“የበጎ አድራጎት ድርጅቶችና ማህበራት ህግን አክብረው እስከሰሩ ድረስ እንዲዘጉ የሚደረግበት ምክንያት አይኖርም”

Wednesday, 17 August 2016 13:40

 

ከበጎ አድራጎት ድርጅቶችና ማኅበራት ኤጀንሲ

በአገራችን ባለፉት 50 ዓመታት ውስጥ የበጎ አድራጎት ስራን በአግባቡ የሚመራ የህግ ማእቀፍ አልነበረም። አዋጅ 621/2001 የበጎ አድራጎት ድርጅቶችና ማህበራት በሀገሪቱ የልማትና የዲሞክራሲ ስርዓት ግንባታ ውስጥ ያላቸውን ሚና ለመደገፍ እና ለማሳለጥ ተዘጋጅቶ ተግባራዊ እየተደረገ ነው። ይህ አዋጅ የኢ.ፌ.ዴ.ሪ ህገ-መንግስት አንቀፅ 31 ለዜጎች የሰጠውን የመደራጀት መብት ተግባራዊ እንዲሆን ምቹ ሁኔታን የፈጠረ ሲሆን ዜጎች ተደራጅተው በሀገራቸው የዲሞክራሲ ስርዓት ግንባታ እና የልማት ስራዎች ላይ ያለምንም ገደብ እንዲሳተፉ ግልጽ በሆነ መልኩ ደንግጓል። በአዋጅ 621/2001 መሰረት የተቋቋመው የበጎ አድራጎት ድርጅቶችና ማህበራት ኤጀንሲ የበጎ አድራጎት ድርጅቶችና ማህበራት እንዲስፋፉና ተልዕኳቸውን በሕግ መሰረት እንዲወጡ ብሎም ግልፅነትና ተጠያቂነት የሰፈነበት አሰራር እንዲጎለብት ዓላማ አንግቦ እየሰራ ይገኛል። ኤጀንሲው ከተቋቋመበት ጊዜ ጀምሮ እስካሁን ድረስ በሀገሪቱ 3115 የበጎ አድራጎት ድርጅቶችና ማህበራት ተመዝግበው በስራ ላይ ይገኛሉ። ከነዚህም ውስጥ 416 የውጭ ሀገር በጎ አድራጎት ድርጅቶች፣ 2646 በኢትዮጵያ ውስጥ የተደራጁ በጎ አድራጎት ድርጅቶችና ማህበራት እንዲሁም 53 ህብረቶች ናቸው።  

ኤጀንሲው እነዚህ የበጎ አድራጎት ድርጅቶችና ማህበራት አዋጅ 621/2001 በሚፈቅደው መሰረት በህዝብ ስም ያገኙትን ሀብትና ንብረት በተገቢው መንገድ ስራ ላይ በማዋል የተቋቋሙለትን አላማ ከግብ እንዲያደርሱ በሚያግዝ መልኩ የድጋፍና ክትትል ስራዎችን በማከናወን ላይ ይገኛል። ለአብነት ያክል በ2008 በጀት ዓመት ኤጀንሲው የ2756 በጎ አድራጎት ድርጅቶችና ማህበራት ፋይል በመመርመር ዓመታዊ እቅድ፣ ሪፖርት እና የፕሮጀክት ስምምነት ገምግሟል። ይህንን መነሻ በማድረግ 824 የበጎ አድራጎት ድርጅቶችና ማህበራት ላይ የመስክ ክትትል አድርጓል። በተደረገው ክትትል ህግን የተላለፉ 206 የበጎ አድራጎት ድርጅቶች ከመጀመሪያ እስከ መጨረሻ የሚደርስ የፅሁፍ ማስጠንቀቂያ ተሰጥቷቸዋል። የበጎ አድራጎት ድርጅቶችና ማህበራት ከታዩባቸው ችግሮች መካከል ከተቋቋሙለት ዓላማ ውጭ መንቀሳቀስ፣ ያለኤጀንሲው ፍቃድ የባንክ አካውንት መክፈት፣ የገቢ ምንጫቸውን አለማሳወቅ፣ አመታዊ የስራና የኦዲት ሪፖርት በወቅቱ አለማቅረብ፣ የቋሚ ንብረት ዝርዝር አለማሳወቅ፣ የፕሮጀክት ስምምነት ሳይፈራረሙ መስራት፣ አስተዳደራዊ ወጪዎችን ከአላማ ማስፈፀሚያ ወጪዎች ጋር መቀላቀል፣ አስተዳዳራዊ ወጪ ከ30% በላይ መጠቀም፣ ልማትን ከሀይማኖት ጋር ቀላቅሎ መስራት፣ ያለፈቃድ የገቢ ማስገኛ ስራዎች ላይ መሰማራት ለዓብነት የሚጠቀሱ ግኝቶች ናቸው።

በ2008 በጀት ዓመት 122 የበጎ አድራጎት ድርጅቶችና ማህበራት ተዘግተዋል። ከዚህ ውስጥ 119 በጎ አድራጎት ድርጅቶችና ማህበራት በራሳቸው ጥያቄ፣ ፈንድ በማጣት እና ለሶስት አመታት ምንም እንቅስቃሴ ባለማድረጋቸው የተዘጉ ናቸው። በተጨማሪም ባክነር አዶፕሽን ኤንድ ማተርኒቲ ሰርቪስ፣ ግሎባል ኢንፋንቲል እና ሜዲስን ዱሞንድ የተባሉ 3 የውጭ በጎ አድራጎት ድርጅቶች በፈፀሙት የህግ ጥሰት ማስጠንቀቂያ ቢሰጣቸውም ያሉባቸውን ችግሮች ባለማስተካከላቸው ተዘግተዋል። አብዛኞቹ የበጎ አድራጎት ድርጅቶች ከጅምሩ አቅም ፈጥረው ወደ ስራ ያልገቡ በመሆናቸው መዘጋታቸው በሀገር ላይ የሚያስከትለው ጉዳት የለም። የገንዘብ እጥረት ያጋጠማቸው የበጎ አድራጎት ድርጅቶች አዋጁ የፈቀደላቸውን የተለያዩ ገቢ ማስገኛ ስራዎች ላይ ተሰማርተው ዓላማቸውን ለማሰቀጠል ምንም ጥረት አላደረጉም። በሌላ መልኩ በ2008 በጀት ዓመት መስፈርቱን ያሟሉ 187 አዲስ የበጎ አድራጎት ድርጅቶችና ማህበራት ተመዝግበዋል። ለ803 የበጎ አድራጎት ድርጅቶች የፍቃድ አድሳት ተሰጥቷል።

አዋጅ 621/2001 መሰረት የበጎ አድራጎት ድርጅቶችና ማህበራት ከሚያገኙት ገቢ 70 በመቶ የማያንሰውን ለአላማ ማሰፈፀሚያ (በቀጥታ ለተጠቃሚው የሚደርስ) እንዲሁም 30 በመቶ የማይበልጠውን ለአስተዳደራዊ ወጪ እንዲያውሉት ይደነግጋል። ሆኖም በርካታ የበጎ አድራጎት ድርጅቶችና ማህበራት ይህንን ህግ ጠብቀው እየሰሩ አይደለም። ኤጀንሲው የበጎ አድራጎት ድርጅቶችና ማህበራት ህግን ጠብቀው እንዲሰሩ የተለያዩ የምክክር መድረኮችን በማዘጋጀት የግንዛቤ ማስጨበጫ ስራዎችን ሰርቷል። ኤጀንሲው ከተቋቋመበት ጊዜ አንስቶ እስከ አሁን ድረስ በዋናነት ትኩረት ሰጥቶ ሲሰራ የቆየው የበጎ አድራጎት ድርጅቶችና ማህበራት በዘርፉ የወጣውን ህግ አውቀው እንዲተገብሩ መስመር የማስያዝና የማስተማር ቢሆንም በተሟላ መልኩ ህግን አክብሮ መስራት ላይ አሁንም ብዙ የሚቀሩ ስራዎች አሉ። ሆኖም ኤጀንሲው የበጎ አድራጎት ድርጅቶችን መዝጋት እንደ መፍትሄ አይወሰድም። ይሁን እንጂ የበጎ አድራጎት ድርጅቶቹና ማህበራቱ የሚዘጉት መስራት የሚችሉባቸው ሁሉም አማራጮች ተፈትሸው መቀጠል የማይችሉ መሆናቸው ሲረጋገጥ ብቻ ነው።

እውነታው ከላይ በዝርዝር የቀረበው ሆኖ እያለ አንዳንድ የሀገር ውስጥና የአለም አቀፍ ሚዲያዎች የጠራ መረጃ ሳይዙ ኤጀንሲው በርካታ የበጎ አድራጎት ድርጅቶችን እየዘጋ መሆኑን በስፋት ገልፀዋል። ለዓብነት ያህልም በፍሪደም ሀውስ እና በዶቼ ቬሌ ሬዲዮ ጣቢያ ኤጀንሲው ከ200 በላይ የበጎ አድራጎት ድርጅቶችን ያለአግባብ እንደዘጋ ተደርጎ የተዘገበው መረጃ ከእውነታ የራቀ ነው። በ2008 በጀት ዓመት በተለያዩ ምክንያቶች የተዘጉ የበጎ አድራጎት ድርጅቶችና ማህበራት ቀደም ሲል እንደተጠቀሰው 122 ብቻ ናቸው። የበጎ አድራጎት ድርጅቶችና ማህበራት ህግን አክብረው እስከሰሩ ድረስ እንዲዘጉ የተደረገበት ሁኔታ የለም።

በተጨማሪም እነዚህ ሚዲያዎች አዋጅ 621/2001 የበጎ አድራጎት ድርጅቶችና ማህበራት በሀገሪቱ የዲሞክራሲ እና ማህበራዊ ጉዳዮች ላይ እንዳይሰሩ ገደብ አድርጓል የሚል ሀሳብ በስፋት አንፀባርቀዋል። ይህ አስተያየት ህጉን በአግባቡ ካለመረዳት የመነጨ ነው። በአዋጅ 621/2001 መሰረት የገቢ ምንጫቸው ከ10 በመቶ በላይ ከሀገር ውጭ የሚያገኙ በኢትዮጵያ ውስጥ የተቋቋሙ የነዋሪዎችና የውጭ በጎ አድራጎት ድርጅቶችና ማህበራት በዲሞክራሲ ስርዓት ግንባታ እና በዜጎች መብት ነክ ጉዳዮች ላይ መስራት አይችሉም። በሌላ መልኩ አዋጁ እነዚህ በጎ አድራጎት ድርጅቶች በማህበራዊና ኢኮኖሚያዊ ልማት ስራዎች ላይ እንዲሰማሩ ፈቅዷል። የገቢ ምንጫቸው 90 በመቶ ከሀገር ውስጥ እንዲሁም 10 በመቶ የማይበልጠውን ከውጭ የሚያገኙ በሀገሪቱ ዜጎች የተቋቋሙ የበጎ አድራጎት ድርጅቶችና ማህበራት በልማት፣ በዲሞክራሲ ስርዓት ግንባታና በመብት ነክ ጉዳዮች ላይ መስራት ይችላሉ። በዲሞክራሲ ስርዓት ግንባታ ሂደት ውስጥ የዜጎች መብትና ጥቅሞች ማስከበር ለኢትዮጵያ በጎ አድራጎት ድርጅቶችና ማህበራት ብቻ የተሰጡ ናቸው። ሀገር በቀል የሙያና ብዙሃን ማህበራት የሚቋቋሙት ይህን አላማ እውን ለማድረግ ነው። የዜጎችን ዴሞክራሲያዊ መብት እና ጥቅሞችን ለማስከበር የሚሰራው ስራ እንደልማቱ ትልቅ ሀብትን የሚጠይቅ አይደለም። በመሆኑም በዜጎች ብቻ ሊሰሩ የሚችሉ ናቸው። በአጠቃላይ ሲታይ አዋጁ ሁሉም የበጎ አድራጎት ድርጅቶችና ማህበራት በልማት ስራዎች ውስጥ እኩል ተሳትፎ እንዲኖራቸው ምቹ ሁኔታን ፈጥሯል። አዋጁ የሀገርን ደህንነትና ጥቅምን በሚያስጠብቅ መልኩ ተቃኝቶ የተዘጋጀ ነው። ከምንም በላይ ለሰፊው ህዝብ ጥብቅና የቆመ ህግ መሆኑን መረዳት ተገቢ ነው።

ምንም እንኳን ክፍተቶች ቢኖሩም የበጎ አድራጎት ድርጅቶችና ማህበራት በልማቱ ዘርፍ ላበረከቱት መልካም ስራ እውቅና ሊሰጣቸው ይገባል። የህብረተሰባችንን ችግር በመቅረፍ ረገድ እያደረጉት ያለው አስተዋፅኦ ቀላል የሚባል አይደለም። ከፍተኛ መጠን ያለው ሀብት በማመንጨት ክፍተት በሚታይባቸው የልማት ስራዎች ላይ እየሰሩ ይገኛሉ። ለዓብነት ያህል የኤጀንሲው ዓመታዊ ሪፖርት እንደሚያመለክተው በ2008 በጀት ዓመት 641 የበጎ አድራጎት ድርጅቶች ብቻ 19,155,771,263 ብር (አስራ ዘጠኝ ቢሊዮን አንድ መቶ ሀምሳ አምስት ሚሊዮን ሰባት መቶ ሰባ አንድ ሺህ ሁለት መቶ ስልሳ ሶስት ብር) በጀት ይዘው ወደ ስራ ገብተዋል። በዘርፉ በህዝብ ስም የሚመጣው ሀብትና ንብረት በአግባቡ ለታለመለት አላማ መዋል ከቻለ የበጎ አድራጎት ድርጅቶችና ማህበራት በጥቅሉ ሊያበረክቱት የሚችሉት አስተዋኦ ምን ያክል ሊሆን እንደሚችል በቀላሉ መረዳት አያዳግትም። ነገር ግን ሁሉም የበጎ አድራጎት ድርጅቶችና ማህበራት ህግ በሚፈቅደው መልኩ ከሀገር ውስጥ እና ከሀገር ውጭ የሚሰበስቡትን ገንዘብ በትክክል ለሚፈለገው አላማ እያዋሉት ነው ወይ የሚለው ጥብቅ ክትትል የሚጠይቅ ጉዳይ ነው።

ለሀገር እድገትና ብልፅግና የሚሰሩ እንዳሉ ሁሉ ልማትን ሽፋን በማድረግ በአቋራጭ ለመክበር የሚንቀሳቀሱ አካላት መኖራቸው ሳይታለም የተፈታ ነው። በሀገሪቷ ያሉ የበጎ አድራጎት ድርጅቶችና ማህበራት ተልዕኳቸው ስኬታማ የሚሆነው ግልፀኝነትና ተጠያቂነት በሰፈነበት አሰራር መሰረት ተንቀሳቅሰው በቀጥታ ህብረተሰቡ ከልማት ስራቸው ተጠቃሚ መሆን ሲችል ነው። ይህ እውን የሚሆነው ህግ በአግባቡ ተግባራዊ ሲደረግ ነው። የበጎ አድራጎት ድርጅቶችና ማህበራት ለሀገር ካላቸው ጠቀሜታ አንፃር ተገቢው ድጋፍ ሊደረግላቸው ይገባል። ህግን ተረድተው በአግባቡ እዲሰሩ ድጋፍ ከተደረገላቸው አቅም ፈጥረው ሀገሪቷ ሁለተኛውን የእድገትና የትራንስፎርሜሽን እቅድ እውን ለማድረግ በምታደርገው ርብርብ የበኩላቸውን አስተዋፅኦ ማበርከት ይችላሉ።

ይምረጡ
(0 ሰዎች መርጠዋል)
334 ጊዜ ተነበዋል

Sendek Newspaper

Bole sub city behind Atlas hotel

Contact us