በወንጀል ተግባር የተገኘ ገንዘብን ወይም ንብረትን ህጋዊ አስመስሎ የማቅረብ ምንነት

Wednesday, 09 March 2016 13:42

 

በህግ ጥናት፣ ማርቀቅ እና ማስረጽ ዳይሬክቶሬት

(ፍትህ ሚኒስቴር)

መግቢያ

ወንጀል በአጠቃላይ መስፋፋትና መኖር የገንዘብ ምንጭና ዝዉዉር እንዲሁም ጥቅም ላይ መዋል ጉልህ ድርሻ ያለዉ ጉዳይ ነዉ። የወንጀል ተግባር የሚፈጸመዉ ከተለያዩ መነሻዎች ሊሆን ይችላል ነገር ግን እዉን እንዲሆን ከሚያደርጉ ነገሮች ዉስጥ አንዱ የገንዘብ ዝዉዉር ወይም የንብረት መተላለፎች ወይም በቀጥታም ይሁን በተዘዋዋሪ ጥቅም የሚገኝባቸዉ ሁኔታዎች ሲታከል የመስፋፋት እድሉን ይጨምረዋል። ከዚህም ሲያልፍ አንዳንድ ወንጀሎች መነሻቸዉም ሆነ መድረሻቸዉ የገንዘብ ወይም የንብረት ጥቅም በቀጥታ ወይም በተዘዋዋሪ ለማግኘት የሚፈጸሙ ናቸዉ።

ስለዚህ በወንጀል ተግባር ዉስጥ በማንኛዉም ሁኔታ የሚንቀሳቀስ ገንዘብ ወይም ንብረት ለወንጀሉ መስፋፋትና መበራከት እንዲሁም የአፈጻጻሙን እድገትና እየተወሳሰበ መሄድ ምክንያት ሆኖ እንዲሄድ ያደርጋል። የተለያዩ ወንጀሎች ከዚህ ሁኔታ ጋር ቁርኝት ሊኖራቸዉ እንደሚችል የሚታሰብ ሲሆን ገንዘብ ወይም የንብረት ዝዉዉር ለወንጀሎች መስፋፋት አይነተኛ ሚና የሚጫወት ነዉ።

የገንዘብና ንብረት ዝዉዉር አንዲሁም ጥቅም ላይ መዋል በከፍተኛ መጠን ወንጀሎችን እንዲስፋፋ ከማድረግም በላይ በይበልጥ አሁን በገንዘብ ሀያል ዉጤታማ እንዲሆን ከሚያደርገዉ ከየሽብር ወንጀል ጋር ያለዉ ትስስር ነዉ። ይህ ተግባርም በተለያየ አላማ ሽብርተኞች ተነሳስተዉ ድርጊቱን ለመፈጸም ሊያስቡ ይችላሉ። እንደየ ድርጊቱ ስፋትና ጥልቀት ለበርካታ ጉዳዮች ገንዘብ የሚያስፈልግበት ሁኔታ ሊኖር የመቻሉ ጉዳይ ምንም ጥያቄ የሚፈጥር አይደለም እንደዉም ገንዘብ ከሌለ ወይም በጉዳዩ ላይ የሚንቀሳቀስ የኢኮኖሚ ጥቅም ከሌለ ሀሳቡ በሀሳብ ብቻ እንዲቀር አስከማስገደድ የሚደርስ ነዉ።

በመሆኑም ሽብረተኞች ለመፈጸም የሚያስቡት ማንኛዉም ተግባር የገንዘብ ዝዉዉርና ምንጭ አመቺ ሁኔታን የሚፈጥር ከመሆኑም በላይ የሽብር ተግባር ቀጣይነት እንዲኖርም ያደርጋል። በወንጀል ተግባር የሚገኝን ገንዘብ ወይም ንብረት ህጋዊ አስመስሎ የማቅረብ ሂደት ከመሰረቱ እንደወንጀል ተግባር ተደርጎ መቆጠሩ ወንጀልን ከመሰረቱ በመከላከል እረገድ የሚጫወተዉ ሚና ከፍተኛ ነዉ።

በተለያዩ የወንጀል ተግባር የተገኘ ገንዘብ ወይም ንብረት ለሽብር አላማ የሚዉልበት እጅግ በጣም ሰፊ በር ያለዉ እንደሆነ ጥናቶች ስለሚያሳዩ አሁን በአላማችን ላይ ከፍተኛ አደጋና ስጋት የጣለዉንም ጉዳይ እንዲስፋፋ ትልቅ ድርሻ አለዉ። በወንጀል ተግባር ሀብትን የማካበት አላማ ኖሮ ወንጀል የሚፈጽም ከሆነ ወንጀል እንደ አንድ ሀብት ማግኛ ተደርጎ ሊወሰድ ስለሚችል በህብረተሰብ ዉስጥ አደገኛ አሰተሳስብን የሚፈጥር ሲሆን ከበርካታ ጉዳዮች በመነሳት በወንጀል ተግባር የሚገኘዉን ገንዘብ ወይም ንብረት ጥቅም ላይ እንዳይዉል ማድረግ ተገቢነት ያለዉ ጉዳይ ነዉ።

ከወንጀል ተግባር የተገኘን ገንዘብ ወይም ሀብት በምንም መልክ ጥቅም ላይ እንዳይዉልና የሚገኝበትን ቦታ ሁሉ ለይቶ በማወቅ ማገድ፣ መያዝና መዉረስ የሚያስችሉ መርሆችን በአግባቡ ተገንዝቦ ስራ ላይ እንዲሁሉ ለማድረግ ጥረት መደረግ አለበት። 1ኛ በወንጀል ተግባር የተገኘ ገንዘብን ወይም ንብረትን ህጋዊ አስመስሎ ማቅረብ ምንነት። የአለም አቀፉን ህብረተሰብ ከጊዜ ወደ ጊዜ እያሳሰቡ ከሄዱ ጉዳዮች መካከል አንዱ በወንጀል ተግባር የተገኘ ገንዘብን ህጋዊ አስመስሎ ማቅረብና ሽብርተኝነትን በገንዘብ መርዳት ነዉ።

የወንጀሎቹ አፈጻጸም ከጊዜ ወደ ጊዜ እየተባባሱና የዉስብስበነት ባህሪ አየያዙ ከመሄዳቸዉም በላይ ወንጀሎቹ በአንድ አካባቢና ቦታ የማይወሰኑ ይልቁንም ድንበር በመሻጋር ብዙ ሀጋራትን የሚነኩ አካባቢ የማይገድባቸዉ ወንጀሎች መሆን ከጀመሩ ዉለዉ አድረዋል። ሀገራትም የወንጀሎቹን ባህሪ በመገንዘብ የሚከላከሉበትን ስርዓት መዘርጋትና የህግ የበላይነት በድንበር መለያየት ምክንያት ብቻ ሳይከበር እንዳይቀር ዘርፈ ቡዙ የትብብር ጉዳዮችን ይዘዉ ስራዎችን መስራት ከጀመሩ ሰነባብተዋል።

ሀገራችንም እነዚህን ወንጀሎች ለመከላከልና ለመቆጣጠር በሚቻልበት ሁኔታ ላይ በአለም አቀፉ ደረጃ የተያዘዉን ዉጥንና ተግባራዊ እንቅስቃሴ ዉስጥ በመግባት የተዘጋጁ ህጎችን የሀገራችን የህግ አካል ማድረግና የራስንም ህግ ከማዉጣት ጀመሮ የተለያዩ ተግባራዊ ርምጃ በመዉሰድ ላይ ትገኛለች።

ወንጀሎቹን ለመከላከል ከሚወሰደዉ መሰረታዊ ጉዳይ አንዱ የወንጀሉ የሚያካትታቸዉን በርካታ ጉዳዮችን ለይቶ በማወቅ እንዲሁም ተግባራዊ የመከላከያ ስልቶችን መንደፍ ወንኛ ጉዳይ እንደሆነ የሚቀመጥ ነዉ።

1.1. በወንጀል ተግባር የተገኘ ገንዘብን ህጋዊ አስመስሎ ማቅረብ ትርጉም በወንጀል ተግባር የተገኘ ገንዘብን ህጋዊ አስመስሎ ማቅረብ ማለትMoney Laundering is the process of converting illegitimately obtained proceeds into seemingly legitimately obtained proceeds by concealing or Disguising the true, ማለትም በህገ ወጥ መንገድ የተገኘ ገንዘብን ወይም ንብረትን የተገኘበትን ሁኔታ በመደበቅ ወይም በመሰወር ህጋዊ እንዲመስል የመቀየር ሂደት ነዉ።

በሚል ሲቀመጥ ይታያል ይህ ወንጀል ከሌሎች ወንጀሎች ለየት የሚያደርገዉ እንደሽብር በመሳሰሉት ወንጀልም የሚገልጽ ሂደት ያለዉ ወንጀል መሆኑ ነዉ። በዋናነት በወንጀል ተግባር የተገኘ ገንዘብን ህጋዊ አስመስሎ ማቅረብና ሽብርተኝነትን በገንዘብ መርዳትን ለመከላከል ዘርፈ ቡዙ ተግባራትን በአለም አቀፍ ደረጃ እያካነወኑ ካሉ አደረጃጀቶች አንዱ አለም አቀፉ የፋይናንስ ግበረ ሀይል (financial action task force .F.A.T.F) ነዉ።

ይህ ግብረ ኃይል ቡድን 7 ተብለዉ በሚጠሩት አገሮች የተቃቋመ ሲሆን በአደንዛዥ ዕጽ ዝዉዉር የሚገኘዉን ገንዘብ ጥቅም ላይ እንዳይዉል ለመከላከል የሚያስችል 40(አርባ የሚሆኑ) የመፍትሄ ዉጥኖችን በማስቀመጥ ሀጋራት ተግባራዊ እንዲያደርጉ ድጋፍና ትብብር ሲያደርግ ነበር። ነገሩ ከጊዜ ወደ ጊዜ የሌሎችም ጉዳዮች ተጨመርዉ በመሄዳቸዉ እየተባባሰ የመጣዉንም ጉዳይ ለመከላከል እንዲቻል እንዲሁም በወንጀል ተግባር የሚገኝ ገንዘብ ለሽብር አላማ የሚዉልበትን ሁኔታ በማሰብ ከመስከረም አንዱ የአሜሪካ የሽብር ጥቃትንም ጨምሮ የግበረ ሃይሉ ስራ እንዲሰፋ ተደርጓል።

በወንጀል ተግባር የተገኘ ገንዘብን ህጋዊ አስምስሎ ማቅረብን በሚመለከት አለም አቀፉ የፋይናንስ ግበረሃይል ባስቀመጠዉ ማስገንዘቢያ ዉስጥ የሰጠዉን ትርጉም ስንመለከት የምናገኘዉ፡- The conversion or transfer of property, knowing that such property is derived from serious crime, for the purpose of concealing or disguising the illicit origin of the property or of assisting any person who is involved in committing such an offence or offences to evade the legal consequences of such action; the concealment or disguise of the true nature, source, location, disposition, movement, rights with respect to, or ownership of property, knowing at the time of receipt that such property was derived from a criminal offence or from an act of participation in such an offence. ከዚህ ትርጉም እንደምንረዳዉ ከበድ ባለ ወንጀል ተግባር የተገኘ ገንዘብ መሆኑ እየታወቀ ንብረቱ ወይም ገንዘቡ የተገኘበትን ትክክለኛ ምንጭ ለመደበቅ ወይም ለመሰወር ወይም በዚሁ ድርጊት ላይ ለተሰማራ ሰዉ ድጋፍ በመሰጠት የህግ ተጠያቂነት እንዳይኖር ንብረቱ የተገኘበትን ተፈጥሮዋዊ ሁኔታ፣ ምንጩን፣ የተገኘበትን አካባቢ በመደበቅ፣ ማጥፋት፣ ማዘዋወር፣ ባለመብት መሆን፣ ወይም ንብረቱን በሚቀበልበት ጊዜ በወንጀል ተግባር የተገኘ መሆኑን እያቀ ወይም በወንጀል በመሳተፍ የተገኘ መሆኑን እያወቀ የንብረቱ ወይም ገንዘቡ የቀየርና የለወጠ እንደሆነ እንገነዘባለን።

ከዚህ በተጨማሪም ኢትዮጵያ በአዋጅ ቁጥር 526/1999ተቀብላ ባጸደቀችዉ የተደራጁ ድንበር ዘለል ወንጀሎችን ለመከላከልና ለመቆጣጠር በሚቻልበት ሁኔታ ላይ በወንጀል ተግባር የተገኘ ገንዘብን ህጋዊ አስመስሎ ማቅረብ ተመሳሳይ ትርጉም ሲሰጥ የሚከተለዉን በመጨመር ምንነቱን አስቀምጦ እናገኛለን The acquisition, possession or use of property, knowing, at the time of receipt, that such property is the proceeds of crime; Participation in, association with or conspiracy to commit,attempts to commit and aiding, abetting, facilitating andcounselling the commission of any of the offences established inaccordance with this article በሚል አንቀጽ 6 ላይ አስቀምጦት ይገኛል። ከዚህ ጋር እጅግ በሚመሳሰል ሁኔታ ሀገራችን ወንጀሉን ለመከላከልና ለመቆጣጠር በሚቻልበት ሁኔታ ላይ አሁን በስራ ላይ ያለዉም አዋጅ ቁጥር 789/2005 በአንቀጽ 29 ላይ የወንጀሉን ምንነት አስቀምጧል።

ይህንንም ስንመለከት በአንቀጽ 29(1) ላይ ማንኛዉም ሰዉ ንብረቱ የወንጀል ፍሬ መሆኑን እያወቀ ወይም ማወቅ ሲገባዉ፡- 1ኛ የንብረቱን ህገ ወጥ ምንጭ ለመደበቅ ወይም ለመሸፈን ወይም አመንጪዉን ወንጀል የፈጸመዉ ሰዉ ከሕግ ተጠያቂነት እንዲያመልጥ ለማድረግ ንብረቱን የለወጠ ወይም ያስተላለፈ እንደሆነ፤ 2ኛ ንብረቱን፣ የንብረቱን ትክክለኛነት፣ ምንጩን፣ ቦታ ዉን፣ ዝዉዉሩን ወይም የባለቤትነት መብቱን የደበቀ ወይም እንዳይታወቅ ያደረገ እንደሆነ፤ 3ኛ ንብረቱን የተረከበ፣ በይዞታዉ ያደረገ ወይም የተጠቀመ እንደሆነ፣ ከላይ በተጠቀሱት ጉዳዮች ላይ ወንጀሉን የሚያቋቋሙት ተግባራትን በመፈጸም የተሳተፈ፣ ለመፈጸም ያደመ፣ የሞከረ፣ የረዳ፣ ያመቻቸ ወይም እንዲፈጸም ያማከረ እንደሆነ በትርጉም ደረጃ ሲያስገንዘብ ከዚሁ ጋር ተያይዞ የሚያስቀጣዉንም እገረ መንገዳችንንም ስንመለከት የንብረት መወረስ እንዳለ ሆኖ ከ10-15 ዓመት በሚደርስ ጽኑ እስራትና እስከ ብር 100.000 (መቶ ሺ ብር) በሚደርስ መቀጮ የሚያስቀጣ እንሚሆን በግልጽ ተደንግጎ የሚገኝ ነዉ።

የወንጀሉን ምንነት በአጠቃላይ ስንመለከት ከድርጊቱ የአፈጻጸም ሁኔታዉና ዉስብስበነት በመነሳት ሁኔታዉን እጅግ የሚያከብድና የቅጣት መጠኑም ከፍተኛ እንዲሆን የሚያስገድድበት ሁኔታን እንመለከታለን። ከዚህ አንጻር በአዋጅ ቁጥር 780/2005 ዓ.ም አንቀጽ 29/2/ ላይ ያሉትን ጉዳዮች ስንመለከት፡-

አመንጪ ወንጀሉ ማለትም ገንዘብ የተገኘበት ወንጀል ከ15 ዓመት በላይ የሚያስቀጣ የሆነ እንደሆነ፤ ወንጀሉ የተፈጸመዉ በንግድ ወይም በስራ ተግባርነት ተይዞ ከሆነ፤ የተደራጀ የወንጀል ቡድን ከአላማዎቹ አንዱ አድርጎት ከሆነ፤ ህጋዊ እንዲመስል ተደርጎ የቀረበዉ በወንጀል ድርጊት የተገኘዉ ገንዘብ ወይም ንብረት ግምት ከአስር ሚሊዮን ብር የሚበልጥ ከሆነ፤ ወንጀሉ የተፈጸመዉ ትርፍን ለማግኘት ከሆነ፤ ወንጀሉ የተፈጸመዉ ሌላ ወንጀል እንዲሰራበት ለማመቻቸት ከሆነ፤ እንደሚያከብዱ ምክቶች ተቀምጠዋል አሁንም የዚህን ሁኔታ በቅጣት መጥን አያይዘን ስንመለከት የእስራት መጠኑ ከ15-25 ጽኑ እስራት ሲሆን መቀጮዉ ደግሞ አስከ 150,000 ( አንድ መቶ ሀምሳ ሺ) ብር የሚደርስ እንደሚሆን ድንጋጌዉ ያስገነዝባል።

1.2. በወንጀል ተግባር የተገኘ ገንዘብ ህጋዊ አስመስሎ የማቅረብ ወንጀል መሰረታዊ ባህሪና ሂደቶች በወንጀል ተግባር የተገኘ ገንዘብን ህጋዊ አስመስሎ ማቅረብ ወንጀል ሊኖር የሚችለዉ ከመሰረቱ ሌላ ወንጀል በቅድሚያ ተፈጽሞ ሲገኝ ብቻ ነዉ። ተፈጥሮዋዊ ባህሪዉ ቀድሞ በተፈጸመ ወንጀል ላይ ተመስርቶ ያለ ሲሆን በራሱ ሊቆም የሚችለዉ አስቀድሞ በተፈጸመ ወንጀል ላይ ተመስርቶ በሚፈጸም ተግባር እንደሆነ የሚወሰድ ሲሆን ይህም እንደ ቅጽል ጥፋት (derivative offence) የሚቆጠር ነዉ። በዚህ ሁኔታ የመጀመሪያዉ ወንጀል አመንጪ ወንጀል ወይም (predicate offence) የሚባል ሲሆን ይህም የመጀመሪያ ጥፋት ገንዘብ ወይም ንብረት የተገኘበት መሆን የሚገባዉ ይሆናል።

አመንጪ ወንጀልን ከላይ በጠቀስነዉ የተደራጁ ድንበር ዘለል ወንጀሎችን ለመከላከልና ለመቆጣጠር በወጣዉ ኮንቬንሽን ስንመለከት Predicate offence” shall mean any offence as a result of which proceeds have been generated that may become the subject of an offence...... በሚል ያሰቀመጠ ሲሆን በመጀመሪያ የሚፈጸመዉ ወንጀል ከበድ ያለ ወንጀል ወይም serious crime እንዲሆን ይጠብቃል። ይህንንም በትርጉም ስንመለከት በኮንቬንሹኑ በአንቀጽ ላይ የሚገኝ ይሆናል ይህም 2((b) “Serious crime” shall mean conduct constituting an offence punishable by a maximum deprivation of liberty of at least four years or a more serious penalty; በሚል አስቀምጦ ይህም ከላይ ካስቀመጥነዉ ነገር ጋር አንድ ላይ በመመልከት ገንዘብ የሚገኝበት ሆኖ ነጻነትን በሚያሳጣ እስራት ከአራት አመት በማያንስ ወይም ከዛ በላይ በሚያስቀጣ ወንጀል የሚመነጭ ይሆናል ማለት ነዉ። በአዋጅ ቁጥር 780/2005 ላይ ያለዉን አመንጪ ወንጀል ስንመለከት በአንቀጽ 2/4/ ላይ የምናገኝዉ ሲሆን አመንጪ ወንጀል ማለት ማንኛዉም ለወንጀል ፍሬ ምንጭ የሆነና ቢያንስ አንድ ዓመት ቀላል እስራት የሚያስቀጣ ወንጀል ነዉ።

በሚል ይቀመጣል ከዚሁ ጋር ተያይዞ ወንጀሉ አሁንም በህጋችን እንደቅጽል ወንጀል መሆኑን በቀጥታ በመዉሰድ አመንጪ ወንጀል በሚያመነጨዉ የወንጀል ፍሬ ላይ ተመስሮቶ የሚፈጸም ወንጀል እንደሆነ የሚያስገነዝብ ነዉ። የኛ ህግ አመንጪ ወንጀል ብሎ የሚሰይማቸዉ ጉዳዮች እጅግ በጣም ሰፊና ቡዙ የወንጀል አይነቶችን የሚጨምር ሲሆን ዋናዉ ጉዳይ የወንጀል ፍሬ ኖሯቸዉ ከ 1ዓመት በማያንስ ቀላል እስራት የሚያስቀጡትን ሁሉ መጨመሩ ቀላል ለሆነ ጉዳይ ሁሉ ያልተመጣጠነ ቅጣትን ያስከትላል በሚል የሚተች ሲሆን በሽፋን ደረጃ ግን ከወንጀል የሚገኝ ገንዘብን በሙሉ ጥቅም ላይ እንዳይዉል የሚያደርግ ነዉ በሚል በበጎ ጎን ይነሳል።

1.2.1. በህገ ወጥ መንገድ የተገኘ ገንዘብን ህጋዊ አስመስሎ ማቅረብ የሂደት ደረጃዎች

• በወንጀል ተግባር የተገኘ ገንዘብ ህጋዊ አስመስሎ ማቅረብ እንደ ወንጀል የተፈረጀበት ዋንኛ አላማ ጥቅም ላይ እንዳይዉል የማድረግ ጉዳይ ነዉ። ህጋዊ የማስመሰል ሂደት የሚፈጽሙ ሰዎች የድርጊታቸዉ ማጠንጠኛ የተለያዩ ሊሆኑ ይችላሉ። ይህምAvoid Criminal Prosecution and Confiscation of the illicit fund/ከወንጀል ተጠያቂነትና ንብረት መወረስ ለመዳን/

• Legal and natural persons are required by Law in most countries to provide satisfactory explanation their source of fund/property/wealth…etc/ በአብዛኛዉ ሀገራት ህጋዊ ሰዉነት የተሰጣቸዉ አካላትም ይሁኑ የተፈጥሮ ሰዎች የገንዘባቸዉን ምንጭ ስለሚጠየቁ/

• To Hide the illicit proceed and the Criminal from Law Enforcement Agencies and To indulge in/Expand under cover the Criminal Activity. /ከህግ አስከባሪ አካላት ከወንጀል የተገኘዉን ፍሬ ለመደበቅና በተጨማሪም ለተሰማሩበት የወንጀል እንቅስቃሴ ማሳሳፋት እንዲችሉ/

• To Use/enjoy/spend the illicitly generated profit without being traced./ ሳይደረስባቸዉ መጠቀም እንዲችሉ ለፈለጉት ወጪ ላይ ለማዋል/ እንዚህ መሰረታዊ ጉዳዮች ላይ መድረስ እንዲቻል የተለያየ ዘዴን በመጠቀም ህጋዊ ለማስመሰል የሚረግ ሂደት ይደት ይኖራል። በዚህ ሁኔታ በወንጀል ድርጊት የተገኘ የሚመስልበት ሁኔታ ሶስት መሰረታዊ ሂደቶች ይኖሩታል።

1ኛ Placementይህ እንደመጀመሪያ ደረጃ የሚወሰድ ሲሆን በወንጀል የተገኘዉ ፍሬ ወደ ህጋዊ ኢኮኖሚ የሚቀላቀልበት የመጀሪያዉ ነዉ። ህገ ወጡ ገንዘብ ከ true nature፡ source, location, disposition, ownership of property እየተላቀቀ የሚሄድበት ሁኔታ እንዲኖር ወደ ኢኮኖሚ ዉስጥ ለመጀመሪያ ጊዜ የሚያርፍበት ነዉ ምሳሌ Purchasing expensive property and reselling it, creating legitimate or semi legitimate business that typically deals in cash like hotels and bars are among other mechanisms used in the placement stage in order to obscure the source of illegitimate money.

2ኛ Layering የወንጀሉ ፍሬ ይበልጥ እንዳይደረስበት ህጋዊ የማስመሰል ሂደቱ እየተደራረበ እንዲሄድ የሚደረግበት ነዉ።/ multiple layers of transactions/

3ኛ Integration የወንጀል ፍሬዉ በተደራረበ ተግባር ወደ ኢኮኖሚ ውስጥ ተቀላቅሎ የህጋዊ ዉጤት እንደሆነ የሚመስልበት። The funds now appear as clean and legitimate assets ናቸዉ። ሁሉ ጊዜ ደረጃዉን በጠበቀ መልክ ላይከሰት የሚችልበት አንደኛዉ ደረጃ ሳይኖር ሁለተኛዉ ደረጃ ሊከሰት የሚችልበት ሁኔታ ሊኖር ይችላል ለምሳሌ የካሽ ክፍያ በቀጥታ የሁለተኛዉን ደረጃ ሊይዝ የሚችልበት ሁኔታ አለ። ከዚህ በተጨማሪም በወንጀል ተግባር የተገኘ ገንዘብን ህጋዊ አስመስሎ የማቀረብ ሂደት በየትኛዉም ደረጃ ቢሆን በተመሳሳይ እንደወንጀል የሚያስፈርጅ ሲሆን እዚህ ደረጃ ላይ ነዉ ያለዉ በሚል ልዩነት አይደረግም። በዚህ ሁኔታ በማንኛዉም ደረጃ ቢሆን ድርጊቱ ከተፈጸመ በወንጀል ጥፋት የሚያስቀጣ ይሆናል ማለት ነዉ።

4ኛ በወንጀል ተግባር የተገኘ ገንዘብ ህጋዊ አስመስሎ የማቅረብ ወንጀል የሚያስከትላቸዉ ችግሮች አንዳንድ ጊዜ በአለም አቀፍ ደረጃ ካፒታል ከየትም ቢመጣ ጠቃሚ ነዉ የሚል አስተሳሰብ የሚያዝበት ሁኔታ ይኖራል። ይህ ሀሳብ ሲጠናከርም በአለም አቀፍ ደረጃ ያለ ካፒታል በሚመቸዉ መልክ ቢፈስ ሀገራት ያለምንም ማበረታቻ ከፍተኛ መዋለ ነዋይ እንዲፈስላቸዉ ያደርጋል በሚል ይቀርባል። በወንጀል ተግባር የተገኘ ገንዘብ ህጋዊ አስመስሎ ማቅረብ ዘርፈ ቡዙ ችግሮችን እንደሚያስከልና ይህም ወንጀሉ በሀገር ኢኮኖሚ፣ ማህበራዊ፣ ፖለቲካዊ ጉዳዮች ላይ የሚያስከትለዉ ችግር ይነሳል ።

1ኛ የኢኮኖሚ ችግሮች ሀገር ዉስጥ ያሉ ህጋዊ በዝነሶችን ያቀጭጫል ህገ ወጥ ግብይት ያለበት ኪሳራ የሚባል ነገር ስለሌበት ህጋዊ የሆኑትን ከገቢያ አስቂጥላቸዉ ድርስ ሊከፍል ይችላል። የአንድ አገር ኢኮኖሚ የሚወሰነዉ የግሉ ዘርፍ በከፍተኛ መጠን በገቢያ ዉስጥ የሚፈጥረዉ ጤናማ ዉድድር እንደሆነ የኢኮኖሚ ጠበብቶች የሚጠቅሱት ጉዳይ ነዉ።

ጤናማ ዉድድር ካለ ምርትና ምርታማነት እያደገ የሚሄድ ሲሆን ኢኮኖሚዉ በተረጋጋና አስተማማኝ ሁኔታን ይዞ እድገትን የሚያስመዘግብ እንሚሆንም አክለዉ ይጠቅላሉ። ነገር ግን በወንጀል ተግባር በዉዉድር የሚገኝን እድገት በማጥፋት እንደዉም ህጋዊነትን እያጠፋ እንዲሄድ ብሎም በሞኖፓል አንዲቀር በማድረግ ምርትና ምርታማነትን እያጠፋ እንደሚሄድ ይገለጻል። በፋይናንስ ስርዓት ላይ የሚያስከትለዉ ቀዉስ

• Reputational risk ቢዝነስ ከሚያስፈልገዉ አንዱ መልካም ዝና እንደሆነ ይታወቃል። የአገርን የፋይናንስ ስራዓት ከእምነት ዉጪ የሚያደርገዉ ስለሆነ በአጠቃላይ የፋይናንስ ስርዓት ዉስጥ የሚፈጥረዉ ቀዉስ ከፍተኛ ይሆናል።

• Operational risk በፋይንስ ተቋሙ ዉስጥ የሚኖረዉን አሰራር ይጎዳዉና ለዉስጥ መጭበርበርና ኪሳራ የሚዳረገዉ ይሆናል። ምክንያቱም ቁጥጥር በሌለበት አሰራር የገንዘብ መጭበርበሮች እንዲከሰቱ ወጪና ገቢ የማይለበት ከማትረፍ ይልቅ ወደ ኪሳራ የሚመራበት ትርፍ እንኳን ቢመጣ ለድርጅቱ አስተማማኝ በሚሆን ሳይሆን በወንጀል ተግባር ላይ እንዲመሰረት የሚያደርገዉ ይሆናል።

• Legal risk በህጋዊ መንገድ ነግዶ ከማትረፍና ቢዝነስን ከማካሄድ ይልቅ የክስና መስል ጉዳዮች መብዛትን የሚያስከትል ይሆናል።

• Concentration risk refers to all types of exogenous risks or risks resulting from too much concentration of credit or loan to one borrower/ በርካታ ችግሮችን ጠቅልሎ ሊይዝ የሚችል ችግር ሲሆን ወይም ባእድ በሆነ በርካታ ተብታቢ ችግሮች ሊኖሩ እንደሚችሉ የሚጠቀስ ሲሆን በአንድ የእዳና የገንዘብ ክምችት ችግር ዉስጥ ሊወዘፈቅ የሚችልበት ሁኔታ ይኖራል።

• በማክሮ ኢኮኖሚ -በዚህ ጉዳይ የሚጠቀሰዉ በርካታ ጉዳይ ስለሆነ በግል ደረጃ የሚፈጠረዉ ችግር ተደምሮ በሀገር ላይ የሚፈጥረዉን ጉዳይ መመልከት ነዉ። በዚህም በአንድ ሀገር ዉስጥ ከፍተኛ የወንጀል ፍሬ የሚደበቅበት ከሆነ ምርትና ምርታማነት ይቀንሳል። ሰርቶ ከማግኘት ይልቅ አጭር መንገድ መጠቀም የሚመረጥበት ይሆናል።

• ድጋፍ የሚያስፈልገዉ ሀገር ከሆኖ ከለጋሽ መንግስት የሚሰጠዉ የተለያዩ ድጋፎች እንዳይኖሩ ያደርጋል ወይም ይቀንሳል።

• በዋናነት የሚታሰበዉ ህጋዊ ኢንቨስተሮች በህገ ወጦች ተሸንፈዉ ከገቢያ ስለሚወጡ ያሉትንም እንዳይቀጥሉ ስለሚያደርግ አእንዲሁም ሊመጣም የሚያስብ በዛዉ እንዲቀር ወይም ህገ ወጥነትን እንዲያስብ በመድርግም ሆነ ሌሎች ጉዳዮችን ወ.ዘ.ተ. በመያዝ ችግር መፍጠሩ ጉዳይ በከባድ መጠን የሚታሰብ ነዉ።

2ኛ በፖለቲካና ማህበራዊ ጉዳዮች

• ኢኮኖሚዉን በከፍተኛ መጠን የሚጎዳዉ ከሆነ መንግስት የተለያዩ የማህብራዊ አገልግሎት የሚሰጡ ተቀቋማት እንዳያስፋፋ ያደርጋል።

• በወንጀል ተግባር የሚገኝ ገንዘብ መጠቀም የሚቻል ከሆነ የህብረተሰቡ ክፍል ወንጀልን እንደ አንድ የገንዘብ ወይም ንብረት ጥቅም ማግኛ አድርጎ ይቆጥራል ከዚህ ጋር ተያይዞ ወንጀል እንዲስፋፋ ያደረጋል። ህግ አስከባሪ በአግባቡ የማይቆጣጠር ከሆነ የህብረተሰቡን አመኔታ ያሳጣል በፍትህ ስርዓት ዉስጥ ጥያቄ ጥሎ ወደ አልተገባ ችግር መዘፈቅን ያመጣል።

• ከመንግስት ወደ ግል የሚዘዋወሩ ንብረቶችን በህገ ወጥእጅ እንዲገባ ያደርጋል መንግስት በሚጠብቀዉ ደረጃ ዘርፉ እንዳያድግ የሚፈለገዉን የልማት መስመር ይዞ እንዳይሄድ ያደርጋል።

• ከአለም አቀፉ ማህበረሰብ ያገላል።

3ኛ በወንጀል ተግባር የተገኘ ገንዘብና ሽብርተኝነትን በገንዘብ መርዳት ጋር ያለዉ ትስስር የሽብርተኝነት ተግባር አሁን አሁን በአለም አቀፍ ደረጃ በከፍተኛ መጠን እጨመረ የመጣ ሲሆን ጠንካራ የጸጥታ ስራዓት ዘርግተዋል በሚባሉት ሀገራትም ድርጊቱ በአሰቃቂ ሁኔታ እየተፈጸመ እንደመጣ የአለም ጋህድ ነዉ። ከመስከረም አንዱ የአሜሬካ የሽብር ጥቃት ቦኃላ አለምአቀፉ ህብረተሰብ ለሽብርተኝት የሰጠዉ ትኩረትና ግምት በከፍተኛ መጠን እየጨመረ ቢሄድም ድርጊቱ በአለም ዙሪያ መፈጸሙ አሁንም እንደቀጠለ መሄዱ ሳያንስ በመባባስ ላይ ይገኛል። በርካታ አገራት በአለም አቀፍ ደረጃ በተቀነባበረና በሀገር ዉስጥ ባለ አሸባሪ ቡድን በሚፈጸም ጥቃት ለበርካታ ጉዳዮች ሰለባ እንደሆኑ የሚታወቅ ነዉ። የሽብር ጥቃት በባህሪዊ በሰዉ ልጆች ላይ የመፈጸም አረመኔያዊ ተግባር ሲሆን በምንም መልክ የህግና የሞራል ድጋፍ የማያገኝ ተግባር ነዉ።

በአጠቃላይ የሽብር ተግባር ከጊዜ ወደ ጊዜ እየተስፋፋ መምጣትና አፈጻጸሙም እጅግ ዉስብስብ እየሆነ መሄድ እንዲሁም ሽብርተኞች ቡድን ከመሆን ባለፈ የራሳቸዉን ግዛት ይዘዉ አላማቸዉን ለመሳካት የሚያደርጉት ከፍተኛ ጥረት፣ እንዲሁም የሚፈጽሙት የወንጀል አይነትና ክብደት ከጊዜ ወደ ጊዜ አሰቃቂ እየሆነ መሄድና ለሽብር አላማ የሚዉል የገንዘብ ምንጭ በርካታ እየሆነ መምጣት አለም አቀፉን ህብረተሰብ እያስጨነቀ መቷል። በእያንዳዱ አገር ላይ የሚፈጸም የሽብር ጥቃት የሚያደርሰዉ የሰዉ ሂወት መቀጠፍና ንብረት ወድመት ከፍተኛ ሲሆን የሰዉ ልጅ በተፈጥሮ ያገኝዉን በርካታ መብቶች እንዳይጠቀም ከፍተኛ ስጋት ከመፍጠሩም በላይ ዉድ ሂወትን ሁሉ ሲቀጥፍ የሚታይ ጉዳይ ነዉ። የሽብር ተግባራት በሰዉ ልጅ አኗኗር ሁኔታ ጠላትን የሚለይ ካለመሆኑም በላይ እጅግ በሚያሳዝን ሁኔታ ህጻናት፣ ሴቶች፣ አቅመ ደካሞችና ሌሎች ንጹሃን የጥቃቱ ሰለባ መሆናቸዉ ሲታሰብ ድርጊቱ ምን ያህል በሰዉ ልጅ ላይ የተያዘ ጥላቻ እንደሆነ ያመላክታል።

ለሽብር ተግባር መስፋፋትና መጠናከር ዋንኛ ጉዳዮች የሚሆኑት አሸባሪዎች የሽብር ዓላማቸዉን ለማሳካት የሚያስችል አቅም መፍጠራቸዉ እንደሆነ ይቀመጣል። የሽብር ተግባር ለመፈጸም በአሸባሪዎች በኩል ጠንካራ አደረጃጀት መፍጠር፣ አገራት የዘረጉትን የጸጥታ መዋቅር ሊያሸንፍ የሚያስችል ስልት መንደፍና ለዚህም ተከታታይና በቂ ስልጠና መስጠት፣ ለሽብር አላማ የሚዉሉ በርካታ ቁሳቁሶችን ሟሟላት፣ የሚፈልጉትን አላማ ለማስረጽ የሚረዳ ማንኛዉም አጋጣሚ መፍጠር፣ ጊዜ፣ ቦታና ሁኔታ መርጦ መንቀሳቀስ የመሳሰሉት ጉዳዮች ዋንኛዎቹ ናቸዉ።

ከላይ የተጠቀሱት ለሽብር ጥቃት መኖርና መስፋፋት እንዲሁም መጠናከር እንደ አይነተኛ ጉዳይ የሚወሰዱ ነገሮች ቢሆንም በከፍተኛ መጠን የሚተገበሩት በገንዘብ ሃይል ነዉ። በመሆኑም እያንዳንዷን እንቅስቃሴ ከማወቅና ከመከታተል ባለፈ የተለያዩ ሽብር ለመፈጸም ዉጥን የሚፈጸሙ ተግባራትን እዉን ለማድረግ የሚረዳዉን ገንዘብ ዝዉዉርና ምንጭ መከላከልና መቆጣጠር ዉንኛ ተግባር አድርጎ መንቀሳቀስ ወሳኝ ጉዳይ ነዉ።

ሽብርተኝነትን በገንዘብ መርዳት የሽብር ተግባር እንዲቀጥልና እንዲስፋፋ ከሚያደርጉት ጉዳዮች ዉስጥ ዋንኛ እንደሆነ የሚጠቀስ ነዉ። ይህንን ጉዳይ መከላከልና መቆጣጠር እንዲቻል ሀገራት በህግ ማእቀፉ ዉስጥ አስገብተዉ ድርጊቱን በወንጀል ተግባር መፈረጅና ሌሎች የመከላከያ ስልቶችን ማስቀመጥ የሚገባቸዉ ይሆናል።

ለመሆኑ ከሀገራችን ህግ አንጻር ሽብርተኝነትን በገንብ መርዳት ማለት ምን ማለት ነዉ? ለዚህ ጥያቄ መልስ የመሰጠን የአገራችን የህግ ማእቀፍ አዋጅ ቁጥር 780/2005 አንቀጽ 31 ላይ ተመልክቶ የምናገኘዉ ይሆናል። ማንኛዉም ሰዉ ገንዘቡ በሙሉ ወይም በከፊል የሽብርተኝነት ድርጊት ለመፈጸም ወይም ለአሸባሪ መጠቀሚያ ወይም ለሽብርተኛ ድርጅት መጠቀሚያ እንዲዉል በማሰብ ወይም እንደሚዉል እያወቀ በማንኛዉም መንገድ በቀጥታም ሆነ በተዘዋዋሪ በገዛ ፍቃዱ ገንዘብ የተሰጠ ወይም የሰበሰበ ወይም ገንዘብ ለመስጠትም ሆነ ለመሰብሰብ የሞከረ እንደሆነ ሽብርተኝነትን በገንዘብ ደግፋል ብለን እንድንወስድ ህጉ ያስገነዝበናል ከዚህ በተጨማሪም ከላይ ከጠቀስናቸዉን ጉዳዮች ገንዘቡ የሽብርተኝነት ድርጊት እንዲዉል በማሰብ ወይም እንደሚዉል እያወቀ በአባሪነት የተሳተፈ ሰዉ ወይም ይህንኑ ተግባር ለማስፈጸም ለሎችን ያደራጀ ወይም አመራር የሰጠ እንደሆነ ሽብርተኝነትን በገንዘብ የመደገፍ ተግባር እንደሆነ አዋጅ ቁጥር 780/2005 አንቀጽ 31(1) ሀ) ለ) እና ሐ) ያስገንዝባሉ  በተጨማሪም ማንኛዉም ሰዉ ገንዘቡ በሙሉ ወይም በከፊል የሽብርተኝነት ድርጊት ለመፈጸም ወይም ለአሸባሪ መጠቀሚያ ወይም ለሽብርተኛ ድርጅት መጠቀሚያ እንዲዉል በማሰብ ወይም እንደሚዉል እያወቀ በማንኛዉም መንገድ በቀጥታም ሆነ በተዘዋዋሪ በገዛ ፍቃዱ ገንዘብ በመስጠት ወይም በመሰበሰበ ወይም ገንዘብ ለመስጠትም ሆነ ለመሰብሰብ ሙከራ ላይ ያለዉን ሰዉ ወይም የሽብርተኝነት ድርጊት ለመፈጸም እንደሚዉል እያወቀ ለሚፈጸም ድርጊት ዉስጥ የተሳተፈ፣ ለመፈጸም ያደመ፣ የሞከረ፣ የደገፈ፣ ያመቻቸ ወይም እንዲፈጸም ያማከረ እንደሆነም ሽብርተኝነትን በገንዘብ የመደገፍ ተግባር እንደሆነ በአጠቃላይ ህጉ ያስገነዝባል።

(ይቀጥላል)

ይምረጡ
(2 ሰዎች መርጠዋል)
577 ጊዜ ተነበዋል

Sendek Newspaper

Bole sub city behind Atlas hotel

Contact us