“አብዮቱና ትዝታዬ” ብዙ የሚያወያይ መጽሐፍ

Wednesday, 02 March 2016 13:11

 

ደራሲ . . . . . ፍሰሐ ደስታ (ሌ/ኮሎኔል)

አሳታሚ . . . . ፀሐይ አሳታሚ ድርጅት

የገጽ ብዛት . . . 598

አስተያየት. . . . በማዕረጉ በዛብህ

በድሕረ-ደርግ ኢትዮጵያ ሃሳብን በነፃነት ከመግለፅ አንጻር የተገኙትን ትርፍና ኪሳራ ሂሣብ ስናወራርድ ከፕሬሱ ይልቅ በስነ ፅሁፉ መስክ መጠነኛ ትርፍ እያገኘን የመጣን ይመስለኛል። ስለተሸነፈ ስርዓት መናገርም ሆነ መፃፍ ቀላል ስለሆነ ከማንኛውም ጉዳይ በላይ ስለደርግ ስርዓት ብዙ እየተፃፈ ነው። የፕረስ ነፃነትን ዕውን ለማድረግ ግን ብዙ ፈታኝ ትግል ቢደረግም “ያለ ዲሞክራሲ የፕረስ ነፃነት” ያለ ፕረስ ነፃነትም ዲሞክራሲ” ሊኖር አይችልም እንደሚባለው ሙከራው የሚደገፍ ቢሆንም ወደ ግቡ ለመድረስ ግን ጉዞው ገና ረጅም ነው። የማይካደው ዕውነት ግን በፕረሱም ሆነ በስነፅሁፉ እስካሁን እየተሄደ ያለው ሂደት ፈረንጆች ዘመነ አብርሆት (Age of Enlightenment) ያሉት የ18ኛው ክፍለ ዘመን ወቅት የሚመስል ክስተት ዘግይቶም ቢሆን ወደ አገራችን እየገባ ይመስላል።

እያቆጠቆጠ የመጣ በሚመስለው በዚህ በድሕረ-ደርግ የስነፅሁፍ ወቅት የሚደነቅ አስተዋፅኦ እያደረጉ ያሉ ደራሲያን መጥተዋል። ጥቂቶቹን ለመጥቀስ እንደ ፕሮፌሰር መስፍን ወልደማርያም፣ ፕሮፌሰር ገብሩ ታረቀኝ። አምባሳደር ዘውዴ ረታ፣ አቶ ገብሩ አስራት፣ አቶ ተካልኝ ገዳሙ፣ ዶ/ር ያዕቆብ ኃይለማርያም፣ ዶ/ር መረራ ጉዲና፣ ሻለቃ ዳዊት ወልደ ጊዮርጊስ፣ አቶ ስየ አብርሃ፣ ወ/ሮ ገነት አየለ፣ አቶ ዓለማየሁ ገላጋይ፣ ብ/ጄኔራል ካሳዬ ጨመዳ፣ ኮሎኔል አምሳሉ ገብረእግዚ፣ ሻለቃ ንጋቱ በቀለ፣ ሻምበል ኢዮብ አባተ፣ ታደሰ ቴሌሳልቫኖንና ስማቸውን እዚህ ያልጠቀስኳቸውን ደራስያን በታላቅ አክብሮት ላመሰግናቸው እወዳለሁ። ለሰው ልጆች ሕይወት “ዋናው ነገር ጤና” እንደሚባለው ሁሉ አንድ አገር የራሱን ታሪክ፣ ባህል፣ ፖለቲካ፣ በሚገባ እንዲገነዘብና ዕውቀቱ እንዲዳብር ለማድረግ ከስነፅሑፍ አንፃር ከፍተኛ ሚና የሚጫወቱት ደራስያን ናቸው።

ከላይ የተጠቀሱት ደራስያን መፃሕፍት ይዘት፣ ቅርጽ፣ የስነጽሁፍ ዕድገትም ሆነ ብስለት የተለያየ ደረጃ ያለው የመሆኑን ያህል የአካባቢዎችም ብያኔ የተለያየ ቢሆን የሚያስገርም አይደለም። የሃሳብ ነፃነት ዕድገት ስለምንሰማቸውና ስለምናነባቸው ጉዳዮች የሚኖሩን አስተያየቶች በአመክንዮ ላይ የተመሠረተ ሆኖ፣ የምናዳብረው የአመለካከት ልዩነት ግን የሚኖረንን የሃሳብ ነፃነት የሚያመለክት ነው።

በዚህ ከላይ በተጠቀሰው የድሕረ-ደርግ ወቅት፣ ስለአብዮቱ ያገር ውስጥና የውጭ ታዛቢዎችና ተቃዋሚዎች ከፃፉዋቸው መፃሕፍት ሌላ የስርዓቱን ፍልስፍናዊ መሠረት (ርዕዮተ ዓለም)፣ መንግሥታዊ ሂደቱንና የአብዮቱ ዓላማና ግብ ምን እንደነበር የሚያውቁት የስርዓቱ ዋና መሪ ተዋንያን የነበሩት ኮሎኔል መንግሥቱ ኃይለማርያም፣ ሻምበል ፍቅረሥላሴ ወግደረስና በቅርቡ ደግሞ ሌ/ኮሎኔል ፍሰሐ ደስታ ዳጎስ ያሉ ሶስት መፃሕፍት አበርክተውልናል። መጻሕፍቱ የአብዮቱን እውነታ በትክክል አቅርበዋል ወይ፣ በግል ሲታዩስ ከዕውነታዊነትና ከድርሰት ዕድገት አንጻር ተቀባይነታቸው ምን ያህል ነው? ማን እውነቱን አፍረጥርጦ ጻፈ? ማን ደበቀ? የሚለውን ጥያቄ የመመለሱ መብት የአንባቢን መሆኑ እንደተጠበቀ ሆኖ፣ መፃሕፍቱ ለምንም ዓላማ ይፃፉ፣ መፃፋቸው ለአገራችን የታሪክ ቅርስ ተጨማሪ ግብአት መሆናቸው የሚያከራክር አይመስለኝም።

በዚህ መንደርደሪያ የተነሳሁት “ብዙ የሚያወያይ” ስለምለው ስለ ሌ/ኮሎኔል ፍሰሐ ደስታ መጽሐፍ፣ “አብዮቱና ትዝታዬ” ጥቂት አስተያየቶችን ለመሰንዘር ነው። መፅሐፉ ከላይ እንደተገለፀው 598 ገፅ በመሆኑ ከኛ አገር የስነፅሁፍ ልምድ አንጻር ሲታይ ረጅም መጽሐፍ ነው ማለት ይቻላል። ከይዘት አንጻር ሲታይ፣ ታሪክን፣ የርዕዮተ ዓለምና ፖለቲካ ትንተናን፣ ለሚሊታሪ ሳይንስ ትምህርታዊ ጥቆማን፣ የወቅቱን አጠቃላይ መረጃንና የይቅርታን ጥያቄንም በዋናነት ከመያዙም በላይ የደራሲው የግሉታሪክም በመጠኑ የተንጸባረቀበት ይመስላል ባንድ ድንጋይ ሁለት ወፍ ነገር ነው እንበል። (ገጽ 569-576)

በአምስት አበይት ክፍሎችና በአስራ አምስት ምዕራፎች የተቀዋቀረው ይህ መጽሐፍ ያልነካው ያገር ጉዳይ ያለ አይመስልም።ስለዚህ እንደ ወቅታዊ ታሪካዊ ሰነድነት ካለው ጠቀሜታ ሌላ ከያዛቸው የግርጌ ማስታወሻዎች ጋር ለጥናትና ምርምር ስራም ጠቃሚ አበርክቶ ይኖረዋል ብዬ እገምታለሁ። የመጽሐፉ አወቃቀርና በየምዕራፉ መጀመሪያ የሰፈሩት ጥቅሶች አንባቢ የራሱን ዕውቀት ክምችት እንዲመረምር ብሎም አዲስ ነገር እንዲማር የሚያደርግ የመስህብነት ጥበብ ያለው ስራ ነው ሊያስብለው ይችላል። ስለዚህ መጽሐፉን ጎልተው ከተቀመጡት አምስት አበይት ክፍሎች አንፃር ብቻ እንኳን ለማየት ብንሞክር።

ክፍል አንድ፡- “ከ1966 በፊትና በኋላ የፖለቲካ እንቅስቃሴና የደርግ አመሰራረት

ክፍል ሁለት፡- “የብሔራዊ ዲሞክራሲያዊ አብዮት ፕሮግራምና የህዝብ ድርጅት ጉዳይ ጊዜያዊ ጽ/ቤት መቋቋም፤”

ክፍል ሶስት፡- “የሶማሊያ ወረራና የአሜሪካን ሤራ፣ የድርጅቶች ሽኩቻና የኢሰፓአኮ መቋቋም”

ክፍል አራት፡- “የኢትዮጵያ ሠራተኞች ፓርቲ እና የኢትዮጵያ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ መቋቋምና የደርግ ውድቀት ዋዜማ”

ክፍል አምስት፡- መፈንቅለ መንግሥትና የመጨረሻዋ ራት” በማለት ነው የመፅሐፉን ጉንጉን እትብት ደራሲው በረጅሙ የሚተረትሩት።

ትረካው “ከ1966 በፊትና በኋላ” በሚለው ክፍል ይነሳና በጣም ባጭሩ አፄ ቴዎድሮስ፣ አጼ ዮሐንስ፣ አጼ ምኒልክና አጼ ኃይለስላሴ እንዴት ለስልጣን እንደበቁ አንዳንድ ታሪካዊ ፍንጮች ይሰጣል። በተለይ በአጼ ኃይለሥላሴ መንግሥት ላይ ስለተነሱት የአልገዛም ባይነት ሕዝባዊ አመፆችና ያንንም ሂደት ለመቆጣጠርና ለመገደብ እያዳበረ ስለመጣው የጦር ኃይሎች አለመሰራረትና እድገት መጽሐፉ በሰፊው ይገልፃል። እንዲሁም ስለኢትዮጵያ ተማሪዎች ጸረ-ፊውዳሊዝም እንቅስቃሴ በመጠኑ በመግለፁ የመፀሐፉ ታሪካዊ ይዘት ጎላ እያለ ሲሄድ ይታያል። በዚህ ክፍል የትግራይ ቀዳማይ ወያኔ አነሳስን፣ የጎጃምን አድማ፣ የባሌን አመጽ፣ የኦሮሞን እንቅስቃሴ፣ የኤርትራን የመገንጠል ትግል አራማጆች እንቅስቃሴዎች ባጭሩም ቢሆን በመዳሰስ አንባቢ ለ1966ቱ አብዮት አመጣጥ ምክንያቶች የተወሰነ ግንዛቤ እንዲያገኝ ያደርጋል። ቀጥሎም ደራሲው “የኢትዮጵያ ዘመናዊ ጦርና የፖለቲካ እንቅስቃሴው” በሚል ንዑስ ርዕስ የውትድርናው መስክ ከአፄ ቴዎድሮስ እስከ አጼ ኃይለሥላሴ ድረስ ያለፈበትን ሂደት ባጭሩ ይተርካል። የኢትዮጵያ ተማሪዎች ተራማጅ እንቅስቃሴና ማጠቃለያ ከተራማጅ ሕዝብ በመረዳት በተወካዮቻቸው አማካይነት ኢትዮጵያን ከዘውድ አገዛዝና ከፊውዳዊ የመሬት ድልድል ስርዓት አላቀው ሶሻያሊስታዊ ባህርይ ያለው አብዮት ለማካሄድና የመንግሥት ሥልጣንን ለመጨበጥ እንዴት እንደቻሉ ኮሎኔል ፍሰሐ ጥሩ አድርገው አቅርበውታል። ከዚያ በኋላ ደራሲው ያደረጉት ለአስራ ሰባት ዓመት አገሪትዋን የመራው የደርግ መንግሥት ባንድ በኩል በርዕዮተ ዓለም፣ በፖለቲካ፣ በኢኮኖሚና በኢንዱስትሪ ግምባታ፣ በአገር መከላከልና በውጭ ግንኙነት የፈፀማቸውንና የተሳኩለትን፣ በሌላ በኩል ደግሞ የሞከራቸውንና ያልተሳኩለትን፣ እንዲሁም ከልዩ ልዩ የአብዮቱ ጠላቶች ጋር ያካሄደውን ትንቅንቅና በዚሁ ምክንያት በአገሪቱ ላይ የደረሰውን ከፍተኛ ጉዳትና የደርግን መንግሥት ፍፃሜ በጥሩ ቅደም-ተከተል አካሄድና ስፋት አቅርበዋል። አንባቢያን መጽሐፉን ሲያነቡ በልዩ ልዩ ምክንያቶች የሚሰሙዋቸው አዎንታዊና አሉታዊ የአስተያየት ልዩነቶች ሊኖሩ እንደሚችሉ እንደተጠበቀ ሆኖ፣ መጽሐፉ የያዛቸው ቁምነገሮች ግን ስለአገራችን እስከዛሬ ድረስ ላለው የመረጃ ሀብት ተጨማሪ ግብአት መሆኑ የሚያከራክር አይመስለኝም።

ከላይ የገለፅኩትን አጠቃላይ ግላዊ ግምገማ ከሰነዘርኩ በኋላ በመጽሐፉ ውስጥ እንደገምጋሚ ጎልተው የወጡትን አንዳንድ የታሪካችንና የባህላችን መገለጫ የሆኑትን ደራሲው በመረጃነት ያቀረቧቸውን አንዳንድ ነገሮች ልጠቃቅስ እወዳለሁ። እነኚህ ጉዳዮች እኛ በዕድሜ ቀደምት፣ የሆንነው የምናውቃቸውን ዕውነቶች እንዳንዘከር ሲያበረታቱን ለወጣቱ ትውልድም ሊጠያየቅባቸው የሚገባ መልካም የግንዛቤ ነጥቦች የሚያገኝባቸው ሆነው ይታዩኛል። ለምሳሌ አብዛኛው ወጣት እምብዛም ስለማያውቀው ከአብዮቱ በፊት ስለነበረው የመሬት ይዞታ ስርዓት ደራሲው በመፅሐፋቸው በገጽ 30 ሲገልፅ ባጭሩ እንደዚህ ነው ያስቀመጡት፡

“መላው የኢትዮጵያ ሕዝብ መስዋዕት ሆኖ አንድነቷን ጠብቆ ባቆያት ሀገር አብዛኛው ጭቁን ሕዝብ የበይ ተመልካች ሲሆን ገበሬውም የባለመሬቱና የባለርስቱ ጭሰኛ ሆነ። በኢትዮጵያ የነበረው የጭሰኝነት ሁኔታ ዘጠና ከመቶ በሆነው ገበሬ ላይ የተጫነ ዘመናዊ ባርነት ነበር። የጉልበቱ ብዝበዛ ከራሱ አልፎ ቤተሰብንም የማያጠቃልል ሲሆን በተለያየ ምክንያት ግዴታውን ሳያሟላ ከቀረም ከጭሰኝነቱ ይነቀላል። ዘመናዊ የተባለው የ1948ቱ ሕገመንግሥትም ከወጣ በኋላ በ1952 የታወጀው የፍትሐብሔር ሕግ ባለመሬቱ ከጭሰኛው ላይ እስከ ሰባ አምስት ከመቶ የሚሆነውን የፍሬውን ውጤት ለመውሰድ እንደሚችል ይደነግጋል። “ይህ አፃፃፍ አያሌ ገፆች ካሉት የታሪክ ሰነድ ይበለጠ ጉዳዩን ባጭሩ ግልፅ አድርጎ ያስቀመጠ ነው።

በአፄ ኃይለስላሴና ከርሳቸውም በፊት በነበሩት ነገስታት አገዛዝ በሰፊው ደኸ ሕዝብ ላይ ተንሰራፍቶ ይኖር የነበረውን ስርዓት፣ ደራሲው ከላይ በትምህርተ ጥቅሶች መካከል ባሰፈርዋቸው ቃላት ከገለፁ በኋላ በአጼ ኃይለሥላሴ ዘመን በጦር ኃይሉም ውስጥ የነበረውን አሳዛኝ ፊውዳላዊ ስርዓት እንደሚከተለው ያስታወሱታል።

“ኢትዮጵያ በአብዮቱ ዋዜማ የፖሊስ ኃይልን ጨምሮ ከሰባ በላይ ጀኔራል መኮንኖች ነበሯት።. . . እነዚህ ጀነራል መኮንኖችም ሠራዊቱን በትምህርትና በስልጠና ብቁ እንዲሆን ከማድረግ ይልቅ እንደግል አሽከራቸው በየመኖሪያ ቤታቸው ጭቃ እያቦካ፣ ግንብ እንዲገነባ፣ አጥር እንዲያጥር፣ የግል እርሻዎቻቸውን እንዲጠብቅና እንዲንከባከብ፣ የሚስቶቻቸውን ዘንቢል እንዲሸከም አድርገውት የለየለት ባርያቸው ሆኖ ነበር”። ሲሉ ጽፈዋል።

ሌ/ኮሎኔል ፍሰሐ በመፅሐፋቸው ካነሱዋቸው ብዙ ቁምነገሮች አንዱ ስለ ታህሳስ 1953 መፈንቅለ መንግሥት ሙከራ መሪ ስለ ብ/ጄኔራል መንግስቱ ንዋይ ፍርድና ፍጻሜ ያቀረቡት ማስታወሻ ነው። ያ አሳዛኝ ትራዢዲ የኢትዮጵያ የፖለቲካ ታሪክ አውራ ጉዳይ በመሆኑ በርግጥም መካተት ያለበት ነው። በአፄ ኃይለሥላሴ ዘመን በጠቅላላው በሕዝቡ ላይ ይካሄድ የነበረው ጭቆና፣ በጭሰኛው ገበሬ ላይ የሚደረገው ምዝበራና እንደዚሁም በጦር ኃይሎች ውስጥ፣ ጀኔራል መኮንኖች በወታደሩ ላይ ይፈፅሙት የነበረው ግፍ አንገፍግፏቸው ስርዓቱን በአመፅ ለመለወጥ ተነስተው የነበሩት ብ/ጄኔራል መንግሥቱ ንዋይ ስለመሩት ያልተሳካ የመፈንቅለ መንግስት ሙከራ በዚህ መጽሐፍ በመጠኑም ቢሆን መወሳቱ ያ ትግል የኢትዮጵያ አብዮት መንገድ ጠራጊ መሆኑን የሚጠቁም በመሆኑ ታሪካዊ ፋይዳነት አለው። “አብዮቱና ትዝታዬ” የጀኔራል መንግስቱ ንዋይን ታሪካዊ የፍርድ ቤት ድህረ -ፍርድ ንግግርን እንደሚከተለው በመጥቀስ የጀግናውን የጦር መሪ ታሪክ በሚገባ በመዘከር መጽሐፉ ለራሱም ታሪካዊ ቅርስ አስቀምጧል። ጀኔራሉ የሞት ፍርድ ከተፈረደባቸው በኋላ ይግባኝ እንደማይጠይቁ በመግለፅ ያደረጉት ንግግር እንደሚከተለው ነው።

“እናንተ ዳኞች የበየናችሁብኝን የሞት ፍርድ ያለ ይግባኝ ተቀብያለሁ። ይግባኝ ብዬ የሚመለከትልኝ የኢትዮጵያ ሕዝብ ቢሆን ኖሮ ይግባኝ ማለት በፈለግሁ ነበር። ነገር ግን ይህ እንደማይሆን አውቃለሁና በይግባኝ በአፄ ኃይለስላሴ ስም በተቀመጣችሁት የፍርድ ወምበር ላይ ከመቀመጣችሁ በፊት በእኔ ላይ የምትሰጡትን ፍርድ ታውቁት እንደነበር ሳስበውና ፍርድ እስከዚህ መድረሱን ስታዘብ ሀዘኔ ይበዛል። ለኢትዮጵያ ሕዝብ አንድነት ነፃነትና እርምጃ የተነሳሁ “ወንጀለኛ ነኝ እንጅ” ላፋጀው የተነሳሁ ወንበዴ አይደለሁም ነበር ያሉት። ቀጥሎም ጀኔራሌ መንግሥቱ ከተናገሩት ታሪካዊ ንግግር ከአብዮቱ ጋር ግንኙነት ያለው ሆኖ የሚታየው፣ “. . . ከሁሉም የበለጠ የሚያስደስተኝ ለኢትዮጵያ ሕዝብ ልስራት ካሰብኋቸው ሥራዎች አንዱ የኢትዮጵያ ወታደሮች ዋጋና ክብር ከፍ ማድረግ ሲሆን ይህን ሃሳብ ሕይወቴ ከማለፉ በፊት ሲፈፅም ማየቴ ነው ነበር ያሉት። የኢትዮጵያ አብዮትን መፈንዳት ተከትለው ከተሰጡት መግለጫዎች ውስጥ የኢትዮጵያ ሕዝብ በተጓተተ ቀጠሮ፣ በጉቦና በፍርደ-ገምድል ብያኔ ይደርስበት የነበረው ግፍ ተደጋግሞ የተገለፀ ሲሆን ጀኔራል መንግሥቱ ከተፈረደባቸው በኋላ ባሰሙት ታሪካዊ ንግግር በሀዘን የገለፁት ይህንኑ ግፍ ነበር። “በአጭሩ በኔ ላይ ለመፍረድ የቸኮላችሁትን ያህል አስርና አስራ አምስት ዓመት በቀጠሮ የምታጉላሉን የደኸውን ሕዝብ ጉዳይ እንደዚህ አፋጥናችሁ ብትመለከቱትና ብትሸኙት ኖሮ የእኔ መነሳት ባላስፈለገ ነበር። ከእናተ ከዳኞችና የሞት ፍርድ እንድትበይኑብኝ ካዘዛችሁ ሰው ይልቅ ፍርድ ተቀባዩ የዛሬው ወንጀለኛ የነገው ባለታሪክ ነው” በማለት ጀኔራል መንግሥቱ ያስተላፉትን የትንቢት መልዕክት በመፅሐፋቸው በመጥቀስ ኮሎኔል ፍሰሐ ዲሞክራሲ ባልሰፈነባቸው አገሮች በጭቆናና ምዝበራ ላይ በሚነሱ ሕዝባዊ አመፆች መካከል የማያቋርጥ ዲያሌክቲካዊ ግንኙነት ያለ መሆኑን የጠቆሙ ይመስላል።

የኮሎኔል ፍሰሐን መጽሐፍ ጠቃሚ ከሚያደርጉት ምክንያቶች አንዱ ያለው የመረጃ ፍሰት ብዛት ፋይዳ ነው። ከታሪክ አንፃር ደራሲው የሚገልጿቸውን አያሌ ጉዳዮች ብዙዎችን በውል የምናውቃቸው አይመስለኝም። የታላቁ የሩስያው ባለቅኔ የአለክሳደር ፑሽኪን አባት የሰሜን ኢትዮጵያ ተወላጅ የሆነው አብርሃም ጋኒባል እንደነበር ሰምተን ይሆናል። ነገር ግን በ14ኛው ምዕተ ዓመት መጨረሻ ላይ በታላቁ ንጉሥ ጴጥሮስ ዘመን በኢትዮጵያና በሩሲያ ዲፕሎማቲክ ግንኙነት ለመፍጠር ሙከራ መደረጉን፣ በ1755 የኢትዮጵያ ፊደላትን በሩስያ ሰዋሰው ውስጥ ለማካተት መሞከሩን፣ በ1810 አካባቢ በሩስያ ዩኒቨርስቲዎች ስርዓተ -ትምህርት ግዕዝ እንዲካተት መደረጉን፣ ታላቁ የሩስያ ደራሲ ሌቭ ቶልስቶይ የኢጣልያንን ወረራ ማውገዙን የምናውቅ ስንት ነን?አይመስለኝም። (አብዮቱና ትዝታዬ፣ ገፅ 282)

ኮሎኔል ፍሰሐ ስለ ኢትዮጵያና ሩስያ መልካም ጥንታዊ ታሪካዊ ግንኙነት የነገሩንን ያህል ካርተር የአሜሪካ ፕሬዝዳንት በነበሩት ጊዜም “ኢትዮጵያ አንጡራ ሀብቷን የከፈለችበትን መሳሪያ መከላከላቸውንም በቁጭት ይገልጻሉ። መሳሪያው የኢትዮጵያን ዳር ድምበርና ሕልውና ከማስጠበቅ አንፃር የነበረውን ጠቃሚነት ስናስብ ካርተርን ከዚያ ጊዜ ወራሪ ጠላታችን ከሲያድ ባሬ ሶማሊያ ለይቶ ማየት ያስቸግራል። ከዚያም አልፎ አሜሪካ የኔቶ አባል አገሮችን በኢትዮጵያ ላይ “የጥላቻ ፕሮፓጋዳ አንዲያራምዱ” ማድረጓንና የዓለም ባንክ ሊሰጠን አቅዶ የነበረውን ብድር ማስከልከሏ ዋሽንግተን በያገሩ በምታደርገው አስቀያሚ ጣልቃ ገብነት ያለንን ጥላቻ ያጠናክርልናል። በተለይ ስለ አሜሪካ ወዳጅነት ኮሎኔል ፍሰሐ አንድ የአፍጋስታ ባለሥልጣን የተናገረው ነው ካለው ያቀረቡትን ትዝብት እዚህ ላይ ብንጠቅሰው ገላጭ አባባል ስለሚመስለኝ እነሆ፣ “የአሜሪካ ወዳጅ መሆን ለም አፈር ካለው ትልቅ የወንዝ ዳርቻ ከመኖር ጋር ይመስላል። ነገር ግን በየአራት እና አምስት ዓመቱ ወንዙ አቅጣጫውን ሲለውጥ ብቻህን ምድረበዳ ላይ ትቀራለህ” ይላል (ዝኔ ከማሁ ገፅ 265)

“የአብዮቱና ትዝታዬ” ደራሲ በደርግ ዘመን የተፈፀሙትን ስህተቶች ሳይቆጥቡ የዘረዘሩና ለተፈፀሙት ግድያዎችም የግላቸውን ይቅርታ የጠየቁ ሲሆን በሌላ በኩል ደግሞ ደርግ ያገሪትዋን ዳር ድምበር በማስጠበቅና ጥቅሟንም በማስከበር ከፍተኛ ተጋድሎ የፈፀመ መንግሥት መሆኑን በፅናት ይሞግታሉ። ሚዛናዊ መረጃ ለማቅረብ ይህ ትክክለኛ አፃፃፍ ይመስለኛል። በተለይ የሕዝቡ የኢኮኖሚ ዋና መሠረት የሆነውን የከተማ ቦታና የገጠር መሬትን በተመለከተ የደርግ አቋም ትክክል እንደነበር ሲገልፁ፤ “ደርግ ከአድሃሪያን እና ከመሬት ከበርቴዎች ታግሎ የገጠሩን መሬት ለባለቤቱ ለአርሶ አደሩ እንዲመለስ አደረገ። የከተማን መሬት በመንግሥት ቁጥጥር ስር ማድረጉም ቢሆን መሬት አልባ ለነበረው የከተማው ኀብረተሰብ በፍትሃዊ መንገድ በነፃ በማከፋፈል መኖሪያውን እንዲሰራና ጎጆውን እንዲቀልስ ለማድረግ እንጂ የሕዝብን መሬት መልሶ ለሕዝቡ ለመሸጥ አልነበረም” ነው ያሉት (ገፅ 160)

ደራሲው እንዳፃፃፋቸው ኢትዮጵያ ሶሽያሊዝምን እንድትቀበል መደረጉ የጣማቸው ባይመስልም፣ ስለማርክሲዝም ሌኒንዝም ርዕዮተአለም የቀሰሙት እውቀት ሰፋ ያለ መሆኑ ግን ከጽሑፋቸው ይታያል። የርዕዮተዓለም እውቀታቸውን ጥንካሬ ከሚያሳዩት አጋጣዎች አንዱን ለመጥቀስ፤

“በሀቀኛ ተራማጅ የሚቋቋመው ሕዝባዊ መንግሥት በመደብ ይዘቱ የሰፊው ሕዝብ ፈላጭ ቆራጥ አገዛዝ ነው። ይህም የሚመጣው ፊውዳሊዝምና ኢምፔሪያሊዝምን የሚደመስስ የተደራጀና የታጠቀ ሕዝብና አብዮታዊ አመፅ ሲኖር እንጂ በዲሞክራሲያዊ ምርጫ አይደለም። ከዚህ ውጭ የሚደረገው ቅስቀሳና ትግል አብዮታዊ ኃይሎችን ትጥቅ ለማስፈታትና አብዮቱን ለመቀልበስ በኢሕአፓ የሚደረግ ትግል ነው” ሲሉ ነው የተከራከሩት። ኮሎኔል ፍሰሐ ኢሕአፓ ደርግን ለመጣልና ስልጣን ለመያዝ ስላካሄዳቸው ግልፅ ትግሎች፣ ድብቅ ተንኮሎችና አሻጥሮች ብዙ ጽፈዋል። ካሳቸው ብዕር በገጽ 189 የሚከተለውን እናገኛለን፤

“ኢሕአፓ ስለራዛ ዘመቻ ዕቅድ ደርግ ውስጥ ከነበሩት ተባባሪዎቹ ያገኘውን መረጃ ከማስተላለፉም በላይ ከጀብህ ጋር ሆኖ እንቅስቃሴውን አክሽፏል። የተበታተነውን የገበሬ ሠራዊት መሣሪያ በመንጠቅና እያሳደደ በመምታት ኢሕአፓ በዘማቹ ላይ ከፍተኛ ጉዳት አድርሶበታል። በዚህም ከጅብህ ጋር የነበረውን የትግል አጋርት አረጋግጧል። ለዚህ ውለታውም የጅብህ ታጋዮችና ባለሙያዎች በኮ/ል መንግሥቱ የግድያ ሙከራ ላይ በመሪነትና በተለያየ መንገድ ተሳትፈዋል።”    

ኢሕአፓ የማርክሲዝም ሌኒኒዝም ርዕዮተአለም አስተምሕሮ በተመለከተ ከደርግ ብቻ ሳይሆን ከነበሩት ሌሎች የማሌ ድርጅቶች ጋርም አብዮተኛ እኔ ብቻነኝ ከሚል ግብዝነት የተነሳ ጽኑ ተቃርኖ እንደነበረው የአብዮቱና ትዝታዬ ደራሲ ባንዳንድ ምሳሌዎች አብራርተውታል። ለምሳሌ የሕዝብ ድርጅት ጉዳይ ጊዜያዊ ጽ/ቤት ተቋቁሞ መኢሶንና ኢሕአፓ አባል ሆነው ከገቡ በኋላ ደርግን በተመለከተ መኢሶን “መለዮ ለባሹ በአብዮቱ ዋነኛው ተዋናይና ብቸኛ የተደራጀ ኃይል በመሆኑ ትክክለኛውን አቅጣጫ ይዞ እስከተጓዘ ድረስ በሽግግር ወቅት ንዑስ ከበርቴውን መምራት አለበት፣ ድጋፍ ሊደረግለት ይገባል” ሲል፤ ኢሕአፓ ግን “መለዮ ለባሹ ያለፈው መንግሥት መጨቆኛ መሳሪያ ነበር፤ ዓላማውም አብዮቱን በመቀልበስ ከፍተኛ ከበርቴው ከኤምፒሪያሊዝም ጋር በማበር ሥልጣን እንዲይዝ መንገዱን ለመጥረግ ነው፤ የደርጉ ሥር ነቀል እርምጃዎቹም አምባገነኖች የኢትዮጵያን ሕዝብ ለማታለል የወሰዱዋቸው ናቸው” ሲል እንደተሟገተ ኮ/ል ፍሰሐ በሰፊው ያስረዳሉ። (ገፅ 174)

ኢሕአፓ ደርግን ከኢምፔሪያሊስቶችና ከፊውዳሎች ጎራ የተሰለፈ አድርጎ ከማቅረቡም በላይ የደርግን መንግሥት ፋሽስት ነው በማለት ያካሄደውን ትግል የአብዮቱና ትዝታዬ ደራሲ እንደሚከተለው አስተባብለውታል፤

“ፋሺዝም የዘመኑ ካፒታሊዝም ሥርዓት ወደ ወዛደራዊ አብዮት ለመሸጋገር ችግር ሲገጥመው የሚከሰት ነው። የፋሺዝም ዋና ዓላማው ግምባር ቀደም የሆነውን አብዮታዊ ሠራተኛ መደምሰስ ነው። በመሆኑም እጅግ ኋላቀር በሆነችው ሀገራችን ፋሺዝም በምንም ዓይነት ሊነግስ ቀርቶ ሊታሰብም አይችልም። የኢሕአፓ አመራር ይህንን ሐቅ ስቶት ሳይሆን ሀገር ወዳዱን ዲሞክራሲያዊ ለውጥ ፈላጊ ወጣት በማደናገር የተሳሳተ እርምጃ እንዲወሰድ ለማስተባበር ነው። በመሠረቱ ኮሚኒዝም የግራ አምባገነንነት ሲሆን ፋሺዝም ደግሞ በተቃራኒው የቀኝ አምባገነንነት ነው”። (ገፅ 175)

ኮ/ል ፍሰሐ ኢሕአፓ የራሱን የስልጣን መጨበጥ ምኞት ለማሳካት በኢትዮጵያ አብዮት ላይ የፈፀማቸውን ወንጀሎች በሰፊው ጽፈዋል። በጉዳዩ ላይ አንድ ጠቅለል ያለ አስተያየት ሲሰጡ፤

“የኢሕአፓ አመራር ከኤርትራ ተገንጣይ ቡድኖች፣ ከሶማሊያ ወራሪ ባጭሩ የአገራችንን አንድነት ለማፍረስ ከተሰለፉ ፀረ-አንድነትና ፀረ-አብዮተኞች ጋር ተሰማሩ። ኢሕአፓ ይህንን የፈፀመው ኩባውያን፣ የመናውያንና የሰቪየት ሕብረት ጓዶች በወዛደራዊ ዓለማቀፋዊነት መርህ መሠረት ለኢትዮጵያ አብዮትና አንድነት ሕይወታቸውን በመገበር ላይ በነበሩበት ወቅት በመሆኑ በሕዝብ ዘንድ ከፍተኛ ቅሬታን ፈጠረ። በኢሕአፓ ላይም ቂም እንዲቋጥር አደረገው” ይላሉ።

የአብዮቱና ትዝታዬ ደራሲ አያሌ ቁም ነገረኛ መረጃዎችን እንድናገኝ ያደረጉትን ያህል ቁምነገር ሆነው ፈገግ የሚያደርጉ ትረካዎችንም በማቅረብ ሲያዝናኑን የሞከሩ ይመስላል። ደርግ ስልጣን ከንጉሠ ነገሥቱ ሲረከብ ካዝናው ባዶ ስለነበር ንጉሡን ገንዘብ መጠየቅ አስፈላጊ መሆኑ ታምኖበት ጥቂት የደርግ አባሎች አፄ ኃይለሥላሴ ዘንድ ሄደው “የኢትዮጵያ ሕዝብ በአሁኑ ወቅት ከፍተኛ ችግር ላይ ስለሆነ በውጭ ሀገር ያስቀመጡትን ገንዘብ ለሕዝቡ ጥቅም እንዲውል ያስመጡልን” ሲሉ ጠየቁ። የንጉሡ መልስ ግን ትጥቅ አስፈች አይነት የንቀት መልስ ነበር። “ሕዝብ ሕዝብ የምትሉት የትኛው ሕዝብ ነው ለመሆኑ ሕዝቡን ታውቁታችሁ” ካሉ በኋላ “እኛ እንደማንም ኢትዮጵያዊ ለልጅ ልጆቻችን ማስተማሪያ የሚሆን ካስቀመጥነው ገንዘብ ውጭ ሌላ የለንም አሉ ነው የተባለው። ታዲያ ኮሎኔል ፍሰሐ በጉዳዩ ላይ ተጨማሪ ማብራሪያ በመስጠት መልሱ ከተሰማ በኋላ የዚያን ጊዜው መቶ አለቃ ፍቅረሥላሴ ወግደረስ “በደንብ ባትጠይቋቸው ነው” የሚል ሃሳብ ስላንፀባረቁ ለሁለተኛ ጊዜ ከተላከው ቡድን ጋር አብረው እንዲሄዱ ተደረገ። ፍቅረሥላሴም ከንጉሡ ፊት ቀርበው “11 ቢሊዮን ብር” ውጭ እንዳስቀመጡ በመግለፅ ስለንጉሡ የቅርብ ጊዜ ገቢዎች በሚልዮንና በቢልዮን መሆናቸውን ሲገልፁ ንጉሡ የወጣቱን መኮንን ንግግር ሳያስጨርሱ “ቢሊዮኑን ተወውና ሚሊዮን ቆጥረህ ታውቃለህ ወይ? ሲሉ እንዳግቸለቸሉዋቸው መጽሐፉ ይተርካል።

ሌላው ከመፅሐፉ የምናገኘው አስቂኝ ትዝታ ንጉሡን ከሥልጣን ለማውረድ በተመለከተ ተደረገ የተባለው የ109ኙ የደርግ አባሎች ውይይት ነው። ኮሎኔል ፍሰሀ ያንን የውይይት ወቅት ሲገልጹ አንዱ የደርግ አባል “ንጉሡን የምታወርዱ ከሆነ ራሴን አጠፋሁ” በማለት ሽጉጡን ላጥ አድርጎ ግምባሩ ላይ ደገነ” ይላሉ። ቀጥሎም ተሰብሳቢዎቹ ከአሁን ከአሁን ቃታውን ስቦ ጭንቅላቱ ሊበታተን ነው” ብለው ሲጠባበቁ “ሞኛችሁን ፈልጉ” ነው መሰል ዝም ብሎ ንግግሩን እንደቀጠለና በመጨረሻም ኮሎኔል መንግሥቱ አግባብተውና አረጋግተው እንዲቀመጥ አደረጉት” ይላሉ ፍሰሐ። (ገጽ 99)

የኮሎኔል መጽሐፍ የአፄ ኃይለሥላሴ ኢትዮጵያን የጭቆናና የተንኮል ፖለቲካ አገዛዝ፣ በአልገዛም ባይነት ከንጉሡ ላይ በትግራይ፣ በጎጃምና በባሌ ይነሱ የነበሩትን የአመጽ እንቅስቃሴዎች ባጭሩም ቢሆን በመተረክ ለአብዮቱ መፈንዳት ታሪካዊ ምክንያቶችን ለማስጨበጥ ሞክረዋል። የዘውዳዊው የጭቆናና የምዝበራ አገዛዝ ግፍ ጽዋ ሞልቶ ሲፈስ ደርግ ከሌላው ተራማጅ የህብረተሰብ ክፍል (በአገር ውስጥና በውጭ አገር የነበሩ የኢትዮጵያ ተማሪዎች፣ የዩኒቨርስቲ ምሁራንና፣ በየመስሪያ ቤቱ ባሉ ተራማጆችና አጠቃላይ ስርዓቱ የበደላቸውና የሰለቻቸው ዜጎች) ከፍተኛ ድጋፍ በመታገዝ ለዘመናት በሀገሪቱ ላይ ተንሰራፍቶ የነበረው የዘውድ አገዛዝ ላንዴና ለመጨረሻ ጊዜ ለመገልበጥ ችሏል። ከዚያም በላይ የመላው ተራማጅ ሕዝብ መፈክር የነበረውን “መሬት ላራሹን ዕውን ሌላ ሕዝባዊ ድል ነበር። አንባብያን ተቀበሉትም አልተቀበሉትም መፅሐፉ አያሌ አበይት፣ እስከዛሬ ያልታወቁና አከራካሪ የሆኑ ጉዳዮን በሰፊው በመዳሰሱ ስለ አብዮቱ ወቅት ድርጊቶች ሰፊ መረጃ አቅርቧል። ስለዚህ ወደድንም ጠላንም ለአገራችን የታሪክ መዛግብት (አርካይቭ) ጠቃሚ ግብአት ያበረከተ መጽሐፍ ነው “አብዮቱና ትዝታዬ”።

መጽሐፉ የአፄ ኃይለሥላሴን የአገዛዝ ስልት በጥቂቱ ሲያውሳ፣ ንጉሡ አንድን ባለሟል ሹማቸውን ከሌላው ጋር በማጋጨት፣ በመኳንንቶቻቸውና በሚኒስትሮቻቸው ላይ በሚስቶቻቸው ሳይቀር ስለላ እንዲካሄድ ያደርጉ እንደነበር የሚነግረውን አፈታሪክ አንድ አጋጣሚ በመጥቀስ ያስታውሰናል። ለዚህ የቀረበው ምሳሌ በልዩ ካቢኔ ኃላፊያቸው በነበሩት በአቶ ነብዩ ልዑል ክፍሌና የፖሊስ ሠራዊት አዛዥ በነበሩት በጀኔራል ይልማ ሺበሺ የደረሰው ሁኔታ ነው። ነብየ ልዑል ጀኔራል ይልማ “በጉራጌ ልማት በማሳበብ በመንግስት ላይ አድማ እየጎነጎነ ነው የሚል ሪፖርት ለንጉሡ ያቀርባሉ”። ንጉሡ የቀረበውን ሪፖርት ለጄኔራል ይልማ ያሳይዋቸዋል። ይልማ አስተዋይ ስለነበሩ ነቢየ ልዑል ጋ በመሄድ “አንተ ሥራህን ነው የሰራኸው ሽማግሌው ግን ሁለታችንን ለማጣላት የጻፍከውን ሪፖርት አሳይተውኛል። እኔና አንተ በዚህ ምክንያት መጣላት የለብንም በማለት ሁለቱም ወዳጅ ሆነው ኖሩ” (ገጽ 97) ሲሉ ኮሎኔል ፍሰሐ ብዙዎቻችን የማናውቀውን ጉዳይ ይነግሩናል።

ሌላው ፍሰሐ ያስነበቡን ብዙዎችን የማናውቀው የሚመስለኝ ስለ ኮሎኔል መንግስቱ ባህርያት ነው። መንግሥቱ ብቃት ያላቸው መኮንን እንደነበሩ ሲገልጹ መንግሥቱ ከሐረር መጥተው 4ኛ ክፍለ ጦር እንደደረሱ የነበረው አስተባባሪ ኮሚቴ “በደመነፍስ ከሚጓዝ ይልቅ ዓላማና ግብ እንዲኖረው ከማድረጋቸው በላይ” ባሳዩት የፖለቲካ ንቃትና አንደበተ ርቱእነት የአስተባባሪው ኮሚቴው ሊቀመንበር ሆነው እንደተመረጡ” ና የነበረውን የአስተሳሰብ አድማስ የትምህርትና የፖለቲካ አመለካከት ልዩነት በትዕግስትና በጥበብ በመምራት መልክ ለማስያዝ በመቻላቸው “የሚደነቁ መኮንን ናቸው” ሲሉ ይመሰክራሉ። ወደ መንግስቱ ዝርዝር ባህርያት ሲገቡ ግን ኮሎኔል ፍሰሐ መንግስቱ ኃይለማርያምን በተንኮለኝነትት በጨካኝነት፣ በአምባገነንነትና በሥልጣን ጥመኝነት አጥብቀው ይከስዋቸዋል። ስለመንግሥቱ አወንታዊ ባህርያት የራሳቸውን ምስክርነት ብቻ ሳይሆን የቀድሞውን የኩባ ፕሬዝዳት ፊደል ካስትሮ ሩዝ ያሉትን እንደ ድጋፍ፤

“መንግሥቱን በሚገባ አውቀዋለሁ ለማለት እችላለሁ። የተረጋጋ ፣ ብልህ፣ ደፋርና ቆራጥ ሰው ሲሆን እንደ አብዮተኛም የተለየ ችሎታ ያለው መሆኑን ተገንዝቤያለሁ። መንግሥቱ ሐቀኛ አብዮተኛ በሀገሪቱ በመካሄድ ላይ ያለውን ሐቀኛ አብዮት መሆኑንም ተመልክቻሁ”

 በነገራችን ላይ በኮሎኔል መንግሥቱና በኮሎኔል ፍሰሐ መካከል የነበረው ግንኙነት አወንታዊ እንደነበር “የአብዮቱና ትዝታዬ” ደራሲው በብዙ አጋጣዎች ገልጠዋል። በተለይ ብርሃኑ ባይህና ተስፋዬ ገብረኪዳን “እኛን የሚያበጣብጠን (ፍሰሐ) ስለሆነ ከያዘው ተደራራቢ ኃላፊነት” ይነሳ ብለው ሲጠይቁ፤ መንግሥቱ የሰጡት መልስ “ፍሰሐን የምታውቁት አይመስለኝም። ወሳኝ ሰው ነው። ከአቅሙ በላይ ቢሆንም እንደ አንዳንዶቻችሁ ምን ላድርግ እያላችሁ እንደምታቀርቡልኝ ሳይሆን አማራጭ የውሳኔ ሀሳቦችን ይዞ ይቀርባል. . .” ሲሉ የደራሲውን አቋም እንደደገፉ መጽሐፉ ይገልጣል። (ገፅ 323) ደራሲው አሁንም መንግሥቱ ስለሳቸው የነበራቸውን መልካም አስተያየት ሲያስረዱ፣ “ጦሩን አስተዳደሩንና የሚቋቋመውን ኮሚሽን በበላይነት የሚመራ አንድ ጠንካራ የቋሚ ኮሚቴ አባል “ስም እንዲጠቆም ሲጠየቅ” አባላት ዝም በማለታቸው መንግስቱ እኔ በበኩሌ በዚህ ወሳኝ ቦታና ኃላፊነት ይመጥናል የምለው ፍሰሐን ነው” ማለታቸውን ደራሲው አረጋግጠዋል። ያም ሆኖ ግን በሁለቱ ኮሎኔሎች መካከል የነበረው የስራ ግንኙነት አወንታዊ ቢሆንም ኮሎኔል ፍሰሐ የመንግስቱ ኃይለማርያምን ስህተቶች፣ ጨካኝነትና አምባገነነንነት በዝርዝር አጋልጠዋል። ኮሎኔል መንግሥቱ ለደርግ የዘመቻና ጥበቃ መመሪያ መኮንን (ህዳር 13 ቀን 1967 ዓ.ም) ፃፉ በተባለው መጽሐፉ ውስጥ አንደማስረጃ በቀረበው ደብዳቤ “ሌ/ጀኔራል አማን በቁጥጥር ስር ውለው ወደ ቤተመንግስት በማምጣት ከእስረኞች እንዲቀላቀሉ” የሚለውን ትዕዛዝ ያስተላለፉት ማንም በጉዳዩ ሳይመክርበት ራሳቸው መንግሥቱ እንደሆኑ ፍሰሐ አጋልጠዋል። ከዚያም በላይ በመንግስቱ ደጋፊዎችና በኢህአፓ አባል ናቸው ተብለው በሚጠረጠሩት የደርጉ ቋሚ ኮሚቴ አባት በነጀነራል ተፈሪ በንቲ፣ ኮ/ል አስራት ደስታ፣ ኮ/ል ኀሩይ ኃይለሥላሴ፣ ሻምበል ሞገስ ወ/ሚካኤል፣ ሻምበል አለማየሁ ኃይሌ፣ የአስር አለቃ ኃይሉ በላይና ሻምበል ተፈራ ደነቀ ከሊቀመንበሩ ጽ/ቤት ስር በሚገኘው ምድር ቤት ውስጥ ድምፅ በሌለው መሣሪያ እንዲረሸኑ ያደረጉት መንግሥቱ ኃይለማርያም መሆናቸውን በገጽ 225 በዝርዝር ኮሎኔል ፍሰሐ ጽፈዋል። የደርጉ ም/ሊቀመንበር ለነበሩት ለኮ/ል አጥናፉ አባተ መገደልም ምንም እንኳ መንግሥቱ የተለያዩ ምክንያቶች ቢያቀርቡም “ከደሙ ንፁህ ለመሆን የሚሞክሩት ከንቱ ልፋት ነው” ሲሉ ነው ፍሰሐ የቀድሞን አለቃቸውን የጎነጡዋቸው። ደራሲው በመፅሐፋቸው ውስጥ ስለሚያነሱዋቸው ሰዎች በሳቸው ዕይታ ጥሩ የሠራውንም ሆነ ጥፋት የሰራውን ያለስጋት በስም ጠርተው ስለሚያሞግሱና ስለሚኮንኑ አዲስ ያፃፃፍ ባህል ነው። ይህ ባህል ባገራችን እምብዛም ያልተለመደ እውነትን ለመግለፅ ግን ተገቢ ስለሆነ ሊበረታታ የሚገባ ነው።

በዚህ አስተያየት አቅራቢ እይታ መፅሐፉ በሰፊ ምንጮች በተረጋገጠ መረጃ ላይ ተመርኩዞ የተዘጋጀ በመሆኑ አነጋጋሪና ትምህርታዊ ነው። ቋንቋውን የስነፅሁፍ ስርዓት አጠባበቁ የሚደንቅ ነው። እንደ ዘመኑ መፃሕፍት ሁሉ ጥቃቅን የፊደላት ችግሮች፣ ያባባል ስህተቶች ለምሳሌ በአጠቃቀም ጋ እና ጋር ሲደበላለቁ ይታያሉ።

በመፅሐፉ የተለያዩ ምዕራፎች መጀመሪያ ላይ የተጠቃቃሱት አባባሎች የየምዕራፎቹን ዋና ጉዳዮች የሚጠቁሙ ይመስላሉ። ለምሳሌ በገፅ 560 “የደራሲው የሕይወት ታሪክ” በሚለው ርዕስ ስር የቀረበው አፄ ቴዎድሮስ ያሉት ነው ተብሎ የተጠቀሰው “በልቤ ውስጥ ያለውን ስሜት ብትመለከቱት ለሀገሬ ጥሩ ዓላማ ያለኝ ሰው ነኝ፣” የሚለው አነጋገር ደራሲውም ለአገራቸው ለኢትዮጵያ ያላቸውን ፍቅር ታማኝነትና “ጥሩ ዓላማ” የገለፁበት መልካም አጋጣሚ ይመስላል።

ቀደም ብለው ከተጠቃቀሱት የድህረ-ደርግ መፃሕፍት ጋር ስናወዳድረው የኮሎኔል ፍሰሐ ደስታ መፅሐፍ፣ በቋንቋው ፍሰትና ጥራት፣ ጉዳዮችን በዝርዝር በማቅረብ አንፃርና የተሰሩ ስህቶችንም በማመንና ይቅርታ በመጠየቅ ከአቶ ገብሩ አስራት መፅሐፍ ጋር ተመሳሳይነት ያለው ሆኖ እናገኘዋለን። ሁለቱም ብዙ አስተምረውናል።   

ይምረጡ
(1 ሰው መርጠዋል)
482 ጊዜ ተነበዋል

Sendek Newspaper

Bole sub city behind Atlas hotel

Contact us