“ኤርትራ የግላችን ኢትዮጵያ የጋራችን…” አሁን ነው ኤርትራ ለአረቦች የተሸጠችው!

Wednesday, 07 June 2017 14:04

 

ከብሩክ

 

የወያኔና የሻብያ ሠራዊት ደርግን አሸንፈው መላው ኢትዮጵያን ከተቆጣጠሩ በኋላ የኤርትራ ከኢትዮጵያ የመነጠል ሁኔታ የማይቀር ሆነ፣ ሕጋዊነት ያገኘው ግን በ1993 እኤአ በተካሄደው ሕዝበ-ወሳኔ (ረፈረንደም) ነበር። ያኔ የኤርትራ የጫጉላ ሰሞን “ኢትዮጵያ የጋራችን ኤርትራ የግላችን” ተብሎ ነበር። አባባሉ አንዳንዶቻችንን ፈገግ ያሰኘ ሌሎቻችንም አረ ጉድ ያስባለ ነበር። ይህ አባባል እውነት ኤርትራውያን ያሉት ነው ወይስ የዘመኑ የኤርትራውያኖች ሽርጉድ ታዝበው ያዲስ አበባ ልጆች ለማሾፍ ያሉላቸው እንደሆን አላውቅም። እስኪ ወረድ በለን ኋላ እመለስበታለሁ።

የኤርትራ ሕዝበ ውሳኔ የቀድመው ጠሚቅላይ አቶ መለስ ዜናዊ ሚና፣


አንድ ሕዝብ ከነበረበት ሕብረት፣ ሪፖብሊካውም ይሁን ዘውዳዊ ስርዓት እወጣለሁ የሚል ጥያቄ ካስነሳ፣ ምን ማድረግ ይቻላል? መብቱ ስለሆነ የሚደረግ ነገር የለም፣ ሕዝቡን በሕዝበ ውሳኔ መልክ ተጠይቆ ፍላጎቱ ማሟላት ብቻ ነው የሚኖረው አማራጭ። የኩቤክ በካናዳ፣ የስኮትላንድ በብሪጣንያ፣ እንዲሁም የደቡብ ሱዳን ከሱዳንና የታላቋ ብሪጣንያ ከኤውሮፓ ሕብረት መነጠልንና አለመነጠልን በምሳሌነት በማየት የሕዝበ ውሳኔን ትርጉም ከወዲሁ በሰፊው መገንዘብ ይቻላል። የሱማሊ ላንድ ያየን እንደሆነ ሕዝበ ወሳኔ እንዲደረግ የሚፍቅድ የሱማልያ መንግስት ስለሌለ ነው ወይስ በሌላ ምክኒያት ባንዴራቸው እስካኡን ዓለማቀፍ እውቅና ሳያገኝ ቆይቷል።


የኤርትራ ሕዝበ ውሳኔ እንዲያካሄድ የኤትዮጵያ መንግሥትን ወክለው የፈቅዱት ብቻ ሳይሆን፣ የመክሩትንም፣ ሂደቱ በሰላማዊ መንገድ እንዲካሄድ ትልቅ አስተዋጽኦ ያደረጉት፣ ከሕዝበ-ውሳኔ በኋላም በቀደምትነት ለኤርትራ እውቅና የሰጡት፣ ነፍስሄር ጠቅላይ ሚኒስትር መለስ ዜናዊ፣ ስለመሆናቸው አልጠራጠርም። ላርቆ አሳቢነታቸ አስተዋይነታቸው ትልቅ አክብሮትም አድናቆትም አለኝ። ሌላ ምን አማራጭ ይኖር ነበር? ያኔ ኢትዮጵያ ባትፈቅድስ ኖሮ? አቶ ኢሳያስ በኃይል የያዙት ግዛት በአለም ማሕበረሰብ እውቅና ባያገኝስ ኖሮ? የመሳሰሉ ጥያቄዎች ማንሳት ይቻላል። የአቶ ኢሳይያስ አፈርውቅን ማንነት ለማያውቁና የእርሳቸው የክፋትና የጥፋት ተግባር ለማያውቁ፣ ኢትዮጵያውያን ውጤቱ ምን ሊሆን ይችል እንደነበር ማየት ሊሳናቸው ይችላል። እውነቱ ግን አቶ ኢሳይያስ ያንን ዕድል ቢያገኙ ኖሮ፣ በኤርትራ ብቻ መወሰን አይችሉም ነበር፣ ፍላጎታቸውም ምኞታቸውም እሱ አልነበረም።


የእርሳቸው ተጽኖ በመላው ኢትዮጵያና ከዚያም በሰፋ ሁኔታ አካባቢውን ክፉኛ ይጎዳ ነበር። የአቶ ኢሳይያስ የጥፋት ተልእኮ መቶ ሚሊዮን የሚሆነውን፣ የኢትዮጵያ ሕዝብና ከዚያም አልፎ የአካባቢውን ሕዝብ በከፍተኛ ሁኔታ ያውክ ነበር። አምሥት ሚሊዮን ሕዝብ ያላት ኤርትራ ከአለም ዋነኛ የስደተኞች አመንጭ አገር ከሆነች፣ መቶ ሚሊዮን ሕዝብ ያላት ኢትዮጵያ ምን ልትሆን ትችል እንደነበር መገመት አያስቸግርም። በዚህ ጉዳይ ዙርያ ላይ አቶ መለስ ዜናዊ የተጫወቱት ሚና ምን ነበር ብለን ስንመለከት፣ ሁለት ዋነኛ ነጥቦች እናገኛለን። አንደኛው፣ የኤርትራ (ያኔ ክፍለ ሃገር) ሕዝብ እንደማንኛውም ሕዝብ፣ ረፈረንደም (ሕዝበ ውሳኔ) የማድረግ መብቱን ነው ያከበሩለት።


የሕዝበ ውሳነ መብት ለማንም የሚከለከል አይደለምና። ብዙ ኢትዮጵያውያን በሕዝበ ውሳኔው ውጤት ላይደሰቱ ይችላሉ። በኤርትራ መገንጠል ያልተደሰቱት ዋነኛው ሰው ግን አቶ ኢሳይያስ አፈርቂ ለመሆናቸው በቅርብ የሚያውቁዋቸው ጠንቅቀው ያውቃሉ። ያኔ በነኸርማን ኮኸን በለንደን የነበረው ሽምግልናም ዝርዝሩ ይፋ ይሁን ቢባል ይበልጥ ግልጽ ይሆን ነበር። በዚህ ምክኒያት የተነሳ ነው አቶ ኢሳይያስ ከወያኔና ከአቶ መለስ ጋር ጥልቅ የሆነ ድብቅ ቂምና ጥላቻ ያሳደረባቸው። ያቅም ጉዳይ ሆኖባቸው ከዝያ ማለፍ አልቻሉም፣ ግዜና ሁኔታዎችን መጠበቅ ነበረባችው፣ ቂምን ይዞ ግዜ ጠብቆ መበቀልም ትልቁ የክፋት መሳሪያቸው ነውና።


አቶ መለስ ሁለተኛ ያደረጉት ሌላው ጉዳይ፣ የአቶ ኢሳያስ አፈወርቅ የክፋት ተግባር በኤርትራ ብቻ እንዲወሰን (contain እነዲሆን) ነው ያደረጉት። ይህ ሁኔታ እንዲያው ባጋጣሚ የሆነ ሳይሆን ብዙ የታሰበበትና የተሰራበትና የወያኔን የትግል አቅታጫ ያስያዘ፣ ትልቅ ስትራተጂካዊ ውሳኔ ይመስለኛል። የምስራቁ ርእዮተ-ዓለም እየተዳከመ ሲሄድ፣ እሱን የተከተሉ ሃገሮች እነ ሶቬት ሕብረትና ዩጎዝላቭያ የጉዳቱ ሰለባ ሆነዋል። የድርግ መውደቅም ቁልቁለቱን ሲይዝ፣ ወያኔ ቆም ብሎ ማሰብ ቻለ፣ ብቻውን ታግሎ የትም እንዳማይደርስ፣ ትግራይን ብቻ ከድርግ ነጻ ማውጣት ብዙም ትርጉም እንደማይኖረው በማስተዋል ሌላውን የኢትዮጵያ የትግል ኃይሎችን (ምርኮኞችን መኮንኖችንም ሳይቀር) በማስተባበር ኢሕአዴግን በማቋቋም ትግሉን ወደ ተሻለ ሁኔታ ፈር ያስያዘ እና፣ ዳርም ያደረሰ የአቶ መለስ ዜናዊ የላቀ የመሪነት ችሎታ ነበረ። አቶ መለስ ያነ ስለኤርትራ ሁኔታት የንበራቸው ትዕዝብት፣ የኤርትራ የፖለቲካ አቅጣጫ ጥሩ እንደማይሆን ከአሜርካዊው ፖል ሀንዝ ጋር በዳረጉት ቃለ ምልልስ ገልጸውታል፣ ተነብየዋልም።


አሁን ውጤቱ ከታየ በኋላ ለሁሉም ግልጽ ነው ያኔ ግን አቶ መለስ የታያቸው ነገር እሱ ነበር ማለት ነው። የኢሕአዴግ መንግስት ያኔ አስገንጣዮች ተብሎው በብዙ ኢትዮጵያውያን ቢወቀሱም፣ ይህ ውሳኔያቸው ኢትዮጵያን ምን ያህል ክጥፋት እንዳዳናት አሁን እያየነው ነው። አንድ ላይ ቢኮን አቶ ኢሳይያስ ያን ያህል ኃይልና በመላው ኢትዮጵያ ተሰሚነት አይኖራቸውም ነበር፣ የሚል ክርክር ሊነሳ ይችላል። የነ ሂትለርን የስታሊንን ኢድ አሚኒንና ቃዛፊን ወዘተ ታሪካቸውንና አመጣጣቸውን ብንመለከት፣ አቶ ኢሳይያስ ለጥፋት የሚያስፈልጉ መስፈርቶቹን ከሚገባ በላይ በተራቀቀ ሁኔታ የሚያሟሉ እንጂ የሚያንሱ አይደሉም። ስለዚ አቶ መለስና የትግል አጋሮቻቸው፣ የአቶ ኢሳይያስን ባሕርይ፣ አጥፊ ምኞትና የክፋት አባዜን ተረድተው ነው - ለኤርትራ ነጻነት ታግላችኋል ጥጋችሁን ያዙ - ያሏቸው።


የአቶ መለስ ራእይ የየራሳችን ባንዴራ ይዘን አንዱ ሌላውን ሳይጫን፣ አንዱ በሌላው ሳይገዛ በመከባበርና በመተባበር አብሮ ማደግና ድሕነትን አስወግዶ በአለምአቀፍ መድረክ አለን ለማለት እንድንችል እንጂ፣ ኤርትራ ተገንጥላ ለአረቦች እንድትሸጥና ምድሯ፣ ባሕርዋና የአየር ክልሏ ኢትዮጵያን ለማጥቃት ለግብጾችም ሆነ ለሌሎች መንደርድርያ እንዲትሆን አይደለም። በ90ዎቹ አጋማሽ በሃኒሽ ደሴት ምክኒያት በኤርትራና በየመን ፍጥጫ ሲፈጠር፣ ኢትዮጵያ ዝም አላየችም፣ የኢትዮጵያ መከላከያ ሰራዊት በአሰብና አከባቢውን ሚሳይሎችን ተክሎ አለኝታውን የገለጸበት አጋጣሚም ለዚሁ እንደምሳሌ መውሰድ ይቻላል። ሌላው በዚ አጋጣሚ የአቶ መለስ አበርክቶ፣ ለመጥቀስ ይህል፣ ያዘጋጁት ሰላማዊ የሥልጣን ሽግግር ሂደት ነው፣ በሃይማኖትም በብሔርም በኢትዮጵያ ታሪክ ብዙም የማይጠቀሱ “ወላሞ” ሲባሉ ከነበሩት ነው መሪ ያደረገው።

ኤርትራውያን የተፈረደባቸው መቼና ለምንስ?


ለምን ግን አቶ መለስ የአቶ ኢሳይያስን ክፋትና ተንኮል እያወቁ፣ ኤርትራውያን እንዲህ ፈረዱብን፣ የሚል ጥያቄ በኤርትራውያን በኩል ሊነሳ ይችላል። አቶ መለስም ሆነ አጋሮቻቸው ከዚያ በላይ መድረግ የሚችሉት ነገር የነበረ አይመስለኝ። ጆሮ ያለው ይስማ አእምሮ ያለው ያስተውል ነበር ነገሩ። ፕሮ. ተስፋጼን መድሃኔም ያኔ በኤርትራውያን ዘንድ ይታይ የነበረውን ሆሃታና ፈንጠዝያ ይህንን ምን ይሉታል ሲባሉ የሕዝብ እብደት mass insanity ብለውታል ይባላል።


በሌላ በኩል ስንመለከተው ኤርትራውያን የተፈረደባቸው አሁኑ ሳይሆን ከመቶ ዓመት በፊት ነው፣ በአቶ መለስ ዜናዊ መንግስት ሳይሆን በአፄ ሚኒልክ ነው። አቶ መለስ ሲወርድ ሲዋረድ የነበረውን አንዱ ያገር መሪ በሌላው ሲተካ የነበረውን የደም መፍሰስ ልምድን ነው ከእልባት ያረጉበት። ከዘመነ መሳፍንት ጀምረን እንኳ ታሪካችንን ስንመለከተው፣ ደም ያልፈሰሰበት ግድያ ያልነበረበት ሰላማዊ የሆነ የሥልጣን ሽግግር ሂደት አልነበረም። አንዱ ሌላውን አጥቅቶ በጦርነት ድል እየነሳ፣ አለያም ሳቦታጅ እያድረገ ነው ሥልጣን ከአንዱ ወደ ሌላው ሲወርድ ሲዋረድ የነበረው። የእርስበርስ የሥልጣን ትግል (power struggle) የነበረና ያለ ቢሆንም ሰበቡ ለሚቀጥሉትን ትውልድ ውረድ ተዋረድ ሕዝቡን የጎዳው፣ እስካሁን ድረስም ዋጋው እየተከፈለ ያለው የአፄ ሚኒሊክ ትልቅ ስትራተጂካዊ ስህተት (strategic mistake) ነው።


እሱም እነ ዮሐንስ እነ አሉላ ስንት የተዋጉለትንና መስዋእትነት የተከፈለበትን የባሕረ ነጋሽን ግዛት (ኤርትራ) በጣልያን እንዲያዝ ማድርጋቸው ብቻ ሳይሆን እና ዕውቅናም መስጠታቸው ነበር። ይህ ላይ ልዩ የአቅም ማነስ ቢመስልም ውስጠ ሚስጥሩና መነሻው ሃሳብ ግን ትግሬውን የሕብረተሰብ ክፍል ለሁለት ከፍሎ አቅሙ እንዲዳከምና የጃንሆይ ሥልጣን ዳግመኛ ተሻሚ እንዳይሆን የተደረገ የሸዋ መንኮንንት ዱሎት ስትራተጂካዊ ውሳነ ስለመሆነ የኋላ ኋላ ግልጽ እየሆነ የሄድ ጉዳይ ነው። ዋጋውንም ደግሞ ለቀጠሉት የአፄ ኃይለስላሴንና የኮሎኔል መንግስቱ ኃይለማርያምን መንግስታት መውደቅ ሰበብ ሆኗል፣ እስካሁን ዋጋውን እየከፈልን እንገኛለን።


የስልጣን ሽግግር በኢትዮጵያ፣


ለትውስታ ያህል ታሪካዊ አካሄዱ ባጭሩ እንዲ ነበር፣ አፄ ቴዎድሮስ ብርታቱና ብልሃቱን ሰጥቷቸው፣ በመቶዎቹ አመታት የቆየውን የተበታተነ ዘመነ መሳፍንትን አስወግደው እንደድሮው አንድ ጠንካራ ማእከላዊ መንግስትን ለማቋቋም ወሰኑ። አካባቢያቸውን ከተቆጣጠሩ በኋላ ወደ ሸዋ ሲዘምቱ፣ የሚኒልክ አባት ንጉሱ ሳሕለስላሴ በድንገት ሞተው የሸዋ መኳንንት ሐዘን ላይ ተቀምጠው ቆዩዋቸው። አፄ ቴዎድሮስ ግጥሚያውን በፎርፌ አሸንፈው ሚኒልክን ማርከው ወሰዱ። ነግበኔ ያሉት የተምቤኑ ንጉስ ያኔ ካሕሳይ ምራጭም፣ ዳግም በአፄ ቴዎድሮስ ላለመታሰር ወይም ላለመገደል፣ ይበልጥ ግን የራሳቸውንም የሥልጣን ምኞት ለማሳካት አፄ ቴዎድሮስ በእንግሊዞች ቢወገዱላቸው ጥሩ አጋጣሚ ስለፈጠረላቸው፣ እንግሊዞችንም ጋር ተባብሮዋል፣ መንገድ መርተዋል።


ላደረጉት ትብብር በተሰጣችውን የሸፍጥ ገጸበረከትም አቅማቸው ፈርጠም ሲል፣ የእህታቸው ባል የነበሩትን የዋጉን ንጉስ ተክለጊዎርጊስንም አፄነታቸውን እንዳይሳካ ከማደናቀፋቸውም አልፈው፣ በፊልምያ ድል ነስተው፣ እቴጌቱን እህታቸው ድንቅነሽ ምራጭን ይዘው ሄደው፣ በመቀሌ ጃንሆይነቱ ተቀብተው አፄ ዮሐንስ 4ኛ ሆነው ተሰየሙ። ሚኒልክም ቀናቸውን መጠበቅ ነበረባቸው። ከአፄ ዮሐንስ ጋር በጋብቻ ተቆራኝተው (ልጆቻቸውን አጋብተው) ለግዜው ተስማሙ። አየ ሹመት…ኋላ ግን በሰፈሩት ቁና መሰፈር አልቀረም፣ አፄ ዮሐንስ ያ አንድ ብቸኛ ልጃቸው አርአያ ስላሴ (የቤጌምድር አገረገዥ)፣ ዕድሜ አላገኘም፣ አሟሟቱን እግዜር ይወቀው፣ ብሁለት ዓመት አባቱን ቀድሞ ሞተ፣ አፄ ዮሐንስም አልጋ ወራሽ አልባ ሆነው ቀሩ።


የሸዋ መኳንንትም ስራቸውን ሰሩ፣ ንጉስ ሚኒሊክም የሥልጣን መንገዳቸውን ማበጀት ነበረባቸው፣ በመተማ ድርቡሾች በጋራ ለመግጠም ተስማሙ፣ ሆኖም ንጉስ ሚኒሊክ ከነሠራዊታቸው ለግጥሚያው በቀጠሮው ግዜ አልተገኙም። የአፄ ዮሐንስ ሠራዊት ብቻውን ድርቡሾቹን ተፋለመ፣ ክፉኛ ተጠቅቶ ሕይወታቸውንም አሳጣ፣ አንገታቸው በድርቡሾች ተቆረጦ ተወሰደ። በአፄ ዮሐንስ ኑዛዜ ያጎታቸው አልጋ መውረስ የሞክሩት ራስ መንገሻ ዮሐንስም አልሆነላቸውም ከትንሽ መፍጨርጨር በስተቀር ከራስነት አላለፉም፣ የትግሬ መኳንንትም አላገዟቸውም። ነገሩ አላዋጣ ሲል ለሚኒልክ ይቅርታ ጠይቀው የትግራይን አገረግዥነት ተቀብለው፣ አርፈው ተቀመጡ።


ጣልያን ከአሰብ ጀምሮ እየተንፏቀቀ የባሕረ ነጋሽን ግዛት የባሕር ዳርቻውን ሲያስቸግር ነበረ፣ በራስ አሉላ መሪነትም በአፄ ዮሐንስ ሠራዊት በተደጋጋዊ ይመታ ነበር። ኋላ ግን የአሉላ ሠራዊት በዛም በዚሕም ሲዋከብና፣ አካባቢውን ለቆ ወደ ምዕራብ ሲዘምት ነው፣ ጣልያን ዕድሉን ተጠቅሞ ሽቅብ መውጣት ጀመረ፡፡ የአስመራና አከባቢው መቆጣጠር ቻለው። ጣልያን አፄ ዮሐንስ ከሞቱ በአንድ አመታቸው፣ አፄ ሚኒልክም በደንብ ሥልጣናቸውን ሳያደላድሉ ነው ባሕረነጋሽን ግዛቴነች ብሎ በ1890 እ.አ.አ. ኤርትራ አጠመቃት። አፄ ምኒልክ ጂቡትን በ90 አመት ውል ለፈርንሳይ ሲሰጡ፣ ኤርትራን ግን ያለውል ነው ዝም ያሉት።


ጣልያን ከመረብ ምላሽ ሳይውሰን መንፏቀቁን ሲቀጥለው ግን አፄ ምኒልክ ዝም ብሎ ማየት አልቻሉም። ከሰሜን ከደቡብ ሁሉንም ሹማምንትን አስተጋብረው ጣልያን ላይ ዘመቱ፣ አድዋ ላይ 1896 ድል ተቀዳጁ። ሆኖም ገን ዘመቻውን ግን እንደ አፄ ዮሐንስ እና ራስ አሉላ ባሕር ድረስ አልቀጠሉትም፣ የኤርትራን ሕዝብ በጣልያን እንዲገዛ ፈረዱበት፣ ለጣልያንም እውቅና ሰጡት። የትግሬ መኳንንትም ወደ እርስበርስ ፍጥጫ ገቡ፣ የአፄ ዮሐንስ ወንድም ራስ ሐጎስ ምራጭና እና የጦር አበጋዝ የነበሩት ራስ አሉላ አባነጋ እርስ በርሳቸው ተፈልመው ተጋደሉ። ትግሬ ከፊሉ በጣልያን ስር፣ ከፊሉ ደግሞ ባለበት አርፈህ ተቀመጥ ተባለ።

የፖለቲካ ጠለፋ (high jacking)፣ ፍቅርና ጥላቻ!


ከ60 ዓመታት በኋላ ነው በ1952 ከብዙ ውጣ ውረድና የተባበሩት መንግስታት አቤቱታን በኃያላን ሀገሮች ወሳኝነት ኤርትራ ከኢትዮጵያ በፈድደራልዊ መስተዳድር ውሕደት እንድትፈጥር ተደረገ። የምኒልክ ወራሽ የነበርችውን የዘውዲቱን እንድራሴ ተብሎ የተሾሙት ራስ ተፈሪም፣ እንደራሴነታቸውን ትተው እርሷን ገልብጠው የእህቷን ልጅ እያሱን አስሮው፣ የእያሱን አባት የወሎ’ውን ንጉስ ሚካኤል በጦር ወግቶው ሥልጣናቸውን አደራጁና፣ ጃንሆይ ግ.ቀ. ኃይለሥላሴ ዘእምነገደ ይሁዳ ነኝ ብለው እርፍ አሉ።


የኤርትራ የፌደራል መስተዳደር ለሌሎት የዘውዱ ግዛቶች የራስ መስተዳደር አርአያ እንዳይሆንና የዘውዱን ፍጹም ሥልጣን እንዳይሸራርፍ የሰጋው ጃንሆይ፣ የኤርትራን የፈደራል መንግስት መስተዳደር አፍርሰው ፓርላማውን በትነው በንዴራዋን አወረዱ። የኤርትራ ሕዝብም ተቆጣ፣ ተቃውሞም አስነሳ። አጋጣሚ በመጠቀም ግብጾች የኤርትራ ፓርላማ ሊቀመንበር የነበሩትን ሌሎች በግብጽ ኤርትራውያን የዩኒቨርስቲ ተማሪዎችን በማሰባሰብ የተቃውሞውን አቅጣጫ ጠለፉ (highjack)፣ ጀብሃም ተመሰረቱ።


የኤርትራው ራስምታት ለዘውዱ መገርሰስም ሰበብ ሆነ። የአብዮትን አቅጣጫ ጠልፎ (highjack) የጃንሆይን አስከሬን ወንበራቸው ስር ቀብረው፣ ዙፋን ላይ የተኮየጡት ኮሎኔል መንግስቱ ኃይለማርያምም፣ ከቀድሞዎቹ አለተማሩም። ሕዝቡን ከጎድናቸው አላሰለፉትም ሃቁ ብያውቁም ማለት የእነአቶ ኢሳይያስ ወንበድየነትና ሽፍታንትን በነበራቸው መረጃ መሠረት ቢደርሱበትም፣ ማስተዳደሩን ግን አልቻሉበትም፣ ሰከን ብለው የመሪነትን ሚና መጫወት አልቻሉም። በስልጣን ሽኩቻው ታውረው በኮምዩኒስት ጫጫታ ደንቁረው ኪሳራ ብቻ ሆኑ። ያገሩን ሳር ባገሩ በሬ እንዲሉ ጀነራል አማን አንዶም፣ በቆላማውም ሆነ በደጋማው የኤርትራ ሕዝብ ትልቅ ተሰሚነትን አግኝቶ ነበር። በአቆርደት ከተማ ሄደው በአረብኛ ቋንቋ ያሰሙት ንግግር ህዝቡ አፉን አስከፍተዋል።


እንዲሁም በአስመራ ስታድዮም በትግርኛ ያቀረቡት ንግግር በሕዝቡ ዘንድ ከፍተኛ ተቀባይነትን አግኝቶ ነበር። በዛን ግዜ እነ አቶ ኢሳይያስ የሚይዙት የሚጨብጡት ጠፍቶአቸው ወከባ ውስጥ ገብቶው የጀነራል አንዶምን ስም ማጥፋት ጀምረው ነበረ። ጀነራል አማን አንዶም ትንሽ ዕድሜ አግኝተው ቢሆን ኖሮ የኤርትራ ጉዳይን በቀላሉ መፍትሔ ይፈጥሩ እንደነበር ብዙ ኤርትራውያን ይናገራሉ። መፍትሔውም ያው የፌደራል አስተዳድር ወደ ነበረበት መመልስ ነበር።


ሕዝቡ የተነጠቀውን የራስን የመስተዳድር መብቱን ለማግኘት ሲል ከውንበዴው ጋር አበረ፣ ከሽፍቶች በረት ውስጥ ታጎረ። ኮሎኔሉም መሬቱ ተንዶ ጎርፉ ቁልቁል ዝምባብዌ ድረስ አደረሳቸው። የፈሩት ኤርትራ ለአረቦች መሸጥም ያውና ግዜው ደርሷል። አቶ ኢሳያስ የሰውራውን ዓላማ ጠልፈው የሕዝቡን ምኞትና ፍላጎቱን አከሸፉት። ወጣቱ ተሟጦ ወጥቶ ያውና አሰብ ለቐጠሮች፣ ዳክላክ ለግብጾች እየተሸነሸኑ ይገኛሉ። ታድያ ይህ የጥፋት ድባብ ኤርትራ ላይ የሚያቆም ይመስላል? የጣልያኖች መንፏቀቅ በአሰብ ጀምሮ መረብ ላይ እንዳላቆመ ሁሉ፣ ይህ የአረቦች መጋፋትም መረብ ላይ እንደማያቆም የታውቀ ነው።


ኢትዮጵያን ለማጥቃት መንደርደርያ ነው። ኤርትራ የግላችን ማለት ታድያ እራሳችንን በራሳችን እናስተዳድር በንዴራችን ይኑረን ማለት እንጂ ኢትዮጵያ ምናችንም አይደለችም የጋራ ታሪካችን፣ ባህላችን ልምዳችን ቀለማችን ሃይማኖታችን ወዘተ . . . ማንነታችን እርግፍ ብሎ ይቅር ማለት አይደለም። አሁንም ኢትዮጵያ የጋራችን ነች፣ ማለቱ ትክክል ነው፣ ማንም ኤርትራዊ ኢትዮጵያ እንድትጠቃ፣ ወይ እንድትጎዳ አይፈልግም። ኢትዮጵያ ከሌለች ኤርትራ ልትኖር አትችልም አንዱ ያለ ሌላው አይኖርም። የኤርትራዊኖችና የኢትዮጵያዊያኖች ክብር አብሮ፣ የሚሄድና ተያዝዞ የሚኖር ነው። አይሲሶች በሊብያ የዜጎቻችንን አንገት ሲቀጥፉ፣ አንተ ኢትዮጵያዊ ነህ፣ አንተ ኤርትራዊ ነህ ብለው አልለያዩቸውም፣ ሁሉንም ነው አንድ ላይ በሚዘገንን ሁኔታ የቀጠፏቸው።


ታድያ ይህ ሁኔታ እንዴት ማቆም ይቻላል፣ የሚሊልክ ስህተት ስትራተጂካዊ ሰበቡ ከመቶ ዓመታት ብኋላ እኛ ተከታታይ ትውልድ ዕዳውን እየከፈልን እንዳለነው ሁሉ፣ አሁንም በአቶ ኢሳይያስ የጥፋት መልእከትኝነት የገባ ኃይልና የተፈረመ ውል፣ የመጭው ትውልድ በአረቦች እየተዋረደን እንድኖር መፍረድ ነው። በመከባበርና በእኩልነት እንዲሁም የሕዝቡን መብትና ደሕንነት ላይ የተመረኮስ ውሎችና ስምምነቶችን በምንግስታት መካከል ይደረጋል፣ አቶ ኢሳይያስ ግን ለራሳቸውም ሆነ ለሕዝባቸው ክብር ስለሌላቸው፣ እልክና ክፋትና ጥፋት እንጂ እርባና የሚኖረው አገርን የሚጠቅም ስምምነት ሊያደርጉ ባሕሪያቸው አይፈቅድላቸውም። መፍትሔው ደግሞ የጥፋቱን መልእክተኛ ሳይውል ሳያድር ማስወገድ እና የጋራን ጥቅም ማስጠበቅ ነው።


የግብጾች ጠባጫሪነት የተመለክትን እንደሆን፣ ግብጾች ኢትዮጵያን መተናኮላቸው አሁን አዲስ አይደለም። አልሆን ብሏቸው ነው እንጂ የአባይ ወንዝ ምንጭ የመቆጣጠር ምኞታቸው ከጥንት ጀምሮ የነበረና ወደፊትም የሚኖር ነው። በ13ኛው ክ/ዘመን አፄ ዳዊት አስዋን ድረስ ዘምቶባቸው እንደነበረና ከዝያም አልፎው የአባይንም ወንዝ እዘጋዋለሁ ብለው ሲነሱ፣ የዘመኑ የግብጹ ፍርዖን፣ የግብጹን ፓትሪያሪክ አማልዱኝ ብሎ ለምነው እንዳስቆሟቸው ታሪክ ይዘግባል፣ ያኔ ለማስታረቂያነትም የላኳቸው ገጸ ገጸበረከቶች በልጃቸው በአፄ ዘርአያቆብ በግሸን ማርያምና በሌሎች ቅዱሳን ቦታዎች በእማኝነት ተቀምጠው ይገኛሉ። ኋላም በአፄ ዮሐንስ ግዜ በጉንደትና በጉራዕ በራስ አሉላ ሰራዊት ድባቅ እንደተመቱ ታሪክ ይናገራል።


ከዝያም የግዜው የግብጹ መሪ በኋላ በር ገብቶ የወሎን መሳፍንት እነ ራስ ዓሊን አባብሎ ከግብጾች ጋር እንዲወግኑ ለማድረግ ሞክሮ እንደነበርና፣ አፄ ዮሐንስም ራስ ዓሊን ከግብጾች ጋር ወግናችሁ የኢትዮጵያን ሕዝብ ማስተዳድር አትችሉም፣ ወይ ግብጾችን ወይ ሥልጣናችሁን አንዱን መምረጥ ነው ሲሏችው፣ የሚበጃቸውን መርጠው፣ ማዕረግ የንጉስ ተጨምሮላቸው፣ ጋብቻም ተሰጥቷቸው የአፄ ምኒሊክ ልጅ ባል ሆነው ነበር።


አሁንም በአቶ ኢሳይያስ የግብጾች አማላጅነትና ስራ አስፈጻሚነት ወይም ተላላኪነት፣ የተለያዩ ተቃዋሚ ኃይሎችን በማስተባበር በተለይም የኦሮሞ ኃይሎችን ለመደልል እየተሞከረ፣ ነው። ግብጾች ለዘመናት ሲሰጉበት የነበረውን የአባይን ወንዝ ጉዳይ አሁን እውን እየሆነ ነው። የወንዙ የበላይንታችው ከምንግዜም በላይ ዛሬ ፈተና ውስጥ ገብቷል። ግብጾች በቀጥታ የትንሳኤ ግድብን ሊመቱት ይቃጣቸው ይሆናል ግን በጸሓፊው ግምት አያድርግቱም። ምክኒያቱም የነብር ጅራት መያዝ ይሆንባቸዋል፣ ጦርነቱ ከተነሳ የወንዙን እስከነካቴው መዘጋትን ሊያስከትል ይችላልና። ጀነራል ሲሲም የጦርነትን ሰበብና ውጤት (consequence) ሊያጡት አይችሉም።


ሆኖም በእጃዙር በጥፋት መልእክተኛው አቶ ኢሳይያስ ተጠቅመው ማድረግ የሚችሉትን ሁሉ ከማድረግ አይቆጠቡም። የአቶ ኢሳይያስ የተካነ ተስጥዋቸውም የረዥም ዓመታት ልምድ ያዳበሩበት፣ መጻሕፍትም አንብበው ሊቅነቱን ያገኙበት፣ ጦርነትን መፍጠር፣ ህዝብን ማመስና ማዋከብ፣ እርስ በርሱ ማተራመስ፣ እንዳይተማመን ማድረግ፣ በስልጣን ማታልልና መደለል፣ ቃላቸውን ማጠፍና ሸምጥጦ መካድ፣ ገንዘብ የሚያስገኝ ሁሉ ሕገ ወጥ መንገድ መጠቀምን የመሳሰሉትን የክፋትና ጥፋት የማፍያ ተግባሮችን ይገኙበታል። አቶ ኢሳይያ ከ70ዎቹ መጀመርያ ገደማ ጀምረው በእነ ኮንጎ በአልማዝ ዝርፊያ የጦር መሳርያ የእጸፋርስ ንግድ የመሳሰሉት መጥፎ ሥራዎች ተሰማርተው እንደነበሩና እንዳሉ፣ የስንቱን ታጋይ ሕይወትንም እንዳጠፉ ፣ ከእርሳቸው የሞት ጽዋል ያመለጡ የሚስጥራዊ ወንቸል ፈጻሚዎቻቸው ከነበሩት ይናገራሉ። አቶ ኢስይያ ኤርትራን እንደ ቤተ ሙከራ (laboratory) ተጠቅመው የሙከራ የጥፋት ውጤታቸውን በሰፊው ለመተግበር ወደ ኢትዮጵያና ሌሎችም የአፍሪቃና የመካከለኛ ምስራቅ አገሮች ለማዛመት ተዘጋጅተዋል። አቶ ኢሳይሳስን ትልቅ ደስታና ፍሰሃ የሚስጣቸውን ነገር ቢኖር እርሳቸው ባስከተሉት ግርግር (crisis) ሰፊው ህዝብ ለስቃይና ሰቆቃ ሲዳረግ ማየት ነው።

 

ጆሮ ያለው ይስማ!


ስለዚህ ለማጠቃልል፣ አቶ መለስ ጆሮ ያለው ይስማ ሲሉ፣ ጆራቸውን ዳባ ያለበሱት ኤርትራውያኖች፣ ዘመነ ፍዳ ውስጥ ገብተው መውጣት ተስኗቸዋል። አሁንም ለኢትዮጵያንን ጆሮ ያለው ይስማ እያልን ነው። የወያኔም ደጋፊዎችም ሆኑ ተቃዋሚዎች ኢትዮጵያውን፣ እንዲሁም ኤርትራውያን በኢትዮጵያ ስርዓት ውስጥ ያሉ ድክመቶች፣ ሙስና፣ የመጠን ሐብትና ዕድል አለመመጣጠን (lack of equity and opportunity) መስተካከልና መሻሻል ያለባቸው ቢሆንም፣ እንዲሁም ይዲሞክራሲ ምሰሶዎችና (democratic institutions) የመቆጣጠርያ መሳርያዎች (check and balance instruments) መጎልበትና መመቻቸት ያለባቸውና ገና ብዙ የሚቀራቸው ቢሆንም፣ የኢትዮጵያ መበታተንና መዳከምን የሰላሟንም መደፍረስን ግን ማየት እንድማይፈልጉ ግን የታውቀ ነው። የሂትለር ስልጣንና በጀርመን ብቻ ባለመውሰኑ ኤውሮጳውያን ምን ያህል የሕይወትና የንዋት ዋጋ እንደከፈሉ፣ አይተናል።


በመጨረሻም የጀርመኖች ችግር በጀርመኖች ብቻ ይፈታ አልተባለም። ሌላው በቀዝቃዛው የዓለም ጦርነት በአንጻራዊ ጎራ ሆነው ሲተናነቁ የነበሩት ሶቬትና አሜርካ እንኳ አንድ ላይ ወግነው ነው ሂትለርን የዘመቱበት። ስለዚህ “አብላኝ ያለ በላ፣ አውጣኝ ያለ ወጣ፣ ተኝቶ ያደረ አሳማ ተበላ” እንዲሉ፣ ሰከን ብሎ ማሰብና የቤት ስራውን በሚገባ መስራት ካልተቻለ፣ መበላትን ሊያስከትል ይችላል። 

ይምረጡ
(0 ሰዎች መርጠዋል)
309 ጊዜ ተነበዋል

ተጨማሪ ጽህፎች ከ news admin

ድርጅትዎ ያስተዋውቁ!

  • Advvrrt4.jpg

እዚህ ያስተዋውቁ!

  • Aaddvrrt5.jpg
  • adverts4.jpg
  • Advertt1.jpg
  • Advertt2.jpg
  • Advrrtt.jpg
  • Advverttt.jpg
  • Advvrt1.jpg
  • Advvrt2.jpg

 

Advvrrt4

 

 

 

 

Who's Online

We have 1015 guests and no members online

Sendek Newspaper

Bole sub city behind Atlas hotel

Contact us