢየሩሳሌም ከተማን ነባር መልክ በሚለውጥ ሁኔታ እንደ ገና ሠራት። ያን ጊዜ ነው እንግዲህ የቬነስ ቤተ መቅደስ በጌታችን መቃብር ላይ የተገነባው። ቆስጠንጢኖስ ለኢየሩሳሌሙ ኤጲስ ቆጶስ ለአቡነ መቃርዮስ በጻፈው እና ሶቅራጥስ እና አውሳብዮስ መዘግበው ባቆዩን ደብዳቤ ላይ ይህ ታሪክ ተገልጧል።

ቀጣዮቹ 300 ዓመታት ለክርስቲያኖች የመከራ ጊዜያት ነበሩ። የሮም ቄሳሮች ክርስትናን እና ክርስቲያኖችን የሚያሳድዱባቸው ዓመታት በመሆናቸው መስቀሉን የመፈለግ ጉዳይ በልቡና እንጂ በተግባር ሊታሰብ አይችልም። ዓመታት እያለፉ ሲሄዱም ኢየሩሳሌም እየተዘበራረቀች እና የጥንት መልኳ እየተቀየረ በመሄዱ በጌታ መቃብር ላይም የሮማ አማልክትን ለማክበር ቤተ መቅደስ በመሠራቱ ነገሩ ሁሉ አስቸጋሪ እየሆነ ሄደ።

የመስቀሉ እንደገና መገኘት

ጥንታውያን የቤተ ክርስቲያን ታሪክ ጸሐፊዎች መስቀሉን እንደገና ያገኘችው ንግሥት ዕሌኒ መሆንዋን ይናገራሉ። በ380 ዓም አካባቢ የተወለደው ታሪክ ጸሐፊው ሶቅራጥስ Ecclesiastical History በተሰኘው መጽሐፉ ላይ በምእራፍ 17 መስቀሉ እንዴት እንደ ተገኘ ዝርዝር መረጃ ይሰጠናል። ንግሥት ዕሌኒ ወደ ኢየሩሳሌም ተጉዛ በጎልጎታ የጌታ መቃብር ላይ የተሠራውን የቬነስ ቤተ መቅደስ አፈረሰችው፤ ቦታውንም በሚገባ አስጠረገችው። በዚያን ጊዜም የጌታችን እና የሁለቱ ሽፍቶች መስቀሎች ተገኙ። ከመስቀ ሎቹም ጋር ጲላጦስ የጻፈው የራስጌው መግለጫ አብሮ ተገኘ።

ሶቅራጥስ ከሦስቱ መስቀሎች አንዱ የክርስቶስ መሆኑን እንዴት ሊታወቅ እንደቻለ ሲገልጥ እንዲህ ይላል «አቡነ መቃርዮስ በማይድን በሽታ ተይዛ ልትሞት የደረሰችን አንዲት የተከበረች ሴት አመጡ። ሁለቱን መስቀሎችንም አስነኳት፤ ነገር ግን ልትድን አልቻለችም፤ በመጨረሻ ሦስተኛውን መስቀል ስትነካ ድና እና በርትታ ተነሣች። በዚህም የጌታ መስቀል የትኛው እንደሆነ ታወቀ» ይላል። ከዚያም ንግሥት ዕሌኒ በጌታ መቃብር ላይ ቤተ ክርስቲያን አሠራች። ከመስቀሉ የተወሰነውን ክፍል ከፍላ ከችንካሮቹ ጋር ወደ ቁስጥንጥንያ ስትወስደው ዋናውን ክፍል በጎልጎታ ቤተ ክርስቲያን ተወችው።

ይህንን ታሪክ ሄርምያስ ሶዞሜን የተባለው እና በ450 ዓም አካባቢ ያረፈው ታሪክ ጸሐፊም Ecclesiastical History, በተሰኘው ጥንታዊ መጽሐፉ በክፍል ሁለት ምእራፍ አንድ ላይ ይተርከዋል። ዞሲማን እንደሚለው በ325 ዓም የተደረገው ጉባኤ ኒቂያ ሲጠናቀቅ የቆስጠንጢኖስ ትኩረት ወደ ኢየሩሳሌም ዞረ።

ምንም እንኳን ሶዞሜን ባይቀበለውም መስቀሉ የተቀበረበትን ቦታ ያመለከተው ከከተማዋ በስተ ምሥራቅ ይኖር የነበረ አንድ አይሁዳዊ መሆኑን እና እርሱም ይህንን መረጃ ከትውልድ ወደ ትውልድ ሲተላለፍ ከነበረ መዝገብ ማግኘቱን እንደ ሰማ ጽፏል። ንግሥት ዕሌኒ ባደረገችው አስቸጋሪ ቁፋሮ መጀመርያ ጌታ የተቀበረበት ዋሻ፤ ቀጥሎም ከእርሱ እልፍ ብሎ ሦስቱ መስቀሎች መገኘታቸውን ሶዞሜን ይተርካል። ከመስቀሎቹም ጋር የጲላጦስ ጽሑፍ አብሮ መገኘቱን እና የጌታ መስቀል ከሌሎች የተለየበትን ሁኔታ ከሶቅራጥስ ጋር ተመሳሳይ በሆነ ሁኔታ ይተርከዋል።

ንግሥት ዕሌኒ በጎልጎታ፣ በቤተልሔም፣ በደብረ ዘይት፣ አብያተ ክርስቲያናትን አሠርታ እንዳረፈች ሶዞሜን ይተርካል። ብዙ የታሪክ ጸሐፊዎች ዕረፍቷን በ328 ዓም አካባቢ መስቀሉ የተገኘ በትንም በ326 ዓም ያደርጉታል። በ457 ዓም አካባቢ ያረፈው ቴዎዶሮት የተባለው ታሪክ ጸሐፊም የመስቀሉን የመገኘት ታሪክ ተመሳሳይ በሆነ መንገድ ያቀርበዋል።

መስቀሉ በኢየሩሳሌም

ንግሥት ዕሌኒ ለበረከት ያህል የተወሰነ ክፍል ወደ ቁስጥንጥንያ ከመውሰዷ በቀር አብዛኛውን የመስቀሉን ክፍል በብር በተሠራ መሸፈኛ አድርጋ በጎልጎታ ቤተ ክርስቲያን እንዲቀመጥ ለአቡነ መቃርዮስ ሰጥታቸዋለች። ይህ መስቀል በየተወሰነ ጊዜ እየወጣ ለምእመናኑ ይታይ እንደ ነበር አንዳንድ መረጃዎች ያመለክታሉ። በ380 ዓም ኤገርያ የተባለች ተሳላሚ መነኩሲት ቅዱስ መስቀሉ ወጥቶ በተከበረበት በዓል ላይ ተገኝታ ያየችውን ለመጣችበት ገዳም ጽፋ ነበር። /M.L. McClure and C. L. Feltoe, ed. and trans. The Pilgrimage of Etheria, Society for Promoting Christian Knowledge, London, (1919)/

አንዳንድ መረጃዎች እንደሚጠቁሙት የመስቀሉ ክፍልፋዮች ወደ ተለያዩ ሀገሮች መወሰድ የጀመሩት በዚህ ጊዜ ነው። በሞሪታንያ ቲክስተር በተባለ ቦታ የተገኘውና በ359 ዓም አካባቢ የተጻፈው መረጃ የመስቀሉ ክፍልፋዮች ቀደም ብለው ወደ ሌሎች ሀገሮች መግባት እንደ ጀመሩ ያሳያል። ቄርሎስ ዘኢየሩሳሌም መስቀሉ ከተገኘ ከሃያ አምስት ዓመታት በኋላ በ348 ዓም በጻፈው አንድ ጽሑፍ ላይ «ዓለሙ በሙሉ በጌታችን መስቀል ክፍልፋዮች ተሞልቷል» በማለት ገልጦ ነበር። ከዚህም ጋር «ዕጸ መስቀሉ እየመሰከረ ነው። እስከ ዘመናችንም ድረስ ይኼው እየታየ ነው። ከዚህ ተነሥቶም በመላው ዓለም እየተሠራጨ ነው። በእምነት ክፍልፋዮቹን እየያዙ በሚሄዱ ሰዎች አማካኝነት» ብሏል።/On the Ten Points of Doctrine, Colossians II. 8./

ዮሐንስ አፈ ወርቅም የመስቀሉን ቅንጣቶች ሰዎች በወርቅ በተሠራ መስቀል ውስጥ በማድረግ ምእመናን በአንገታቸው ላይ ያሥሩት እንደ ነበር ጽፏል። በዛሬዋ አልጄርያ በቁፋሮ የተገኙ ሁለት ጽሑፎች የመስቀሉ ክፍልፋዮች በ4ኛው መክዘ የነበራቸውን ክብር ይናገራሉ። /Duval, Yvette, Loca sanctorum Africae, Rome 1982, p.331-337 and 351-353/። በ455 ዓም በኢየሩሳሌም የነበረው ፓትርያርክ ለሮሙ ፖፕ ለልዮን የመስቀሉን ቁራጭ እንደ ላከለት ተመዝግቧል።

በአውሮፓ ምድር የተዳረሰው አብዛኛው የመስቀሉ ክፍልፋይ የተገኘው ከባዛንታይን ነው። በ1204 ዓም በአራተኛው የመስቀል ጦርነት ጊዜ የዘመቻው ተካፋዮች በዓረቦች ጦር ድል ሲመቱ ፊታቸውን ወደ ቁስጥንጥንያ አዙረው ከተማዋን፣ አድባራቱን እና ገዳማቱን ዘረፏቸው። በዚያ ጊዜ ተዘርፈው ከሄዱት ሀብቶች አንዱ ዕሌኒ ከኢየሩሳሌም ያመጣችው የመስቀሉ ግማድ ነበር። ይህንን ግማድ እንደ ገና በመከፋፈል አብዛኞቹ የአውሮፓ አብያተ ክርስቲያናት ሊዳረሱት ችለዋል። የወቅቱን ታሪክ ከመዘገቡት አንዱ ሮበርት ዲ ክላሪ «በቤተ መቅደሱ ውስጥ አያሌ ውድ ንዋያት ይገኙ ነበር። ከእነዚህም መካከል ከጌታ መስቀል የተቆረጡ ሁለት ግማዶች ነበሩ። ውፍረታቸው የሰው እግር ያህላል፤ ቁመታቸውም ስድስት ጫማ ይህል ነበር» ብሏል። /Robert of Clari’s account of the Fourth Crusade, chapter 82: OF THE MARVELS OF CONSTANTINOPLE/

የመስቀሉ ለሁለተኛ ጊዜ መጥፋት

እስከ ስድስተኛው መክዘ ድረስ በኢየሩሳሌም ጎልጎታ የነበረው መስቀል በ614 ዓም በፋርሱ ንጉሥ ክሮስረስ 2ኛ /Chrosroes II/ ተወሰደ። የፋርሱ ንጉስ ኢየሩሳሌምን በወረረ መስቀሉን እና ፓትርያርክ ዘካርያስን ማርኮ ወደ ፋርስ ወሰዳቸው። እንደ ገና ወደ ኢየሩሳሌም የተመለሰው ሕርቃል በ627 ዓም ባደረገው ጦርነት ክሮስረስ ድል ሲሆን ነው። ሕርቃል በመጀመርያ ወደ ቁስጥንጥንያ ካመጣው በኋላ እንደ ገና ወደ ኢየሩሳሌም ወስዶ በቀድሞ ቦታው በጎልጎታ አስቀምጦት ነበር።

እስከ አሥረኛው መክዘ ድረስ በኢየሩሳሌም በቀድሞ ክብሩ ቢቆይም ዐረቦች አካባቢውን እየተቆጣጠሩ ሲመጡ በኢየሩሳሌም የሚኖሩት ክርስቲያኖች መስቀሉን በ1009 ዓም አካባቢ ሠወሩት። ለ90 ዓመታት ያህል ያለበት ቦታ ተሠውሮ ከኖረ በኋላ በመጀመርያው የመስቀል ጦርነት ጊዜ በ1099 ዓም ከተሠወረበት ወጥቶ እንደ ቀድሞው መታየት ጀመረ።

ለሦስተኛ ጊዜ መጥፋት

በ1187 ዓም በሐቲን ዐውደ ውጊያ ሳላሕዲን የተባለው የዓረቦች የጦር መሪ የመስቀል ጦረኞችን ድል አድርጎ ኢየሩሳሌምን ሲቆጣጠር በዚያ የነበረውን መስቀል መውሰዱን አንዳንድ የታሪክ መዛግብት ይገልጣሉ። ከዚያ በኋላ ግን መስቀሉ የት እንዳለ እስካሁን ማረጋገጥ አልተቻለም። በወቅቱ የነበሩት የሮም ነገሥታት መስቀሉን ለማግኘት ከሳላሕዲን ጋር ብዙ ድርድር አድርገው ሳይሳካላቸው ቀርቷል።

በአብዛኞቹ ጥንታውያን አብያተ ክርስቲያናት ዘንድ የመስቀሉ ክፍልፋይ እንዳለ ሁሉም ይናገራሉ። አንዳንዶቹ አለ የሚባለው ክፍልፋይ ከመብዛቱ የተነሣ የሚያነሡት ትችት አለ። ጆን ካልቪን «ሁሉም ክፍልፋዮች ከመስቀሉ የወጡ ከሆነ፤ እነዚህን ሁሉ ብናሰባስባቸው አንድ መርከብ የግድ ያስፈልጋቸዋል። ወንጌል ግን ይህንን መስቀል አንድ ሰው እንደ ተሸከመው ይነግረናል» ብሎ ነበር።

ይህንን የካልቪንን ሂስ በተመለከተ መልስ የሰጠው ራውል ዲ ፈሌውሪ /Rohault de Fleury,/ በ1870 ዓም በዓለም ላይ አሉ በሚባሉት የመስቀል ክፍልፋዮች ላይ ጥናት አድርጎ ነበር። ራውል መጀመርያ የት ምን ያህል መጠን እንዳለ ካታሎግ አዘጋጀ፤ ከዚያም መጠናቸውን አንድ ላይ ደመረ። በታሪክ እንደሚነገረው የመስቀሉ ክብደት 75 ኪሎ፣ ጠቅላላ መጠኑም 178 ኪዩቢክ ሜትር ነው። ራውል ያገኛቸውና አሉ የተባሉት ክፍልፋዮች አንድ ላይ ቢደመሩ .004 ኪዩቢክ ሜትር /3.‚942‚000 ኪዩቢክ ሚሊ ሜትር/ ነው። በዚህም መሠረት ቀሪው 174 ኪዩቢክ የሚያህለው ሜትር የመስቀሉ ክፍል ጠፍቷል ማለት ነው ብሏል። /Mémoire sur les instruments de la Passion, 1870/

ግማደ መስቀሉ በኢትዮጵያ

የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ቤተ ክርስቲያን መዛግብት እንደሚሉት ግማደ መስቀሉ ወደ ኢትዮጵያ የገባው በ14ኛው መክዘ በዐፄ ዳዊት ዘመነ መንግሥት ነው። በግሼን አምባ የተቀመጠው ደግሞ በዐፄ ዘርዐ ያዕቆብ ዘመነ መንግሥት ነው።

ኢትዮጵያውያን ወደ ኢየሩሳሌም ያደርጉ የነበረውን ጉዞ፣ የኢትዮጵያ ነገሥታት የነበራቸውን ታዋቂነት እና ወደ ሀገረ ናግራን ተጉዘው የሠሩትን ሥራ ስንመለከት ኢትዮጵያ እስከዚያ ዘመን ድረስ ግማደ መስቀሉን ለማግኘት ትዘገያለች ብሎ ለማሰብ ይከብዳል። በኢየሩሳሌም የሚገኘው የኢትዮጵያ ገዳም መስቀሉ ለወጣበት ቦታ እና ለጎልጎታ ያለውን ቅርበት፤ ዐፄ ካሌብም ከናግራን ዘመቻ በኋላ ዘውዳቸውን ለጎልጎታ ቤተ ክርስቲያን መላካቸውን ስናይ ይህንን የመሰለ ቅዱስ ንዋይ ኢትዮጵያውያን እስከ 13ኛው መክዘ ድረስ አንዱን ክፋይ ሳያገኙት ቆዩ ለማለት ያስቸግራል። ኤርትራ ውስጥ ግማደ መስቀሉ አለበት የሚባል አንድ ገዳም መኖሩን ሰምቻለሁ።

ክርስትና ብሔራዊ ሃይማኖት ከሆነ በኋላ ነገሥታቱ በሳንቲሞቻቸው ላይ የመስቀል ምልክት ማድረጋቸው፣ እንደ ንጉሥ አርማሕ ያሉትም በበትረ መንግሥታቸው ላይ መስቀል ማድረጋቸው፤ ከቀደምት ክርስቲያን ነገሥታት አንዱ የሆነው ንጉሥ ዐፄ ገብረ መስቀል ተብሎ መሰየሙን ስናይ የመስቀሉ ነገር በኢትዮጵያ ውስጥ የነበረውን ቀደ ምት ታሪክ ያመለክተናል።

በዛግዌ ሥርወ መንግሥትም ዐፄ ላሊበላ ስመ መንግሥቱ ገብረ መስቀል መባሉን፣ ሚስቱም ንግሥት መስቀል ክብራ መባሏን፣ ከሠራቸው አስደናቂ ውቅር አብያተ ክርስቲያ ናት አንዱ ቤተ ጊዮርጊስ በመስቀል ቅርጽ መሠራቱን ስናይ ኢትዮጵያውያን ከመስቀሉ ጋር ቀድመው መተዋወቃቸውን ያስገምተናል። በመሆኑም በዚህ ረገድ መዛግብትን የማገላበጥ እና የመመርመር ሥራ የሚቀረን ይመስላል።

በዐፄ ዳዊት ዘመን መጥቶ በዐፄ ዘርዐ ያዕቆብ አማካኝነት በግሼን አምባ የተቀመጠው ግማደ መስቀል በይፋ የታወቀውና በነገሥታቱ ዲፕሎማሲያዊ ጥረት የመጣው ዋናው እንጂ የመጀመርያው ነው ለማለት ያስቸግራል።

ተክለ ጻድቅ መኩርያ ግብጻዊው ጸሐፊ ማክሪዝ Historia Rerum Isi amiticarumin Abissinia በሚለው መጽሐፉ የገለጠውን መሠረት በማድረግ «የኢትዮጵያ ታሪክ ከይኩኖ አምላክ እስከ ልብነ ድንግል» በሚለው መጽሐፋቸው ላይ እንደሚተርኩት አስቀድሞ በሰይፈ አርእድ ዘመን በግብጹ ሡልጣን እና በኢትዮጵያዊው ንጉሥ መካከል የተፈጠረውን ችግር ለመፍታት የልዑካን ቡድን ወደ ኢትዮጵያ መጥቶ ነበር። የልዑካን ቡድኑ መሪ የኢየሩሳሌሙ ፓትርያርክ አባ ዮሐንስ ነበሩ።

ልዑካኑ ወደ ኢትዮጵያ ሲደርሱ ያገኟቸው ዐፄ ዳዊትን ነበር። በሁለቱ ሀገሮች መካከል የነበረውን ችግር በውይይት እና በስምምነት ፈትተው አስማሟቸው። ዐፄ ዳዊትም ግማደ መስቀሉን እንዲልኩለት የኢየሩሳሌሙን ፓትርያርክ አቡነ ዮሐንስን አደራ አላቸው። እርሳቸውም ከግማደ መስቀሉ ጋር ሌሎች ንዋያትንም ጨምረው ላኩለት። በግብጹ ሡልጣን እና በንጉሥ ዳዊት መካከል የተፈጸመው ስምምነት ለኢትዮጵያውያን ተሳላሚዎች እና ነጋዴዎች ጥበቃ ማድረግን የሚያካትት ስለ ነበር ግማደ መስቀሉን የያዙት የዐፄ ዳዊት መልእክተኞች ያለ ችግር ኢትዮጵያ ገቡ።

አንዳንድ የታሪክ መዛግብት ዐፄ ዳዊት ጥቅምት ዘጠኝ ቀን 1404 ዓም በድንገት ሲያርፉ ግማደ መስቀሉ በሱዳን ስናር ነበር ይላሉ። ከስናር ያነሡት ዐፄ ዘርዐ ያዕቆብ መሆናቸውንም ይተርካሉ። ተክለ ጻደቅ መኩርያ ግን ዐፄ ዳዊት ወደ ኢትዮጵያ አስገብተውት በተጉለት ውስጥ ቤተ ክርስቲያን ሠርተውለት እንደ ነበር ይናገራሉ። ዐፄ ዘርዐ ያዕቆብ የነገሡት በ1434 ዓም ነው። በእነዚህ ሠላሳ ዓመታትም አያሌ ነገሥታት ተፈራርቀዋል። እነዚህ ነገሥታት ግማደ መስቀሉን ለመውሰድ ያልቻሉበትን ምክንያት ማወቅ አይቻልም። ምናልባት ግን በነበረው የርስ በርስ ሽኩቻ ተጠምደው ይሆናል። ሌሎች መዛግብት እንጂ በኋላ ዘመን /ምናልባትም በዐፄ ልብነ ድንግል/ የተጻፈው የዐፄ ዘርዐ ያዕቆብ ዜና መዋዕል የግማደ መስቀሉን ነገር አይነግረንም።

ዐፄ ዘርዐ ያዕቆብ ግሼን አምባ ላይ ግማደ መስቀሉን ያስቀመጠበት ሁለት ምክንያቶች ይኖራሉ። የመጀመርያው የአምባው የመስቀለኛ ምልክት ሲሆን ሁለተኛው ደግሞ አምባው በዘመኑ በልዩ የንጉሠ ነገሥቱ ኃይል ይጠበቅ ስለ ነበር ነው። በግራኝ አሕመድ ወረራ ጊዜም ቢሆን ሌሎች ሀብቶች ከአምባው ላይ መዘረፋቸውን እንጂ የተቀበረውን ለማውጣት ሙከራ መደረጉን የግራኝን ታሪክ የጻፈው ዐረብ ፋቂህ አያነሣም።

ግማደ መስቀሉን የማውጣት ጥረት ተደረገ የሚባለው በ1851 ዓም ዐፄ ቴዎድሮስ በጣም የሚወዷቸው ባለቤታቸው እቴጌ ምንትዋብ ከሞቱ ከአንድ ዓመት በኋላ ነው። ንጉሥ ቴዎድሮስ እቴጌ ምንትዋብን እጅግ ይወዷቸው ስለነበር በመስቀሉ አማካኝነት ከሞት ለማስነሣት አስበው ነበር። ይህንንም በወታደሮች ኃይል በማስቆፈር አስጀምረውት ነበር። በመካከል ግን ከጉድጓዱ ኃይለኛ ሽታ እና ጢስ ወጥቶ ከቆፋሪዎቹ የተወሰኑትን በመግደሉ ሃሳባቸውን ሠርዘው ባለቤታቸውን በግሼን አምባ ቀብረው ተመልሰዋል።

 

ከኢትዮጵያ ፌዴራላዊ ዴሞክራሲያዊ አንድነት (መድረክ)

የተሰጠ ጋዜጣዊ መግለጫ

ከዛሬ 26 ዓመት በፊት የአምባገነኑ የደርግ መንግስት ሲገረሰስ የኢትዮጵያ ሕዝብ የነበረው ተስፋና ምኞት ወደፊት አገራችንን ዘላቂ ሠላምና ሕገመንግስታዊ ዋስትና ያለው ዴሞክራሲ እንደሚሰፍን፣ ኢኮኖሚያዊና ማህበራዊ ዕድገት እንደሚገኝ፣ ሕዝቡ በነፃ ፍላጎቱ የህግ የበላይነት እና በራሱ ፈቃድ ላይ የተመሠረተ ፌዴራላዊ መንግስት በማቋቋም፣ የግለሰብና የቡድን መብቶችን እና የብሔር ብሔረሰቦችን እኩልነት በማረጋገጥ አንድነቱ የተጠበቀ ኢትዮጵያን በጋራ ለማየት ነበር።

ዛሬ አገሪቷ በምትተዳደረው ሕገ መንግስት አንቀጽ 32/1 መሠረት “ማንኛውም ኢትዮጵያዊ ወይም በሕጋዊ መንገድ ሀገሪቱ ውስጥ የሚገኝ የውጪ ዜጋ በመረጠው የሀገሪቱ አካባቢ የመዘዋወርና የመኖሪያ ቦታ የመመስረት እንዲሁም በፈለገው ጊዜ ከሀገር የመውጣት ነፃነት አለው”። ሕገመንግስታዊ ድንጋጌውን ለማስከበር ባለመቻሉ እንሆ ዜጎች ከአንዱ ክልል ወጥተው በሌላው ወይም በጎረቤት ክልል ውስጥ ለግድያ እና ለመፈናቀል ይዳረጋሉ።

ይህንን እንድናነሳ ያስገደደን ሰሞኑን እንደታየው በምሥራቁ አገራችን ክፍል፣ በኦሮሚያና በኢትዮጵያ ሱማሌ ክልላዊ መንግስታት መካከል በድንበር ጥያቄ ምክንያት በተነሣው ግጭት ዜጎች ለሞት፣ ከነበሩበት ቀዬ፣ ከቤት ንብረታቸው የመፈናቀል አሰቃቂ በደል ብቻ ሳይሆን የወደፊት አብሮነትን ተፈታታኝ ችግር ገጥሞናል። ማንነታቸው የማይታወቁ፣ የተደራጁና የታጠቁ ልዩ ኃይሎች ከቦታ ወደ ቦታ እየተዘዋወሩ ሕዝቡን እየገደሉ የሚያፈናቅሉ ኃይሎች መኖራቸው በሁለቱ መስተዳደር ኃላፊዎች ተገልጿል። ይህ ታጣቂ ኃይል ከማን ትዕዛዝ እንደሚቀበል በውል የሚታወቅ ነገር ባይኖርም ሁለቱም ክልሎች አንዱ በሌላው ላይ ከማሳበብ በስተቀር የእነኝህ ኃይሎች አዛዥ ማን እንደሆነ በግልጽ ያስታወቁት ነገር የለም። ይሁን እንጂ እነዚህ ልዩ ኃይል ተብየዎች እና ለዜጎች ሰብአዊ ህልውና ደንታ የሌላቸው በፌዴራል መንግስት ዕውቅና በኢትዮጵያ ሱማሌ ክልል መስተዳደር አደራጅቶ እና አሰልጥኖ እንዳሰማራቸው የአደባባይ ሚስጢር ነው።

መንግሥት የዜጎችን ደህንነት የመጠበቅ ኃላፊነትና ግዴታ እንዳለበት ይታወቃል፤ ይሁን እንጂ በዚህ በድንበር ጥያቄ ሰበብ ለዘመናት አብረው የኖሩ ክፉና ደጉን ያዩ ሕዝቦች “አንተ የዚህ ክልል ዜጋ አይደለህም ውጣ ወደ ክልልህ ሂድ” የሚባልበት ጉዳይ ሊኖር አይገባም። ሕገ መንግሥቱን አክብሮ የሚያስከብር መንግሥት እንዲህ ዓይነት ነገር ሲፈጸም የዜጎችን መብትና የአከባቢው ደህንነት የመጠበቅ ኃላፊነት ያለበት ያለምንም ጥርጥር የኢህአዴግ መንግሥትና ክልል መስተዳድሮች ነበር። ይህ ሣይሆን ቀርቶ ግን በድንበር ጥያቄ ምክንያት የተነሣ በሁሉም አገራችን ክፍሎች ለማለት በሚቻልበት ሁኔታ ግጭቶች እየተበራከቱ ነው፣ የብዙ ሰዎች ሕይወት በከንቱ አልፏል፣ ሕዝቦች በከፍተኛ ደረጃ ከቤት ንብረታቸው ተፈናቅለዋል።

በኢትዮጵያ ሱማሌ ክልል ይኖሩ የነበሩ 55,000 የኦሮሞ ተወላጆች ተፈናቅለው አሁን በምሥራቅ ሐረርጌ ተጠልለው የወገንን ዕርዳታ ፈላጊ እንደሆኑ ከደረሱን መረጃዎች ለማወቅ ተችሏል። ግጭቱ የሱማሌ ክልል ከኦሮሚያ ክልል ጋር በሚያዋስነው ከምሥራቅ ሐረርጌ እስከ ደቡብ ክፍል ሞያሌ ድረሰ ተስፋፍቶ በዜጎች ላይ ከፍተኛ ጉዳት በማድረስ ላይ ይገኛል።

ወደኋላ መለስ ብለን ብንመለከት ባለፈው 2009 ዓ.ም ዘመን አገራችን የተለያዩ አስከፊ ክስተቶችን አስተናግዳለች። የሕዝብ ብሶት ከገደብ አልፎ አደባባይ የወጣበትና የደረሰበትን ችግር ሠላማዊ በሆነ ሁኔታ መንግሥትን የጠየቀው ሕዝብ ተተኩሶበታል። ኢህአዴግ በ2007 ዓ.ም በተደረገው ሀገር አቀፍ ምርጫ የኢትዮጵያ ሕዝብ መቶ በመቶ መርጦኛል በማለት የሀገሪቷን የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ወንበሮቹን ሙሉ በሙሉ ተቆጣጥሮ ባለበት ወቅት ሕዝብ በዴሞክራሲ አለመኖር፣ የመልካም አስተዳደር ችግር፣ ሙስና በመንሰራፋቱ፣ ለሰብአዊ መብት መረጋገጥና በነፃነት መኖር፣ የሥርኣት ለውጥ ጥያቄ አንስቶ እንዲፈታለት ጠይቋል።

የኢህአዴግ መንግሥት ሕዝብ ያቀረባቸውን የመብት ጥያቄዎች ተገቢ መሆናቸው ተቀብሎ ምላሽ ባለመስጠቱ የተነሣ ለደረሰው ጉዳት መንግሥት የሚያምንና ኃላፊነቱንም እንደሚወስድ ክቡር ጠቅላይ ሚኒስትሩ ለኢትዮጵያ ሕዝብ ይፋ አድርገው ይቅርታ ጠይቀዋል። ሕዝቡም ኢህአዴግ ቆራጥ ሆኗል፣ የሕዝብን ጥያቄ ካለምንም ማመንታት በራሱ ወስኖ የቀረቡትን ብሶቶች ያስተካክላል፣ ዴሞክራሲያዊ አሠራርን ይከተላል ብሎ ይጠብቅ ነበር። ይሁን እንጂ ከሕዝብ ለቀረበለት ጥያቄ ወዲያውኑ አፋጣኝ መልስ የሚሰጥ መስሎ ራሴን በጥልቅ ተሀድሶ አድርጌያለሁ በማለት ራሱን እንደገና አደራጅቶ የካቢኔ ሹም ሽር ከላይ እስከ ታች ቀበሌ ድረስ አድርጎ ሕዝቡ የጠየቀውን መልስ እሰጣለሁ በማለት ቀድሞ ይዞት በነበረው ሁኔታ ቀጥሏል። ኢህአዴግ የአቋም ለውጥ ለማድረግ ባለመቻሉና ከሕዝብ ለተነሱ ጥያቄዎች መልስ መስጠት ባለመቻሉ የሕዝብ ቅሬታ ቀጥሎ በአገሪቷ ውስጥ በአንዳንድ አካባቢዎች ህዝባዊ ተቃውሞ አስከትሏል።

እንዲያውም ተፈጥሮ ያስከተላቸው ችግሮች ሳይጨመሩ የሕዝብን ብሶት ከሚያባብሱ እርምጃዎች አንዳንዶቹ መስከረም 22 ቀን 2009 ዓ.ም በቢሾፍቱ ሆራ አርሰዲ ላይ ታላቁ  የኦሮሞ ባህልና ኃይማኖታዊ የእሬቻ በዓል አከባበር ላይ የብዙ ወገኖች ህይወት ዘግናኝ አሳዛኝ በሆነ ሁኔታ ጠፍቷል።

የሕዝብ ቅሬታ ተባብሶ ከመንግሥት ቁጥጥር ውጪ ሆነ በማለትም የአስቸኳይ ጊዜ አዋጅ በማውጣት ከ20,000 በላይ ዜጎች እስር ቤት የታጎሩበትና ለ10 ወራት ያህል ከሕገ መንግስቱ ድንጋጌ ውጪ የዜጎች መብት በዚህ የአስቸኳይ ጊዜ አዋጅ የተገደበበት ጊዜ ነበር።

በአነስተኛ ግብር ከፋዮች ላይ የመክፈል አቅምን ያላገናዘበና ትኩረት ተሰጥቶት ከከፋዩ ህብረተሰብ ጋር በቂ ጥናትና ምክክር ሳይደረግበት የተወሰነው ግብር ቅሬታን ፈጥሯል። ክቡር ጠቅላይ ሚኒስትሩም ጥናቱ 40በመቶ ግድፈት ያለበት መሆኑን ገልጸውታል።

በየጊዜው የፍጆታ ዕቃዎችና የሸቀጣ ሸቀጥ መግዣ የዋጋ እየናረ በመምጣቱ ዋጋ ግሽበት ሊጨምር ችሏል። ይህም በሸምቶ አደሩ ኅብረተሰብ ላይ ቀላል የማይባል ችግር እንደፈጠረ ይታወቃል።

የ2009 ዓ.ም ዘመን በዚህ ሁኔታ ቢታለፍም ከቅርብ ጊዜያት ወዲህ ደግሞ በአዋሳኝ ድንበሮች አከባቢ በተነሣው ግጭት ሁሉም የአገራችን ክፍሎት በዜጎች ላይ የሚደርሰው ሞት፣ ስደት፣ ከቤት ንብረት መፈናቀል በርክቷል።

አሁን በተያዘው አዲሱ 2010 ዓመት መግቢያ ቀደም ብሎ ተጀምሮ የነበረው ግጭት አሁንም እየተካሄደ ነው። መስከረም 2 ቀን 2010 ዓ.ም አወዳይ ከተማ የ12 ኢትዮጵያዊያን ሱማሌዎች እና የ6 ኦሮሞዎች ሕይወት አሳዛኝ በሆነ ሁኔታ በተደራጁና በታጠቁ ኃይሎች ግድያ ተፈጽሞባቸዋል። ኢትዮጵያ ሱማሌ ብሔራዊ ክልላዊ መስተዳደር የ12ቱ ሟቾች ቀብር ሥነ ሥርዓት በተፈጸመበት ጊዜ ወዲያውኑ በክልሉ የ7 ቀናት ብሔራዊ ሃዘን እንዲሆን አውጀዋል። በግፍ ለተገደሉት ዜጎች የሐዘን ቀን ለምን ታወጀ ሳይሆን ሀዘኑንም ሆነ ደስታውን ሁሉንም ኢትዮጵያዊያን ባማከለ መልኩ መሆን ነበረበት። በደቡቡ የአገራችን ክፍል በኦሮሚያና በሲዳማ ብሔረሰቦች መካከል  ተመሳሳይ ግጭት ተነስቶ መጠነኛ ጉዳት ደርሷል። በጉጂ ኦሮሞና በቡርጂ ብሔረሰብ መካከል የተካሄደው ግጭት ከፍተኛ ጉዳት አድርሷል። መስከረም 2 ቀን 2010 ዓ.ም በተቀሰቀሰው ግጭት ከቡርጂ የአንድ ታዳጊ ሕፃን ጨምሮ 3 ሰዎች ሲሞቱ 5 ሰዎች ደግሞ የመቁሰል አደጋ ደርሶባቸዋል። ብዙ የእህል ክምር በዚሁ ሰበብ ሊቃጠል ችሏል። ከመስከረም 1 ቀን 2010 ዓ.ም ጀምሮ በገላና አባያና በቡሌ ሆራ ወረዳ በሚኖሩ የጉጂ ኦሮሞ እና በአማሮ ወረዳ ውስጥ በሚኖሩ የኮሬ ብሔረሰብ መካከል በተከሰተው ግጭት በኮሬ በኩል የሰባት ሰዎች ሕይወት ሲያልፍ የ14 ሰዎች ደግሞ በጽኑ ቆስለዋል። በጉጂ በኩል ደግሞ የ8 ሰዎች ሕይወት ሲያልፍ በርካቶች ቆስለዋል።  በዚሁ ግጭት እስከ 40,000 የሚደርስ ሕዝብ ከነበረበት ቤት ንብረቱ ተፈናቅሏል።

መስከረም 7 ቀን 2010 ዓ.ም በባሌ ዞን አዳራጋ ወረዳ ቢዩ ቀበሌ 16 ሰዎች በተደራጁና በታጠቁ ልዩ ኃይሎች ግድያ ሲፈጸምባቸው 4 ሰዎች ቆስለው ጊኒር ሆስፒታል በመታከም ላይ እንደሆኑ ታውቋል።

በዚህ በባሌ ዞን ከአንገቶና ሌንሳዎ ወረዳዎች በእነዚህ ማንነታቸው በውል በማይታወቁ ታጣቂዎች በተነሣው ግጭት 1700 የሚደርሱ አባወራዎች ከቤት ንብረታቸው ተፈናቅለዋል። እነዚህ ከነቤተሰባቸው ጭምር ወደ 5000 የሚደርሱ ሰዎች የመፈናቀል ዕጣ እና ሌሎች ችግሮች የድሃ ዜጎቻችን ሕይወት ወደ አዘቅት ከመወርወሩም በላይ ሠላምን ያደፈርሳል።  

ይህ ከድንበር ጥያቄ ጉዳይ ጋር ተያይዞ ለወደፊት በሌሎች ክልሎችም ተመሳሳይ ግጭት አይከሰትም የሚል እምነት የለንም። በትግራይ ብሔራዊ ክልላዊ መንግሥትና በአማራ ብሔራዊ ክልላዊ መንግስት መካከል የወልቃይት ጠገዴ የማንነት ጥያቄ ጉዳይ ብዙ ጊዜ ሁለቱ ክልሎችን ሲያወዛግብ እንደቆየ ይታወቃል። ይሁን እንጂ የሁለቱ ርዕሳነ መስተዳድሮች ስምምነት ተደርጓል ተብሎ በመንግሥት መገናኛ ብዙሃን ተገልጿል። ስምምነቱ የሕዝብ ፈቃደኝነት ጭምር ከሆነ ዘላቂ ሠላም የመፍጠሩ ጉዳይ ከተሳካ የመድረክ ምኞቱ መሆኑን በአጽንኦት ይገልጻል።

በየአካባቢው የሚከሰቱ ግጭቶች ላይ ላዩን ሲታይ ሕዝቦች በድንበር ጥያቄ ምክንያት የሚነሣ ነው ተብሎ ቢቀርብም እውነታው ግን ሕዝቡ ለዘመናት አብሮ የኖረ፣ ክፉና ደጉን የሚራ ሕዝብ እንጂ በዕለት ሁኔታ ተነሳስቶ በድንበር አሳቦ እስከመጠፋፋት እና ለከፋ አደጋ እንደማይደርስ እናውቃለን። ገዢው ፓርቲና መንግሥት የአስተዳደር መዋቅሩ ከላይ ጀምሮ እስከ መጨረሻው ጎጥ ድረስ ዘርግቶ ሕዝቡን 1 ለ 5 የስለላ መረቡን ዘርግቶ ባለበት ሁኔታ ከመንግሥት እውቅና ውጭ የሚፈጸም አንዳችም ክፉም ሆነ በጎ ነገር እንደማይኖር እርግጠኞች ነን።

በሁሉም አገሪቷ ክልሎች የገዢው ፓርቲና መንግስት ካቢኔዎችና ካድሬዎች አማካይነት ችግሮቹ እንዲባባሱ እንደሚያደርጉት እንገምታለን። ይህም የሕዝባችን የወደፊት አብሮነት ጥያቄ ውስጥ እንዲገባ ፍላጎት ያላቸው ወገኖች ጣልቃ በመግባት ሁኔታዎችን ወደ ሕዝቦች ዕልቂት እንዳያመራና የበለጠ እንዲባባስ የሚፈልጉ አካላት ያሉ መሆኑን ይጠቁማል። ለመሆኑ ለዘመናት በሠላም አብሮ የኖረው ሕዝብ አሁን ተነሥቶ በድንበር ግጭት ምክንያት ለዚህ ከፍተኛ ዕልቂትና መፈናቀል እንዴት ሊደርስ ቻለ? ለሚለው ጥያቄ ሀገሪቷን የሚያስተዳድረው ፓርቲና መንግሥት ራሱ ባወጣው ሕገ መንግሥት የማይገዛ መንግሥት መሆኑን አስምረንበት እንናገራለን። ይኼውም ሕዝብ ቀደም ሲል ያነሳቸው፣ የዴሞክራሲ፣ የመልካም አስተዳደር ችግሮች፣ የመብትና የስርዓት ለውጥ ጥያቄዎችን ላለመመለስና የሕዝቡን ሠላማዊ ትግል አቅጣጫ ለማስቀየር የታቀደ ዘዴ ሆኖ አግኝተናል።

ዜጎች ሉአላዊ ሀገርና መንግሥት በጋራ የሚመሰርቱት በግል የሚደርስባቸውን ጥቃት መንግሥት እንዲከላከልላቸው፣ የጋራ ኃይል ለመፍጠር፣ መሠረተ ልማትን እንዲሠራላቸው፣ ደህንነታቸውና ፀጥታን እንዲያስከብርላቸው ወዘተ… ብለው ነው። ነገር ግን የኢህአዴግ መንግሥት የኢኮኖሚ፣ የማህበራዊ አገልግሎቶች ማስፋፋት፣ የመሠረተ ልማት ውጥኖች ሁሉ በራሱ ችሮታ ያደረገ እያስመሰለ በየጊዜው በሚቆጣጠረው የብዙኃን መገናኛ መሣሪያ ሕዝብን  ለማሞኘት ይሞክራል። የሕዝብ መንግሥት የገዛ ሕዝቡን ያከብራል፣ ይታዘዛል፣ የሕዝቡ ተቀጣሪ ነው፣ አምባገነን መንግሥት ሕዝብን ይንቃሉ፣ የሚከሰቱ ችግሮችን በኃይል ለመፍታት ያምናሉ፣ ሁሉን ነገር ከሥልጣኑ አንፃር ለማየት ይጥራሉ።

ኢህአዴግ በባሕርዩ በህዝቦች ስቃይ የራሱን የስልጣን ዘመን ለማራዘም ሲል የማይጠቀማቸው ስልት የለም። መድረክ፤ ኢህአዴግ አዘወትሮ የሚጠቀምባቸዉን ስልቶች ጠንቅቆ ያውቃል። አሁን በየቦታው ዳር ድንበርን በማካለል ስልት ሕዝቦችን በካድሬዎች አማካይነት እያጋጨ፣ እያለያየ ለጊዜ ማራዘሚያ የሚጠቀምበት ስልት ነው። ስለዚህ ሁሉም ዜጎች ይህንን ጉዳይ ትኩረት ሰጥተው ችግሮቻቸውን ከሌላ ጣልቃ ገብነት ውጪ ራሳቸው ተቀራርበው ሊያጋጩዋቸው በሚችሉት ጉዳዮች ላይ በመግባባት ተወያይተው መፍታት እንደሚችሉ ለማስገንዘብ እንወዳለን። ለዚህም አፋጣኝ ጥሪ እናደርጋለን።

አምባገነኖች ሕዝብን ለመከፋፈል ቢሞክሩ እንኳን የአንዱ ብሔር ሕልውና ለሌላው ብሔር ህልውና አስፈላጊ ነው። በኢህአዴግ ጠባብ ፍላጎት የፌዴራል ስርዓቱ በዴሞክራሲያዊ አሰራር ባለመታጀቡም የፌዴራል ስርዓቱ አደረጃጀት ለግጭቶቹ መንስኤ ተደርጎም ሊወሰድ አይገባም።

መድረክ ከተመሠረተበት ጊዜ ጀምሮ በአገሪቷ ውስጥ እየተፈጠረ ያለው ፈርጀ ብዙ ችግሮች ኢህአዴግ በያዘው ሁኔታ መቀጠሉ አደጋ ያለው መሆኑን ከማስገንዘብ የቦዘነበት ጊዜ የለም። እነዚህ ችግሮች የሚፈቱበትን መንገድ ለማሳየት የዴሞክራሲ ምህዳሩ እንዲሰፋ፣ ኢህአዴግ ላወጣው ሕገመንግሥት ተገዢ እንዲሆን፣ ዜጎች በአገራቸው ጉዳይ ውስጥ ወሣኝ መሆናቸው ታውቆ በተለይም የአገራችን ጉዳይ ይገባናል የሚሉ ፓርቲዎች በክብ ጠረጰዛ ተቀራርበው ሠላማዊ በሆነ ሁኔታ ችግሮችን መፍታት እንዲችሉ ገለልተኛ በሆኑ ወገኖች ማዕከልነትና በታዛቢዎች አማካይነት የጋራ ድርድር ለማድረግ መድረክ ምንጊዜም ዝግጁ ሆኖ በመጠባበቅ ላይ ይገኛል።

በአጠቃላይ የጠቀስናቸው ችግሮች የኢህአዴግ መንግስት መዋቅሩን ከላይ እስከ ታች ድረስ ዘርግቶ በሚያስተዳድረው ሕዝብ ላይ የተፈጸሙ ጉዳዮች ስለሆኑ ተጠያቂው ራሱ መንግሥት ነው፣ ስለዚህ፡-     

1.በአገሪቷ ውስጥ በድንበር ጥያቄ ምክንያት እና በሕዝቦች መካከል በተከሰቱ ግጭቶች ሕይወታቸውን ላጡ ዜጎች ቤተሰቦች መቋቋሚያ እንዲከፈላቸው።

2.በመንግሥት አስተዳደር ድክመት ምክንያት የዜጎችን ደህንነት መጠበቅ ባለመቻሉ እንዲያውም የየአካባቢው ካድሬዎችና ካቢኔዎች አባባሽነት ምክንያት ለተፈጠረው የዜጎች ከቤት ንብረታቸው መፈናቀል ተጠያቂዎች ስለሆኑ መንግሥት በአስቸኳይ ተፈናቃዮቹ ወደነበሩበት ቀዬአቸው ተመልሰው የቀድሞ ሰላማዊ ኑሮአቸውን እንዲቀጥሉ እንዲያደርግ አጥብቀን እንጠይቃለን።

3.የፌዴራል እና የክልል መንግሥታት በጋራም ሆነ በተናጠል የአካባቢውን ፀጥታ፣ ሠላም የማስከበርና የዜጎችን ደህንነት የማስጠበቅ ኃላፊነትና ሕገመንግስታዊ ግዴታ አለባቸው። በመሆኑም ማንነታቸው ያልታወቀ ታጣቂ ኃይሎች በቡድን ተደራጅተው ምንም ትጥቅና የመከላከል ኃይል በሌላው ሕዝብ ላይ ዘምተው ይህን የከፋና ዘግናኝና አሳዛኝ በሆነ ሁኔታ የንፁሐን ዜጎች ህይወት ሲጠፋና ከነበሩበት ቀዬአቸው እንዲፈናቀሉ ሲደረግ ባለሥልጣኖቹ አስቀድመው አያውቁም ማለት አይቻልም። የከፋ ጉዳት ከመድረሱ በፊት እርምጃ መውሰድ ሲገባቸው ይህንኑ ባለማድረጋቸው ለጠፋው የዜጎች ሕይወትና ለደረሰው ውድመት በሕግ እንዲጠየቁ እናሳስባለን።

4.ይህን ኃላፊነት የጎደለውን ሰይጣናዊ ድርጊት ለዘመናት አብሮ ተከባብሮ በሠላም በመኖር ላይ ባለው ሕዝብ መካከል ግጭቶች እንዲባባሱ፣ የዜጎች ሕይወት እንዲጠፋ፣ ንብረት እንዲወድም፣ ሕዝብ እንዲፈናቀል ያደረጉ፣ ለዚህ በቀጥታ አመራር የሰጡ፣ የፈጸሙ፣ የተባበሩ ከፌዴራል መንግሥት ጀምሮ እስከ ታችኛው ቀበሌ አመራር ድረስ እጃቸው ያለበት፣ በመንግሥታዊ መዋቅር ውስጥ ያሉ ሁሉ ለጠፋው የሰው ሕይወትና ለደረሰው ውድመት ተጠያቂዎች ናቸው። ስለዚህ ጥፋቱን ገለልተኛ የሆነ አካል አጣርቶ ጥፋተኞች በሕግ እንዲጠየቁ እንዲደረግ እናሳስባለን።

በመጨረሻ ሕዝባችን ለወደፊቱ በዚህ ሰይጣናዊ ድርጊት የተነሳ በወገኖቻችን ላይ ለተፈጸመው የሞት አደጋ ጥልቅ የሆነ ሀዘናችንን እየገለጽን እንደዚህ ዓይነት የጥቃት እርምጃዎች እንዳይጋለጥ አብሮነትን የሚሸረሽሩ ወቅቱን እየጠበቀ የሚከሰተውን ግጭት ሕዝቡ አንድነቱን አጠናክሮ ነቅቶ በመጠበቅ ስርዓት በተሞላበት እና ሰላማዊ በሆነ ሁኔታ አንድነቱን አጠናክሮ አስፈላጊውን የዕርምት እርምጃ እንዲወስድ መድረክ አበክሮ ያሳስባል።

የኢትዮጵያ ፌዴራላዊ ዴሞክራሲያዊ አንድነት መድረክ

አዲስ አበባ፤ መስከረም 11/2010 ዓ.ም

Page 1 of 25

Sendek Newspaper

Bole sub city behind Atlas hotel

Contact us