You are here:መነሻ ገፅ»የኔ ሃሳብ
የኔ ሃሳብ

የኔ ሃሳብ (370)

 

ሰለሞን ሽፈራው

 

ይህ ፀሐፊ በዛሬዋ ኢትዮጵያ ውስጥ ለሚገኙና ሰላም ለሀገራችንን ህዝቦች ምን ማለት እንደሆነ የመረዳት ፈቃደኝነት ላላቸው ወጣት ዜጎች ሊጠቅም የሚችል የህይወት ልምድ እንዳለው ያምናል። ምክንያቱም ደግሞ ፀሐፊው ‹‹የ1960ዎቹ ትውልድ›› በመባል ከሚታወቀው ኢትዮጵያዊ የህብረተሰብ ክፍል ለጥቆ የመጣው ሌላ አሳረኛ ትውልድ አባል እንደመሆኑ መጠን፤ በተለይም ደግሞ ደርግ ስልጣን ላይ የቆየባቸው 17 ዓመታት ለመላው የሀገራችን ህዝቦች ምንኛ የጭንቅና የመከራ ዘመናት እንደነበሩ ያስታውሳልና ነው። ይልቁንም በሰሜናዊው የሀገራችን ክፍል ተወልደን ላደግን ለዚያን ክፉ ዘመን ኢትዮጵያውያን ወጣቶች በዚህ ዓለም ላይ ከአስተማማኝ ሰላምና መረጋጋት የሚቀድም ለሰው ልጅ የሚያስፈልግ ነገር ሊኖር እንደማይችል አሳምረን እንገነዘብ ዘንድ የታሪክ አጋጣሚው አስገድዶናል። ስለዚህ እኔና የኔ ዘመን ትውልድ አባላት ያሳለፍነው የወጣትነት ዕድሜ ሰላምና መረጋጋት እጅጉን ብርቅ ነገር ተደርጎ የሚቆጠርበት ስለነበረም ነው የዕርስ በርስ ጦርነት ውስጥ እየተማገድን ጎራ ለይተን የተገዳደልንበትን አሳዛኝ እውነታ ለመጋፈጥ ግድ የሆነብን።


ከዚህ የተነሳም “ኢትዮጵያ ትቅደም ያለ ምንም ደም” የሚል ሸጋ መፈክር እያሰማ ቀዳማዊ ሃ/ስላሴን ከዙፋናቸው አስወግዶ እራሱን በዘውዳዊው አገዛዝ ምትክ ወደ መንበረ ስልጣኑ ያመጣው የደርግ ወታደራዊ ስርዓት፤ “ህዝባዊ መንግስት ይመስረት” የሚል ጥያቄ አንስተው የተቃውሞ እንቅስቃሴ ለማካሄድ የሞከሩ የፖለቲካ ፓርቲዎችን፤ በቀይ ሽብር የነፃ እርምጃው ጭፍጨፋ አማካኝነት እያሳደደ ድራሻቸውን ያጠፋበት ዘግናኝ ክስተት በዚህ ሀገር ከተሞች ውስጥ ያስከተለው እልቂት መላውን ኢትዮጵያውያን ህዝቦች የሰላም ያለህ ያሰኘ እንደነበር አይዘነጋም። እንግዲያውስ እቺን መከረኛ ሀገር ወደለየለት የእርስ በርስ ጦርነት ዓውድማነት እንድታመራ ያደረጋት የያኔው የደርግ ምህረት የለሽ ጅምላ ግድያ እንደነበር ነው የታሪክ መዛግብት የሚያመለክቱት። እናም ዛሬ ላይ “የቀይ ሽብሩ ዘመን” እየተባለ ከሚወሳው አስከፊ የሀገራችን ፖለቲካዊ ታሪክ ጀምሮ ከወታደራዊው መንግስት የነፃ እርምጃ ጭፍጨፋ በተዓምር የመትረፍ ዕድል የገጠማቸው ብዙ ሺህ ኢትዮጵያውያን ቀለም ቀመስ ወጣቶች፤ እንደ ምንም ብለው ከየሚኖሩበት ከተማ እየመጡ ለትጥቅ ትግል ወደ ገጠራማው የሀገራችን ክፍል እንዲሸሹ መገደዳቸውን ተከትሎ ነው፤ የዕርስ በርሱ ጦርነት የተራዘመ አዙሪት የተጀመረውም። ምንም እንኳን ገና ከንጉሱ ዘመነ መንግስት ጀምሮ ለኤርትራ ክፍለ ሀገር ህዝብ ነፃነት ነፍጥ አንግበው በመታገል ላይ የነበሩትን አስገንጣይ ቡድኖችን ጨምሮ፤ እንደ ኦ.ነ.ግ. ዓይነቶቹ (ተመሳሳይ የማስገነንጠል ዓላማ የነበራቸው) የፖለቲካ ድርጅቶች፤ ከቀይ ሽብሩ ዕልቂት ቀደም ብሎ ሳይመሰረቱ እንዳልቀሩ ቢታመንም ቅሉ፤ የትጥቅ ትግል ማካሔድ ብቸኛው አማራጭ ተደርጎ የተወሰደው ግን ደርግ የቀይ ሽብር ነፃ እርምጃን በተቃዋሚዎቹ ላይ ማወጁን ተከትሎ ነው ማለት ያቻላል።


ይህን ስንልም ደግሞ፤ ለዚያን ዘመኖቹ ስር ነቀል የስርዓት ለውጥ ናፋቂ ኢትዮጵያውያን ወጣቶች ወደ አንዱ ገጠራማ የሀገራችን ክፍል ሸሽቶ ፀረ ጭቆና የትጥቅ ትግል ላይ መሰማራት ምርጫ ሳይሆን፤ ራስን በህይወት ለማቆየት ሲባልም ጭምር የሚደረግ የህልውና ጉዳይ ነበር ማለታችን ነው። ስለሆነም አስተማማኝ የሰላምና መረጋጋት አየር የመተንፈስ ጥያቄ የእያንዳንዱ ኢትዮጵያዊ ዜጋ የዕለት ተዕለት ጭንቀት እስከ መሆን እየደረሰ መጥቶ ጉዳዩ መላውን የዚህች ሀገር ህዝቦች የሚያታግል እጅግ በጣም አንገብጋቢ የጋራ አጀንዳ ተደርጎ ተወሰደና ጦረኛው የደርግ አገዛዝ ለመንኮታኮት በቃ። በግልፅ አነጋገር ለማስቀመጥ፤ መላው የኢትዮጵያ ብሔሮች፤ ብሔረሰቦችና ህዝቦች ፈርጀ ብዙ መስዋዕትነት ያስከፈላቸውን የዘመናት ፀረ ጭቆና ትግል ለማካሔድ ከተገደዱባቸው መሠረታዊ የጋራ ጥያቄዎች መካከል አንዱና ምናልባትም ቀዳሚ ስፍራ የሚሰጠው አስተማማኝ ሰላም የሰፈነባት ኢትዮጵያን ለማየት መፈለግ እንደነበር ይታመናል።


ምክንያቱም ደግሞ ያለፈው የሃገራችን ታሪክ የሚገለፅበት አጠቃላይ እውነታ እኛ ኢትጵያውያን የብሔር ብሔረሰብ ህዝቦች፤ በአንድ ወይም በሌላ መልኩ ከደም አፋሳሽ የጦርነት አዙሪት የወጣንበት አጋጣሚ እንብዛም አለመኖሩን ያመለክታልና ነው። ስለሆነም እንደ ሀገር ስር ወደ ሰደደ የድህነትና የጉስቁልና ታሪካዊ ውድቀት እንድንወርድ ያደረገን ዋነኛው ምክንያት ይሄው በደም አፋሳሽ የጦርነት አዙሪት ከመጠመዳችን የሚመነጭ የአስተማማኝ ሰላምና መረጋጋት እጦት ነው የሚል የጋራ ግንዛቤ መፈጠር በመቻሉ ምክንያት፤ ኢትዮጵያውያን የብሔር ብሔረሰብ ህዝቦች እንደ አንድ ህብረተሰብ ሰላም የሰፈነባት ሀገር ልትኖረን ይገባል የሚል አቋም ላይ ደርሰን በተለያየ አግባብ መታገላችን የሚካድ ጉዳይ አይደለም። ስለዚህ ሌሎች የሰብዓዊና ዴሞክራሲያዊ መብት ጥያቄዎቻችንን ምላሽ እንዲያገኙ ማድረግ የሚቻለው በቅድሚያ አስተማማኝ ሰላምና መረጋጋትን ማስፈን ሲቻል እንደሆነ ለመረዳት ፖለቲካዊ ሳይንስ መማር አይጠበቅብንም። እናም በድህረ ደርግ ኢትዮጵያ ውስጥ የተከፈተውን አዲስ የታሪክ ምዕራፍ ስናስብ አብሮ መታሰብ ያለበት ቁልፍ ቁም ነገር ቢኖር፤ መላው የሀገራችን ህዝቦች ስለ አስተማማኝ ሰላምና መረጋጋት መስፈን ሲሉ፤ በአንድም ሆነ በሌላ መንገድ ታግለዋል፤ ትግሉ የጠየቀውን ፈርጀ ብዙ ዋጋም ከፍለዋል የሚለው ነጥብ ይመስለኛል።


ይህን ካልን ዘንዳም፤ ህብረ ብሔራዊው የፌደራል ስርዓታችን ተግባራዊ መደረግ ከጀመረ አንስቶ፤ ካለፈው የጋራ ታሪካችን ጋር በተያያዘ መልኩ ተፈጥረው የቆዩ የዕርስ በርስ አለመተማመኖችን (የመሰጋጋት ስሜቶችን) የሚያስቀሩ የስር ነቀል ለውጡ ትሩፋቶችን ደረጃ በደረጃ የማረጋገጥ ጥረት ያሳየባቸው ተጨባጭ እርምጃዎች የሃገራችንን ውስጣዊ ሰላምና መረጋጋት አስተማማኝ እንዲሆን አድርጎት እንደነበር፤ የቅርብም የሩቅም ታዛቢ እማኝነቱን የሰጠበት ጥሬ ሃቅ ነው ማለት ይቻላል። ይሁን እንጂ መላው ኢትዮጵያውያን የብሔር ብሔረሰብ ህዝቦች በተባበረ የዘመናት ፀረ ጭቆና ትግላቸው አማካኝነት የተቀዳጁትን ሀገር አቀፋዊ ድል ተከትሎ በእነርሱው የጋራ መግባባት ላይ ተመስርቶ የፀደቀው ፌደራላዊ ሕገ መንግስታችን የደነገጋቸውን የሰብዓዊና ዴሚክራሲያዊ መብቶች ወደ ተግባር በመቀየር ረገድ፤ የሚጠበቀውን ያህል ርቀት መጓዝ ካለመቻላችን የተነሳ ይሄው አሁንም ወደ ቅድመ ደርጉ ደም አፋሳሽ የዕርስ በርስ ግጭትና ጦርነት ሊመልሱን የሚሹ ፀረ ሰላም ሃይሎች እዚያም እዚህም ይስተዋሉ ጀምረዋል። ለዚህም ደግሞ በተለይ ከታህሳስ 2008ዓ/ም ጀምሮ የኦሮሚያንና የአማራን ክልላዊ መስተዳደሮች ባማከለ መልኩ እየተስተዋለ ያለውን ተደጋጋሚ የሰላምና መረጋጋት መደፍረስ አሳሳቢ ችግር ማስታወስ ብቻ ይበቃል።


ከቅርብ ጊዜ ወዲህ ክስተቱን ወደ ሌሎቹም ክልላዊ መስተዳደሮች ለማዛመትና የጋራ ህልውናችን የተመሰረተበትን ሀገራዊ ሰላማችንን ጨርሶ ለማናጋት ያለመ የሚመስል ሰው ሰራሽ ቅንብር እየተስተዋለ ስለመሆኑም መረዳት አይከብድም። ለአብነት ያህልም ይህ የምንገኝበት የ2010ዓ/ም መግባቱን ተከትሎ (በመስከረም ወር ውስጥ) ምስራቃዊውን የኦሮሚያ ክልል ከኢትዮጵያ ሶማሌ ጋር በሚያዋስኑት አንዳንድ አከባቢዎች የተከሰተው ችግር ነዋሪውን ህብረተሰብ ምንኛ በቀላሉ ለማይሽር ሁለንተናዊ ቀውስ ዳርጎት እንዳለፈ ማንሳት እውነታውን በተሻለ መልኩ ይገልፀዋል የሚል እምነት አለኝ። እንዲሁም ከዚያ ቀደም ብሎ በአማራ ክልል ሰሜን ጎንደር ዞን ‹‹የወልቃይት ህዝብ የማንነት ጥያቄ ምላሽ ሊሰጠው ይገባል›› የሚል ሰበብ ፈጥረው ተቃውሞ ያነሱ ወገኖች ትግርኛ ተናጋሪ ኢትዮጵያውያን ወንድምና እህቶቻቸው ላይ እጅግ አስነዋሪ የዘረኝነት ተግባር ሲፈፅሙ የተስተዋሉትን ድርጊት ጨምሮ፤ ሰሞኑን የሰሜን ወሎ ዞን ከደቡብ ትግራይ ጋር በሚዋሰንባቸው ከተሞች ውስጥ የታየው ተመሳሳይ እንቅስቃሴ፤ አደገኛውን የፀረ ሰላም ሃይሎች ሰው ሰራሽ ቅንብር ወደ መላው የሀገራችን ክፍሎች የማዛመት ሙከራ እንደሆነ ይታመናል።


እናም እንዲህ ዓይነቱ ጥሮ ግሮ ነዋሪውን ሰላም ወዳድ ህብረተሰባችንን ላላስፈላጊና ፈርጀ ብዙ ኪሳራ እየዳረገ ያለው መሰል ሀገር አውዳሚ የሁከትና የብጥብጥ ተግባር ተደጋግሞ የሚስተዋልበት አሉታዊ ክስተት፤ መላው የኢትዮጵያ ህዝቦች ፈርጀ ብዙ መስዋዕትነትን ባስከፈላቸው የዘመናት ፀረ ጭቆና ትግል የተቀዳጁትን ታሪካዊ ድል ተከትሎ፤ ሀገራችን ውስጥ የሰፈነውን አስተማማኝ የሰላምና መረጋጋት አየር ቀስ በቀስ እያደፈረሰው ሆኖ ስለሚሰማኝም ጭምር ነው እኔ እንደ አንድ ዜጋ በዚህ ርዕሰ ጉዳይ ዙሪያ አዘውትሬ የምፅፈው። ደግሞስ መላውን ኢትዮጵያውያን የብሔር ብሔረሰብ ህዝቦች በዓለም ማህበረሰብ ታሪክ ፊት የአስከፊ ድህነት፤ እንዲሁም የድርቅ አመጣሽ ረኀብና ሰቆቃ ተምሳሌት ተደርገን እስክንቆጠር ድረስ ለአሰቃቂ የጋራ ውድቀት እንድንዳረግ አድርጎን የኖረው ምክንያት ምን ሆነና ነው የሀገራችን ሰላም እንደዋዛ ሲናጋ በቸልታ የምናየው ወገኖቼ ሆይ!? ስለዚህም እንደኔ እንደኔ፤ እቺ የጋራ ህልውናችን የተመሰረተባት ሀገር ከአሳፋሪው የድህነትና የኋላቀርነት ታሪኳ ተላቃ ማየት የማይሹ መሠረታዊ ጠላቶቿ ከመጋረጃው በስተጀርባ ሆነው የሚደግሱልንን የጥፋት ድግስ ለማስፈፀም ያለመ የሚመስል ቅኝት ባለው የነውጠኝነት እንቅስቃሴ ምክንያት ሰላምና መረጋታችን እንዲናጋ መፍቀድ እንደ ህብረተሰብ ለእርምት እንኳን የማያመች ታሪካዊ ስህተት መፈፀም ተደርጎ ሊወሰድ ይችላልና እጅጉን መጠንቀቅ ይኖርብናል እላለሁ።


ይህ ዓይነቱ ከጭፍን ስሜታዊነት የመነጨ በጥላቻ ፖለቲካ የመነዳት አዝማሚያ ከወዲሁ ሊታረም ካልቻለ የኋላ ኋላ እንደ ሀገር ተያይዞ የመጥፋትን ድምር ውጤት ማስከተሉ እንደማይቀር ለመገመት የነብይነትን ፀጋ አይጠይቅም ማለቴ እንደሆነም ልብ ይባልልኝ። ይልቁንም ደግሞ እኛ ኢትዮጵያውያን ህዝቦች ከድህነትና ከኋላቀርነት የከፋ የጋራ ጠላት እንደሌለን አምነን፤ የጀመርነውን የሀገራዊ ህዳሴ ጉዞ አጠናክረን እንደመቀጠል፤ በየጥቃቅኑ ምክንያት የጎሪጥ እየተያየን ዕርስ በርሳችን እንድንናቆርና የፈጣን ልማት ንቅናቄያችንን በጅምር እንዲቀር ወደሚያደርግ አደገኛ አዝማሚያ እንድናመራ ለሚፈልጉ ፀረ ሰላም ሃይሎች የአጥፍቶ መጥፋት ዕኩይ ተልዕኮ ተባባሪ ሆኖ መገኘት ታሪክ ይቅር የማይለው ስህተት እንደመፈፀም ሊቆጠር ይችላል የሚል ፅኑ እምነት ነው ያለኝ። በሌላ አነጋገር፤ ኢትዮጵያ የምታካሂደውን ፈርጀ ብዙ ልማትና የህዳሴ ጉዞ የመቀልበስ ዓላማ ያለውን የትርምስ ስትራቴጂ ነድፈው ለሚንቀሳቀሱ የጥፋት ቡድኖች ማንኛውንም ዓይነት ድጋፍ ስንሰጥ፤ በዚያው ልክ የሀገራችን ህዝቦች የድህነትና የጉስቁልና ኑሮ እንዲራዘም የሚያደርግ ታሪካዊ ስህተት እየፈፀምን እንደሆነ ልብ ማለት ይገባል ማለቴ ነው። ስለዚህ በማወቅም ሆነ ባለማወቅ መሰል ስህተት ፈፅሞ ላለመገኘት የተሻለው አማራጭ መፍትሔ፤ ቀና አስተሳሰብን ገድሎ እየቀበረ ካለው የጥላቻ ፖለቲካና የእርሱው መገለጫ ከሆነው ጭፍን ስሜታዊነት ለመራቅ መሞከር ነው ብየ እንደማምንም ለመጠቆም እወዳለሁ።


አለበለዚያ ግን በፅንፈኖቹ ዲያስፖራ ተቃዋሚ የፖለቲካ ቡድኖች ፊትአውራሪነት የሚቀነቀነው የብሔር ማንነትን መሰረት ያደረገ ጭፍን የጥላቻ ስሜትና እንዲሁም ደግሞ እርሱን እንደጠቃሚ ፖለቲካዊ አመለካከት ቆጥረው የሚያዛምቱበት መርዘኛ ፕሮፖጋንዳ እቺን ሀገር የት ሊያደርሳት እንደሚችል ብንገምት ሟርተኝነት ተደርጎ ሊወሰድብን አይገባም። አሁን አሁን እንደተራ ነገር መታየት የጀመረ የሚመስለው ሀገር አውዳሚ የሁከትና ብጥብጥ ተግባር የጋራ ሰላማችንን ሊያናጋው እንደማይችልም ዋስትና የለንም። ስለሆነም፤ የአስተማማኝ ሰላምና መረጋጋት አስፈላጊነት፤ ለዚያኛው አሊያም ለዚህኛው ብሔር ብሔረሰብ ተወላጆች ብቻ የሚተው ጉዳይ እንዳይደለ ከመቸውም ጊዜ ይልቅ የጋራ ግንዛቤ ሊወሰድበት እንደሚገባ ይሰማኛል። በተረፈ የትርምስ ስትራቴጂውን በማቀነባበር ድርጊት ላይ የተጠመዱትን ወገኖች ልቦና እንዲሰጣቸው እመኛለሁ። እንግዲያው ለከት የለሽ ስልጣን የመጨበጥ ምኞት የማስተዋል አቅማቸውን ሰልቦት ይሆናል እንጂ፤ አሁን ላይ እንደ ‹‹አዋጭ የትግል ስልት›› እየወሰዱት ያለው እቺን ሀገር በብሔር ተኮር ግጭት የማተራመስ ፖለቲካዊ ጨዋታ፤ ለእነርሱም ጭምር አይበጅምና ወደ አእምሯቸው ይመለሱ ዘንድ የኢትዮጵያ አምላክ ቀና ቀናውን ያሳስባቸው ማለቴ እንደሆነ ልብ ይባልልኝ። ለማጠቃለል ያህል፤ ይህ ዛሬ ዓለማችን የምትገኝበት ዘመን፤ መላው ሰብዓዊ ፍጡር ከመቸውም ጊዜ ይልቅ ለጋራ ሰላምና አስተማማኝ ዋስትና ላለው በህይወት የመኖር ደህንነት ጮክ ብሎ የሚዘምርበት እጅግ አሳሳቢ ወቅት ተደርጎ የሚወሰድ እንደመሆኑ መጠን፤ እኛ ኢትዮጵያውያን ህዝቦችም የሀገራችንን ሰላምና መረጋጋት ሊያናጋ ከሚችል ድርጊት ሁሉ መቆጠብ ይጠበቅብናል የሚለው ነጥብ ሊሰመርበት ያገባል።ለማንኛውም ግን እኔ እዚህ ላይ አብቅቻለሁ። መዓ ሰላማት!

 


ከሰማያዊ ፓርቲ የተሰጠ መግለጫ

ባለፈው 26 ዓመታት በሀገራችን የተንሰራፋው የግፍ አገዛዝ ጉልበታችንን አዝሎ፣ ትከሻችንን አጉብጦ ሊጥለን ቢሞክርም በሀገር ወዳድ ኢትዮጵያውያን በተደረገና እየተደረገ ባለ የነቃ ተሳትፎ የገዢው ብድን ክፉ ምኞት ቅዠት መሆኑ የአደባባይ ሀቅ ነው። ገዢው ቡድን በየቀኑ የሚያደርሱብንን ግፍ እና በደል ከፊት ለፊታችን እንደሻማ እየቀለጡ ጥንካሬያችንን በህመማቸው ለገነቡልን፣ የሥርዓቱን ቅጥ ያጣ አረመኔያዊ ተግባር በአደባባይ ማንም ሳያስገድዳቸው፣ የወገኔ በደል ሊቆም ይገባል በማለት የተጋፈጡ የቁርጥ ቀን የኢትዮጵያ ልጆች የለኮሱት ሻማ የህዝብን ትግል ከሰሜን እስከ ደቡብ፣ ከምስራቅ እስከ ምዕራብ ጥግ አነቃንቆ ገዢው ቡድን የሕዝብን ትግል ሊያዳፍኑት ወደማይችሉት፣ ሞክረው ወደማይሳካላቸው ምዕራፍ ተሸጋግሯል‹‹ ሕዝባዊ ትግሉ እየተጋጋመ፣ ሃገራችን ኢትዮጵያም ወደማይቀረው የለውጥ ጎዳና እየተመመች ትገኛለች።


የሕዝብን አንገት ለማስደፋትና ሕዝባዊ ትግሉን ለመቀየር ያልተማሰ ጉድጓድ፣ ያልተወጣ አቀበት፣ ያልተወረደ ቁልቁለት ባይኖርም ትግሉ ከቀን ወደ ቀን አቅጣጫውን እየቀየረና እየጠነከረ በመምጣቱ የሕዝብን ትግል ፍሬ አፍርቶ፣ የአገዛዙን ሥርዓት እያስጨነቀ፣ ድል የሕዝብ መሆኑ እያረጋገጠ ይገኛል። ሰማያዊ ፓርቲም ይህን የመሰለ በታሪክ ትልቅ ቦታ የሚሰጠውን፣ በሀገር ውስጥ እንዲሁም በውጪ ሃገር የሚገኙ የኢትዮጵያውያንን ትግል በእጅጉ ያደንቃል! ከዚህ ቀደም እንደነበረው ወደፊትም በተጠናከረ መልኩ የሕዝብን ትግል በማገዝ ተገቢውን ኃላፊነት ይወጣል።


ይህ በእንዲህ እንዳለ የሕወሓት መራሹ የኢህአዴግ መንግስት ከደረሰበት ሁለንተናዊ ጫና በመነሳት፣ “የፖለቲካ ፓርቲ አባላትንና መሪዎችን ጨምሮ ሌሎች ግለሰቦችን ክሳቸው ተቋርጦ ወይም በምህረት ከእስር እንደሚፈቱ” ለሕዝብ ቃል መግባቱ የሚታወስ ነው። በይፋ ለሕዝብ የገባውን ቃል ተግባራዊ ያደርጋል ተብሎ የሚጠበቅበት ወቅት፣ አስቀድሞ ያልተገለጸ “በይቅርታ” ወይም የይቅርታ ፎርም/ማመልከቻ ላይ ፈርሙ መባላቸውና ይህንን ፈርማችሁ ካላስገባችሁ ከእስር አልፈታችሁም የሚል አጓጉል ፈሊጥ በማምጣት ቀድሞ የገባውን ቃል በማጠፍ በአደባባይ እየካደ ይገኛል። ክህደት የሥርዓቱ ዋነኛ መገለጫ ባህሪይ መሆኑን በደንብ እንገነዘባለን። አሁንም ቢሆን የኢትዮጵያ ሕዝብ የአገዛዙን ክህደት የመሸከም ፍላጎቱ ባበቃበት በዚህ ወሳኝ ወቅት በሕዝብ ላይ ክህደት በመፈፀም የህወሃት መራሹ ገዢው ቡድን የማይወጣው አረንቋ ውስጥ የሚከተው እንጂ ከቶውንም የሚያድነው አይደለም!
በመሆኑም የአገዛዙ ሥርዓት ቀድሞ ለሕዝብ የገባውን ቃል መፈፀሙ እንደተጠበቀ ሆኖ፣ ለተሸለ ሀገራዊ መግባባትና የተረጋጋ ሰላማዊ የፖለቲካ ሥርዓት በሀገራችን እውን እንዲሆን ከሚያግዙ ነገሮች ውስጥ አንዱ የህሊና እስረኞችን መፍታት ነው። ስለሆነም እነ አቶ አንዳርጋቸው ፅጌን ጨምሮ ከገዢው ስርዓት በአመለካከት በመለየታቸው ብቻ በግፍ ለእስር የተዳረጉ፤ የፖለቲካ ፓርቲ መሪዎችና አባላት የሰብዓዊ መብት ተሟጋቾች፣ ጋዜጠኞች እንዲሁም የእምነት አባቶች በሙሉ ከእስር ተፈተው ሁሉን አቀፍ ውይይትና ድርድር ተካሂዶ ሰላማዊ የስልጣን ሽግግር በሀገራችን በአስቸኳይ ተግባራዊ ሊደረግ እንደሚገባ ሰማያዊ ፓርቲ በፅኑ ያምናል።


ሰማያዊ ፓርቲ የሕዝቡን ትግል ግንባር ቀደም በመሆን ሲመሩ የቆዩት ጀግኖች! መራራ ፅዋ ተቋቁመው ወደ ህዝብ በመቀላቀላቸው፣ ሕዝብ ትግሉን አይመለከተኝም ወይም ሌላ ምክንያት ሳያቀርብ በፅናት ትግሎ መሪዎችን በማስፈታቱ፣ ህዝቡንና መሪዎችን በማገናኘት ሁለቱም በጋራ ምስጋና የሚሰጣጡበትን የአቀባበል ሥነ-ሥርዓት ከሌሎች የፖለቲካ ድርጅቶች፣ ከታሳሪ ቤተሰቦች፣ ከታዋቂ ግለሰቦች፣ ከምሁራንና ከጠበቆቻቸው ጋር በመተባበር የሚያዘጋጅ ሲሆን ሀገር ወዳድ ኢትዮጵያውያን ለስኬታማነቱ አስፈላጊውን ትብብራችሁን እንደቀድሞው ሁሉ አሁንም በማድረግ ከእስራት እንደተፈቱ በነቂስ በመውጣት በተለያየ መልኩ በፓርቲው በሚዘጋጁ መድረኮች ላይ በመገኘት መሪዎቹን እንዲቀበል ሰማያዊ ፓርቲ ጥሪውን ያቀርባል።


በመጨረሻ የኢትዮጵያ ሕዝብ የዴሞክራሲ፣ የፍትህና የነፃነት ጥያቄ ዋነኛ ትያቄ መሆኑን መሠረት በማድረግ እነዚህ ጥያቄዎችን በሚመለሱበት ደረጃ ሰማያዊ ፓርቲ ትኩረት ሰጥቶ በመስራት የሕዝቡ ትግል ከየትኛውም ጊዜ በበለጠ አጠናክሮ እንደሚቀጥል በአፅንኦት ይገልፃል።
“ኢትዮጵያ በነፃነትና በክብር ለዘላለም ትኑር!”
የካቲት 05-2010 ዓ.ም አዲስ አበባ, ኢትዮጵያ¾

 

 

በአንድነት ቶኩማ

 

አንድ ወቅት አቶ ንጉሱ ጥላሁን ‹‹የአማራና የትግራይ ሕዝቦች አብረው ታግለዋል ሞተዋል፣ በአንድ ጉድጓድ ተቀብረዋል›› ያሉትን ቃለ መጠይቃቸውን አንብቤ ብደሰትም የፖለቲካ ፍጆታ መስሎ ስለተሰማኝ አድንቄ ሳላደንቅ ሰነበትኩ። ወድጄ እንዳይመስላችሁ። በኢህአዴግ እቅፍ ስር ያሉት ሁሉ አሽንፈው ማማውን መቆናጠጥ ስለሆነ ዋናው ግባቸው ሁልጊዜ ይጠረጠራሉ። መጠራጠራችንን እሳቸው እንዳሉት ‹‹ከጉም አልዘገነውም›› ኢህአዴጎችን ስለምናውቃቸው ያገኘነው ነው። ሌላ አይደለም። እሳቸውም ከዚያው መንደር ስለሆኑ ከማመን በፊት መጠርጠርን እንድንመርጥ ያደርገናልና። ያልጠረጠረ ተመነጠረ ይባል የለ?


ለምሳሌ ያክል አቶ ንጉሱ የወልቃይትን ጥያቄ ትክክለኛ እና የመልካም አስተዳደር እጦት ያመጣው ጥያቄ ነው ብለው ለሰንደቅ ጋዜጣ ተናግረው ነበር። መናገር፣ መሰብሰብ፣ ሃሳብን በነጻነት መግለጽ ተገቢና ትክክለኛ መንገድ ነው ሲሉ በጊዜው የነበረውን የጎንደርን እና የባህርዳሩን ሰልፍ አድንቀዋል። የተለመደው ተቃዋሚዎችን፣ ሻቢያን እና ግንቦት ሰባትን ዋና ምክንያት ማድረጉንና በተለመደው መንገድ መክሰሱ እንዳለ ሆኖ።


አቶ ንጉሱ ንጉሱ ከዚያ ጊዜ ጀምሮ እየነጠረ የመጣው ሰብዕናቸው ከሁሉም በላይ እውነቱን መናገር መጀመራቸው ሕዝቡን ማስደነቅ ጀመረ። ለምሳሌ በሁለት የመገናኛ ብዙሃን የተላለፈውን ‹‹የኦሮሞ ሕዝብ የአማራን ሕዝብ እያረደ›› ነው የሚለውን ጫጫታ በአሁኑ ሰዓት የኦሮሞ ሕዝብ አማራን ለማረድ ይፈልጋል ብለን አናምንም ሲሉ ውሃ ቸለሱበት። ተደነቅን!!! ወንጀሉን የሰራው አካል አለ እናጣራለን ሲሉም ተደመጡ። በዚህም ምክንያት ተጠመዱ። የኢትዮጵያ ሕዝብ ግን በአንክሮ እና በመጠነኛ የልብ መክፈት ተቀበላቸው። ጥርጣሬው እንዳለ ሆኖ። ያም ሆነ ይህ ግልጽ ለመሆን ከሞከሩት አንደበት ርቱዕ ተናጋሪ ተርታ የሚመደቡ ናቸው። ስለ ትግራይ ሕዝብና ሰለ አማራ ሕዝብ የተናገሩት ቢሆንም አስገራሚ ነበር።


ታዲያ አቶ ንጉሱ ምንም እንኳ በገዥው ፓርቲ የተሾሙ ቢሆንም ጥቅል ምንደኛ ሆነው የአባቶቻቸውን ደም እና አጥንት የተከሰከሰበትን ምክንያት እና ዓላማ ዘንግተው በባንዳዊ ስሌት ሕዝባቸውን ለመካድ ህሊናቸው አልፈቅድ ብሎ ሲሞግታቸው ሰሞኑን አየን። ‹‹መኰንን ሐሰተኛ ነገርን ቢያደምጥ፥ ከእርሱ በታች ያሉት ሁሉ ዓመፅኞች ይሆናሉ።›› (ምሳሌ 29:12) የሚለው ገበቷቸው ይመስላል ሃሰተኛ ነገር ያንገሸገሻቸው እና ከእውነት ጋር ለመጣበቅ የወሰኑት።


በአባትዋ የምታላግጥን የእናትዋንም ትእዛዝ የምትንቅን ዓይን የሸለቆ ቍራዎች ይጐጠጕጡአታል፥ አሞራዎችም ይበሉአታል። (ምሳሌ 30:17) የሚለውን ያነበቡ ይመስል በአባታቸው ለመደራደር አልፈለጉም። ጥሩ ነው። ምንም ክፋት የለበትም። ክብር እንጂ።


ታሪክን መማር የማይሹ ቱባ ባስልጣናት የታወቁትን ስመ ጥር አርበኛ የአማራ ራዲዮ ማንሳት አልነበረበትም ብለው ሲገመግሟቸው ያሳዩት ጽናትና ለኢትጵያ ሕዝብ አባቶች ያሳዩት ተቆረቋሪነት ያስደንቃል። በእውነት ከባንዳዊ ተላላኪነት ይልቅ የአባቶች ተከላካይ ሆነው መገኘታቸው በእውነት የልጥፍ ማንነት ውጤት ነው ለማለት አይቻልም። ይህ ንጹህ አቋማቸው ነው ለማለት ያስደፍራል።


አቶ ንጉሱ እወነትም ሲሳይ ሆነው ታይተዋል። የኢትዮጵያ ሲሳይ ። ወይም የሕዝቦች ጥላ። ስማቸውስ ጥላሁን የሚል ቃል አለበት አይደል። ዛሬ ለሕዝብ ታሪክ ጥላ ካልሆኑ መቼ ሊሆኑ ነው ከሞቱ በኋላ? በተለይ እውነት ለሚሻ ሕዝብ ዘብ ነበሩ ማለት ይቻላል።


በኢትዮጵያ ብሮድካስት ባለሥልጣን የውይይት መድረክ ላይ የአማራና የኦሮሞ ዘጋቢዎችን ሆን ተብሎ እንዳይጠሩ ከተደረጉ በኋላ ግምገማ ሊደርግ እንደሆነ የተገነዘቡት አቶ ንጉሱ በሸፍጡ ይገረሙና የአማራን ዘጋቢዎች በስብሰባው ላይ በራሳቸው ውሳኔ እንዲገኙ አድርገዋል። በዚህም ሳይቆጠቡ ለምን የአማራና የኦሮሞ ዘጋቢዎች እንዳይገኙ እንደተደረገ ሲገልጹ ‹‹የቤትና የእንጀራ ልጅ የለም›› ብለው በአደባባይ ሞግተዋል። በዚህ አነጋጋር ለስብሰባው በክብር የተጠሩት የቤት ልጆች ያልተጠሩት የእንጀራ ልጆች ነበሩ ማለታቸው ነው። የሰውየው ድፍረት ያስገርማል። ‹‹ሲባዛ ማርም ይመራል›› ያሉ ነው የሚመስለው።


የሚያስገርመው አቶ ንጉሱ ከተከሰሱበት አንዱ ምክንያት በትግራይ የተዘገበን ሥራ የአማራ ቲቪ አላስተላለፈም ተብሎ ነው። ቲቪው ተላላኪነቱን አቁሟል መሰለኝ። ተደጋግፈው ቢሰሩ እሰየው ያስብላል። ሆኖም ግን ታማኒነቱን አረጋግጦ ማቅረብ ይገባል። አንዱ ላኪ አንዱ ተላኪ ሊሆን አይገባም። መመጋገብ እንጂ። እሱማ ጠቃሚ ሆኖ ሲገኝ ከሲኤን ኤን፣ ቢቢሲ፣ አልጄዚራስ ይወሰድ የለ?


‹‹ድመት መንኩሳ አመሏን አትረሳ›› እንዲሉ ሌላው የተከሰሱት ለምን የተለያዩ ምሁራንን ለውይይት በአማራ ቲቪ አቀረባችሁ በሚል ነበር። ንጉሱ መች የዋዛ ሆኑና። ለዚህ ክስ መልስ ሲሰጡ ልሂቃንን አቅርበን ማወያየታችን ትክክል ነበር። ትክክልም ነው ብለዋል። የታሪክ ጀግኖችን በማውሳቱም የአማራ ቲቪ ተከሷል። ለምን አማራ ናቸዋ የተነሱት። ስለ ኃየሎም ሲነሳ ማን ምን አለ እና ነው ጣሊያንን ያርበደበደው አባ ገስጥ ወይም ራስ አበበ አረጋይ ሲነሳ ችግር የሚሆነው? ተው እንጂ። ደግነቱ አቶ ንጉሱ መች የዋዛ ሆኑ መንፈሳቸው ተቆጣ። አያትን ማስቀማት ወይም ማዋረድን የሚቀበሉ ሆነው አልተገኙም። ወይ ተላላኪነታቸውን ትተዋል ወይም ከመጀመሪያውም ተላላኪ አልነበሩም ማለት ነው።


‹‹አባቱን የሚረግም፥ እናቱንም የማይባርክ ትውልድ አለ።


ለራሱ ንጹሕ የሆነ የሚመስለው ከርኵሰቱ ያልጠራ ትውልድ አለ።›› (ምሳሌ 30፡11-12) የሚለው ምሳሌ የተከሰተላቸውና አባታቸውን ለመርገም ያልፈቀዱ ሆነው ተገኙ።


አቶ ንጉሱ አንዱ የተከሰሱበት የቴዲ አፍሮን ‹‹አሮጌ ባንዲራ›› ደግፈሃል ተብለው ነበር። ቴዲ መቼ አሮጌ ባንዲራ እንዳሰራ አለወቅሁም። ልጁ ወጣት በመሆኑ አዲስ እንጂ አሮጌ ባንዲራ ሊኖረው እንዴት እንደቻለ አልገባኝም። እንደመሰለኝ ከሆነ ምልክት ያልተቀመጠበትን የድሮውን አረንጋዴ፣ ቢጫ እና ቀይ የተባለውን ባንዲራ ሳይሆን አይቀርም። ጨርቅ ነው የተባለውን ማለቴ ነው።


መቼም እሳቸው ቂል አይደሉም አሮጌ የተባለውን ወይም ጨርቅ ነው የተባለውን የአባታቸውን ባንዲራ አያነሱም። ቢያነሱም ችግር የነበረው አልመሰለኝም። ቴዲን ለምን ጋበዛችሁ መሰለኝ ዋናው ድብቁ ጠብ። በሌሎች ሰዎች አዕምሮ የተቀመጠን ሃሳብ ያንተ ነው ብሎ ሰውን ለማሸማቀቅ መሞከር ለአርበኛው ልጅ ለንጉሱ አልተዋጠላቸውም። ከሳሾቻቸውን የምን ማምታታ ነው ሲል ሞገቷቸው። የአዲሱ ዘመን ትውልድ እና የአረበኞቹ ሕብር አዕምሯቸውን ወጥሮ ይዞት እንዴት ዝም ይበሉ?


አታስዋሹኝና ስብሰባው ግርሻ የተባለውን ባንዳ አቡነ ጴጥሮስን ሲሞግት ያቀረበውን ታሪክ ነው ያስታወሰኝ። ሎሬት ጸጋዬ ገብረመድህን ነው የደረሰው። ‹‹ጴጥሮስ ያችን ሰዓት›› ትሰኛለች። ግርሻ የተባለው ባንዳ አቡነ ጴጥሮስ በአባቶቻቸው እንዲያፍሩ የተናገረውን ሙግት የሰበሩትን ካህኑን መሰሉኝ። የአያቶቻቸውን ታሪክ ሲከላከሉ አቶ ንጉሱ በአጸደ ስጋ ላሉት የሕያዋን ካህን ነበሩ። ‹‹ደብተራ ዘ አማራ›› ወይም ‹‹ካህነ ኢትዮጵያ››ነበሩ። በእውነት የአማራ ቲቪን መክሰስ ነበርን ዋና ግቡ? ሌላ የነበረው ይመስለኛል። አቶ ንጉሱ እንደ ባንዳዎቹ ‹‹እኔ እኮ እኔነቴን ብቻ ነኝ አባቴ (አለቆቼ)። እነሱ በጊዜአቸው ሕይወታቸውን ኖረው ሞታቸውን ሞተዋል። እኔስ የጊዜዬን ሕይወት ኖሬ የጊዜዬን ሞት እንድሞት አይፈቀድልኝም?›› አላሉም።


አቶ ንጉሱ አኮቴት ይገባቸዋል የምለው የአያቶቻቸውን እና የአሁኑን ዘመን ትውልዶች ለማዳን ፍርሃትን አውልቀው ጥለው ስላየሁ ነው። ‹‹…ግን ልጄ እኔ-እኔ የሚለው የአንተነትህን አካል ያለበስከው እኮ ያው እናት አባትህ የሰጠሁን ሥጋና ደም ነው። ከነሱ ስጋና ደም ተካፈልክ እንጂ ይህን አንተነትህን አንተ አልፈጠረከውም።›› የሚለው የጸጋዬ ገብረመድህን ‹‹ጴጥሮስ ያችን ሰዓት›› ሙግት በገጽ 25 ላይ ያቀረቡትን የፈተና ማርከሻ ፍልስፍና የተቀበለ ይመስላሉ።


አገራቸውን ወይም ሕዝባቸውን አሰድበው በየትኛው ማንነት ሊቆሙ? ይልቁንም ‹‹ታዲያ ይኽን ከወላጆችህ በውርስ ተቀብለህ፣ በልደት ተቀጥላ፣ ያጎለመስከው አንተነትክን፣ ይኸ በፍርሃት እያኮላሸ፣ በሽኩሹክታ እያስጎለበተ፣ እንደ ድመት ግልገል በጥርስ የሚያሰቅል፣ በጥሻ የሚያስሸሽግ፣ መታሰቢያነታቸውን የሚያረክስና የሚያስወግዝ፣ መዝለቅ የምትለው ዘለቄታህ፣ እውነተስ ከዚህች ከድፍን ሌሊት ባሻገር፣ ከዚች ከብኩን ዘመንና ከመቃብራቸው በሻገር፣ የዘለዓለም ወቀሳቸው አያስከትልብህ ይመስልሃልን?›› የሚለው መነባንብ ገብቷቸው አቶ ንጉሱ ለእወነት ቆመው አየናቸው። ከዚህ በኋላ ቢቀመጡ እንኳ ታሪክ አቁሟቸዋል እና ቆመው ይኖራሉ። የአማራ እና የኦሮሞ ቲቪ አባቶቹን እንዳያነሳ እገዳ ሊጥልበት ያሰበ ኀይል አየን እኮ እባካችሁ!። ልክ አይደለም።


ነውር ተወደደሳ!! ችግር መኖሩን ያሳያል። አቶ ንጉሱ አንዱ የተተቹበት በቴዲ ዘፈን ኮንሰርት ነው። ጥያቄው ቴዲ ህገ መንግስት የማያከብር ሆኖ ከተገኘ ለምን እሱ ሙሉ ሰው ነው እና አይጠየቅም? ‹‹ሊበሏት የፈለጓትን…›› ሆኖ ነው እንጂ ነገሩ። የኦሮሞው ዘፋኝም ለኦሮሞ ቲቪ ጣጣ አምጥቷል። ‹‹ጅብን ሲወጉ በአህያ ይጠጉ›› እንዲሉ ሆኖ ነው እንጂ።


አቶ ንጉሱ ተቆርቋሪነታቸው ከእንጀራ ናፍቆት የፈለቀ አልመሰለኝም። አልተለጎሙማ። ‹‹ከመውግዝ ከመአርዮስ›› ሲባሉ ውግዘቱን በራሳቸው ድፍረት ፈተው የአባቶቻቸውን መንፈስ ተውሰው በአደባባይ ድርጅታቸውን ሞግተው እርቃኑን አወጡት እንጂ። በመፍራት እና ባለመፍራት መንታ መንገድ አልቆዩም። አያቶቻቸው ለእውነት ሲቆሙ እስከሞት መሆኑ ታወሳቸውና እስከ መናገር ደፈሩ። ውሸትና ሸፍጥ ሁልጊዜ እየተማጉ መኖር ሰለቻቸዋ!!!ምን ያድረጉ የወከሉትን ሕዝብ ማሴጠን(demonizing) አንገሸገሻቸው። በዚህ ምክንያት እውነትን ደፍረው መናገር ፈለጉ አደረጉትም። እጅ እንነሳለን!!! ውለታዎን አንረሳውም። ታሪክ ሁልጊዜ በትዝታዋ ማህደር ታኖረዎታለች። ሁሉም ካድሬዎች ከቻሉ ከእርስዎ ይማሩ።


የንግግር ብዝሃነትን ሰበኩ። ንግግርዎ ሲጣፍጥ። ‹‹multitudes of ideas›› መስተናገድ አለበት አሉ። ጎሽ እንዲህ ነው እንጂ በራስ መተማመን።
አቶ ንጉሱ ያነሱት ሃሳብ በተለይ ስለ ሁለት ሚዲያዎች መሳጭ ሙግት ነበር። ‹‹በጌታዋ የተማመነች በግ ላቷን ውጭ ታሳድራለች›› የሚለውን ስነ ቃል ያስታውሳል። ኦሮሞ አማራን አረደው ብለው ዜና የዘገቡትን ወቅሰው ሕዝብን ከሕዝብ ለማስተላለቅ የተላከ የጥፋት መልክት ሰባኪዎች እንደሆኑ ስለ አመኑ አጥብቀው ኮንነዋል። ይህን ያደረጉት ደግሞ መሰለኛቸውን አክለው ‹‹በብሮድ ካሰቲንግ ባለስልጣን ተማምነው ነው›› ብለዋል። እግዚአብሔር ፈጽሞ የሚጠላውን ነገር ኮንነዋል።
‹‹እግዚአብሔር የሚጠላቸው ስድስት ነገሮች ናቸው፥ ሰባትንም ነፍሱ አጥብቃ ትጸየፈዋለች፤
ትዕቢተኛ ዓይን፥ ሐሰተኛ ምላስ፥ ንጹሕን ደም የምታፈስስ እጅ፥ ክፉ አሳብን የሚያበቅል ልብ፥ ወደ ክፉ የምትሮጥ እግር፥ በሐሰት የሚናገር ሐሰተኛ ምስክር በወንድማማች መካከልም ጠብን የሚዘራ።›› (ምሳሌ 6፡16-18) የሚለውን አስታወሰኝ። ልክ ነው። አገር የሚመራው በብስለት እና በመተራረም በመሆኑ፤ ሲሆን ሰውን ከሰው ጋር ማቀራረብ ነው እንጂ ማናጨት ምን ይጠቅማል ሲሉ ነው የሞገቱት።


ይህን አይተው እና ሰምተው ዝም ያላሉት ሞገደኛው አቶ ንጉሱ እነዚህን ሚዲያዎችን ጠቅሰው የብሮድካስቲንግ ሆኑ የፌዴራል ኮሙኒኬሽን ባለስልጣናት ስልጣን መልቀቅ ነበረባቸው ብለዋል። በኢህአዴግ ዘመን አንድ ባለስልጣን ‹‹ሕዝብን ይቅርታ ጠይቆ አጥፊው ባለስልጣን ሥልጣን መልቀቅ አለበት›› ሲሉ እና እኔ ስሰማ የመጀመሪያዬ ነው። ቀደም ሲል በሙስና የተጠረጠሩት እና ለሥልጣን አስጊ የሆኑት መልቀቃቸው እውነት ነው። የኢህአዴግ ባለስልጣን የኢህአዴግን ባለስልጣንን ‹‹ስልጣን መልቀቅ›› ነበረበት ሲል ስሰማ ትንግርት ሆነብኝ። በእውነት አድኖቆቴን ልነፍገዎ አልችልም።


ባልሳሳት በሌላ አገር ቢሆን ስልጣን ያስለቅቃል ነው ያሉት። በእኛ አገር ጉደኛው ይሾማል። በወንድማማች መካከል ጠብን የሚዘራ ይሸለማል። የሚሳደብ ያድጋል። ምክንያቱም ሕዝብ የማይወደው ለአጼዎች ጥሩ ባሪያ ይሆናል የሚል ስንኩል አስተሳሰብ ስላለ ነው።


ስለ አገር መገንባት እና በጥንቃቄ መምራት የሰጡት ገለጻ ሰውየው እንዴት በብስለት አደባባይ የሰነበቱ አርቆ አስተዋይ ሰው መሆናቸውን ያሳያል። ዘገባ በከፍተኛ ጥንቃቄ ነው መዘገብ ያለበት ሲሉ ነው የሚነሱት። ግለሰቡ የአማራ ቲቪ ስህተትም አምነዋል። ይሁን እንጂ በጊዜው የተደረገው ግምገማ ልክም አይደለም ብለዋል። ለይቶ ማጥቃት ነው ሲሉ ነው የሞገቱት። የግምገማ አካሄዱም ልክ አይደለም ብለዋል። ሁለቱን ቲቪ ለመቀጥቀጥ የተቀመጠ ቀመራዊ ሴራ ነው የሚል አስተያየትም የሰጡ ይመስላል። ነገሩ


‹‹አውጪ አውጪኝ
ሁላችን ተቀምጠን
ምነው ጪን ብቻ መረጡ
የ‹‹ጠን›› ቤት ረሱ
‹‹ጣን›› እየዘነጉ
አውጪ አውጫጪኝ
አውጪ ብቻ አሉ። (አውጫጪ፡- የሸንበቆ ባህር ገጽ 76) የምትለዋን ግጥም አስታወሰኝ።


ግለሰቡ በግልጽ ታሪክን ማስተማር ተገቢ ነው ሲሉ ባልሰማም የታሪክን ትምህርት አስፈላጊነት ያውቃሉ። አማራና ኦሮሞ ተዋልዶ በአንድነት የኖረ ሕዝብ ነው ብለዋል። ታሪክ አዋቂነታቸውን ያሳያል። ታዲያ ድፍረቱ ከየት መጣ ከዚህ እውቀት ነው። የትግራይ ሕዝብና የአማራ ሕዝብ የረጅም ጊዜ ታሪክ አላቸው ብለዋል ይህም የታሪክ ሊቅ ያደርጋቸዋል።


ደረቅ ታሪክ ግን አይደለም ያነሱት። በጋብቻ፣ በሃይማኖት፣ በጂኦግራፊ እና በኢኮኖሚ የታሳሰሩ ሕዝቦች መሆናቸው ተገልጾላቸው ነው። በዚህ ሃሳባቸው ‹‹ከያለፍኩበት›› መጽሐፍ ጸሐፊ ከዶ/ር ፍስሐ አስፋው ጋር ይመሳሰላሉ። ‹‹የአሰበ ተፈሪ ትምህርት ቤት የታሪክ አስተማሪዬ የነበሩትን መሪጌታ ሳስታውስ ሁልጊዜ የሚነግሩንን ‹ታሪክን ማወቅ ኩራት ነው። ክብር ነው። የማንነት መገለጫ ሰነድ ነው። ታሪክ የሌለው…ከእንስሳ ተራ ከመፈረጅ ባሻገር ክብርም ሆነ አለኝታ ያጣ ተገዥ ነው የሚለውን ቃላቸውን አብሬ አስታውሳለሁ።›› (ገጽ 16)እንዳሉት ነው። የግንቦት 20ን ታሪክ እየተናገሩ ሌላው የሕዝባቸውን ታሪክ እንዳይናገሩ ለምን ለመከልከል ተፈለገ? እንስሳ ለማድረግ ነውን? ወይስ ቀጥቅጦ ለመግዛት? ለማንኛውም ቲቪው ታሪክ ያስተምር ዘንድ እናበረታታለን። ታዲያ የቲቪው ሰራተኞች


‹‹አንኮበር የአምሃየስ በር
አድማስ ፈጠር ኬላ ሰበር
አንኮበር የእምባ ላይ አገር።›› ሳይሉ እንዲኖሩ ተፈለጎ ነውን? ጸጋዬ ገ/ መድህን አንኮበር እሳት ወይ አበባ ገጽ 106) ይኼን መቼም አታደርጉትም።


አቶ ንጉሱ የመንግስት ሚዲያን ተዓማኒነት አንስተዋል። አነስተኛ መሆኑንም አክለው ገልጸዋል። ልክ ነው ሚዲያው ተአማኒነቱ የወደቀ ነው። ቅቡልነቱን ለማሻሻል ምን ይደረግ የሚለውን ሲያብራሩም ሕዝባዊ ወገንተኝነቱን ማሳየት እንደሚኖርበት ሳይጠቁሙ አላለፉም። የተአማኒነቱ ምንጭ ደግሞ እውነትን መዘገብ እና የሕዝብ ተወካዮችን በነጻነት ያለ ፍርሃት ማቅረብ ነው። ‹‹ምላሱን ከሚያጣፍጥ ይልቅ ሰውን የሚገሥጽ በኋላ ሞገስ ያገኛል።›› እንዲሉ። ለማንኛውም ደፍረው ስለገሰጹ አይደለምን ስለ እርስዎ ያወሳነው። ይበርቱ! ከፍትህ አደባባይ ፈጥነው አይውረዱ!!! ከቻሉ እዚያው ይሰንብቱ። ውዳሴውን እንደማንነሳዎ ቃል እንገባለን። ለጊዜው ውዳሴውን ያጣጥሙ የመንፈስ ስንቅ ይሆነዎታል።

 

ኢዛና ዘመንፈስ

 

እንዳለመታደል ሆኖብን ከሩብ ምዕት ዓመት በላይ ያስቆጠረው የስር ነቀል ለውጥ ሂደታችን፤ ከምክንያታዊነት ይልቅ ስሜታዊነትን አጉልቶ ከሚያንፀባርቅ ፖለቲካዊ እንቅስቃሴ የፀዳበት አጋጣሚ የለም። እናም ላለፉት 26 ዓመታት ያህል በዚች አገር ውስጥ ሲካሄድ የቆየው የድህረ ደርግ ኢትዮጵያ ባለብዙ ፈርጅ ፖለቲካዊ እንቅስቃሴ ሲወርድ ሲወራረድ ለመጣ የጭፍን ስሜታዊነት ችግር እንድንዳረግ ያደረገን ከመሆኑ የተነሳ፤ በተለይም “ተምሯል” ተብሎ የሚታመንበት የህብረተሰብ ክፍል ከምክንያታዊ አስተሳብ የማፈንገጥ አዝማሚያን ማሳየት ከጀመረ ዓመታት ስለመቆጠራቸው ደፍሮ መናገር ይቻላል። ይልቁንም ደግሞ አዲሱን የታሪክ ምዕራፍ በፀረ ኢትዮጵያና ኢትዮጵያዊ የሀገር አንድነት ለመፈረጅ የሚቃጣውን አክራሪ አቋም ለሚያራምዱት ተቃዋሚ የፖለቲካ ፓርቲዎች ድጋፍ ለመስጠት ያለመ የአንድ ወገን አስተሳሰብን በማንፀባረቅ ረገድ የሚታወቁ ልሂቃን፤ ምክንያታዊነትን ገድሎ የሚቀርብ ጭፍን ስሜት እንዲጠናወተን ያደረገ ጉልህ አሉታዊ ተፅዕኖ ማሳደራቸው የሚስተባበል ጉዳይ አይደለም።


ከዚህ አኳያ የሚስተዋለው አፍራሽ ተፅእኖ የመፍጠር አሉታዊ ሚና በዋናነት የሚገለፅበትን አግባብ አምኖ ለመቀበል የሚቸገር ሰው፤ ምናልባትም ከደርግ ውድቀት ማግስት ጀምሮ፤ እየታተሙ የተሰራጩ የግል ፕሬስ ውጤቶችን ያላነበበ ሊሆን እንደሚችል ይሰማኛል። አልያም ደግሞ በእነርሱ አማካኝነት ያለማቋረጥ ሲዛመት የቆየው የተቃውሞው ጎራ ፖለቲከኞች ጭፍን፣ ድፍን ያለ የጥላቻ ፕሮፖጋንዳ ነባራዊ ጥሬ ሀቁን ለማገናዘብ እንዳይችል የሚያደርግ ኢ-ምክንያታዊ አስተሳብን ያሰረፀበት ነው ብለን እናጠቃልል ዘንድ ተገቢ ይሆናል።


በግልጽ አነጋገር፤ አሁን አሁን ሀገራችን ውስጥ እዚህም እዚያም የሚታይ ተደጋጋሚ የደህንነት ስጋት ተደርጎ ሊወሰድ በሚችል መልኩ እየተስተዋለ ያለው ብሔር ተኮር የዕርስ በርስ ቁርቁስና ቅራኔ የሚገለፅበትን አሉታዊ ክስተት ያስከተለው መሰረታዊ ምክንያት፤ አብዛኛው የሀገራችን “ምሁር” ዜጋ አዘውትሮ የሚያራምደው ፖለቲካዊ አቋም፤ ከምንያታዊነት ጋር የተፋታና እነርሱ የማያምኑበትን ሃሳብ ህዝባዊ ተቀባይነት ለማሳጣት ያለመ ጭፍን ውግዘት (ማጥላላት) እንደመሆኑ መጠን፤ ይሄው ከትናንት እስከ ዛሬ የምናውቀው ጨለምተኛ አመለካከት የወጣቶቻችን ስብዕና ላይ የሚያሳድረው ተፅዕኖ እየጨመረ በመጣ ቁጥር የተፈጠረ የአስተሳሰብ ቀውስ ነው ተብሎ ይታመናል። ስለዚም ተማሪ ቤት ገብቶ ቀለም የመቁጠር ዕድል ካልገጠመው ኢትዮጵያዊ አርሶና አርብቶ አደር የህብረተሰብ ክፍል ይልቅ “ተምረዋል” የሚባሉት ወጣት ዜጎቻችን ይህቺን ከፈርጀ ብዙ ድህነት ለመውጣት ባለመ የልማት ጉዞ ላይ የምትገኝን ሀገራቸውን ለውድመት የሚዳርግ ዘረኝነትን ማራገብ ይዘዋል።


ጉዳዩን ከዚህ የነውጥ ናፋቂዎቹ ቀለም ቀመስ ወጣቶች ቁጥር እየተበራከተ መምጣት አኳያ አንስተን እንመልከተው ከተባለም ደግሞ፤ አንድ ጉልህ እውነታ ሊገልጽልን እንደሚችል መገመት አይከብድም። እርሱም እዚች አገር ውስጥ በምክንያታዊ አስተሳሰብ አምነው ለማሳመን ፍላጎት የሚያንሳቸው ምሁራን እየተበራከቱ የመጡበት ሁኔታ የመኖሩን ጉዳይ ለመረዳት የሚያስችል መሆኑ ነው።


እንዲያውስ እኔን “ትውልድን ከአስተሳሰብ ቀውስ የሚታደጉ ልሂቃን ያለህ!” ያሰኘኝ ምክንያትም ከላይ ለማመልከት የተሞከረው ዓይነት እጅግ አደገኛ ብሔር ተኮር የጥላቻ ፖለቲካ እየተባባሰ ከመምጣቱ የተነሳ፤ የመቶ ሚሊዮን ህዝቦቿ የጋራ ህልውና የተመሰረተባትን ሀገራችንን ለከፋ ጥፋት የሚዳርግ ወደመሆን ደረጃ ሳይደርስ አልቀረም የሚል ስጋት ተሰምቶኝ ነው። እናም ከዚሁ የግል እይታ በሚመነጭ ትዝብት አዘል የስጋት ስሜት እንደ አንድ ለመላው የሀገሩ ህዝቦች ዘለቄታዊ የጋራ ዕጣ ፈንታ መቃናት የሚበጀውን ጠቃሚ ምክር ለመለገስ ከመሞከር ቦዝኖ የማያውቅ ዜጋ ልሰነዝር የምሻው ሃሳብ እነሆ የሚከተለውን ይመስላል።


በዚህ መሰረትም፤ ብዙውን ጊዜ የህሊና ፍርድን የሚጠይቅ ሚዛናዊ አስተያየት ላይ የሚያጠነጥን ምክንያታዊ ሃሳብ ከመሰንዘር ይልቅ፤ ኢህአዴግ መራሹን የኢትዮጵያ ህዝቦች ትግል ሂደት በፀረ የሀገር አንድነት ለመፈረጅ የሚቃጣው ጭፍን ስሜታዊነትን የሚያንፀባርቅ ውግዘትን እንደጠቃሚ ነገር የወሰዱት የሚመስሉ ወገኖች በሚያራምዱት የጥላቻ ፖለቲካ ምክንያት የሚከሰተውን አሉታዊ ክስተት በዘላቂነት ማስቀረት የሚቻለው ወጣቱን ኢትዮጵያዊ ትውልድ ካጋጠመው የአስተሳብ ቀውስ ትርጉም ባለው መልኩ የሚታደግ አዎንታዊ ተጽእኖ የማሳደር አቅም ያላቸው ቅን አሳቢ ልሂቃን ዜጎች የየራሳቸውን ገንቢ ሚና ይጫወቱ ዘንድ ምቹ ሁኔታ ስንፈጥር እንደሆነ ሊሰመርበት ይገባል። ይህን መሰረተ ሃሳብ በተሻለ መልኩ ለማብራራት ያህል የሚከተሉትን ጥቂት አንኳር ነጥቦች አንስተን ትንሽ ተጨማሪ ማብራሪያ ማከል እንደሚኖርብኝ ይሰማኛልና እነሆ አብረን እንመልከት

እንግዲህ የሐተታዬ ርዕስ “ትውልድን ከአስተሳሰብ ቀውስ የሚታደጉ ልሂቃን ያለህ!” የሚል አይደለም? ስለዚህም አሁን በቀጥታ የማልፈውም፤ አንድን ህብረተሰብ ወይም ደግሞ አንድን ትውልድ የሚባል አዎንታዊ ተጽዕኖ የሚያሳድር አቅም አላቸው ተብሎ የሚታመንባቸው ልሂቃን የትኞቹ ናቸው? የሚለውን ጥያቄ አንስተን መጠነኛ ግንዛቤ ሊያስጨብጥ የሚችል ምላሽ ለማስቀመጥ ሊኖርብን ነው። እናም እንደኔ እንደኔ በተለይም የዚህ ጽሑፍ ማጠንጠኛ ከሆነው መሰረተ ሃሳብ አኳያ ትውልድን ከአመለካከት ቀውስ የሚታደግ ገንቢ ሚና የሚጫወቱ ልሂቃን ተደርገው መወሰድ ያለባቸው አካላት የትኞቹ ናቸው? የሚለውን ጥያቄ መመለስ እንብዛም ከባድ አይሆንም።
ምክንያቱም ደግሞ በዛሬዋ ኢትዮጵያ ውስጥ እዚህም እዚያም ተደጋግሞ እየተስተዋለ ያለውን እንደሀገር ሊያሳስበን የሚገባ የነውጠኝነት አዝማሚያ በመሪ ተዋናይነት ያንቀሳቅሱታል ተብሎ የሚታመንባቸው አካላትን ጨምሮ ሌሎችም ማህበራዊ፤ ሃይማኖታዊ ፖለቲካዊ ተቋማት ኢ-አመክኖአዊ ድጋፍም ሆነ ተቃውሞ ለየትኛውም ወገን የማይበጅ ስሜታዊነትን ማስከተሉ እንደማይቀር የየራሳቸውን አባላት (ተከታዮች) በቅጡ ማስተማር እንደሚጠበቅባቸው ይታመናልና ነው።


ስለሆነም እኔ “ትውልድን ከአስተሳሰብ ቀውስ የሚታደጉ ልሂቃን ያለህ!” ስል፤ በተለይም የዜጎችን መንፈሳዊ ህይወት የማረቅ ተልዕኮ ይዘው የሚንቀሳቀሱት የእምነት ተቋማትን ጨምሮ፤ ትምህርት ቤቶችን፤ የመገናኛ ብዙኃን ባድርሻ አካላትንና እንዲሁም ደግሞ የኪነጥበብ (የሥነ ጥበብ) ሙያ ዘርፍ ውስጥ ከሚያደርጉት የየራሳቸው ገንቢ ጥረት በሚመነጭ አስተምሮ አማካኝነት፤ ዕውቅናን (ዝናን) ያተረፉ ግለሰቦች ኢትዮጵያውያን ወጣቶችን፤ በምክንያታዊ እሳቤ ላይ የተመሰረተ አሳማኝ አቋም እንዲኖራቸውና በአንፃሩ ለመላው የሀገራችን ህዝቦች ዘለቄታዊ የጋራ እጣፈንታ የማይበጀው አክራሪ ብሔርተኝነት ሊያስከትልብን ስለሚችለው ፈርጀ ብዙ ጥፋት ጠንቅቀው እንዲረዱ የሚያደርግ አዎንታዊ የአመለካከት (የአስተሳሰብ) ተፅዕኖ በማሳደር ረገድ መጫወት የሚጠበቅባቸውን ያህል ቁልፍ ሚና እየተጫወቱ አይደሉም ማለቴ ነው።


ምክንያቱም እነዚህን የመሳሰሉት የህብረተሰብን የአስተሳሰብ ቁመና ከመቅረጽ አኳያ የማይተካ በጎ ተፅዕኖን የማሳደር አቅም ይኖራቸዋል ተብሎ የሚታመንባቸው ባለድርሻ አካላት ሁሉ የየራሳቸውን ተልዕኮ በአግባቡ ለመወጣት የሚጠበቅባቸውን ያህል ቅን ጥረት እያሳዩ ቢሆን ኖሮማ፤ ለሀገር አውዳሚው የሁከትና ብጥብጥ ተግባር ማስፈፀሚያነት የተማሩ የሚመስላቸው ነውጥ ናፋቂ ወጣቶች ቁጥር ከቀን ወደ ቀን ሲጨምር ባልተስተዋለ ነበር።


ስለዚህ አሁንም ቢሆን ብዙ አለመርፈዱን በቅጡ ተገንዝበን፤ ወጣቱን የህብረተሰብ ክፍል ክፉኛ ሲፈታተነው የሚስተዋለውን የአስተሳሰብ ቀውስ ወረርሽኝ የሚያረክስ (የሚገታ) ፍቱን መፍትሔ ማፈላለግ እንደሚጠበቅብን ሊሰመርበት ይገባል። በአጭሩ ይህቺን የመቶ ሚሊዮን ህዝቦቿ የጋራ ህልውና የተመሰረተባትን ሀገራችንን በዜጎቿ የብሔር ማንነትን መሰረት ያደረገ የዕርስ በርስ ግጭትና መናቆር ለማፈራረስ ያለመ መሳፍንታዊ የፖለቲካ ሴራ በመዶለት የተጠመዱት የጥፋት ኃይሎች ማዛመት የያዙትን መርዘኛ ፕሮፖጋንዳ፤ እኛ ኢትዮጵያውያን እንደ ህብረተሰብ አምርረን ማውገዝ እንደሚኖርብን በየመገናኛ ብዙኃኑ አዘውትረው የመናገር ድፍረት ያላቸው ታዋቂ ምሁራን፤ የኪነጥበብ ሰዎች፤ የሃይማኖት አባቶችና የሀገር ሽማግሌዎች እጅጉን እንደሚያስፈልጉን ነው የወቅቱ አጠቃላይ የአመለካከት ድባብ ከመቸውም ጊዜ ይልቅ አፍ አውጥቶ የሚናገረው።


ይልቁንም ደግሞ ትግርኛ ተናጋሪ ኢትዮጵያውያንን እንደ የአንድ ብሔር ተወላጅ ህዝብ የጭፍን ጥላቻ ሰለባ በማድረግ ረገድ የሚገልፅ የተቃውሞ ፖለቲካን የሚያቀነቅኑት ጽንፈኛ ቡድኖች ሳይሳካላቸው እንዳልቀረ ለመረዳት የተለየ ዕውቀት አይጠይቅም። ይሁን እንጂ ይህ ዓይነቱ በኢትዮጵያውያን ወንድማማች ህዝቦች ዘመናትን ያስቆጠረ የአብሮነት ታሪክ ውስጥ አንብዛም ያልተለመደ እጅግ በጣም አስነዋሪ የዘረኝነት ተግባር የሚያስከትለው ጉዳት የጥላቻ ፖለቲካና ፖለቲከኞች ጥቃት ግንባር ቀደም ኢላማ እየተደረጉ ያሉትን የትግራይ ተወላጅ ወገኖችቻችንን ብቻ እንዳልሆነም ልብ ማለት ይገባል።


አለበለዚያ ግን፤ ከለየላቸው ኢትዮጵያና የኢትዮጵያውያን ህዝቦች ታሪካዊ ጠላቶች ጋር እየተመሳጠሩም ጭምር በሚያውጠነጥኑት የሃኬት ሴራ ምክንያት፤ የጋራ ህልውናችን የተመሰረተባትን ሀገር ለብተና አደጋ እስከ መዳረግ የሚደርስ ፖለቲካዊ ቀውስን ለማባባስ ሲሉ እንቅልፍ አጥተው የሚያድሩት ስልጣን ናፋቂ ተቃዋሚዎች ዕርስ በርስ እንድንተላለቅ የሚያደርግ የጥፋት እሳት ሲጭሩ እያየን እንዳላየን ማለፉ መጨረሻው ምን ሊሆን እንደሚችል ከወዲሁ መገመት አያዳግትም። ለማንኛውም እኔ እዚህ ላይ አብቅቻለሁ።

የጭድ እሳት

February 07, 2018

 

አለማየሁ አሰጋ

 

የኢትዮጵያ ራዕይ ፓርቲ (ኢራፓ) ሰሞኑን “ኢራፓ ኢሕአዴግን የመገነዝ ኃላፊነት የለበትም!!” በሚል ርዕስ ባወጣው መግለጫ በአገር አቀፍ ደረጃ በሚንቀሳቀሱ ፓርቲዎችና በኢህአዴግ መካከል በመካሄድ ላይ ከሚገኘው ድርድር በራሱ ውሳኔ መውጣቱን አሳውቆናል።


ኢራፓ፣ በአገሪቱ የመንግስት ታሪክ የአመለካከት፣ የመደራጀትና ለፖለቲካ ስልጣን የመፎካከር ፖለቲካዊ መብቶችና ነጻነቶችን ለመጀመሪያ ጊዜ ያረጋገጠው የኢፌዴሪ ህገመንግስት ውጤት ነው። ይህ ህገመንግስት በስራ ላይ በዋለባቸው ያለፉት ሃያ ሶስት ዓመታት በፌደራልና በክልላዊ መንግስታት ደረጃ የተለያየ ፖለቲካዊ አመለካከትን የሚያራምዱ በርካታ ተፎካካሪ የፖለቲካ ፓርቲዎች ተደራጅተዋል። በነጻነትም አመለካከታቸውን በማራመድ ለፖለቲካ ስልጣን ሲፎካከሩ ቆይተዋል። ፓርቲዎቹ እንደየባህሪያቸው አመቺ ባሉት መንገድ የፖለቲካ ተሳትፎ እያካሄዱ ይገኛሉ። ኢራፓም ከእነዚህ አንዱ ነው።


በአገር አቀፍና በክልል ደረጃ የሚንቀሳቀሱት እነዚህ ተፎካካሪ የፖለቲካ ፓርቲዎች በአገሪቱ እስካሁን በተካሄዱ አምስት ምርጫዎች ላይ ተሳተፈዋል። በተለይም እስከ ሶሰተኛው ዙር ምርጫ ደረስ በርካታ ፓርቲዎች በፌደራል እና በክልሎች የህዝብ ተወካዮች ምክር ቤቶች ውስጥ ውክልና ለማግኘት በቅተው ነበር።


ይሁን እንጂ ከአራተኛው ዙር ምርጫ በኋላ ምርጫዎቹ አሳታፊ፣ ነጻና ዴሞክራሲያዊ የነበሩ ቢሆንም፣ ተፎካካሪ ፓርቲዎች በ50+1 አብላጫ የምርጫ ስርዓት በተወዳደሩባቸው የምርጫ ክልሎች አሸናፊ ሆነው በምክር ቤቶች ውስጥ ውክልና ማግኘት አልቻሉም። በአራተኛው ዙር ምርጫ ኢህአዴግ በተወዳደረባቸው አራት ክልሎች ትግራይ፣ አማራ፣ ኦሮሚያና ደቡብ ኢትዮጵያ፣ አዲስ አበባና ድሬደዋ ከተማ አስተዳደሮች ከሁለት መቀመጫዎች በስተቀር ሁሉንም አሸንፎ ነበር። በአምስተኛው ዙር ምርጫ ደግሞ በተወዳደረባቸው ክልሎች ሙሉ በሙሉ መቀመጫዎቹን ማሸነፍ ችሏል። የአፋር፣ የኢትዮጵያ ሱማሌ፣ የቤኒሻንጉል ጉምዝ፣ የጋምቤላ፣ ከፊል ሐረሪ ክልሎች ደግሞ በየክልሎቹ አሸናፊ በሆኑ ክልላዊ የፖለቲካ ፓርቲዎች ተወክለዋል።


በየምርጫዎቹ ላይ ተወዳድረው የምክር ቤት መቀመጫዎችን ማሸነፍ ያልቻሉ ተፎካካሪ ፓርቲዎችም ከ50 በመቶ በታች የሆነ የጥቂት መራጮች ድምጽ አግኝተዋል፤ ይህ ሁኔታ ከፍተኛው የስልጣን አካል የሆኑ የፌደራልና የክልል መንግስታት የህዝብ ተወካዮች ምክር ቤቶች ውስጥ በሚፈለገው ደረጃ የህዝብ ድምጽ ሊሰማ የማይችልበትን ሁኔታ አስከትሏል።


የኢፌዴሪ መንግስትና ገዢው ፓርቲ ኢህአዴግም ይህ የህዝብን ተሳትፎ የሚገድብ ሁኔታ ተገቢ አለመሆኑን አምነው የአገሪቱን የዴሞክራሲ ምህዳር ወቅቱ በሚጠይቀው ልክ በማስፋት የህዝብ ድምጾች ያለገደብ ሊሰሙ የሚችሉበት ስርዓት መዘርጋት አለበት የሚል አቋም ያዘ። ይህን ማድረግ የሚያስችል ስርዓት ለመዘርጋት በአገር አቀፍ ደረጃ ከሚንቀሳቀሱ ተፎካካሪ የፖለቲካ ፓርቲዎች ጋር ለመደራደር ጥሪ አቀረበ።


ይህን ተከትሎ በ2009 ዓ.ም የካቲት ወር ላይ ከተጀመረው ከዚህ ድርድር ውስጥ ጥቂት ፓርቲዎች ራሳቸውን ቢያገሉም አስራ ሰባት ያህል ፓርቲዎች ግን የሚደራደሩበትን አጀንዳ ወስነው ወደድርድር ገብተዋል። ድርድሩ አሁንም በመካሄድ ላይ ይገኛል። የድርድሩ ዓላማ የምርጫ ህጎችን በማሻሻል የፖለቲካ ምህዳሩን ወቅቱ በሚጠይቀው ልክ በማስፋት በህዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ሁሉም የህዝብ ድምጾች ሊሰሙ የሚችሉበትን የምርጫ ስርዓት መፍጠር ነው።


በዚህ መሠረት የፖለቲካ ፓርቲዎቹ አስራ ሁለት የድርድር አጀንዳዎች ላይ ተስማሙ። ለድርድር ከተያዙት ጉዳዮች መካከል የፖለቲካ ፓርቲዎች ምዝገባ አዋጅ፣ የምርጫ ህግ እና የፖለቲካ ፓርቲዎች የምርጫ ስነምግባር አዋጅ ቀዳሚዎቹ ነበሩ። ከዚህ በተጨማሪ የፖለቲካ ምህዳሩን ለማስፋት ያግዛሉ የተባሉት የፀረ-ሽብር ህግ፣ የመገናኛ ብዙሃንና የመረጃ ነጻነት ህግ፣ የበጎ አድራጎትና ማህበራት ማደራጃ አዋጅ፣ የታክስ አዋጅ እና የመሬት ሊዝ አዋጅ በዋና የድርድር አጀንዳነት ተይዘዋል። የልማት ተነሺዎች የካሳ ክፍያ ሁኔታም በንኡስ የድርድር አጀንዳነት ተይዟል።


ኢራፓ እስካሁን በተካሄዱት ከምርጫ ጋር ተያያዥነት በሆኑ የድርደሩ ዋነኛ ጉዳይ የነበሩት አዋጆች ላይ በሰጥቶ መቀበል መርህ ተደራድሮ በርካታ የአዋጆች አንቀጾች እንዲሻሻሉ፣ እንዲሰረዙና እንዲቀየሩ በሚያስችሉ ጉዳዮች ላይ ተስማምቷል። ፓርቲው ከተመሰረተ ጀምሮ በብቸኝነት በፕሬዝዳንትነት ሲመሩት የነበሩት አቶ ተሻለ ሰብሮ ለስልጠና በሚል ወደአሜሪካ ከተጓዙ በኋላ ነበር ከድርድሩ መውጣቱን ያሳወቀው። በዚህ ወቅት የጸረሽብርተኝነት አዋጁ ላይ ነበር ድርድሩ ሲደረግ የነበረው። ኢራፓ በጸረ ሽብር አዋጁ ላይ ለድርድር ያቀረበው ሃሳብ አዋጁ ሙሉ በሙሉ ይቀየር የሚል ነበር። በመሰረቱ ኢራፓ ይህን አቋም የያዘበትን አሳማኝ ምክንያት አላቀረበም። አዋጁ ሙሉ በሙሉ ተቀይሮ በምን አይነት ህግ መተካት እንዳለበትም አላመለከተም፣ ይዞ የቀረበው አማራጭ ህግም የለም።


በመጨረሻም “አዋጁ ሙሉ በሙሉ ይለወጥ የሚለው አቋሜ ተቀባይነት ካላገኘ በድርድሩ አልቀጥልም” የሚል አቋም ያዘ። የተቀሩት ፓርቲዎች ግን እንዲሻሻሉ በተስማሙባቸው የጸረሽብርተኝነት አዋጁ አንቀጾች ላይ የህግ ባለሞያ ማብራሪያ እንዲቀርብ ወስነው ይህን በመጠባበቅ ላይ ይገኛሉ።


በመሰረቱ ድርድር በሰጥቶ መቀበል መርህ የሚመራ ነው። ኢራፓ እኔ የሰጠሁት አቋም ተቀባይነት ካላገኘ በድርድሩ አልቀጥልም ማለቱ፣ ይህን የሰጥቶ መቀበል የድርድር መርህ ይጻረራል። እስካሁን በሰጥቶ መቀበል መርህ ሲደራደር የቆየው ኢራፓ ድንገት አዲስ አመል አብቅሎ ከድርድሩ ለመውጣት የመወሰኑ ነገር ሰበብ ፍለጋ ይመስላል። ይህ ከድርድሩ የመውጣት አቋም ከፓርቲው የመነጨ መሆኑም ያጠራጥራል።


በተለይ ከፕሬዝዳንቱ የውጭ አገር (አሜሪካ) ጉዞ ጋር ተያይዞ ሲታይ፣ ድርድሩ ህገወጥ የተቃውሞ እንቅስቃሴያቸውን እንዳያረክስባቸው በሚሰጉ በውጭ አገር ያደፈጡ ተቃዋሚዎች ተጠልፈው ይሆናል የሚል ጥርጣሬ ይጭሯል። የአሜሪካው ግብዣ ራሱ ከድርድሩ መውጣትን መስዋዕት በማድረግ የተገኘም ሊሆን ይችላል። ከድርድሩ መውጣት የገንዘብ ድጋፍም ሊያስገኝ ይችላል። እድሜ ለኢትዮጵያ ስትራቴጂካዊ ጠላቶች፤ ዶላር ሞልቷል።


ያም ሆነ ይህ፤ ኢራፓ ከድርድሩ መውጣቱን በይፋ ያበሰረበት በአገር ውስጥ መገናኛ ብዙሃን የተለቀቀ መግለጫ፤ በድርድሩ ሂደት ምንአልባት ኢሕአዴግን ወደ ሕዝባዊነት፣ ሕዝቡን ደግሞ ወደ ሥልጣን ባለቤትነት ሊቀይሩ የሚችሉ እድሎች እንደሚፈጠሩ ተስፋ በመሰነቅ፣ ራዕይ ፓርቲም ወደ ድርድሩ ሊገባ ችሏል። ሆኖም ግን ኢሕአዴግ በአሳዛኝ ሁኔታ ድርድሩን ለሕዝባዊ ትግሉ ማዳፈኛ፣ ይውረድልን ጥያቄው ማስታገሻ፣ ለፖለቲካ ፓርቲዎች ማስተንፈሻ፣ ለራሱ ደግሞ የማጣጣሪያ ትንፋሽ መግዢያ፣ አድርጎ ሲጠቀምበት ከርሟል ይላል። አያይዞም የኢትዮጵያ ራዕይ ፓርቲ የድርድሩ የዓመት ጉዞ ለአገራችንም ሆነ ለሕዝባችን ያበረከተው ምንም ፋይዳ እንዳልነበረው ገምግሟል . . . ብሏል። በኢራፓ መግለጫ ላይ የሰፈሩት ሌሎች ሃሳቦች የተለመዱ ባዶ ጩኸቶች በመሆናቸው፣ ከላይ የተጠቀሰውን የመግለጫውን አንኳር ጉዳይ ነጥለን ከእውነታው አኳያ እንመለከት።


ኢራፓም የተሳተፈበት ድርድር፣ በመግለጫው ላይ እንደተገለጸው ፋይዳ የሌለው አልነበረም። ይህ ነጭ ውሸት ነው። ድርድሩ ሁሉም የህዝብ ድምጾች፣ አናሳ ድምጾችም ጭምር በመንግስት ውስጥ ውክልና አግኝተው የሚደመጡበትን ሁኔታ በመፍጠር የህዝብን የስልጣን ባለቤትነት የሚያረጋግጥ ስምምነት ላይ የተደረሰበት ነው። ኢራፓ ለዚህ የድርድሩ ውጤት ዋጋ መስጠት አልፈለገም።


ሁሉም ኢትዮጵያዊ እንደሚያስታውሰው ኢራፓም እንደሚያወቀው፣ ድርድሩ በምርጫ አዋጆች ነበር የጀመረው። የፖለቲካ ፓርቲዎች ምዝገባ፣ የፖለቲካ ፓርቲዎች የምርጫ ሰነምግባር ደንብና የምርጫ አዋጁ ላይ ድርድር ተካሂዶ በርካታ አንቀጾች እንዲሻሻሉ ስምምነት ላይ ተደርሷል። ከእነዚህ መካከል ህገመንግስታዊ ማሻሻያን እስከማድረግ የሚዘልቀው በምርጫ ህጉ ላይ የሰፈረውን የምርጫ ስርዓት የሚቀይር ስምምነት ተጠቃሹ ነው። ይህ ስምምነት የድርድሩ ታሪካዊ ውሳኔ ተደርጎ ሊወሰድ የሚችል ነው።


በድርድሩ ተፎካካሪ ፓርቲዎች በኢፌዴሪ ህገመንግስትና በምርጫ ህጉ ላይ ያለው የአብላጫ ድምጽ የምርጫ ስርዓት ተሻሽሎ፣ የአብላጫና የተመጣጣኝ ውክልና ቅይጥ እንዲሆን ተስማምተዋል። በቅይጥ የምርጫ ስርዓቱ፤ 80 በመቶ በአብላጫ ምርጫ ድምፅ፣ 20 በመቶ ደግሞ በተመጣጣኝ ድምፅ የፓርላማው ወንበር እንዲያዝ ስምምነት ላይ ተደርሷል።


የአብላጫና ተመጣጣኝ ድምጽ ቅይጥ ትይዩ የምርጫ ስርዓት በፌዴራል የህዝብ ተወካዮች ምክር ቤት፣ በክልል ምክር ቤቶች እንዲሁም በአዲስ አበባና ድሬ ደዋ ከተማ አስተዳደር ተግባራዊ የሚደረግ እንዲሆንም ፓርቲዎቹ ተስማምተዋል፤ ኢራፓም ጭምር። ፓርቲዎቹ የተስማሙበት የአብላጫና ተመጣጣኝ ቅይጥ የህዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ውክልና ስርዓት አሁን ያለው የህዝብ ተወካዮች ምክር ቤት መቀመጫ ላይ 110 ተጨማሪ መቀመጫዎች እንዲኖር ያደርጋል። ታዲያ ከዚህ በላይ ለህዝብ ፋይዳ ያለውና ለስልጣን ባለቤትነት እድል የሚያመጣ ውሳኔ ምን ይሆን?


ከላይ የተገለጸውን የምርጫ ስርዓቱን እስከማሻሻል የሚዘልቀው የድርድሩ ስምምነት ታሪካዊ ነው። ይህ ስምምነት ተደራዳሪ ፓርቲዎቹንም በታሪክ ተጠቃሽ ያደርጋቸዋል። ኢራፓ እንደሚገመተው በውጭ ኃይሎች ግፊት ወይም ማባበል ከታሪካዊው ድርድር መውጣቱ ይህን ታሪካዊ ድርሻን በመወጣት ተጠቃሽ ሊያደርገው ይችል የነበረውን እድል እንደመግፋት ይቆጠራል።


ኢራፓ ከድርድሩ ለመውጣት መወሰኑ በተለይ ውጭ አገር የሚገኙ ህገመንግስታዊ ስርዓቱን የማፍረስ ፍላጎት ያላቸውን፣ ይህን ለማድረግ ከሃገሪቱ ጠላት ጋር እስከማበር የዘለቁ ቡድኖችን ጭብጨባ ሊያስገኝለት ይችል ይሆናል። ዶላርም ሊያስገኝ ይችል ይሆናል። የአገሪቱን ዴሞክራሲ በማጎልበት የህዝቡን የልማትና የሠላም ፍላጎት ከሟሟላት አንጻር ሲታይ ግን ቀሽም ውሳኔ ነው።


ኢራፓ በእልህ አስጨራሽ ሰላማዊ ትግል ራሱን እያጎለበተና ተመራጭ እየሆነ ከመዝለቅ ይልቅ፣ በውጫዊ ግፊት ጯሂ አቋሞችን በማንጸባረቅ እንደ ጭድ እሳት ቦግ ብሎ ጠፍቶ ሰሞነኛ ፓርቲ መሆን እየመረጠ መሆኑን ሊያስተውል ይገባል። በዚህ አካሄድ ፕሬዝዳንቱ በተደጋጋሚ የቪኦኤ የአማርኛ ፕሮግራም እንግዳ መሆን ይቻሉ ይሆናል። ፓርቲያቸውን ራሱን ችሎ የቆመና የህዝብ ድጋፍ ያለው፣ የስልጣን ውክልና ሊረከብ የሚችል ግዙፍ ፓርቲ ማድረግ ግን አይችሉም።

- የኢትዮጵያን ችግር ለመፍታት ከኢትዮጵያ ህዝብ ጋር እሠራለሁ፤ 

- የኢትዮጵያ ችግር አንቀጽ 39 ነው


ፕሬዝደንት ኢሳያስ አፈወርቂ

 

 

በዘሩባቤል ሳሙኤል

 

የኤርትራው ፕሬዚደንት አቶ ኢሳያስ አፈወርቂ ኣብርሃ። የሀገረ-ኤርትራ ብቸኛውና ፈላጭ ቆራጩ መሪ። ከሳሹ፣ ፖሊሱ፣ ዳኛው፣ አሳሪው፣ ፈቺው፣ መሐንዲሱ፣ ሐኪሙ፣ ጋዜጠኛው፣ ጠያቂው፣ ተጠያቂው፣ አስጠያቂው፣ የሁሉም መስሪያ ቤቶች ሚኒስትሩ …ሌላ ሌላም-‘ወዲ አፎም።’ በአንድ ወቅት “ከእኔ ወዲያ ኤርትራን የሚመራትን ሰው ፈጣሪም እንኳን አያውቀውም” ያሉን እኚህ ግለሰብ፤ ከመሰንበቻው አዲስ መለያ ለብሰው እና ላለፉት 26 ዓመታት በህቡዕ ሲያደርጉት የነበሩትን በገሃድ አምነው ፔትሮ ዶላር በፈጠረባቸው ቀቢፀ-ተስፋ ታብየው ብቅ ብለዋል።


ምንም እንኳን ሰውዬው የለበሱት አዲስ መለያ ከምን እንደተሰራና የትኛውን ዶላር ከፋይ ሀገር እንደሚወክል የሚያውቁት እርሳቸውና የላካቸው አካል ብቻ ቢሆኑም፤ የእኚህ ግለሰብ አዲሱ መለያ ከቁርበት የተሰራ ሆኖ አልባሾቹም የመካከለኛው ምስራቅ የፖለቲካ ቀውስ በጊዜያዊነት ያቧደናቸውና በቀጣናችን ላይ የራሳቸው ፍላጎት ያላቸው ወረፈኞች ናቸው። እናም አዲሱን ቁርበት “ተቆርብተው” እና እንደ ሩቅ አላሚና ተመራማሪ ጣራ…ጣራውን እያዩ፣ የተነገራቸውን እያስታወሱ…ሰሞኑን የኤርትራ ቴሌቪዥን የሰርክ ጋዜጠኞች ለሆኑትና ምናልባትም ራሳቸው በእጃቸው ፅፈው የሰጧቸውን ጥያቄ እንደ መፅሐፍ ቅዱስ ቃላት ሳይቀንሱና ሳይጨምሩ ለሚያንበለብሉት ለእነ ዑስማን ኢድሪስ ጋዜጣዊ መግለጫ ሰጥተዋል።


በዚህ መግለጫቸው ሰውዬው የመካከለኛው ምስራቅ ፖለቲካ በፈጠረባቸው ቀቢፀ- ተስፋ ተሞልተውና ቀደም ሲል ሲያልሙት የነበረውን የቀጣናው አውራ የመሆን ቅዥት ተንተርሰው፤ የምስራቅ አፍሪካን ችግር ለመፍታት መደረግ ስላለበት ጉዳይ፣ ኢትዮጵያ ውስጥ ለተፈጠረው ችግር የሀገራችን ህገ መንግስት አንቀፅ 39 ምክንያት ስለመሆኑ፣ ‘ግብፆች በሳዋ ወታደራዊ ማሰልጠኛ ውስጥ ጦራቸውን አስፍረዋል’ በማለት አልጀዚራ ቴሌቪዥን ስለዘገበው ሃቅ እንዲሁም ስለ ሌሎች ተያያዥ ጉዳዩች የቀጣናው አዋኪ የሆኑት ግለሰብ ማብራሪያ ሰጥተዋል። ነገሩ “ጅራፍ ራሱ ገርፎ፤ ራሱ ይጮሃል” እንዲሉት ዓይነት መሆኑ ነው።


ራሱን ገራፊ ሆኖ ራሱ የሚጮኸው የሆነው የአቶ ኢሳያስ የመግለጫ ጅራፍ፤ የኢትዮጵያን ችግር ለመፍታት ከኢትዮጵያ ህዝብ ጋር አብረው እንደሚሰሩ ነግረውናል። በሌላ ቋንቋ ‘የኢትዮጵያን መንግስት ከማንም ጋር ቢሆን ተቧድኜ አስወግደዋለሁ’ ማለታቸው ነው። የዚህ ፅሑፍ አንባቢ ይህን የ‘ወዲ አፎም’ን አቅምን ያላገናዘበና ‘አዛኝ መሳይ ቅቤ አንጓች’ ዲስኩር “ቀቢፀ-ተስፋ አንድ” ተደርጐ የሚወሰድ ነው።


የሻዕቢያን ማንነት በእዝነ አዕምሮው ማስታወስ ያለበት ይመስለኛል። ሻዕቢያ በመንግስትነት ከመዋቀሩ በፊት በሳህል ድንጋያማ ተራራዎች ላይ መሽጎ በጥገኝነት፣ በጦረኝነትና በፀረ-ዴሞክራሲያዊነት ዳንኪራ ሲውረገረግ የነበረ ኃይል ነው። ያም ሆኖ መንግስት ከሆነ በኋላ እንደ ተውሳክ የተጣቡትን እነዚህን የጥገኝነት፣ የጦረኝነትና የፀረ ዴሞክራሲያዊነት ደዌ በመተው ከዳንኪራ ተወዛዋዥነቱ ሰክኖ ምራቁን ይውጣል ብለው ያሰቡ የቀጣናው ሀገራት በርካታ ነበሩ።


ግና እንደ አለመታደል ሆኖ አሊያም ያደቆነው የሳህል ተራራ ሰይጣን አልለቅም ብሎት ሻዕቢያ እግሩን ሰዶ እና ተንፈላሶ የነገር አንቴናውን በመያዝ በምስራቅ አፍሪካ ሀገራት ውስጥ በጠብ አጫሪነት ይራወጥ ጀመር። የዳንኪራውን ዙር በማፍጠንም እንደ አጭር ርቀት ተወዳዳሪ የመንን፣ ሱዳንን፣ ኢትዮጵያንና ጂቡቲን ያተረማምሳቸው ያዘ። ለዚህ ፍጥነት ላልተለየው የትርምስ ሩጫው ዓለም አቀፉ ማህበረሰብ የሰጠው ምላሽ ግን ሁለት የማዕቀብ ሜዳሊያዎችን አንገቱ ላይ ማንጠልጠል ነው።


ዛሬ የቀጣናውን ችግር ለመፍታት ኢትዮጵያ ውስጥ ያለውን ችግር መፍታት እንደሚገባ ለጋዜጠኞቻቸው ሲነግሩ የነበሩት። ይህ የአቶ ኢሳያስ የተገላቢጦሽ አባባል “ጅብ የማያውቁት ሀገር ሄዶ ቁርበት አንጥፉልኝ አለ” የሚለውን ብሂል ያስታውሰኛል። ለነገሩ በመግቢያዬ አካባቢ እንደገለፅኩት፤ የሰውዬው አዲሱ መለያ ቁርበት በመሆኑ እርሱኑ መልሰን ልናነጥፍላቸው አንችልም። ‘ወዲ አፎም’ ማንና ምን እንደነበሩ ከቀጣናው ሀገራት በተለይም ከኢትዮጵያዊያን የተሰወረ አይደለምና።


የምስራቅ አፍሪካን ችግር ለመቅረፍ በቅድሚያ መወገድ ያለበት የአሸባሪዎች አዝማች በመሆን እንደ ጋጣ በሬ ቀጣናውን በማተረማመስ ላይ የሚገኘውና በዚህ ጠብ አጫሪ ባህሪውም ዓለም አቀፉ ማህበረሰብ ማዕቀቦችን የጣለበት በአቶ ኢሳያስ አምባገነናዊ አመራር የሚተዳደረው የኤርትራ መንግስት ነው። ምስራቅ አፍሪካ ሰላም አግኝታ በትብብር ልማት እንድታድግና ህዝቦቿም ከሽብርና ከጦርነት አደጋ እንዲላቀቁ ‘የወዲ አፎም’ ጦር ሰባቂና ጥገኛ መንግስት ማክተም ይኖርበታል።


ሻዕቢያ ከተወገደ፤ በሱዳን በኩል የቤጃ እንቅስቃሴ በሚል የሚታወቁ የዚያች ሀገር አማፂያንን የማደራጀትና ለሌሎች በተላላኪነት የመስራት ተግባሩ ያበቃል። ሻዕቢያ ከተወገደ፤ የኢትዮጵያንና የህዝቦቿን ሰላም ለማወክ ያዘጋጃቸው እነ ግንቦት ሰባት፣ እነ ኦነግ፣ እነ ኦብነግና እነ አልሸባብ የሚረዳቸው አይኖርም። ሻዕቢያ ከተወገደ፤ ፍሩድ የሚሰኘውን የጂቡቲ አማፂ ቡድን እያስታጠቀ ሰላሟን የሚነሳት ሃይል አይኖርም። ሻዕቢያ ከተወገደ፤ ወንድም የሆነው የሶማሊያ ህዝብ ከአልሸባብ የሽብር ጥቃት ድኖ የሰላም አየርን ይተነፍሳል። ከቀጣናው ህዝቦች ጋር በልማት ተሳስሮ ወደፊት ይገሰግሳል። ሻዕቢያ ከተወገደ፤ አዲሷ ሀገር ደቡብ ሱዳን በኤርትራው መንግስት ‘የቀይ ባህር ኮርፖሬሽን’ አማካኝነት በአጅ አዙር ከመበዝበዝና ሰላሟንም ከማጣት ትድናለች። በአጠቃላይ ሻዕቢያ ከተወገደ፤ ቀጣናው ሰላም፣ ልማትና ዴሞክራሲ የሰፈነበት ይሆናል። የሰሜኑ የሀገራችን ህዝብ እንደሚለው ‘ሀገር ጫታ’ ይሆናል።


እዚህ ላይ ስድስት ሚሊዩን የሚጠጋ ህዝብን የሚመሩት የኤርትራው ፕሬዚዳንት (ግማሽ የሚሆነው የርሳቸውን አገዛዝ በመፍራት እየተሰደደ መሆኑን ልብ ይሏል!) የኢትዮጵያን መንግስት ለመጣል በህልማቸው ስለማሰባቸው ምንም ማለት የሚያስፈልግ አይመስለኝም። ምክንያቱም የርሳቸው ሃሳብ የኢፌዴሪ የውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር ቃል አቀባይ አቶ መለስ ዓለም እንዳሉት ‘የባህረ ሰላጤው ቀውስ የፈጠረው ቀቢፀ-ተስፋ’ ስለሆነ ነው። የሀገራችን አርሶ አደር “ድሃ በህልሙ ቅቤ ባይጠጣ ኖሮ፣ ንጣት ይገድለው ነበር” እንደሚለው፤ ርሳቸውም በህልማቸው የኢትዮጵያን መንግስት እየጣሉ ማደራቸው ከምኞት የዘለለ ትርጓሜ የሚሰጠው አይሆንም።


ዳሩ ግን ወደ እውኑ ዓለም ሲመለሱ ምናልባት ለአረቦች ያከራዩት የአሰብ ወደብ ያስገኘላቸው ዶላር አሊያም የአንዳንድ የኢትዮጵያ ጠላቶች “አይዞህ” ባይነት እንደተገነባ ቤት መሰረት አልባ መሆኑን ማወቃቸው የሚቀር አይመስለኝም። “ለምን?” ቢሉ፤ ይህ የህልም ዓለም ወሬያቸው አንድም፣ በኢትዮጵያ መንግስትና ህዝብ ለውጭ ኃይሎች ያለውን የማይታጠፍ ምልከታ ስለሚያውቁት፣ ሁለትም ህዝባዊውን የኢፌዴሪ መከላከያ ሰራዊትን ማንነት ከሻዕቢያና ሞራሉ ላሽቆ በየቀኑ በስደት ለኢትዮጵያ የፀጥታ ሃይሎች እጁን ከሚሰጠው ሰራዊቱ በላይ እማኝ የሚያውቀው ስለማይገኝ ነው። እናም ያኔ የህልም ቅቤያቸው ሳያወዛቸው ቀርቶ ንጣት በንጣት እንዳደረጋቸው ይገነዘቡታል ብዬ አስባለሁ።


ያም ሆነ ይህ አቶ ኢሳያስ አፈወርቂ ዛሬ ለኢትዮጵያና ለኢትዮጵያዊያን አሳቢ መስለው የማናነጥፍላቸውን አዲስ ቁርበት እንደ ኩታ ደርበው ቢመጡም፤ በትጥቅ ትግሉ ወቅት የትግራይ ህዝብ በረሃብ አደጋ ሲጠቃ ህዝባዊ ወያነ ሓርነት ትግራይ (ህወሓት) የህዝቡን ህይወት ለመታደግ ሻዕቢያ በተቆጣጠራቸው የሱዳን ድንበር በኩል እህል ለማስገባት ሲሞክር አካባቢውን በመዝጋት በሰው ልጅ ስቃይ ሲሳለቅ የነበረ ፀረ ህዝብ ኃይል ነው። ከነፃነት በኋላም ቢሆን ኤርትራ ውስጥ የነበሩ ዜጎቻችንን ንብረቶች እንዲሁም ፈፅሞ ኢ-ሰብዓዊነት በተሞላበት ሁኔታ የጥርስ ወርቆቻቸውን ሳይቀር በፒንሳ አስወልቀው የዘረፉና ያስዘረፉ፣ በጠብ አጫሪነት ባህሪያቸው ባድመንና አካባቢውን በመውረር በአስር ሺህዎች ለሚቆጠሩ የሁለቱ ሀገራት ዜጎች ሞትና አካል ጉዳት ምክንያት የሆኑ፣ ኢትዮጵያን ለመበታተን ከአሸባሪዎችና ከፀረ ሰላም ሃይሎች ጋር ሲሰሩ የነበሩ እንዲሁም ታሪካዊ ጠላቶቻችን ለሆኑ የውጭ ኃይሎች ተወርዋሪ ድንጋይ በመሆን “በኮሚሽን” እየሰሩ ያሉ የሀገራችንና የህዝቦቿ ደመኛ ጠላት ናቸው።


እናም ትናንትም ይሁን ዛሬ እኚህ ግለሰብ የኢትዮጵያዊያንና የህዝቦቿ ጠላት ሆነው ሲያበቁ፤ በምንም ዓይነት ፖለቲካዊ ቀመር ለእኛ ሊያሰቡልን አይችሉም። ሰውዬው የኢትዮጵያ ህዝቦች ዕድገት ለማወክ ሲሰሩና ሲያሰሩ የመጡ፣ ገፅታችንን ለማጉደፍ ወደ ሀገራችን አሸባሪዎችን ቦንብ አስታጥቀው አስርገው ለማስገባት የሚጥሩ፣ ‘ምናልባት ኢትዮጵያና ግብፅ በህዳሴው ግድብ ሳቢያ ጦርነት ውስጥ ሊገቡ ይችላሉ’ በሚል ቀሽም ስሌት የለመዱትን “የኮሚሽን ስራ” ለማከናወን ካይሮ እንደ ውሃ ቀጂ በግልፅና በስውር ሲመላለሱ የነበሩ ናቸው። እናስ እኚህ ግለሰብ እንደምን ዛሬ የእኛ አሳቢ ሆነው ‘የኢትዮጵያ ህዝብን እደግፋለሁ …ምንትስ’ ሊሉ ይችላሉ?—ርግጥ የዚህን ጥያቄ ምላሽ የሚያውቁት እርሳቸውና የሳህል በረሃው ሰይጣን ብቻ ይመስለኛል።


ሰውዬው ማንነታቸውን አብጠርጥሮ የሚያውቀውን የኢትዮጵያን ህዝብ ባልፈጠረባቸውና በሌለ ማንነታቸው ለመሸንገል ከመሞከር ይልቅ፤ እንደለመዱት አረቦቹን ‘ወላሂ…በእናንተው መጀን ይሁን!’ እያሉ ዶላራቸውን በመቃረም ጥገኛ ፍላጎታቸውን ቢወጡ የሚበጃቸው ይመስለኛል። ምክንያቱም ርሳቸው በጉያቸው አቅፈው ከያዟቸው አሸባሪዎችና ፀረ ሰላም ኃይሎች በስተቀር እዚህ ሀገር ውስጥ ኢትዮጵያን ለባዕዳን አሳልፎ የሚሰጥና አስመራ ቁጭ ብሎ እንደፈለገው በሚያወራ ግለሰብ የህልም ቅዥት እንደ ቦይ ውሃ የሚነዳ ዜጋ ስለሌለ ነው። እኛ ኢትዮጵያዊያን እንደ ርሳቸው ስራ ፈት አይደለንም። በላባችንና በአንጡራ ሐብታችን ደክመን በመስራት እየተለወጥን የምንገኝ ህዝቦች ነን። እንደ ርሳቸው በጥገኝነት አስተሳሰብ ተውጠን በሌሎች ዕድገት ላይ ዓይናችን ደም የሚለብስ አይደለንም። ለእንዲህ ዓይነቱ ዘበዘባ ዲስኩርም ጆሯችን መስሚያው ጥጥ ነው። በቃ! ኦሮማይ!...


እንደ እውነቱ ከሆነ ‘ወዲ አፎም’ እንኳንስ ለኢትዮጵያዊያን አሳቢ ሊሆኑ ቀርቶ ‘ታግዬ ነፃ አወጣሁት’ ለሚሉት የራሳቸው ዜጋም የሚያስቡ አይደሉም። እንደሚታወቀው የአስመራው አስተዳደር ቀጣናውን በሽብር ተግባር የትርምስ አውድማ ለማድረግ ከሚጎነጉነው ሴራ ባሻገር፤ በሀገሩ ውስጥም “ነፃነት አምጥቼልሃለው” የሚለውን የራሱን ህዝብ እያተራመሰ መውጫና መግቢያ አሳጥቶታል። ኤርትራን እየመራ ያለውና ከስያሜው ጋር ሆድና ጀርባ መሆኑ የሚታወቀው “ህዝባዊ ግንባር ለዴሞክራሲና ለፍትህ” (ህግደፍ) ባለፉት 26 ዓመታት ህዝቡን በጭቆና ሰቆቃና በአፈና ቀንበር ቁም ስቅሉን እያሳየው ይገኛል። ዛሬ የኤርትራ ህዝብ አቶ ኢሳያስን እንደ ጦር በመፍራትና መግቢያ እንጂ መውጫ ቀዳዳ የሌለውን የግዳጅ ብሔራዊ ውትድርና አገልግሎትን በመሸሽ ወደ ጎረቤት ሀገር እየተመመ ነው። አንዳንድ ፀሐፍት ይህን ወደ ጎረቤት ሀገሮችና በባህር ላይ ህይወቱን ሰውቶ እንደ ጎርፍ የሚፈሰውን ወንድም ህዝብ ስደት ከመፅሐፍ ቅዱስ ጋር እያዛመዱ “ዘፀአት” (Exodus) ይሉታል።


ሻዕቢያ በሀገሩ ውስጥ ምርትና ምርታማነትን ከማሳደግና ከማስፋፋት ይልቅ መሳሪያ ገዝቶ አሊያም ከላኪዎቹ እየተቀበለ አሸባሪዎችን በማስታጠቅ እንደ ምርት ወደ ጎረቤት ሀገሮች በመላክ ስራ ላይ የተጠመደ አስተዳደር ነው። በመሆኑም የሀገሩን ህዝብ ኑሮ መለወጥ የሚያስብበት ጊዜ የለውም። ይባስ ብሎም በህዝቡ ላይ የቋያ እሳትን በመለኮስና ስርዓቱን አስመልክቶ ትንፍሽ እንዳይል እግር ተወርች አስሮት አበሳውን ማብላት ስራዬ ብሎ ተያይዞታል።


የአስመራው ቡድን በመንግስትነት ራሱን ካደራጀበት ከዛሬ 26 ዓመት በፊት በዜጎቹ ጉልበትና ዕውቀት እንዲሁም በሀገሩ ተፈጥሮአዊ ፀጋዎች ለማደግ ከማሰብ ይልቅ፤ በሌሎች ሀገራት አንጡራ ሃብት ላይ በጥገኝነት በመንጠላጠል ለመበልፀግ የሚፈልግ የቀቢፀ-ተስፈኞች ስብስብ ነው። ግና ዛሬ ድረስ ቀቢፀ-ተስፋው የሰመረለት አይመስልም።


በዚህም ሳቢያ በቅርቡ ኤርትራ ውስጥ የወጣውን “የቢሻ ወርቅ ማዕድን” የህግደፍ የኢኮኖሚ ጉዳዩች ኃላፊና የአቶ ኢሳያስ የእጅ ቦርሳ ያዥ በሆኑት እንዲሁም በቅፅል ስማቸው “ሓጎስ ኪሻ” እየተባሉ በሚጠሩት ሓጎስ ገ/ህይወት አማካኝነት ሲበዘብዝ ከርሟል። ይህ አልበቃ ብሎት የሀገሪቱን ወደብ በቀጣናው ላይ የራሳቸው ፍላጎት ላላቸው አረቦች ለ30 ዓመታት አከራይቷል። ሆኖም ከገንዘቡ ለህዝቡ ጠብ ያለለት ነገር የለም። የኤርትራ ህዝብ ከተፈጥሮ ፀጋዎቹ ሊጠቀም ቀርቶ በሻዕቢያ ምክንያት ውሎና አዳሩ በሰቀቀን የተሞላ፣ ህይወቱን ሸጦና ከሻዕቢያ ጦር ጥይት አምልጦ የጎረቤቶች ደጅ ጠኝና የባህር አዞዎች ሲሳይ እየሆነ ነው። እናም እንዲህ ዓይነቱ መሪ እንኳንስ ለኢትዮጵያዊያን ሊያስብ ቀርቶ የራሱን ከስደት ተራፊ ዜጋ በአግባቡ ቢመራ እሰየው ነበር። ማን ነበር—“ፅድቁ ቀርቶ በወጉ በኮነነኝ” ያለው?...


የህልም ዓለም መንግስት አውራጅ የሆኑት አቶ ኢሳያስ የኢትዮጵያ ችግር በኢትዮጵያ ፌዴራላዊ ዴሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ ህገ መንግስት ላይ የተቀመጠው አንቀፅ 39 ነው ለማለት እንኳን ትንሽ “ሼም” አልተሰማቸውም። በረሃ በነበሩበት ወቅት ከህወሓት ጋር በአንቀፅ 39 ሳቢያ ሲጨቃጨቁ እንደነበር የተናገሩትም ዓይናቸውን በጨው አጥበው ነው።


ኤርትራ በአንድ ሰው የምትመራና ተቋማቶቿን ሁሉ አቶ ኢሳያስ የሚያዟቸው ሀገር ብቻ አይደለችም። በዚያች ሀገር ውስጥ ስለ ህገ መንግስት፣ ስለ ሰብዓዊ መብቶችና ስለ ዴሞክራሲያዊ ምርጫ ማሰብ በቅንጦትነት የሚታይ ነው። በአፍሪካ ውስጥ ብቸኛዋ ህገ መንግስት የሌላት ሀገር ኤርትራ ሳትሆን የምትቀር አይመስለኝም። የዚያች ትንሽ ሀገር ህገ መንግስት ኢሳያስ አፈወርቂ ናቸው። መብት ሰጪውና ነሺው ርሳቸው ናቸው። በቃ በዚያች ሀገር ውስጥ ሌላ ማንም የለም። ‘ወዲ አፎም’ ራሳቸውን የዕድሜ ልክ ገዥ አድርገው ስለሚቆጥሩ የስልጣን ገደባቸው ህገ መንግስት በሚባል “መዘዘኛ ሰነድ” ውስጥ እንዲጠቀስባቸው አይፈልጉም። በዚህም ሳቢያ ህገ መንግስት የሚባለውን ሰነድ እንደ ተላጠ የኤሌክትሪክ ሽቦ ይፈሩታል።


ኤርትራዊያን ዴሞክራሲያዊ ምርጫ የሚባል ነገርን የሚሰሙት ከጎረቤቶቻቸው ነው። በሀገረ ኤርትራ ውስጥ ህገ መንግስት እንዲኖር የጠየቀ፣ ዴሞክራሲ እንዲኖር ያስጠየቀ አካል ‘ውርድ ከራሴ’ ነው ማለት ያለበት። መዘዙ የከፋ ነውና። ከዓመታት በፊት ህገ መንግስት እንዲኖር እንዲሁም ሰብዓዊና ዴሞክራሲያዊ መብቶች እንዲሰፍኑ የጠየቁና ራሳቸውን “ጉጅለ-15” (ቡድን-15) እያሉ የሚጠሩ የቀድሞ የህግደፍ ባለስልጣናትና አባላት ዘብጥያ ወርደው የአቶ ኢሳያስ የኮንቴይነር እስር ቤቶች ሲሳይ ሆነዋል። በየቀኑ በመስኮት በኩል አንድ ሻይና አንድ ዳቦ የሚቀርብላቸው እኚህ የነፃነት ታጋዩች፣ አንዳንዶቹም በህይወት እንዳይኖሩ የተደረጉ ሲሆን፤ ሌሎቹ ደግሞ አካላቸው ጎድሎ በእስር እየማቀቁ ይገኛሉ።


የዛሬ ሶስትና አራት ዓመት ገደማ በብርጋዲየር ጄኔራል ሳልህ ኦስማን የሚመራው የኤርትራ ሜካናይዝድ ክፍለ ጦር 12 ታንኮችን ይዞ ከባሬንቱ ግንባር ተነስቶ ፎርቶ እየተባለ የሚጠራውና የኤርትራ ማስታወቂያ ሚኒስቴር የሚገኝበት ቦታን የተቆጣጠረው ኃይል፤ ማስታወቂያ ሚኒስቴሩን ከተቆጣጠረ በኋላ በቴሎቪዥን ለህዝቡ ከገለፃቸው ጉዳዩች ውስጥ የህገ መንግስት መኖር አለበት፣ የህዝቡ ሰብዓዊና ዴሞክራሲያዊ መብቶች ሊገፈፉ አይገባም፣ በግፍ የታሰሩት የቀድሞ ታጋዮች መፈታት አለባቸው…ወዘተ. የሚሉ ጉዳዩች ተጠቃሽ ናቸው። ምንም እንኳን ይህ የእነ ብ/ጄኔራል ሳልህ ሙከራ በአቶ ኢሳያስ በተመሩ ሌሎች የሻዕቢያ ክፍለ ጦሮች አሻጥር ሳቢያ ቢከሽፍም ቅሉ፤ ክስተቱ ግን አቶ ኢሳያስ ህገ መንግስትን እንዲሁም ሰብዓዊና ዴሞክራሲያዊ መብቶችን እንዴት እንደሚፈሯቸው የሚያመላክቱ ናቸው።


እንዲህ ዓይነቱ ህገ መንግስት የሌለውና ህገ መንግስት ጠያቂዎችን የሚገድልና የሚያስር አምባገነን እንደምን ስለ ኢትዮጵያ ህገ መንግስት ለማውራት ሞራል ይኖረዋል?፣ እንዴት ዓይኑን በጨው አጥቦ ያለ አንዳች ሃፍረት አንቀፅ 39 ኢትዮጵያ ውስጥ ለተፈጠረው ችግር ምክንያት ነው ይላል?...ህገ መንግስት ‘ቀይ ይሁን ጥቁር’ የማያውቅ ሰው እንደምን ስለ ህገ መንግስት ሊያወራ ይችላል?...እናስ አቶ ኢሳያስ የማያውቁት ሀገር እንዴት ይናፍቃቸዋል?...በእኔ እምነት ሰውዬው ስለ ኢትዮጵያ ህገ መንግስት ከማውራት ይልቅ “መጀመሪያ መቀመጫዬን” እንዳለችው እንስሳ ሀገራቸው ውስጥ እየተጠየቁ ያሉትን የህገ መንግስት መኖር ጥያቄ በአግባቡ ቢመልሱ በተገባ ነበር። የሰውዬው ልፈፋ ‘አልሞትኩም አለሁ’ ለማለት የተሰነዘረ ቢሆንም ቅሉ፤ እርሳቸው እንደ እርጎ ዝንብ ጥልቅ ስላሉበት የሀገራችን ህገ መንግስት ጥቂት ማውሳት ይገባል።


የኢፌዴሪ ህገ መንግስት በሀገራችን ብሔሮች፣ ብሔረሰቦችና ህዝቦች ሙሉ ፈቃድና ይሁንታ የፀደቀው በወርሃ ህዳር 1987 ዓ.ም ነው። ህገ መንግስቱ የመላው የሀገራችን ህዝቦች እንጂ የህወሓት፣ የብአዴን፣ የኦህዴድ አሊያም የደህዴን ወይም የሌላ ሀገራዊ ድርጅት አይደለም። ሊሆንም አይችልም። አንቀፅ 39 የዚህ ህገ መንግስት “ምሶሶ” (Pillar) ነው። ህዝቦች ተወያይተው ያመኑበትም አንቀፅ ነው። ይህ አንቀፅ ኢትዮጵያ ውስጥ የሚፈጠሩ ዴሞክራሲያዊ ጥያቄዎች መፍትሔ እንጂ አቶ ኢሳያስ በአላዋቂነት እንዳሉት ከቶም የችግር ምክንያት አይደለም። ርግጥ በአንቀፁ ከተገለፁት ጉዳዮች ውስጥ “የራስን መብት በራስ የመወሰን ዕድል እስከ መገንጠል” የሚለው ለህዝቦች የተሰጠው ዴሞክራሲያዊ መብት አንዱ ነው። ምንም እንኳን አቶ ኢሳያስ ስለ ዴሞክራሲያዊ መብት የተፃፈ ነገር ሁሉ ችግር መስሎ የሚታያቸው ግለሰብ ቢሆኑም፤ ይህ መብት በህገ መንግስቱ ላይ መቀመጡ ህዝቦች በጋራ ፍላጎትና ፈቃድ ላይ አንድነታቸውን እንዲያጠናክሩ የሚያደርግ ነው።
አቶ ኢሳያስ በተጠናወታቸው ፀረ ዴሞክራሲያዊነት አስተሳሰብ ምክንያት ‘ለምን ህገ መንግስት ይኖራችኋል? ለምን እንደ እኔ በነሲብ አትመሩም? አሊያም ለምን ስለ ህገ መንግስታችሁ ውስጥ ስለ ዴሞክራሲያዊ መብቶች ፃፋችሁ?’ ለማለት ካልፈለጉ በስተቀር፤ አንቀፁ የብሔርንና ተጓዳኝ ጭቆናዎችን ለማስወገድ ዋስትና ነው። ይህ መብት በህገ መንግስታችን ውስጥ ከተደነገገ በኋላ፤ ቀደም ሲል የመብቱን ጥያቄ ሲያነሱ የነበሩ ኃይሎች በፌዴራል ስርዓቱ ህብረት ውስጥ እንዲቀጥሉ ያደረጋቸው ነው።


አቶ ኢሳያስ መብቱ ቢጎመዝዛቸውም የመገንጠል መብት የስነ ልቦና ጫና እና ጥርጣሬን የሚያስወግድ የተሟላ ነፃነትን የሚሰጥ መሆኑን ልነግራቸው እሻለሁ። የኢትዮጵያ ፌዴራላዊ ዴሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ ሕገ መንግሥት ለማንነቶች የተሟላ መብት ያጎናፀፈ ፌዴራላዊ ዴሞክራሲ በመሆኑ በዓይነቱ ልዩና የላቀ የማንነት አያያዝ ምሳሌ ተደርጎ የሚወሰድ እንጂ እንደ ርሳቸው ወረቀትና ህግ አልባ እሳቤ የፀረ ዴሞክራሲያዊነት መገለጫ አይደለም። እናም ሰውዬው ስለ አንቀፅ 39 ከማውራታቸው በፊት ምንነቱን ማወቅና ለሀገራችን ህዝቦች ያስገኛቸውን ጠቀሜታ በተረዱት ነበር—ምንም እንኳን በሀገራችን የውስጥ ጉዳይ የማያገባቸው ቢሆንም።


ርግጥ አስመራ ቤተ መንግስት ውስጥ የሚገኘው መዝገበ ቃላት እንደሚያዘው ‘ውሸት በመርህ ደረጃ እውነት ነው።’ እናም ሰውዬው የግል ጋዜጠኛቸው ከሚመስሉት እነ ዑስማን ጋር ባደረጉት ቆይታ “ሳዋ ውስጥ የግብፅ ወታደሮች አለ የሚባለው ነገር በኢትዮ-ኤርትራ ጦርነት በፆረና ውጊያ ወቅት የግብፅ ወታደሮች አሉ በሚል የተነገረውን ውሸት ያስታውሰኛል” ብለዋል።


እኔ እስከሚገባኝ ድረስ አንድ ጉዳይ “አለ” ወይም “የለም” የሚል ጥያቄ የቀረበለት ሰው ምላሹን ከሁለቱ አንዱ መርጦ መስጠት እንጂ ዘሎ የጦርነት ታሪክን ማውራት አይገባውም። አቶ ኢሳያስ ግን ከጦርነት ጋር የካቶሊክ ጋብቻ የፈፀሙ ግለሰብ በመሆናቸው አንድን ጉዳይ ለማስረዳት ምሳሌያቸው ጦርነት መሆኑ የሚገርም አይደለም። ለነገሩ የ‘ወዲ አፎም’ ቅብጥርጥሮሽ ዛሬ የተጀመረ አይደለም። ውሸት መርሃቸውና የወቅታዊ ችግር ማብረጃቸው ነው። እዚህ ላይ ግብፅን በተመለከተ ከኢትዮ-ኤርትራ ጦርነት በፊትና በኋላ ያሉትን እንዲሁም በሰሞኑ መግለጫቸው ላይ የደሰኮሩትን ዋዣቂ ሃሳባቸውን ማንሳት እችላለሁ።


የሻዕቢያው መሪ ከነፃነት በኋላ በነበሩት ጥቂት ዓመታት ውስጥ እንደለመዱት ከዲያስፖራው ቀረጥ ለመሰብሰብ ወደ ውጭ አምርተው “…የግብፅ ፖለቲከኞች አተያይ ለረጅም ዘመናት የተዛባ ሆኖ መቆየቱ ብዙ የሚያከራክር አይደለም።…ግብፅ ለኤርትራ የምታደርገው ድጋፍ የኢትዮጵያን ሰላም ለማሳጣት ኤርትራን በመሳሪያነት ለመጠቀም እንጂ ኤርትራ ነፃነቷን አግኝታ ሉዓላዊት ሀገር እንድትሆን አልነበረም። ምክንያቱም ከግብፅ ትላልቅ ስትራቴጂካዊ ችግሮች መካከል የዓባይ ውሃ አንዱ ነው። ግብፅ በዓባይ ውሃ ላይ የሚኖራት የመቆጣጠር አቅም ውሃው የሚነሳበት አካባቢ ባሉ ሀገራት ውስጥ አለመረጋጋት ከመፍጠር ውጭ የሚሳካ አይደለም የሚል እምነት አላት።…” በማለት ተናግረው ነበር። ይህም በወቅቱ ሻዕቢያ ምን ያህል ከግብፅ ጋር ሆድና ጀርባ እንደነበር የሚያሳይ ነው።


አክሮባቲስቱ ኢሳያስ ግን በአስመራው ቤተ መንግስት ውሸት ከታሪ መዝገበ ቃላት ተመርተው ይህን ሃሳባቸውን ለመቀየር ጊዜ አልወሰደባቸውም። ያለ ጦርነት ለጥቂት ዓመታት እንኳን መኖር የማይችሉት ‘ወዲ አፎም’ ሀገራችንን ለመውረር ሲያስቡ ሮጠው የተሸጎጡት ግብፅ ጉያ ውስጥ ነው። ወረራቸው በጀግናው መከላከያ ሰራዊታችን ድባቅ መሪነት ከተቀለበሰ በኋላም ግብፅን አስመልክተው “…ላለፉት 30 እና 40 ዓመታት ግብፅ ከቀጣናችን በመውጣቷ ምክንያት በአባይ ተፋሰስና በመካከለኛው ምስራቅ አካባቢ ወሳኝ ሚና አልነበራትም። እናም የሽግግር መድረክ ተፈጥሮ ግብፅ ወደ ነበረችበት ኃያልነቷ መመለስ አለባት። ይህ የውጭ ግንኙነታችን መሰረታዊ አቋም ነው።…” ብለው እርፍ አሉት። የሻዕቢያ አዲሱ አቋም ቀደም ሲል ከኢትዮ-ኤርትራ ጦርነት በፊት ርሳቸው በአንደበታቸው እንዳሉት ከግብፅ ጋር የሚያደርጉት ግንኙነት ኢትዮጵያ እንዳትረጋጋ ማድረግ መሆኑን የሚያሳይ ነው። አቶ ኢሳያስ ባልተፃፈ የውጭ ግንኙነታቸው ላይ ኢትዮጵያን ለማተራመስ ከግብፅ ጋር ተስማምተዋል ማለት መሆኑንም የሚያረጋግጥ ነው።


ታዲያ ይህን አቋማቸውን ሰሞኑን ለሀገራቸው ጋዜጠኞች “…ከግብፅ ጋር ባለን ሁሉን አቀፍ ትብብር አሁን ባለንበት ደረጃ በአጭር ጊዜ ውስጥ ወደ ተሻለ ከፍታ ለማድረስ ወደ ኋላ የምንልበት ጉዳይ አይደለም። በየትኛውም ሁኔታ ወታደራዊና ፀጥታዊ ትብብር ለማድረግ ብንፈልግ እንኳን ወሬና ሐሜትን ፈርተን የምንተወው ጉዳይ አይደለም።” በማለት አጠናክረውታል። በእኔ እምነት ይህ የአቶ ኢሳያስ ከግብፅ ጋር ያላቸው ጊዜያዊ ወዳጅነት ጥገኛው መሪ የግብፆች ተላላኪ ሆነው ለመስራት ምን ያህል ዝግጁ መሆናቸውን የሚያሳይ ነው። ይህ የሰውዬው ለከፈላቸው ሁሉ በተላላኪነት የመስራት ፍላጎት በሀገራችን ሰላምና መረጋጋት ላይ ሊያመጣ የሚችለውን አደጋ የኢፌዴሪ መንግስት በቅርበት ሊከታተለው የሚገባ ይመስለኛል። የሰውዬው ሰሞነኛ ዲስኩር መነሻውና መድረሻው ይኸው የልብ ልብ የሰጣቸው ቀቢፀ-ተስፋ ስለሆነ ነው።


ያም ሆነ ይህ ግን ርሳቸው ‘ግብፆች ሳዋ ውስጥ አሉ ወይስ የሉም?’ ተብለው ለተጠየቁት የፆረናን ውጊያ እንዳስታወሱት፤ እኔም የርሳቸው አባባል የጦጢትና ጅብን አፈ ታሪክን ያስታውሰኛል። ነገሩ እንዲህ ነው።…ጦጢት ዛፍ ላይ ቁጭ ብላለች። አያ ጅቦ ደግሞ ወደ ላይ አንጋጦ ያወራል።…


አያ ጅቦ፦ “ጦጢት ሁሌም በርቀት እንደተያየን ነው። ለምን ከዛፉ ላይ ወርደሽ በቅርበት የሆድ የሆዳችንን አንጨዋወትም”


ጦጢት፦ “አይ አያ ጅቦ! እዚህም ሆኜ እኮ የምትናገረው ይሰማኛል። ግድ የለህም አንተም እዚያው፣ እኔም እዚህ ሆኜ መጨዋወት እንችላለን”


አያ ጅቦ፦ “ጦጢት ሙች አልበላሽም። ውረጂና እንጨዋወት”


ጦጢት፦ “እንዴ አያ ጅቦ፣ አሁን አልበላሽምን ምን አመጣው?” በማለት ምላሽ ሰጥታ ከፈገግታ ጋር አያ ጅቦን ታሰናብተዋለች።


ከዚህ አፈ ታሪክ የምንረዳው ነገር ቢኖር፤ አያ ጅቦ ጦጢትን ለመብላት ሲል ውረጅና እንጨዋወት የሚለው ተራ ብልጠት በጦጢት ብልህ አስተሳሰብ መክሸፉን ነው። አቶ ኢሳያስም ሳዋ ውስጥ ግብፆች መኖርና አለመኖራቸው ተጠይቀው ስለ ፆረና ማውራታቸው ልክ እንደ አያ ጅቦ ጅላጅል መንገድን መከተላቸው ያሳያል። ሆኖም እኛ ኢትዮጵያዊያን ግብፆች ሳዋ ውስጥም ይሁን አስመራው ቤተ መንግስት ውስጥ ቢገኙ የለመድነው ስለሆነ አይገደንም። ምክንያቱም የግብፆች ቅድመ አያቶችና አያቶች ላለፉት ረጅም ዘመናት ዓባይን ለመቆጣጠር ሲሉ ለ14 ጊዜያት ሊወሩን የመጡት በዚያው በኤርትራ በኩል ስለሆነ ነው። ግና ኢትዮጵያዊያን ማን መሆናችንና እንዴት መክተንና አሳፍረን እንደመለስናቸው ቅድመ አያቶቻቸውና አያቶቻቸው በአፈ ታሪክነት ሳይነገሯቸው የቀሩ አይመስለኝም። ምንም እንኳን ‘አያ ጅቦ’ ስለ ግብፆች የሳዋ ወታደራዊ ቤዝ ለማውራት ባይሹም፤ በኢትዮ-ኤርትራ ጦርነት ወቅት በፆረናም ይሁን በሌሎች ግንባሮች የሻዕቢያ ወታደሮች ፈርጥጠው ጥለው የሸሹትን የነፍስ ወከፍ መሳሪያዎችና ፈንጂዎች “በግብፅ የተሰሩ” (Made in Egypt) የሚሉ መሆናቸውን ‘አያ ጅቦ’ም ይሁኑ እኛ ጠንቅቀን እናውቃለን።


ያም ሆነ ይህ አቶ ኢሳያስ ከመሰንበቻው ‘አልሞትኩም ብዬ አልዋሽም’ ለማለት ያህል የመካከለኛው ምስራቅ የፖለቲካ ትኩሳት ባስገኘላቸው ሽርፍራፊ ዶላሮች የልብ ልብ ሰጥቷቸው ባልተለመደ ሁኔታ በቀቢፀ-ተስፋ በሀገራችን የውስጥ ጉዳይ ጣልቃ ለመግባት መሞከራቸው (በተለይም ግብፅ ሄደው ከተመለሱ በኋላ)፤ የሰውዬውን ማንነት የሚያሳይ ብቻ እንጂ ሌላ ትርጉም ሊሰጠው የሚችል አይደለም። ልፈፋቸው ከኤርትራ ቴሌቪዥን ሰሞነኛ ዲስኩር ማሟያ አሊያም ይህን እንዲናገሩ የላካቸው አካል የሰጣቸውን ዳረጎት ያህል እንኳን ሚዛን የሚደፋ አይደለም።


ሆኖም በአሁኑ ወቅት ሰውዬው “ሲሞቅ በማንኪያ፣ ሲቀዘቅዝ በእጅ” እንደሚባለው አሊያም ፈረንጆች እንደሚሉት “tasting the water” (ውሃው ይሞቃል ወይስ ይቀዘቅዛል) እያሉ እየሞከሩ መሆኑን መናገር ይቻላል። ሙከራቸው ግን የኢትዮጵያን ህዝብና ታሪክን ያላገናዘበ በመሆኑ የሚያስከፍላቸውን ዋጋ እንኳን በቅጡ የተገነዘቡት አይደለም።

 

(የኢትዮጵያ ፌዴራላዊ ዴሞክራሲያዊ አንድነት መድረክ)

 

ከምርጫ 2007 ዓ.ም ማግስት ጀምሮ በሀገራችን በተነሳው ሕዝባዊ ቁጣና ተቃውሞ፣ ውጥረት ውስጥ የገባው የኢህአዴግ መንግስት፣ መሪዎች ከ17 ቀናት “ጥልቅ ግምገማ” በኋላ የሰጡት መግለጫ፣ ለሀገሪቱ ዘርፈ ብዙ ፖለቲካዊ ቀውሶችና ችግሮች መፍትሔ መስጠት የሚችል አይደለም። ይልቁንም ከ3 ሳምንታት በላይ ግምገማ ያካሄደው የኢህአዴግ መንግስት ለብሔራዊ መግባባት ሲባል የፖለቲካ እስረኞችን እንደሚፈታና በዜጎች ላይ እጅግ ዘግናኝ ኢ-ሰብአዊ ድርጊት የሚፈፀምበትን ማዕከላዊ እስር ቤት እዘጋለሁ በማለት የፖለቲካ ውሳኔ ቢያሳልፍም እስከ ዛሬ ግን አብዛኛው የፖለቲካና የሕሊና እስረኞች አለመፈታታቸው የተሰጠው የኢህአዴግ መግለጫ ለፕሮፓጋንዳ ጠቀሜታ ነው የሚል ጥርጣሬ በሕብረተሰቡ ዘንድ አሳድሯል። የሕዝባዊ የተቃውሞው መሠረታዊ መንስኤ የኢትዮጵያ ሕዝብ በዴሞክራሲያዊ መንገድ የሥርዓተ መንግሥት ለውጥ ለማምጣት ያለው ተስፋ በመሟጠጡ ሲሆን፣ ኢህአዴግ ግን ችግሩን በበታች ሹመኞቹ ላይ በማሳበብ “ኢህአዴግ ይልቀቅ” የሚለውን የሕዝብ ጥያቄ አቅጣጫ አስቀይሮ፣ የካድሮዎችን የሥልጣን ሽግሽግ በማካሄድ “በጥልቅ እየታደስኩ ነኝ” በማለት ተጨፈኑ ላታልላችሁ እያለን ይገኛል።


“አለባብሰው ቢያርሱ በአረም ይመለሱ” እንዲል ኢህአዴግ በእንደዚህ ዓይነቱ ግልጽነት በጎደለው አካሄዱ አንድ ቦታ የተነሳውን ሕዝባዊ ተቃውሞ በዘመቻ መልክ ሊያረግብ ሲሞክር በሌሎች ቦታዎች የሚነሱ ተቃውሞዎች ሲፈታተኑት የሚኖር እንጂ፣ በሃገሪቷ ላይ ለሚያንዣብበው አደጋ ዘላቂ መፍትሄ መስጠት አይችልም። ለዚህም በ4ቱ የኢህአዴግ ብሔራዊ ድርጅቶች መግለጫ በተሰጠ ጥቂት ቀናት በኋላ ጥር 12 ቀን 2010 ዓ.ም በሰሜን ወሎ ዞን በወልድያ ከተማ የጥምቀትን በዓል ለማክበር በወጡት ወጣት ዜጎቻችን ላይ የተፈፀመው ግድያ አንዱ ማሳያ ነው። በሀገራችን በየአካባበው ለተከሰቱት የህዝባዊ ተቃውሞዎች ዋናው ምክንያት ህዝቡ በምርጫ ላይ ተስፋ ቆርጦ ወደ ሌላ የትግል አቅጣጫ መግባቱን በመቀበል፣ ነፃና ፍትሃዊ ምርጫ በእንግዲህ ለማካሄድ ቆራጥ አቋም ያልያዘ ቡድን በ17 ቀናት ግምገማው ቀርቶ ለ17 ወራት በግምገማ ተጠምዶ ቢከርምም የሀገራችን መሠረታዊ የፖለቲካ ችግሮች የሆኑት የፖለቲካ ምህዳር ችግሮች፣ ማለትም የነፃና ፍትሃዊ ምርጫ፣ የነፃ ፕሬስና ሲቪክ ማህበራት ያለመኖር ችግሮች፣ ብቃት ያለው ፍትሃዊ አስተዳደር፣ የመድብለ ፓርቲ ሥርዓት ግንባታ፣ የሰብዓዊ መብት መከበር መፍትሄ ሊያገኙ አይችሉም።


ሕዝቡ እያለ ያለው፣ “አሠራራችሁን አስተካክላችሁ በሥልጣችሁ ቀጥሉ” ሳይሆን “አገዛዛችሁ ይብቃን” እያለ ስለሆነ “ጥልቅ ተሐድሶ አድርገናል፣ በመካከላችን ያለውን ግንኙነት አስተካክለናል” የሚለው ጉንጭ አልፋና “ፋታ ስጡን” የጊዜ መግዣ የፖለቲካ ብልጠት፣ ህዝባዊ የተቃውሞ እንቅስቃሴ አድማሱን አስፍቶ በሀገር አቀፍ እንደሚስፋፋ ኢህአዴግ አዙሮ ማየት አቅቶት ሁኔታውን ወደ ነበረበት ለመመለስ የተስፋ ህልም የሚያልም ይመስላል። የሥርዓት ለውጥ የፈለገን ሕዝብ ከለውጥ በስተቀር የሚያረካው ነገር እንደሌለ መታወቅ ያለበት ጉዳይ እንደሆነም ማስገንዘብ እንወዳለን።


በኢህአዴግ ኮሚኒስታዊ ዴሞራሲያዊ ማዕከላዊነት የሚመራው መንግስታዊ ስርዓት የህዝቦቻችንን መብቶች በመንፈጉ ምክንያት የሚቀሰቀሱትን ተቃውሞዎች ለማርገብ፣ በየአካባቢው “የሰላም ጉባኤ” እያሉ የሰለቸ የካድሬ ቅስቀሳዎችን በማካሄድ፣ የሀገሪቱን ሁኔታ ለአገዛዛቸው ለማመቻቸት የሚያደርጓቸው ጥረቶችም ለችግሩ መፍትሄ አይሆኑም። ስለሆኑም ለኢህአዴጎች በግልፅ መነገር ያለበት እውነታ፣ በሚከተሉት አክራሪ ኮሚኒስታዊ ቀኖና ምክንያት ለሀገሪቱ ችግሮች መፍትሄ መስጠት የማይቻላቸው መሆኑ ነው። ሕዝቡ በነፃ፣ ፍትሃዊና ተዓማኒ ምርጫ በሀገራችን ፖለቲካ ሕይወት ላይ መወሰን መቻል ይኖርበታል። በመሆኑም ኢህአዴግ የህዝቡ ጥያቄ መልስ እንዲያገኝ፣ ሀገራቸውን ከአደጋ ለመታደግ ከሚፈልጉ ሀቀኛ ተቃዋሚ ፖለቲካ ፓርቲዎችና ሌሎች ወገኖች ጋር በሀገራችን መሠረታዊ ፖለቲካዊ ችግሮችና መፍትሄዎቻቸው ዙሪያ ብሔራዊ ውይይት የሚደረግበት ሰፊ መድረክ በሚዘጋጅበት ሁኔታ ላይ በአስቸኳይ ምክክር መጀመር ይኖበታል። ከዚህም ብሔራዊ ውይይት ሀገራችን ኢህአዴግ ከከተታት የፖለቲካ አዘቅት ውስጥ የምትወጣበት መፍትሄ ይገኛል የሚል እምነት አለን።

 

ድል ለኢትዮጵያ ህዝብ!!
የኢትዮጵያ ፌዴራላዊ ዴሞክራሲያዊ አንድነት መድረክ
ጥር 18 ቀን 2010 ዓ.ም
አዲስ አበባ

 

የአገር አቀፍ የፖለቲካ ፓርቲዎች ድርድርን አስመልክቶ፣
ከኢትዮጵያ ራዕይ ፓርቲ(ኢራፓ) የተሰጠ ጋዜጣዊ መግለጫ

 

ራዕይ ፓርቲ ከምስረታው ማግስት አንስቶ ለባፉት ዓመታት፣ በኢትዮጵያችን እየተካሄደ ላለው የነፃነት፣ የሉዓላዊነትና የአንድነት፣ የሠላም፣ የዲሞክራሲና የብልፅግና እልህ አስጨራሽ ሕዝባዊ ትግል፣ የራሱን አዎንታዊ አስተዋፅኦ በሣላማዊና ህጋዊ መንገድ ሲያበረክት ቆይቷል። በእነዚህም ከፍተኛ መስዋዕትነትን በጠየቁ የትግል ዘመናት ኢራፓ አገራችን አሁን ወደ ተዘፈቀችበት የህልውና ሥጋት እያመራች መሆኗን፣ አርቆ ከመገንዘብና አስቀድሞ ከመጠቆም አልፎ፣ ከወዲሁ ወደ ‘ብሔራዊ መግባባት’ መምጣት እንደሚገባን ለዘመናት ወትውቷል። አሁንም ቢሆን የብሔራዊ መግባባት አይቀሬ አስፈላጊነትን ሰርክ ከማስተጋባቱ በተጨማሪ፣ ለስኬታማነቱ እንደ ፓርቲ የሚቻውን መንገድ ሁሉ እየተጓዘ ይገኛል።


ገዢው የኢህአዴግ መንግሥት ግን ከየትኛውም አካል የሚመጣን የድርድር፣ የመግባባትና የእርቅ ጥያቄን ለዘመናት ከማንኳሰስና ከማንቋሸሽ አልፎ፣ ‘ማን ከማን ተጣላ’ በሚል ሲዘባበትና ሲሳለቅ እንደነበር የቅርብ ጊዜ ትዝታችን ነው። የኋላ የኋላ “”መንገዱን ጨርቅ ያድርግላችሁ!!” “ብትፈልጉ ሊማሊሞን ማቋረጥ ትችላላችሁ!!” እያለ በተረተባቸው፣ ፅኑ ፓርቲዎች፣ ቆራጥ ሠላማዊ ታጋዮች ብሎም በሰፊው ሕዝብ የደረሰበትን ፍፁም ሽንፈት በፀጋ ላለመቀበል እየዳዳው፣ በሲቃ ሲያዝ “ከሰማይ በታች ባሉ ጉዳዮች ሁሉ ለመደራደር ዝግጁ ነኝ፤” እያለ ሲለፍፍ ቆይቷል። በእንቅርት ላይ ጆሮ ደግፍ እንዲሉ ድርጅቱ ‘ከአናት የመበሰበሰ’ና ‘ከውስጥ የመንቀዝ’ አደጋዎች አላላውስ ሲሉት፣ እያጣጣረም ቢሆን በመጨረሻ ለአገር አቀፍ የፖለቲካ ፓርቲዎች የድርድር ጥሪ በማቅረቡ፣ እነሆ ድፍን አንድ ዓመት ያስቆጠረ ‘ድርድር’ ሲካሄድ ቆይቷል።


ምንም እንኳ ኢሕአዴግን ወደ ድርድር እንዲመጣ ያስገደዱት ገፊ ምክንያቶች ለማናችንም ግልጽ ቢሆኑም፣ በሂደቱ ምንአልባት ኢሕአዴግን ወደ - ሕዝባዊነት፣ ሕዝቡን ደግሞ ወደ -ሥልጣን ባለቤትነት ሊቀይሩ የሚችሉ እድሎች እንደሚፈጠሩ ተስፋ በመሰነቅ፣ ራዕይ ፓርቲም ወደ ድርድሩ ሊገባ ችሏል። ሆኖም ግን አምባገነኑ ኢሕአዴግ በአሳዛኝ ሁኔታ ‘ድርድሩን’ ለሕዝባዊ ትግሉ ማዳፈኛ፣ ለውረድልን ጥያቄው ማስታገሻ፣ ለፖለቲካ ፓርቲዎች ማስተንፈሻ፣ ለራሱ ደግሞ የማጣጣሪያ ትንፋሽ መግዢያ፣ አድርጎ ሲጠቀምበት ከርሟል። ከዚህ ዓይነት ጭፍን እርምጃዎች ታቅቦ ‘ድርድሩ’ ለአገራችንና ለሕዝባችን ይህ ነው የሚባል ተጨባጭ ውጤት እንዲኖረው በሚያስችል መንገድ ብቻ እንዲጓዝ በኢራፓ በኩል ሲደረጉ የነበሩ ትጉህ ጥረቶችን ሁሉ ከመግፋት አልፎ፣ በአንዳንድ አሸርጋጅ ተደራዳሪዎች የግፋ በለው ሽለላና ቀረርቶ በመታጀብ፣ በኢራፓና በልዑካን ተደራዳሪዎቹ ላይ “አሸባሪዎች” በሚል ጥቀርሻ እስከመስጠትም የዘለቀ ዛቻና ፉከራ መጠመድን ሥራዬ ብሎታል።


የኢትዮጵያ ራዕይ ፓርቲ ‘የድርድሩ’ የዓመት ጉዞ ለአገራችንም ሆነ ለሕዝባችን ያበረከተው ቁንጽል ታህል ፋይዳ እንዳልነበረውና፣ ከእንግዲህም ሊኖረው እንደማይችል፣ በተጨባጭ በመድረኩ በመገኘት ከመገምገም በዘለለ፣ በዚህ ‘ድርድር’ ተብዬ የፓርቲዎች ከንቱ ‘ድር - ድር’ ላይ በዚህ መልኩ መቀጠልን፣ ክቡር የሕይወት መስዋዕትነት እየከፈለበት ባለው የአይበገሬው ሕዝብ ኃያል የህልውና ትግል ላይ እንደመረማመድ ቆጥሮታል። “ሞታችንም ሆነ ትንሳኤያችን ከሕዝባችን ጋር ነው!! ከሚለው አቋማችን በመነሳት፣ ከ‘ፀፀትና ከይቅርታ’ ኑዛዜው ማግስት፣ አሁንም በአይቀሬው ሞቱ አፋፍ ላይ እንኳ ሆኖ፣ በማናለብኝነት ትምህክሀት፣ በንፁሃን ዜጎቻችን ላይ አረመኔያዊ ጭፍጨፋ እያፋፋመ ለሚገኘው ህውሓት መራሹ ኢሕአዴግ፣ እንደ ነፍስ መዝሪያነት እያገለገለ ከሚገኘው ‘ድርድር’ ኢራፓ ከጥር 16 ቀን፣ 2010 ዓ.ም ጀምሮ ራሱን ማግለሉን ያሳውቃል።


ሌሎች ተደራዳሪ አካላትም፣ በዚህ ወሳኝ ወቅት፣ ለኢሕአዴግ ነፍስ የመዝራት ግዳጅም ሆነ የመገነዝ ኃላፊነት እንደሌለባቸው በመገንዘብ፣ ጉዳዩን በጥልቀት አጢነው የየራሳቸውን ወቅታዊና ሕዝባዊ አቋም እንዲወስዱ ጥሪ እያቀረብን፣ እግረመንገዳችሁንም፣ የኢትዮጵያ ሕዝብ ከእንግዲህ ፈፅሞሊቀለበስ ወደ ማይችል ህጋዊና ሠላማዊ ትግል ማቄን ጨርቄን ሳይል መትመሙን ማመንና፣ የራበው ሕዝብ መንግሥቱን መብላቱ ባይቀርም፣ ማወራረጃም ሊያሰኘው እንደሚችል ከወዲሁ መገንዘብ እንደሚያሻ እናስታውሳለን።


በመጨረሻም እኛ ኢትዮጵያዊን አሁን ካለንበት የጥፋት ቋፍ ተላቀን፣ ህልውናችን አስጠብቀን መጓዝ ወደ ሚያስችለን ‘ሁሉ አቀፍ ብሔራዊ መግባባት’ እንመጣ ዘንድ፣ “የሠላማዊ ትግል መንገዶች ሁሉ ተዘግተውብናል” በማለት፣ ነፍጥ አንግበው በትጥቅ ትግል ላይ የሚገኙ ኢትዮጵያዊያንን ጨምሮ፣ ሁሉንም ባለድርሻ አካላትን፣ የማስተባበር ተነሳሽነቱንና ኃላፊነቱን ለመውሰድ ኢራፓ በሙሉ የሞራል አቅም ላይ እደሚገኝና፣ እየተጋጋመ ለመጣው ህጋዊና ሠላማዊ ሕዝባዊ ትግል የእርከንና የግለት እድገት፣ እንደ ሠላማዊ -ፓርቲ የራሱን አስተዋጽኦ ለማበርከት ከመቼውም ጊዜ በላቀ ሁኔታ ዝግጁ መሆኑን ይገልፃል።


“ እግዚአብሔር ኢትዮጵያን ይባርክ!!”

 

 

ገዙ አየለ መንግሥቱ (www.abyssinialaw.com)

 

የዋስትና ሰነዶች ባንኮች በተለይም ለደንበኞቻቸው ከሚሰጧቸው የብድር አገልግሎቶች መካከል ዋነኞቹ ናቸው። የዋስትና ሰነዶች በተለያዩ ስያሜዎች የሚጠሩ ሲሆን በዚህም መሠረት በእንግሊዝኛ ‘independent undertakings’, ‘performance bonds/guarantees’, ‘tender bonds/guarantees’, ‘independent (bank) guarantees’, ‘demand guarantees’, ‘first demand guarantees’, ‘bank guarantees’, and ‘default undertakings’ በሚሉ ስሞች ሊጠሩ ይችላሉ። ከዚህ በተጨማሪም እነዚሁ ሰነዶች ‘standby Letters of Credit’ ተብለው ሊጠሩ እንደሚችሉ የተለያዩ ጽሑፎች ያሳያሉ።


በዚህ መጽሐፍ ውስጥም የዋስትና ሰነዶች የሚለው ጥቅል ስያሜን ለመጠቀም የተሞከረ ሲሆን አንዳንዶቹ ስያሜዎችም የዋስትና ዓይነቶችን የሚያመለክቱ መሆኑን መገንዘብ ያስፈልጋል። የዋስትና ሰነዶች በባንኮች የሚሰጡት ደንበኞች የተለያዩ ስምምነቶችን ከሌሎች ሦስተኛ ወገኞች ጋር ፈጽመው ያለባቸውን ግዴታ በአግባቡ ለመወጣታቸው ከባንኮች ዋስትና እንዲሰጥላቸው በሚያቀርቡት ጥያቄ መሠረት ነው። የዋስትና ደብዳቤ የሚሰጠውም አንድን ሰው የብድር አገልግሎት ወይም እቃዎቸንና አገልግሎቶችን ለሌላ ሦስተኛ ወገን በብቃት እንዲያቀርብ መተማመኛ በመሆን ነው።


ዋስትና ሰነድም አንድ ሰው አንድን የተለየና የተወሰነ ሥራ ለሌላ ሰው ለመሥራት ግዴታ ከገባ ይኸው ሰው በውሉ መሠረት የገባውን ግዴታ መፈጸም የሚችል መሆኑን ለማረጋገጥ ሌላው ሰው የሚያቀርበው ውል ነው። (የፌደራል ጠቅላይ ፍርድ ቤት ሰበር ሰሚ ችሎት የሰበር መዝገብ ቁጥር 47004 ተመልከቱ) የዋስትና ሰነዶች የባንክ የብድር ዓይነቶች ወይም የብድር አገልግሎት መሆናቸውን ከማየታችን በፊት ግን የዋስትና ሰነዶች ምን ማለት እንደሆኑ ማየቱ ተገቢነት ይኖረዋል።


የዋስትና ደብዳቤ አንድ ደንበኛ የፈለገውን የንግድ እንቅስቃሴዎችና ግንኙነቶችን እንዲፈጽም ለማስቻል ደንበኛው ለአቅራቢው ወይም የአገልግሎት ተግባር ለመፈጸም የተዋዋለውን ደንበኛ ሥራውን እንዲያከናውን ለማስቻል የሚሰጥ ደብዳቤ ሲሆን የዋስትና ደብዳቤውን የሚያዘጋጀው ባንክም ሰነዱ የተዘጋጀለት ደንበኛ ግዴታውን መወጣት ባይችል ለተጠቃሚው በቀጥታ ግዴታውን እንደሚወጣ በማረጋገጥ  የሚዘጋጅ ነው። የዋስትና ሰነዶችን በተመለከተ የሕግ ሽፋን የሰጠው የተባበሩት መንግስታት ኮንቬንሽን (UN Convention on Independent Guarantees and Standby Letters of Credit) የዋስትና ደብዳቤ ምን ማለት እንደሆነ እና የዋስትና ደብዳቤ ዓይነቶችንም ለመዘርዘር ሞክሯል።


በዚሁ አለም አቀፍ ሕግ መሠረትም የዋስትና ደብዳቤ በአዘጋጁ (በብዛት ባንኮች ሲሆኑ) ደብዳቤው ለተዘጋጀለት ተጠቃሚ ዋስትና የተገባለት ግዴታ በባለዕዳው የማይከፈል ቢሆን የዋስትና ደብዳቤውን የጻፉት ባንኮች ባለዕዳውን ተክተው ክፍያውን (ዕዳውን) ለመክፈል ዋስትና እንደሚሆኑ በመግለጽ የሚሰጥ ደብዳቤ ነው። ይሁንና ይህ ኮንቬንሽን የሚያገለግለው አለም አቀፍ የሆኑ ግብይቶችን በተመለከተ እንደሆነ ተገልጿል። ኮንቬንሽኑንም የፈረሙት ሀገሮች ጥቂት በመሆናቸው ሁሉም ሀገሮች በዚህ ስምምነት መሠረት ይዳኛሉ ባይባልም አብዛኛው ሀገራት ግን የዋስትና ሰነዶችን በተመለከተ በሚያወጧቸው ሕጎች የዚህን ስምምነት አንቀጾች ከግንዛቤ በመክተት ሊሆን ይችላል። ኮንቬንሽኑ በተለይም የተለያዩ ዓይነት የዋስትና ደብዳቤ ዓይነቶች እንዳሉ ደንግጓል።


በኢትዮጵያ ሕግ ከዋስትና ሰነዶች ጋር በተያያዘ መነሳትና መዳሰስ ካለበት ዋና ነጥቦች መካከል የዋስትና ደብዳቤ ምን ማለት እንደሆነ፤ የዋስትና ደብዳቤ ምን ምን ነገሮችን ማካተት እንዳለበት፤ የዋስትና ደብዳቤዎች ያላቸው ሕጋዊ አስገዳጅነት፤ የዋስትና ሰነዶች ከሌሎች የዋስትና ዓይነቶች (እንደ ሰው ዋስትና እና የንብረት ዋስትና) ጋር ያላቸው አንድነት እና ልዩነት፤ እንዲሁም የዋስትና ሰነዶች እየተሰራባቸው ካለው ልማዳዊ አሰራር መነሻ ያደረገ ሌላ ሕግ አስፈላጊነት እና የመሳሰሉት ነጥቦች መብራራት ያለባቸው ናቸው።


ዋስትና የገንዘብ፣ የሰው እንዲሁም የንብረት እና የሰነድ ዋስትና ሊሆን ይችላል። እነዚህ የዋስትና ዓይነቶች ግን በየራሳቸው ልዩነት ያላቸው ሲሆን ሁሉንም በተመሳሳይ መልኩ ትርጉም በመስጠት ወይም አንዱን በአንዱ እያቀያየርን መጠቀም በመደረታዊነት ያሉትን የተለያዩ የዋስትና ዓይነቶች እና ያላቸውን ጠቀሜታ የሚያጠፋ ይሆናል። በዋናነት በንብረት፤ በሰው እና በሰነድ ዋስትና መካከል ያለውን ልዩነት ለመገንዘብ የፍትሐብሔር ሕጉን ድንጋጌዎች መመልከት ያስፈልጋል።


የፍትሐብሔር ሕጉ የሰው ዋስትናን (Suretyships or Guaranteership) በተመለከተ ከአንቀጽ 1920 እስከ 1951 ድረስ ባሉት ድንጋጌዎች ሰፊ ሽፋን ሰጥቷል። እነዚህ የሕጉ ድንጋጌዎች ግን የሚገለጹት ስለ ሰው ዋስትና ሲሆን በዚህም መሠረት ግለሰቦች ራሳቸውን ለአንድ ብድር ዋስትና አከፋፈል ባለዕዳው በገባው ውል መሠረት ግዴታውን መፈጸም እንዲችል ለማረጋገጥ የሚሰጡት ዋስትና ነው። በፍትሐብሔር ሕጉ ላይ የተገለጹት ዋስትናን የተመለከቱት ድንጋጌዎች ከውል ሕግ ጋር የሚያያዙ በመሆናቸው የባንክ የብድር ግንኙነቶችን አስመልክቶ በባንክ የሚዘጋጁትን የዋስትና ደብዳቤዎችን የማይወክሉና የማይመለከቱ ናቸው።


በባንክ የሚዘጋጁት የዋስትና ደብዳቤዎች በባንኮች ከመዘጋጀታቸው በፊት ዋስትና ደብዳቤው እንዲዘጋጅለት የጠየቀው ደንበኛ የዋስትና ደብዳቤውን ከማግኘቱ በፊት ለደብዳቤው መሠረት የሆኑ ሁለት ዓይነት የተለያዩ እና በራሳቸው የቆሙ ውሎችን ይዋዋላል። አንደኛው ውል የዋስትና ደብዳቤው እንዲዘጋጅለት የጠየቀው ሰው ሊፈጽመው የገባው የአገልግሎት ወይም የአቅርቦት ወይም ሌላ ግዴታን የተመለከተና ከሦስተኛ ወገን ጋር የሚገባው ውል ነው። ሁለተኛው ውል ደግሞ የዋስትና ደብዳቤውን ከባንክ እንዲፈቀድለት የሚጠይቀው ሰው ከባንኩ ጋር የሚገባው ውል ነው።


ይህ ውል የዋስትና ደብዳቤ እንዲጻፍለት ጥያቄ ያቀረበው ሰው ደብዳቤው በባንኩ እንዲጻፍለት ባንኩ የሚጠይቀውን ዓይነት ዋስትና ማለትም የንብረት ወይም የጥሬ ገንዘብ ዋስትና በማቅረብ የሚዋዋለው የመያዣ ውል ነው። እነዚህ ሁለት ውሎችም እርስ በእርሳቸው የማይገናኙ እና በራሳቸው የቆሙ ናቸው ማለት ይቻላል። የዋስትና ደብዳቤው ደግሞ ከእነዚህ ውሎች በኋላ በባንኮች የሚሰጥ የዋስትና ሰነድ ሲሆን ይህንን በባንኮች ተዘጋጅቶ ለባለእዳው የሚሰጠውን ደብዳቤ ግን እንደ ውል ልንቆጥረው የምንችለው ሳይሆን በቅድሚያ ባንኮች እና የዋስትና ሰነዱን የጠየቀው ሰው በገቡት የመያዣ ውል አማካኝነት የሚዘጋጅ ደብዳቤ እንደሆነ የሚቆጠር ነው።  


በመሆኑም የዋስትና ደብዳቤው የሚዘጋጀው በባንኮች በመሆኑና በደብዳቤው ላይ የሚፈርመውም የሚያዘጋጀው ባንክ ብቻ በመሆኑና የዋስትና ደብዳቤው ላይ ዋስትና የተገባለት ሰውም ፊርማውን የማያኖር ሲሆን በደብዳቤው ላይም የምስክሮች ፊርማም ሆነ ስም በአብዛኛው አይቀመጥም። በመሆኑም ይህ ሁኔታ የሚያሳየው ደብዳቤውን ውል ለማለት የውል መሠረታዊ ሁኔታዎችን ያላሟላ መሆኑን ሲሆን ውል ነው የምንል ቢሆን እንኳን ከራስ ጋር የተደረገ ውል እንደሆነ ከመቆጠር ውጪ ሌሎች ውሎች የሚያሟሉትን ነጥቦች የሚያሟላ አይደለም።


በዚህም መሠረት የዋስትና ደብዳቤን ለማዘጋጀት በአብዛኛው የሚቀርበው የመያዣ ንብረት በመሆኑና የሰው ዋስትና በፍትሐብሔር ሕጉ በተቀመጠው መሠረት የዋስትና ደብዳቤ ለመጻፍ እንደመያዣ የማይቀርብ በመሆኑ በሰው ዋስትናና በሰነዶች ዋስትና መካከል መሠረታዊና ሰፊ ልዩነት እንዳለ መገንዘብ ያስፈልጋል ማለት ነው። በመሆኑም ይህ የዋስትና አገልግሎት በዋናነት ሰውን እንደዋስትና ወይም እንደ መያዣ ማቅረብን የሚመለከት አይደለም። ለዚህም ይመስላል የፍትሐብሔር ሕጉ ራሱ የሰው ዋስትናን እንደ አንድ የዋስትና ዓይነት በዘረዘረበት የሕጉ ድንጋጌዎች አሁን ባንኮች የሚጠቀሙባቸውን የመልካም ሥራ አፈጻጸም ዋስትና፣ የውል ማስከበሪያ ዋስትና፣ የጨረታ ማስከበሪያ ዋስትና ደብዳቤዎችንና ሌሎችንም የተለያዩ ቅድመ ሁኔታዎችን መሠረት አድርገው እና ለተለያዩ ዓላማ የሚውሉትን የዋስትና ዓይነቶችም ቢሆን ለመዘርዘር ያልቻለው።


በሀገራችን በተለይም እነዚህ የዋስትና ዓይነቶች በአለም አቀፍ ደረጃም በተግባር ላይ መዋል የጀመሩትና ይህ ልማድም ወደ ሀገራችን ገብቶ በባንኮች መተግበር የጀመረውም የንግድ ሕጉና የፍትሐብሔር ሕጉ ከወጡ በኋላ በመሆኑ የዋስትና ሰነዶችን በተመለከተ የፍትሐብሔር ሕጉን መሠረት በማድረግ የሚሰጡ የፍርድ ቤት ውሳኔዎችም ሆነ የሕግ ትርጉሞች በመሠረታዊነት እነዚህ በባንኮች በአገልግሎት ላይ የሚውሉ የዋስትና ሰነድ ዓይነቶችን የማይወክሉ የሚሆኑት። በአለም አቀፍ ደረጃም ቢሆን የዋስትና ሰነዶችን በተለይም (Independent Letter of Guarantees)  በተመለከተ በኮድ መልክ የወጣውና በአብዛኛው ሀገሮችና ተቋማት አገልግሎት ላይ የሚውለው URDG 458 የሚባለው ሰነድ ሲሆን ሰነዱም ከጥቂት አመታት በኋላ URDG 758 በሚል ተሻሻሎ ቀርቧል። ስለዚህም የዋስትና ሰነዶች ታሪካዊ አመጣጥና በተግባር አገልግሎት ላይ መዋል የጀመሩትም የኢትዮጵያ የፍትሐብሔርና የንግድ ሕግ ከወጡ በኋላ መሆኑን መገንዘብ ይቻላል።


በፌደራል ጠቅላይ ፍርድ ቤት ሰበር ሰሚ ችሎት በሰበር መዝገብ 47004 በተሰጠ አስገዳጅ የሕግ ውሳኔ መሠረት የመልካም ሥራ አፈጻጸም ዋስትና ውል በፍትሐብሔር ሕግ ድንጋጌዎች መሠረት የሚገዛ መሆኑን ገልጿል። ሰበር ችሎቱ በርካታ ትንታኔዎችን በጉዳዩ ላይ ለመስጠት የተጓዘበት ርቀት ጥሩ የሚባል ቢሆንም በመሠረታዊነት ግን ውሳኔው ሁሉንም የሕግ ባለሙያ ሊያስማማ የሚችል አይመስልም። ለዚህም ዋነኛ ምክንያቱ በውሳኔው ላይ የዋስትና ሰነድን የዋስትና ውል ሲል የገለጸው ሲሆን ከላይ በተመለከትነው መሠረት ግን ሰነዱ በባንኮች ተዘጋጅቶ የዋስትና ተጠቃሚውም ሆነ አበዳሪው በዚህ ሰነድ ላይ ምንም ዓይነት የስምምነት ፊርማ ሳያስቀምጡ፤ እንደሌሎች ውሎችም ምስክሮች መኖርም ሆነ መፈረም ሳያስፈልጋቸው በባንኮቹ ብቻ ተፈርመው ለዋስትና ተጠቃሚው የሚሰጡ ሰነዶች ናቸው።


በመሆኑም በዚህ ሰነድ ላይ እንደውል ለመቆጠር ቢያንስ ሁለት ወገኖች በውሉ ስለመስማማታቸው በጽሑፍ በሆነ ሰነድ ላይ መፈረምና ምስክሮችም ስማቸውንና ፊርማቸውን ማስቀመጥ እንደሚገባቸው የውል ሕግ እያስገደደ እነዚህ ነጥቦች ባልተሟሉበት ሁኔታ ሰነዱን ውል ማለት መሠረታዊ የውል መርህን የሚጥስ ነው። ሌላው የሰበር ትንታኔው የዋስትና ውል ብሎ የጠራውን ሰነድ በፍትሐብሔር ሕጋችን አንቀጽ 1920 እስከ 1951 የተቀመጠ መሆኑን በመጥቀስ የዋስትና ውል በችሮታ ላይ የተመሠረተ ግዴታ መሆኑን በመግለጽ ዋሱ ዋስ በመሆኑ የሚያገኘው ጥቅም የሌለ በመሆኑ አንድ ሰው ባለእዳው ሳይጠይቅ ወይም ሳያውቅ ዋስ መሆን እንደሚችል መመልከቱ ግንኙነቱ የግድ ጥቅም ላይ ያልተመሠረተ መሆኑን የሚያሳይ ነው በሚል ያስቀመጠው ነው። (የፍትሐብሔር ሕግ አንቀጽ 921ን ይመልከቱ) ይህ ትንታኔም በአንድ በኩል የሰው ዋስትናን ከሰነድ ዋስትና ጋር ለማመሳሰል የተደረገ ይመስላል።


ይሁንና ስለሰው ዋስትና የተቀመጠው ይህ ትንታኔ በምንም መልኩ የሰነድ ዋስትናን የሚወክል አይደለም። ምክንያቱ ደግሞ በባንኮችም ሆነ በኢንሹራንስ ድርጅቶች የሚሰጡ የሰነድ ዋስትናዎች እስካሁን ባለው ተጨባጭ ሁኔታ በችሮታ የሚሰጡ ሳይሆን በተለይ ባንኮች የሰነድ ዋስትናዎችን ለመጻፍ ከተጠቃሚው ጋር የንብረት ወይም የገንዘብ መያዣ ውል የሚገቡ ሲሆን የዋስትና ሰነዶቹንም ለተጠቃሚው የሚጽፉት የዋሰትና መጠኑን መሠረት አድርገው በሚቀበሉት የገንዘብ ኮሚሽን እንጂ በችሮታ አለመሆኑ ነው።


ችሮታም የሰው ዋስትና መሠረታዊ መለያ ባህሪ እንጂ ለሰነዶች ዋስትና የሚሰራ ጉዳይ አይደለም። የሰነድ ዋስትና ለመጻፍም ባለእዳው ሳያውቅ መጻፍ የማይቻል ሲሆን የሰነድ ዋስትናን ለመጻፍ የግዴታ ባለእዳው በአካል ቀርቦ ለባንኩ ማመልቻ ማስገባትና ለሰነዱ መጻፍ መሠረት የሆነውን የመያዣ ውል መዋዋል ግድ የሚል ነው። በመሆኑም የሰነድ ዋስትና ለመስጠት የባለእዳው መቅረብና ስለዋስትናው ማወቅ የግድ ነው። በሌላ በኩል ከላይ ለመግለጽ እንደተሞከረው የዋስትና ሰነድ የፍትሐብሔር ሕጉ ከወጣ በኋላ የመጣ ጽንሰ ሀሳብ በመሆኑ ይህንን ግዴታ ወደፍትሐብሔር ሕጉ ወስደን ትርጉም ለመስጠት መሞከሩ አግባብ ያልሆነ መሆኑ ነው። በመሆኑም የሰበር ችሎቱ የሰነድ ዋስትናን ከሰው ዋስትና ጋር ለማዛመድ የሞከረበት ትንታኔው ከዚህ በላይ በተጠቀሱት ምክንያቶች ተቀባይነት ያለው አይመስልም።


ይህ የሚያመለክተንም በመሠረቱ እነዚህ የዋስትና ዓይነቶች በልማድ ባንኮች በተግባር በሰፊው ይጠቀሙባቸው እንጂ አገልግሎታቸው ተለይቶ እንዴት እንደሚዘጋጁ እና በምን ሕግ እንደሚገዙም የሚገልጽ ግልጽ የሕግ ደንጋጌ አሁን ባሉት የንግድ ሕግም ሆነ በፍትሐብሔር ሕግ ውስጥ የሌለ መሆኑን ነው።


የዋስትና ሰነዶች በሁኔታ ላይ የተመሠረቱና በሁኔታ ላይ ያልተመሠረቱ ሊሆኑ ይችላሉ። በሁኔታ ላይ የተመሠረተ ዋስትና የሚባለው ዋሱ ባለዕዳው ግዴታውን በማንኛውም ሁኔታ ሳይወጣ ቢቀር ግዴታውን ያልተወጣው በምንም ምክንያት ይሁን ምክንያቱን መጠየቅ ሳይጠበቅበት የተባለው ግዴታ እንዳልተፈጸመ በአበዳሪው ሲገለጽለት በዋስትና ደብዳቤው የጊዜ ገደብ ውስጥ መሆኑን በማረጋገጥ የሚከፈሉ የዋስትና ደብዳቤዎች ናቸው። በሁኔታ ላይ የተመሠረቱ የዋስትና ደብዳቤዎች ደግሞ ዋሱ ለአበዳሪው የዋስትና ግዴታውን ለመወጣት እንዲያስችለው ባለአዳው (ዋስትና የተገባለት ሰው) ግዴታውን ያልተወጣው በማን ጥፋት ነው የሚለውን ካረጋገጠ በኋላ እና ጥፋቱ የባለእዳው መሆኑ ከተረጋገጠ በኋላ የሚወጣው ግዴታ ነው።


ባንኮች በአሁኑ ወቅት እየሰጡዋቸው ካሉ የዋስትና ሰነድ ዓይነቶች ውስጥ የመልካም ሥራ አፈጻጸም ዋስትና፣ የጨረታ ማስከበሪያ ዋስትና፣ የውል ማስከበሪያ ዋስትና፣ የቅድመ ክፍያ ዋስትና፣ የአቅራቢነት ዋስትና ሰነዶች (ደብዳቤዎች) ናቸው። እነዚህ የዋስትና ሰነዶች በአብዛኛው ባንኮች ለደንበኞች የሚያዘጋጁላቸው ደንበኞች ለባንኮች በሚያቀርቡት የመያዣ ንብረቶች መሠረት የመያዣ ውል ከተዋዋሉ በኋላ ነው። አንዳንድ ጊዜ ግን የዋስትና ደብዳቤ እንዲጻፍለት የጠየቀ የባንክ ደንበኛን ባንኮቹ ተመጣጣኝ የሆነ ገንዘብ በዝግ ሂሳብ እንዲያስቀምጡ በማድረግ በምትኩ ግዴታቸውን ለመወጣት መተማመኛ የሚሆኑ ሰነዶችን ይሰጣሉ።


ይህ ዓይነቱ ዋስትና የገንዘብ ዋስትና ይባላል። በብሔራዊ ባንክ መመሪያ ቁጥር sib/24/2004 መሠረት የገንዘብ ዋስትና ሰነድ አንድ ሰው አንድን የተለየና የተወሰነ ሥራ ለሌላ ሰው ለመሥራት ግዴታ ከገባ ይኸው ሰው በውሉ መሠረት የገባውን ግዴታ መፈጸም የሚችል መሆኑን ለማረጋገጥ ሌላው ሰው የሚያቀርበው ውል ነው።


ባንኮችም የዋስትና ሰነድን ለደንበኞች በመስጠት የሚያገኙት ገቢ በወለድ መልክ ገንዘብን መቀበልንና የዋስትና ጊዜው ሲያልቅ የሚመለስ ገንዘብም በዋስትና ተጠቃሚው በኩል እንዲከፈል አይጠበቅም። በመሆኑም የዋስትና ሰነድ መጻፍ በተለምዶ የሚታወቀውን የአበዳሪና ተበዳሪ የብድር ግንኙነትን አይፈጥርም። ይልቁንም ባንኮቹ ለሚሰጡት የዋስትና ሰነድ የሚቀበሉት ተመጣጣኝ የሆነ ኮሚሽን ብቻ ነው። ይህ ሁኔታ ታዲያ በተለይ የዋስትና ሰነድ እንደ ብድር አገልግሎት የሚታይ አይደለም ለሚሉት ወገኖች እንደ አንድ መከራከሪያ ሀሳብ ይነሳል።


ምክንያቱም የባንክ የብድር ግንኙነት የአበዳሪና የተበዳሪ ግንኙነትን ለመፍጠር አበዳሪው ለተበዳሪው በገንዘብ የሆነ ብድር የመስጠትንና ተበዳሪውም ይህንኑ የብድር ገንዘብ በዓይነትም ሆነ በጥሬው የመመለስ ግዴታን የሚጥል መሆኑ ግልጽ ነው።ይሁንና ግን የዋስትና ደብዳቤ ለዋስትና ተጠቃሚው ሲጻፍ ባንኮቹ የዋስትና ደብዳቤ እንዲጻፍለት የጠየቀውን ደንበኛቸው የገባውን ግዴታ እንዲፈጽም መተማመኛ ከመስጠት ባለፈ ለደንበኛቸው የሚሰጡት የብድር ገንዘብ የለም።


ሌላው  መነሳት ያለበት ጉዳይ ባንኮች በሚያዘጋጂዋቸው የዋስትና ደብዳቤዎች ላይ የሚጠቀሱ የሰነዱን ይዘቶች የተመለከቱት ነጥቦቸ ናቸው። በተግባር በባንኮች የሚዘጋጁት የዋስትና ሰነዶች የተለያዩ ቢሆኑም የሰነዶቹ ይዘት ግን አንዳንድ የሕግ ክርክሮችን ሲያስነሱ ይታያሉ። የአንዳንድ የዋስትና ደብዳቤዎች ይዘቶች በተለይም ዋስትና ሰጪውን ተቋም ሳይቀር ባለገንዘቡ የዋስትና ሰጪው እና ወራሾቹ በጋራም ሆነ በተናጠል በደብዳቤው በተቀመጡት ግዴታዎች መሠረት ራሳቸውን ህጋዊ ግዴታዎች ውስጥ ገብተዋል፤ የዋስትና ቦንዱም ለተጠቀሰው የገንዘብ መጠን በቦንዱ ውስጥ በሰፈሩት ህጋዊ ስምምነቶች እና ድንጋጌዎች መሠረት ሆኖ ይህንን ቦንድ ምንም ዓይነት ቅድመ ሁኔታ ሊቀርብበት የማይችል የሚያደርጉ ናቸው፤ ማንኛውም ድርጊት ወይም ሳይፈጸም የቀረ ነገር በመኖሩ ሳቢያ ኪሳራ የሚደርስ መሆኑን ዋስትና የተሰጠው ባለገንዘብ ከደረሰበት ይህንኑ በዋስትና ጊዜው ውስጥ ለዋሱ ማሳወቅ አለበት የሚሉና የመሳሰሉት ይገኙበታል።


በመሠረቱ አንዳንዶቹ ግዴታዎች በልማድ የተጻፉ ከመሆናቸው ውጪ በተለይ የዋሱን ወራሾች ሁሉ ተጠያቂ የሚያደርጉት የዋስትና ግዴታዎች ባንኮችን በተመለከተ ሊፈጸሙ የሚችሉም ስላልሆኑ በአብዛኛው በሰነዶቹ ይዘት ላይም ጥንቃቄን ማድረግ ያስፈልጋል። የዋስትና ደብዳቤም በጊዜ ገደብ የተወሰነ ግዴታ ሲሆን ደብዳቤውም በግልጽ ዋስትና የተገባለትን የገንዘብ መጠን ማመልከት ይገባዋል።


እንደማጠቃለያም የዋስትና ውል ማለት ሁለት ሰዎች ባደረጉት የባለገንዘብነትና የባለእዳነት ግዴታ ግንኙነት ውስጥ ከእነዚህ ተዋዋዮች ውጪ የሆነ ሌላ ሦስተኛው ባለእዳው እዳውን በሙሉ ወይም በከፊል ያልተከፈለ መሆኑ ከተረጋገጠ ወይም ግዴታውን በውሉ በተመለከተው አኳኋን በአግባቡ ያልተወጣ ከሆነ እኔ በባለእዳው ስፍራና አቋም ሆኘ እዳውን እከፍላለሁ ወይም ግዴታውን እወጣለሁ ሲል ለባለገንዘቡ ማረጋገጫ የሚሰጥበት በሕግ አግባብ ከተረጋገጠ ከበስተጀርባው ለአፈጻጸሙ የሕግ ጥበቃ የሚያገኝ ውል ነው በማለት የፌደራል ሰበር ሰሚ ችሎት ማብራሪያ ሰጥቷል። ይሁንና ግን የዋስትና ሰነዶች ከአገልግሎታቸው አንጻር በህጋችን ላይ ግልጽና ሰፊ ሽፋን የተሰጣቸው አይደሉም።


በተለይም በንግድ ሕጉን ውስጥ እነዚህ ሰነዶች እንደ ብድር አገልግሎት የሚቆጠሩ መሆንና አለመሆናቸውን በሚገልጽ መልኩ እንዲሁም የተለያዩ ዓይነት የዋስትና ደብዳቤዎችን አገልግሎት እና በምን ሁኔታ ሊጻፉ እንደሚችሉ በሚገልጽ መንገድ የተቀመጠ ግልጽ ድንጋጌ ያስፈልገናል። በመሆኑም የንግድ ሕጉ የዋስትና ደብዳቤዎችን የተመለከተ ሰፊ የሕግ ሽፋን መስጠትና ማካተት ይጠበቅበታል። ከዚህም ጋር ተያይዞ የዋስትና ሰነዶችን ልዩ ባህሪያትና በተግባር ያሉትን የባንኮችን አሰራሮች በመፈተሽ ዝርዝር የሕግ ድንጋጌ ማስቀመጡ አስፈላጊ ነው።


ይህ ጽሑፍ በቅርቡ ‘የኢትዮጵያ የባንክ እና የሚተላለፉ የንግድ ሰነዶች ሕግ’ በሚል ካሳተምኩት መጽሐፍ ክፍል በከፊል የተቀነጨበ ነው። በመጽሐፉ ከባንክና ከሚተላለፉ የንግድ ሰነዶች ጋር ተያይዞ አዳዲስ የሕግ ጉዳዮችና የሕግ ትንታኔ የቀረበበት ነው። መጽሐፉን ማግኘት የሚፈልግ ማንኛውም ሰው መጽሐፉን ከጃፋር መጽሐፍት ማከፋፈያ (ለገሀር) እና ኤዞፕ መጽሐፍት መደብር (ፒያሳ ጊዮርጊስ አካባቢ) ማግኘት ይችላል።

 

- ነጋድራስ ገብረ ሕይወት ለካ ሊቅ ኖረሃል!!!!

 

በአንድነት ቶኩማ

 

አሁን ሰሞኑን እንኳ የነጋድራስ ገብረ ሕይወት ባይከዳኝን መጽሓፍ ሳነብ እጅግ ገረመኝ። የገረመኝ ምክር የማይወድ ሕዝብ ጥበብ እንዴት ሊጎድለው እንደሚችል ስለጠቆሙ ነበር። የመንግስት ሹመኞች ወይም ገዥዎችም ከእንደዚህ ዓይነት ማህበረሰብ ስለሚወጡ ችግሩን ያባብሰዋል። በመጀመርያ ‹‹አጤ ኢህአዴግ›› ያልኩበት ዋናው ምክንያት ዙፋኑ ላይ እንደወደዳችሁ ለብዙ ጊዜ ስለከተማችሁበት ነው። ባታውቁት ነው እንጂ ወደ አጤነት ከተሸጋገራችሁ ቆይታችኋል። እናንተም ይህን በደንብ የሚያሰረዳችሁ ሳያስፈልግ ወደ ልቦናችሁ ብትመለሱ ይገለጥላችኋል። እንዴት መቶ ፐርሰንት ልናሸንፍ ቻልን ብላችሁ ብትጠይቁ እንኳን መልሱ በቀላሉ ወደ አጤነት መሸጋገራችሁን ያሳያል።


ወደ ቁም ነገሩ ስመጣ ትንሽ የነጋድራስ ገብረ ሕይወትን ሃሳብ ላንሳ። ‹‹ የኛ የኢትዮጵያውያን ታሪክ እጅግ ያሳዝናል። ከብዙ መቶ ዓመታት በፊት ጀምሮ እስካሁን ድረስ ፍፁም የሆነ ሰላም አግኝተን አናውቅምና። የተወደደች አገራችን፣ ዘወትር በጠላቶች ተከባ ስትኖር ነበረች…›› ይላሉ። ይህ እንግዲህ ከመቶ አመት በላይ የሆነው ጽሁፍ ነው። ያሳዝናል! ። ይሻሻላል የምንለው ነገር ሳይሻሻል ለማየት በቅተናል። እንዘጭ እምቦጭ እንዳሉት ፕሮፌሰር መስፍን ወልደማርያም መሆኑ ነው። የዚህ ዋናው ምክንያት አለመስማማት ነው ይላሉ ነጋድራሱ ሲተቹ። ‹‹እግዚአብሔር ብዙ በረከት ሰጥቶናል።›› (19) ብለው ያደንቃሉ።


ውዳሴውን ይቀጥሉና ‹‹ትምሕርትን በቶሎ መቀበል የሚችል ልቦናና የጦረኛን ባሕሪ፣ ማለፊያና ሀብታም አገርንም።›› ይላሉ። ኢትዮጵያውያንን ሲያደንቁ ነው። ግሩም ነው የግሩም ግሩም። ቀጥለውም ሃያሲነታቸውን ተጥቅመው ሕጸጻችንን አንጥረው ሲያወጡ እንዲህ ይላሉ። ‹‹ካለመስማማታችን የተነሳ ግን ሌሎች ሕዝቦች በአእምሮና በጥበብ እየበረቱ ሲሄዱ እኛ ወደ ኋላ ቀረን።›› ይሉናል።


ዛሬስ የምናየው ይሄው አይደለምን? የብሔር ብሔረሰብ ግጭት ምንድን ነው? ወይም ከምን የመጣ ነው? የደናቁርት ስብስብ ሲደራጅ የመጣ አይደለምን? ብዙዎቹ እኮ በጎሳ መዘናጠሉ መሰልጠን መስሎታል። ወይስ ማደግ መሰላችሁ? ወይስ መሰልጠን? ወይም የእርስ በርስ ግጭቱ ከየት የፈለቀ ነው? አንድም ካለማወቅ ሁለትም አፄዎች ማማው ላይ ለመሰንበት የሸነቆሩት ነገር ነው። የደናቁርት ቡልደዘሮች ብሎ ነበር ሎሬት (ብለቴን ጌታ) ጸጋዬ ገብረ መድሕን። ወይም በቀቀን ካድሬዎች በቀን (በጠራራ ፀሐይ) የጊዜው (አዲሱ) ወደ ማማ የመውጫው መንገድ መስሏቸው የሰበኩት ዲስኩር አይደለምን? “ሃይ የሚል የሌለበት አገር እኮ እንደ ጋለሞታ ቤት ነው” ያለው ማን ነበር? ብቻ ብሎታል።


አሁን ባለፈው እንኳ ‹‹አፄው ኢህአዴግ›› የፖለቲካ እስረኞችን ለመፍታት ያወጣውን መግለጫ አይቼ ተደንቄበታለሁ። መግለጫውና ምህረቱ በስንት መከራ ያወጣው መሆኑን ሁሉም ይገነዘበዋል። ቃሉ እና መግለጫውስ ስንት ጊዜ ተለዋወጠ? የመለዋወጡ ምክንያቱ ምንድን ነው ብሎ የሚጠይቅ የለም ማለት ጠያቂ የለም ማለት አይደለም። አስተውሉ!። ‹‹የላም ችግሯ አንድ ወቅት ጥጃ እንደነበረች መርሳቷ ነው›› ይባላል። ታጋዮች እንደነበራችሁ ጭራሽ ወደ መርሳት ደረጃ እንደደረሳችሁ ሳስበው እደነቃለሁ። ዙፋኑ ነው ያስረሳችሁ። ወይም ማማው። ሕዝቡንም አታምኑም። ሕዝባዊ ወገንተኛነት የምትሉት የት ሄደ? ነጋድራስ ገብረ ሕይወት ‹‹እርስ በርሳችን መጠራጠርን አልተውንም›› እንዳሉት ሆኖ ነው እንጂ። ጥላችሁን መጠርጠር። ካድሬዎቻችሁን መጠርጠር። ራሳችሁን መጠርጠር። ጓዶቻችሁን መጠርጠር እንደ ዕውቅት ይዛችሁታል።


አሁን ማን ይሙት በኢትዮጵያ የፖለቲካ እስረኛ የለም? እኛም እናውቃለን እናንተም ታውቃለችሁ። ደግሞስ ሰሞኑን የፈታችኋቸው ሰዎች መፈታት በመጀመሪያ እናንተን ትልቅ ሰዎች እንደሚያደርጋችሁ ዘንግታችሁት ነውን? ይህ እኮ ወደፊት ለእናንተም ይጠቅማል። ቢያንስ ልጆቻችሁን ከመሸማቀቅ ያድናቸዋል። የገዥዎቻችን የእናንተው ልጆች በምን ያህል መሸማቀቅ እንደሚኖሩ ልጆቻችሁን መጠየቁ ብቻ ያስረዳችኋል።


ሰሞኑን ሰው ሁሉ የተገረመው እና የተደሰተው በመግለጫችሁ ነው ጥሩጡራን (ተጠራጣሪዎች) እንዳሉ ሆነው። በፈታችኋቸው እስረኞችም ቢሆን የተደሰተ አይጠፋም። ጥሩ ጅምር ነው። በፈለጋችሁበት ጊዜ ዜጎችን እየለቀማችሁ ወይም ቋንቋችሁ አልጣመንም በማለት ብቻ ማጎሪያ ውስጥ መክተትና ቸር መሆናችሁን ለመግለጽ መፍታት ወይም መልቀቅ ስራዬ ብላችሁ እንዳትይዙት። የሞኝ ዘፈኑ አንድ ነው የሚለው ተረት ከደረሰባችሁ ቆይቷልና ነው። ሁሉ ነገራችሁ ከመለመዱ የተነሳ እቅዳችሁን የማያውቀው ያልተጸነሰ ሰው ብቻ ነው። የሚድኸው ሕጻን ልጅ እንኳ ያውቀዋል። ማጋነን እንዳይመስላችሁ።


ዜጎች የእናንተ ቸርነት የማሰያ መስዋዕት ሊሆኑ አይገባም። መጀመሪያ መታስር ያልነበራባቸውን የህሊና ሰዎች ማሰር የለባችሁም። አግቶ መልቀቅን ባህል አታድርጉት። የአፈናው መንገድ ያለቀ ይመስላል። ሕዝቡ ግልጽ መልዕክት አስተላልፏል። ከዚህ በኋላ በማፈን መቀጠል አያዋጣም። አለማጎርን ባህል አድርጋችሁ ለመሸመት ሞክሩ። ቢከብዳችሁ እና ከተጠመቃችሁበት ከባህላችሁ ውጭ ቢሆንም አዲስ ነገር አንድ ቀን ነው የሚጀምረውና ጀምሩት። እኛም የማታውቁትን መንገድ ስትጀምሩ “ወፌ ቆመች” እያልን እንረዳችኋለን። ባንረዳችሁ እንኳ እንረዳችኋለን።


ሰሞኑን የ100 ዓመት እድሜ ልደታቸውን ያከበሩት በአቶ በለጠ ገብሬ በተጻፈ ‹‹በእድሜ ጎዳና ላይ የጉዞ ትዝታ መድብል ሁለት›› በተሰኘው መጽሐፍ አንድ ቁም ነገር አነበብሁ። በ1970ዎቹ ዓ.ም. የደርግ ሥርዓትን በመቃወም ተከሰው ከታሰሩ በኋላ ደረሰብኝ ያሉትን ሳነብ አዘንኩ። “በውሃ የተሞላ ላስቲክ በብልቴ ላይ አንጠልጥለው እንደሚገርፉኝ ሲዝቱብኝ ነበር” ብለዋል። እኒህ የተከበሩ አዛውንት የደረሰባቸውን ስድብ ለክብራቸው ሲሉ አፈወርቅ ገብረ የሱስ የተባሉት የጦቢያ ደራሲ እንዳሉት ‹‹አጠይመው›› ነገሩን ነገሩን እንጂ የደረሰባቸውስ እጅግ አጸያፊ ነበር። የሚገረመው መንግስቱ ኃይለማርያም ናቸው አሉ ‹‹እኝህን ሽማግሌ ምን አድርጉ ነው የምትሏቸው ይለቀቁ ብዬ አልነበረም?›› ብለው ተቆጥተው ያስፈቷቸው።


ታዲያ ምኑ ገረመኝ መስላችሁ? ሃብታሙ አያሌው የተባለውም ሰው ‹‹ከህወሓት ሰማይ ሥር›› በሚለው መጽሐፍ ውስጥ የደረሰበትን አንድ አይነት ነገር ገልጾ መገኘቱ ነው። በነገርየው ላይ ውሃ ማንጠልጠሉን እንዳሉት አቶ በለጠ ገብሬ። እናንተ ግን ይህን ከየት ተማራችሁት? ደርግ ያደረገውን ማድረጋችሁ ገርሞኝ ነው። ማስተባበል ብተሞክሩ የሚሆን አይደለም።


ተመልከቱ ሀብታሙ የተባለው ሰው ከአቶ በለጠ ገበሬ ጋር ያለቸውን የእድሜ ልዩነት። ከ70 ዓመት በላይ ነው። በእነዚህ ዓመታት የኢትዮጵያ ህዝብ ለውጥ አለማምጣቱን ነው የሚያሰየው። በተለይ ደግሞ ገዥዎቻችን። ደግነቱ ማዕከላዊ መዘጋቱ ነው መባሉ ነው። ይበል ያስብላል። ደግ ነገር ነው። መግላጫው ግን መሻሻል አለበት። ‹‹ደርግ 17 ዓመት ኢህአዴግ 27 ዓመት ያሰቃየበት ቦታ ወይም እስርቤት ሊዘጋ ነው›› መባል አለበት።


ሰሞኑን ከተፈቱት እሰረኞች ውስጥ በጣም ሰላማዊ የሆኑ ሰዎች ይኖራሉ የሚል ግምት ይኖረኛል። ከነዚህም ሰዎች ያልተፈቱ ብዙ አገር ወዳድ ነገር ግን ኢህዴግን የሚጠሉ በመሆናቸው የታሰሩ ይኖራሉ። ለምሳሌ የአማራ ልጆች በየቦታው ታስረው ወይም ታጉረው ይኖራሉ ይባላሉ። የሚታገልላቸው ስለሌሌ ነው እዚያው የሚቆዩት እየተባለም ነው። ይህ እውነት ከሆነ አማራን ለይቶ የማጥቃት እርምጃ የሚያዋጣ አይመስለኝም። አጤነት አንድ ቀን ይሟሟልና ደጋግሞ ማሰብ ይገባል። በዚህ ሥርዓት ውስጥ ተለይቶ ግፍ ደርሶብናል የሚሉ አማሮች ልጆቻቸውን ለከርቼሌ አሳልፈው ሰጥተው አንቀመጥም እንዳይሉ ማስተካከያውን በቶሎ ማድረግ ይገባችኋል። ስለ ደርግ ጥላቻ እጁን ዘርግቶ ተቀብሎ አቅፎ እና ደግፎ ዘር ማንዘራችሁን ሲረዳ የነበረ ሕዝብ የአማራው ሕዝብ ነበር። የተለየ ጥቃት ቢደርስበትም ባለውለታ ሕዝብ ነው እያሉ ነው።


ነጋድራስ ገብረ ሕይወት ስለ ምኒልክ ፈራ ተባ እያሉ እውነቱን ለመናገር አስበው እንዲህ አሉ ‹‹እንግዲህ ከጸሐፊው ልብ ውስጥ ፍርሃት ተነሳ፣ የሽዎችን (የሸዋ ሰዎችን ለማለት ነው) አሳብ ሊመረምር ነውና። ዘመናይ ሁሉ ሊያመሰግኑት እንጂ ሊወቅሱት አይወድም። ስለዚህ የሸዋ ሰው ሳይቆጣ አይቀርም። ነገር ግን ሰውን ፈርቶ እውነቱን የሚሸሽግ ሰው እንደ ወንድ ይቆጠራልን፤ መንግሰቱን የሚወድ ሰው ያ ቅዱስ ቅዱስ የሚለው አይደለም ጥፋቱን ይገልጽለታል እንጂ።›› (ገጽ 12)። ዛሬም ከጸሐፊው ከእኔ ልብ ፍርሃት ተነሳ። እውነቱን እንነጋገር። አጤዎች ያመጸውን ነው የምትፈሩት። ሰላማዊ ሰውን አትፈሩም። የጎጃም ሕዝብ በእናንተ ጊዜ ብዙ መድሎ ይደርስብታል እየተባለ ነው። ሸዋስ ቢሆን የቂም በቀል ማሳረፊያ ሆኖ የለምን? ጎንደርም እንደዚያው። ኦሮሞውም እንደዚያው። ወሎም ያው ነው። ወደ ደቡብ ጎራ ያላችሁ እንደሆነም ያው ነው። ለኢትዮጵያ ከሚታገሉ ሕዝቦች ውስጥ እኮ እነሱም አሉበት። ልጆቻቸውን ፍቱ። ነገድራስ “ጎጃሜዎች ለአጼ ምኒልክ የተገዙት በምኒልክ ደግነት ምክንያት ነው” ብለዋል። ምነው ደግነታችሁ ለአማሮች ራቀ? ለአዲሱ ትውልድ ቂም እያቀባለችሁት መስሎ ስለታየኝ ልምከራችሁ ብዬ ነው። “የአባይ ዳር ጉማሬ፤ ወጥቶ አደረ ዛሬ” ይባል የለምን? ከእስር ቤት ይውጡ። ምክር ነው!። አለመስማት መብታችሁ ነው። ያለ መስማት መብታችሁ ግን ተከብሮ የሚቆይ አይመስለኝም። ውዴታን ያልተቀበለ ግዴታን ሊያጣጥም ተፈጥሮ ራሷ ታስተምራለችና።


የኢህአዴግን ነገር ስንመረምር ብዙ ግድፈት ይታይበታል። ብዙ ሰዎች ለፖለቲካው ብሎ ነው እስረኞችን የሚፈቱት ይላሉ። ልክ ነው። መቼም ለጽድቅ ብሎ አልመሰለኝም። ጥሩ ነዋ! ምን መጥፎ ነገር አለው። ኢህአዴግ ምህዳሩን አስፍቶ ካሸነፈ ምን ችግር አለ? የእርሱ ችግር እኮ ብቻዬን ልጋልብ ማለቱ ነው። ኢህአዴግ አገሪቱ ሰፊ መሆኗን ያወቀው አልመሰለኝም። ሰፊ ናት። ተቃዋሚዎችም ብቻችንን ያለ ኢህአዴግ እንሩጥ ማለታቸው እኮ ኢህአዴግነትን ተዋሱ ማለት ነው። ልክ አይደለም።


ከሁሉ ኢህአዴግ “አፈር ልሼ እነሳለሁ” የሚለው ነገሩ ነው የማያገባኝ። ለምን አፈር ይልሳል? መነሳቱን ለማድመቅ ሲል ነው ይህን የሚለው። አንዱ ካድሬ የተናገረውን በዴሞክራሲያዊ ማዕከላዊነት የኢህአዴግ ካድሬ ሁሉ የተቀበለው ሃሳብ ነው። ኢህአዴግስ ሁልጊዜ ለምን አፈር ይልሳል? ደግሞ ይህን መናገሩ ነው የሚገረመኝ። አፈር መላሱን ሞያ አድርጎታል። ውሃ ቅዳ ውሃ መልስ ማለት ነው። ወይም አድሮ ቃሬያነት። ከፈለጋችሁ ከርሞ ጥጃ በሉት።


የኢህአዴግ ድርጅት ምንችክና ያጠቃዋል። ስንቱን ፖሊሲ መሰላችሁ ‹‹በመቃብሬ ላይ ነው የሚለወጠው›› የሚለው። ከመቀበር መለወጥ አይሻልምን? ካልተለወጡ መቀበሩ የት ይቀራል ብለው ነው። ወይ ፖለሲውን እያጠኑ መለወጥ ወይ መቃብርን ተገትሮ መጠበቅ ነው። ኢህአዴግ መቃብሩን እየቆፈረ መሰለኝ። ሞት ጠበቅነውም አልጠበቅነውም ይመጣል እኮ። ሞትን የምናሸንፈው አርቆ አስቦ፣ ርዕይን ከትውልድ ወደ ትውልድ በማሸጋገር ነው። ከዚያ ውጭ አፈር እልሳለሁ፣ መቃብሬ ላይ የሚለው ንግግሩን የኢትዮጵያ ሕዝብ “አድርጎት ነው” ሲል ይከርምና ተግባራዊ እንዳያደረገው እፈራለሁ። እናንተስ አፈር መላስ የሚለውን ቃል ምነው ደጋገማችሁት እሳ? ሌላ ምሳሌ የላችሁምን? ቢያንስ ይቺን አባባል እንኳ ቀይሯትና በራሳችሁ የቆማችሁ መሪዎች መሆናችሁን አሳዩን።


አጤ ኢህአዴጎች ጽንፈኛ ዲያስፖራ የሚሉትን ጸያፍ ቋንቋ እርግፍ አድርገው መተው አለባቸው። ከተው በኋላስ? መደራደር። እስኪ ማን ይሙትና ነው የኢህአዴግ ካድሬ የሆነ ልጁን ዲያስፖራ ያላደረገ ማነው? ‹‹ስንተዋወቅ አንተላለቅ›› እንዲሉ ነው። አጤዎች ትንሽ ነጋድራስ ገብረ ሕይወት የመከሩትን ላሳያችሁ ‹‹ጃፓን የሚሉት መንግስትስ እንኳን ተምሮ የመጣለትን ሊያባርር ወደ ኤሮጳ ሒዶ የሚማርለትን ሲያገኝ በገንዘብ ያግዘው ነበር። የትምህርትን ቤት እከፍልለታለሁ ብሎ የሚመጣውንም የኤሮጳ ሰው እንኳን ሊከለክል በገንዘቡ እንዲመጣለት ይዋዋለው ነበር። ስለዚህም ሕዝቡ አይኑን ከፈተ፣ ሀብታምም ሆነ፣ በረታም፣ ታፈረም። ቺናና (ቻይና ማለታቸው ነው) እስያም የሚባሉ ሁለት መንግሰታትም የጃፓንን መንገድ በብዙ ትጋት መከተል ጀምረዋል።›› ይላሉ።


ተመልከቱ ቻይና የት እንዳለች። ጃፓንማ የገነት ያክል ርቃናለች። እንኳን ተሳካላቸው!! ልብ አድርጉ አጤዎች! ነጋድራስ ይህን ያሉት ታላቅ ስለሆኑ ነበር። ራስ እምሩ ስለ ነጋድራስ ገብረ ሕይወት ሲናገሩ ‹‹እንደርሱ ያለ የተማረ ሰው በአጠቃላይ በኢትዮጵያ ስምንት አይሞሉም›› ያሏቸው ሰው ናቸው። የሚገርመው በ20ዎቹ መጨረሻ ዕድሜ አካባቢ ውስጥ ሆነው ነው ይህን ያሉት። እናንተ ሌላው ቢቀር በትግል ውስጥ ብቻ ከ40 ዓመታት በላይ አሳልፋችኋል። በ20ኛው ዕድሜ አካባቢ ወደ ትግል ያስገባችሁን እውቀት ያለ መሻሻል ልትኖሩበት እንዴት ታስባላችሁ? ያኔ የምትጠሉትን አካባቢ አሁንም ትጠሉታላችሁ። ለምን? እትለወጡማ! “ድመት መንኩሳ አመሏን አትረሳ” ነው!።


በውጭ አገር የሚኖሩ የአገራችሁን ልጆች ቶሎ ብላችሁ ታረቁ። እነሱ አዋቂዎች ናቸው። አገርን ይጠቅማሉ። አገሬውን አሳዳችሁ የፓክሲታን፣ የህንድ እና የቻይና “ምራጭ” መሰብሰቡ የሚያዋጣ አይመስልኝም። አይ አይሆንም ብላችሁ ቻይና ምናምን ብትሉ አለማወቃችሁን ነው የሚያሳየው። እናንተ ጽንፈኛ የምትሉት ስደተኛው እኮ ነው የአብዛኛውን የኢትዮጵያን ሕዝብ ኑሮ የሚደጉመው። ልጆቹን እያዋረዳችሁ እናንተን የሚመርጥ ይመስላችኋልን? ለምሳሌ ያለፈው መንግስት የፖለቲካና የወታደሩ ልጆችን ያወቃችኋቸው አልመሰልኝም። ተጽኖአቸው ጠንካራ ነው። ላሳያችሁ።


ያለፈው መንግስት ጊዜ የነበሩ የወታደሩን እና ኢሠፓ አባላትን ወደ አምስት ሚሊዮን ነበሩ ብለን ብንወስድ እና የእነሱ ልጆችን ሶስት ሶስት ብናደርገው አስራ አምስት ሚሊዮን ደጋፊ አላቸው ማለት ነው። የእነሱ ልጆችን ሶስት ሶስት ብናደርገው አርባ አምስት ሚሊዮን ተሳታፊ ያልሆነ ነገር ግን የእናንተ ተቃዋሚ አለ ማለት ነው። በዚያ ላይ በተለያዩ ምክንያት ከእናንተ ጋር የተጣላ ግለሰብ እና ቤተሰብን ጨምሩበት፣ የዲያስፖራው ዘመድ አዝማድ ሲጨመርበት ስንት ደጋፊ ይኖረናል ትላላችሁ? ‹‹ያው በገሌ›› እንዳለቸው ድመት ያው እናንተ አለን ያለችሁትን አምስት ሚሊዮን አባላት ብቻ ይዛችሁ መግዛት አትችሉም። በዚህ ስሌት መሰረት ቢያንስ ማረፋችሁ አይቀሬ ነው። ለዚህ ነው በድርድር ወዳጅን ማብዛት ያለባችሁ የምለው።


ይህ ነው ተቀናቃኝን የማሸነፊያው መንገድ። ለካ እናንተ ተቃዋሚ ነው የምትሉት። በአዲሲቷ ኢትዮጵያ ኃይል ወይም የሰራዊት ብዛት አያዋጣም። በነገራችን ላይ አዲሲቷ ኢትዮጵያ የሚለውን አጼ ኃይለ ሥላሴ ናቸው መሰለኝ የጀመሩት። ‹‹በአዲሲቷ ኢትዮጵያ ከእንግዲህ የማትነጣጠሉ፣ በሕግ ፊት ትክክለኛነትና ነፃነት ያላችሁ ሕዝቦች እንድትሆኑ እንፈልጋለን›› ብለው ነበር። ንግግራቸውን “ውሃ በላው” እንጂ። ደራሲ ጥላሁን ጣሰው የኢትዮጵያና የጣልያን ሁለተኛው ጦርነት ታሪክ ገጽ 166 አስፍረውታል።


አዲሲቷ ኢትዮጵያ የሚለውን ማደናገሪያ ደርግ ቀጠለበት። እናንተማ የእኛ ቋንቋ ብቻ ነው ብላችሁ አገሪቷን ዛሬ የፈጠራችኋት አስመስላችኋታል። አዲሲቷ ኢትዮጵያ ያው ነች የነበረችው። የተሻሻሉትን እና ያልተሻሻሉትን ሳንረሳ ማለቴ ነው።


በየጊዜው ምን ሆና ነው አዲስ የምትባለው። አፍርሶ የራስን ታሪክ ለመጻፍ የግድ አገሪቷን ትናንት የተፈጠረች ማድረግ የሚያስፍለግ አይመስለኝም። ካድሬዎቻችሁ የእናንተን ታላቅነት ለመቀበል የግድ ምኒልክን ማንኳሰስ የሚያስፈልግ ይመስላቸዋል ። ‹‹ልክ አይደለም›› መባል አለባቸው። ሌላው የሰራውን ዕውቅና ስትሰጡ ለእናንተ ሥራም እውቅና ታገኛላችሁ። ያልተዘራው አይበቅልም። ዝሩ ታጭዳለችሁ።


ነጋድራስ ‹‹አእምሮ የሌለው ሕዝብ ሥራት የለውም። ሥራት የሌለው ሕዝብ የደለደለ ኃይል የለውም። የኃይል ምንጩ ሥራት ነው እንጂ የሠራዊት ብዛት አይደለም። ሥራት ከሌለው ሰፊ መንግስት ይልቅ በሕግ የምትኖር ትንሽ ከተማ ሞያ ትሠራለች።›› ብለዋል። ትክክል ነው። እናንተ ግን በሠራዊት ብዛት ታምናችሁ ሰውን ስታምሱ ቆያችሁ። ካለፉት ሥርዓት መማር ከተሳናችሁ የነጋድራስ ምክርን ላውሳችሁ። ነጋድራስ የድሮውን ሲያነሳ የኢትዮጵያ ሕዝብ ከመንግስት ይልቅ የምኒልክን ግምባር ይፈራል ብለዋል። ዛሬሳ? ከሥርዓቱ ይልቅ የእናንተን ፊት ሲፈራ ከርሟል። አሁን ግን እናንተን መፍራት አቆመ። ይሔ ነው ችግሩ። የተራበ ሕዝብ መሪውን ይበላል ያለው ማን ነበር? ሕዝቡ ሥርዓትን አይፈራም።


ሥርዓቱን የጣሱት የአጼዎቹ የእናንተ የግል ምሩጣን ልጆች አይደሉምን? አሁን እንኳን እስረኞችን ስትለቁ ወገን የሌላቸው የመሰሏችሁን አጉራችሁ ሌሎችን መፍታታችሁ ምንድን ነው? ያለ ሥርዓት መኖር አይደለምን? ዝም ያሉ ወጎኖቻቸው የተነሱ ጊዜ ልትፈቷቸው ነውን? ሊቁ (ፕሮፌሰር) አፈወርቅ ገብረ የሱስ ምኒልክን ሲመክሩ ‹‹ደግ ነገር መምከር መደገፍ ነው እንጂ መድፈር አይባልም›› እንዳሉት ነው። ይህን ያሉት የኢትዮጵያ ሰብአዊ መብት የሚያስነቅፍ ሆኖ በመገኘቱ መሆኑን አጤ ምኒልክ በሚለው መጣፋቸው በገጽ 105 ዘግበውታል።


የሰብአዊ መብት አያያዝ ችግር ወይም ቅጣት በአውሮፓ ተሰምቶ ሲወራ ሰምተው ነው ይህን ያሉት። የእናንተስ የሰብአዊ መብት አያያዛችን ሲነቀፍ ስንት ዘመን አለፈ። እንዴት በእናንተ ጊዜ ሰው በብሔሩ ይሰደባል። እንዴትስ አረመኔያዊ የእስር ቤት አያያዝ ሊኖረን ቻለ? ደጋፊዎቻችሁስ እንዴት ይህ ግፍ አስደሰታቸው? ሰብአዊ መብት ይከበር ብዬ በመጻፌ ‹‹…ደንቆሮ የሆነ ያገሬ ሰው እንዴት ደፍሮ ጣፈው ብሎ እንዲሰድበኝ አውቃለሁ። ብልህ የሆነ ሰው ግን እንኳን ይነቅፈኝ እሱም ጭምር በታቸለው የሚጠቅም ነገር ለንጉሱ ይጠቁማል።›› ብለዋል። ዛሬም ጭፍን ካድሬዎቻችሁ ሳይበሳጩብኝ አይቀርም። ሰብአዊ መብት ይከበር ሲባል የሚካፋው ብዙ የኢህአዴግ ካድሬ መኖሩን አልዘነጋውም። ብልህ ካድሬ ግን ይህን በልቡ ያኖራል፡፤ ቢያንስ የጊዜን ተለዋዋጭነት ተገንዝቦ ‹‹ነግ በኔ›› ሲል ጥሩ ሊሆን ይሞክራል። ሰሞኑን እንኳን የፖለቲካ እስረኞችን እንፈታለን ባላችሁ ጊዜ ምን አይነት ሞገስ እንዳገኛችሁ አስተውላችኋል? የአገር ገጽታ ግንባታ እያሉ የሚያወሩ ካድሬዎቻችሁን አትመኑ። እነሱ ናቸው በድብቅ የምትሰሩትን የሚያጋልጡት። ካድሬን ያመነ ጉም የዘገነ አይነት ነው። ጅብ በበላበት ይጮሃል ይሉ የለ የአገራችን ሰዎች። ብቻ ግምት ነው!


ሰበብ ፈላልጌ አጤነታችሁን ልናገር እንጂ። ብተሰሙኝ ደስ ይለኛል። ባለፈው አቶ ለማ መገርሳን ‹‹አኮቴት ዘ ለማ መገርሳ›› ብዬ የአድናቆት መጣጥፍ አቅርቤ ነበር። ሰሞኑን መግለጫችሁን ሰምቼ በለመደው እጄ እናንተን ለማድነቅ ብዕሬን ሳነሳ ምን እንዳስፈራችሁ አለውቅም የቀረበቻችሁበትን መንፈስ ለማደፍረስ ወዲህና ወዲያ ስትሉ እያየሁ ነው። በዚህ ምክንያት የልቤን አድናቆት ተዘረፍኩ። እናንተ ናችሁ የዘረፋችሁኝ። የጀመራችሁትን ንጹሕ መንፈስ አታደፍርሱት። ፈርታችሁ ሳይሆን አይቀርም። ትግሬው አለቃ ተወልደ መድህን “መብራት ሳይነድ አያበራም” ብለዋል ነገድራስ ገብረሕይወት በገጽ 13። እናንተም ለዋጭ ሆናችሁ ኢትዮጵያን ለማብራት ንደዱ። ዋጋ ክፈሉ እና እስረኞችን ፍቱ፡፤ በውጭ ካለው ተቃዋሚ ኃይል፤ ነፍጥ ካነሱትም ጋር ተደራደሩ። ነፍጥ አንስታችሁ ወደ ስልጣን የመጣችሁ ናችሁና የነፍጥን ኃይል አትዘነጉትም።


አዲስ ነገር ለመፍጠር አትፍሩ። ‹‹ስለዚህ የዓለምን ታሪክ ብንመለከት አዲስ ሥርዓት የሚያወጣ ንጉስ ሁሉ በህይወቱ ሳለ መከራ አይለየውም።›› ይላሉ ነጋድራስ። እስከዛሬ የመጣችሁበትን የአፈና እና የጎጥ ጥበት እርግፍ አድርጋችሁ ጣሉት። ለውጥ ማለት ይህ ነው። ሁሉ ሰላም ነው። ሁሉም ሰላም አይደለም። መንገዳችሁ ነው ምርጫውን የሚወስነው፤ ወይ ሰላሙን ወይ ድፍርሱን። አገር ከምትፈርስ የፓርላማውን ወንበር ብታካፍሉ ምን አለበት? የእናንት ካድሬዎች የምግብ ፍላጎት ካልተሟላ አገሪቷ የራሷ ጉዳይ ይባላልን? ‹‹አጤዎች አይታረሙም›› የሚሉ አሉ። ምናልባት አጤነታችሁን ለመተው አስባችሁ ከሆነ ብዬ ነው ይህን ሃሳብ ያነሳሁት። አጤ ኢህአዴግ እና ኢትዮጵያ እጣቸውን ያወቀ ወዲህ ይበል ብዬ ልሰናበታችሁ።

Page 1 of 27

Sendek Newspaper

Bole sub city behind Atlas hotel

Contact us