በአቤል አዳም

ፍርድ እንዳያዛባ አንዱ በሌላው

ለምን ትላላችሁ ታሪክ አይወቅ     ሰው።

(እንዲል ባለቅኔ)

እንደምን ሰነበታችሁ ወዳጆቼ!?. . . ያበጠው ይፈንዳ ብሎ ቁርጣችንን የሚነግረን ሰው እንዲህ እንጣ?. . . እኛ እዚህ ቲማቲም ቁርጥ አጥተን እነሱ እዚያ ታናሽና ታላቅ እየቆረጡ ቁርጣችንን የሚነግረን ሰው ቢጠፋ አይፈረድም። አንዲት ራስ መሆን የምትችልና አንጀት የምታርስ ጥቅስ ከሰሞኑ አንብቤ በጣም ነው የወደድኳት። ምን ትላለች መሠላችሁ?. . . “ቁርጡን ያወቀ ሰው ምርጫ ይኖረዋል” ደስ አትልም?

ጎበዝ እኛ እኮ በየመስኩ በሚሰጠን አጓጉል ተስፋ ላይ ተንተርሰን፤ መሬት በማይረግጥ ዕቅድ ሀሳባችን ተወጥሮ አለቅን እኮ። (ይሄኔ ታዲያ “ድሃ በህልሙ ቅቤ ባይበላ ኖሮ. . .” የምትለው አገረኛ አባባል ትውስ ይለኝና፤ እነዚህ ሰዎች በእውናችን የተስፋ ቅቤ እየበሉን ይሆን እንዴ? ስል እጠይቃለሁ) እናም ምርጫችንን እናስተካክል ዘንድ ቁርጡ ቢነገረን ጥሩ ነው።. . . ሰውዬው በአስገራሚ ሁኔታ ጎበዝ ሯጭ ይሆናል። ታዲያ ቀደም ሲል በቡጢኛነቱ (በቦክሰኛነቱ) የሚያውቁት ሰዎች “እንዴት ተደርጎ ነው ከጡጫ ወደ ሩጫ የመጣው?” ብለው ይጠይቁታል። ታዲያ ታሪኩን ስንመረምር የምናገኘው እውነት በሳቅ የሚያንፈረፍር ነው። ይህ ታላቅ አትሌት በአንድ ወቅት ቦክስ ሊወዳደር ወደመድረክ ከመውጣቱ በፊት ከተጋጣሚው ጋር ይገናኛል። (ያው በቦክሰኞች አለም ፉከራና ቀረርቶ የሚመስል ተጋጣሚን የማስፈራሪያ የስነ-ልቦና ጦርነት መኖሩ ይታወቃል።) ያን ጊዜ አሁን አትሌት የሆነው ሰው ተጋጣሚውን፣ “ላረጋግጥልህ የምወደው ነገር ቢኖር እነዚህን ጓንቶቼን አጥልቄያቸው የተወለድኩ ቦክሰኛ መሆኔን ነው” ከማለቱ ተጋጣሚው ሆዬ ምን ቢለው ጥሩ ነው?. . . “እኔ ደግሞ ላረጋግጥልህ የምፈልገው ነገር፤ ጓንቱን አጥልቀህ እንተወለድክ ሁሉ ከነጓንቱ ወደመቃብርህ ለመሸኘት መዘጋጀቴን ነው” ብሎ በፉከራ ቡጢ ድንገት ቢጠልዘው  የዛሬው አትሌት ከመወዳደሪያ ስፍራው “እግሬ አውጪኝ” ብሎ ፈትለክ አለ። ይህውና ከዚያን ጊዜ በኋላ ከጡጫ ይልቅ ሩጫ እንደሚያዋጣው አረጋግጦ ባለድል መሆን ችሏል።

እናላችሁ ምን ለማለት ተፈልጎ ነው? ወይ እንደማንችል አልያም ደግሞ እንደማይችል እንዲህ ቁርጣችንን የሚነገረን ስናገኝ ምርጫችንን ማስተካከል የምንችልበት ዕድል ይኖረናል ማለት ነው። ልጁ ከልጅቷ የሆነ ነገር ጀማምሮታል። ዳሩ ምን ያደርጋል ልጅቱ ጊዜም ቦታም ልትሰጠው አልቻለችም። ይሄን ጊዜ ልጁ ለጓደኛዋ ምን ቢላት ጥሩ ነው? “እኔ እኮ እሷ ተመችታኝ እንጂ አማራጭ አጥቼ መሰላት እንዴ? ንገሪያት የጨረታ ሳጥኔ አልተዘጋም አብረን መሆን ካልቻልን ቁርጡን ትንገረኝ” ብሎ የይርዳው ጤናውን ዘፈን ጋበዛት አሉ።

ወይ እሺ በይ

ወይ እምቢ በይ

በመግደርደር ሰው አትግደይ።

ቁርጡን - ቁርጡን

ቁርጡን - ንገሪኝ እባክሽን።

የምር ግን በሆነ ባልሆነው በመልካም አስተዳደር ችግር ከምንሰቃይ፣ አለ አይደል? በቃ አልቻልንበትም የሚሉና ቁርጡን የሚነግሩን አስተዳዳሪዎች ብናገኝ ይሄ ሁሉ የኑሮ ውድነት ይናድብን ነበር?. . .። በየቢሮው፣ በየፌዴሬሽኑ፣ በየክፍለከተማው፣ በየወረዳው ከአቅም በታች (አቅም የሌላቸው ሆነው አቅም እንዳለው “አክት” የሚያደርጉ ሰዎች ከበዙ ምን ማድረግ ይችላል?). . . ለማንኛውም በየመስኩ አንችልም በቃን የሚሉ ሰዎች ከተገኙ እኛም ቁርጡን እንዳወቀ ሰው ምርጫችንን እናስተካክላለን።

“ቁርጡን ያወቀ ሰው ምርጫ ይኖረዋል” የምትለዋን ጥቅስ ባነበብኩ ጊዜ “ጨቋኞች” የሚሰጡንን ምርጫ እያሰብኩ የምትከተለዋን የአለቃ ገብረሃና ጨዋታ ወዲህ አልኩ።. . . በአንድ ወቅት ወታደር አለቃ ዘንድ እንግዳ ሆኖ ይመጣል። በዘመኑ በሆነ-ባልሆነው መቻያ እየተባለ ወታደር በየቤቱ “በእንግድነት ስም” እየገባ ብዙ የግፍና የብልግና ስራ ይሰራ ነበር። ታዲያ ወደአለቃ ገብርሃና ቤት የመጣውም ወታደር ይህን አምጣ፤ ያንን ድገም ሲላቸው ቆይቶ ሚስታቸው ማዘንጊያን ይጎመዣል። ወታደር ሆዬ አለቃን፣ “የበቅሎ ሳር ያምጡ” ሲል አዘዛቸው። አለቃም ነገሩ ገብቷቸው ኖሮ፣ “እሺ ማዘንጊያ ገመድ ይዘሽ ነይ!” ከማታቸው ወታደሩ በቁጣ ተሞልቶ፣ “ለምን እሷ እዚሁ ቆይታ እንጀራ ትጋግር ወጥም ትስራ እንጂ” አላቸው። አለቃም፣ “የለም ትምጣ! እኔ ሳጭድ እሷ ትታቀፋለች” አሉ። ያም ሆኖ ወታደሩ ፈርጠም ብሎ “በጊዜ መሄዱ ይሻልዎታል” በማለቱ ለአጨዳ ይሄዳሉ። ከዚያ ወዲህ የሆነውን የሚያውቅ የለም። አለቃም አህያውን ፈርቶ ዳውላውን እንዳሉ ባለቤታቸውን ከማኩረፍ ሌላ ምንም አማራጭ አልነበራቸውም።

እናላችሁ ቁርጡን ያወቀ ሰው እና ምርጫ ያለው ሰው እንደመሆን የተሻለ ነገር የለም። በቀቢፀ ተስፋ ከምትሞሉን፣ በፕሮፖጋንዳ ከምታምሱ፣ በአጉል ይሆናልና ይሳካል ከተስፋ ማማ ላይ ከምትሰቅሉን ግድ የላችሁም ቁርጣችንን ንገሩን። ያኔ ምርጫችንን እናስተካክላለን። እንደማይፈፀም ተስፋ ልብን የሚሰብር ነገር የለም ያለው ማን ነበር? አጉል ተስፋ እንደሸምበቆ መደገፊያ ነው። ድንገት ይሰበራል። ተሰብሮም ከመጣሉም በላይ እኛኑ መልሶ ሊወጋን ይችላል። እናም ቁርጡን ያወቀ ሰው ምርጫ አያጣምና እስቲ ጣፋጭ ከሚመስል ውሸት የሚመረውን እውነት አሳዩን። . . . ቸር እንሰንብት!!! 

 

ይሉኝታና ፍቅር አብረው አይሄዱም

ጨዋታሽ ናፈቀኝ አትበይኝ ዝም።
ነይ ቶሎ- ነይቶሎ ድረሽ ባፋጣኝ
እያንገበገበ ፍቅርሽ አመመኝ።

                  (ድምጻዊ ነዋይ ደበበ)

 

እንደምን ሰነበታችሁ ወዳጆቼ!?. . . እኔስ አለው - አለው ለዛሬ እንደምንም፣ እግዜር የሰጠውን ሰው አልችል አይልም ያለው ማን ነበር?. . . የምር ግን የይሉኝታና የጥቅም ነገር እኮ የአይንና ናጫን ያህል የማይገጥም ነው። መፅሐፉስ ቢሆን “ለሁለት ጌቶች መገዛት አይቻልም” ያለው ወዶ መሰላችሁ እንዴ?. . . አስቡት እስቲ ብድር ልትጠይቁት የደወላችሁለት ሰውዬ ድንገት እናንተ በደወላችሁለት ስልክ በኩል የራሱን ችግር አስቀድሞ ብድር ቢጠይቃችሁ ምን ትሉታላችሁ? (በይሉኝታ ዝም!)


ለማንኛውም ይሉኝታ እና ጥቅም ማለት ውሃ እና ዘይት እንደሆነ አትርሱ። አልያም አንዳንድ ያራዳ ልጆች እንደሚያስቡት እሳትና ጭድ ሊሆንም ይችላል። ከውርደት ሁሉ የከፋው ውርደት ወዳጆች/ በሰዎች ፊት መዋረድ ነው። ይህ ነገር እውነት ነው በተለይ ሀበሻ ሰው ፊት ገመናውን ለመሸፋፈን የማይፈነቅለው ድንጋይ የለም። ለምን ቢሉ ክብር የሚሏት ነገር አለቻ። (ሀበሻ እኮ “ያሉት ከሚጠፋ የወለዱት ይጥፋ” ብሎ እስከመተረት የደረሰ ነው ጎበዝ!)


እስቲ ለመነሻ ያህል “ይሉኝታ እና ጥቅም” የእሳትና ጭድነት ማሳያ የምትሆን ጨዋታ እንካችሁ። . . . ወጣቱ በኮሌጁ ቤተመጽሐፍት ውስጥ በጣም ከሚወዳት ቆንጆ ሴት አጠገብ ይደርስና ድንገት ወደጆሮዋ ጠጋ ብሎ፣ “ይቅርታ የኔ ቆንጆ አጠገብሽ መቀመጥ እችላለሁ?” ሲል ድምጹን ዝቅ አድርጎ ጠየቃት። (“ውይይይ ወንዶች ግን የምትፈልጉትን እስክታገኙ ድረስ እጥፍ ዘርጋ ማለትን ስትወዱ” ያለችው ልጅ እዚህ’ጋ ትዝ አለችኝ ቂ-ቂ-ቂ-!). . . እናላችሁ ልጅት ሆዬ ድምጿን የቤተመፅሐፍቱ ተገልጋይ ሁሉ እንዲሰማ ከፍ አድርጋ፣ “ይቅርታ እኔ ካንተ ጋር ማደር አልችልም” ከማለቷ የሁሉም ተማሪ አይን ወደወጣቱ አፈጠጡ። “ይሉኝታ እና ጥቅም” አብረው አይሄዱምና ሊበላት ያሰባት “እንትናዬ” ድንገት ያላሰበውን ውርጅብኝ ስታወርድበት፤ በመደንገጡ ከአካባቢው ራቅ ብሎ ይቀመጥ ዘንድ ተገደደ።


ከደቂቃዎች በኋላ ታዲያ ያቺ ወጣቱን ያሸማቀቃቸው ቆንጆ ጥናቷን እንዳጠናቀቀች ወደልጁ ሄደችና፣ “አየህ እኔ የሥነ -ልቦና (ሳይኮሎጂ) ተማሪ ነኝ። ወጣት ወንዶች ምን እንደሚያስቡ አውቃለሁ” ስትል ወደጆሮው ተጠግታ አንሾካሾከች። በዚህ ጊዜ ወጣቱም ብድሩን ሊመልስ እንደተዘጋጀ ሁሉ ድምጹን ከፍ አድርጎ፣ “እንዴ ቅድም ምንድነው ያልሽኝ? ለአንድ ጊዜ አዳር ነው ሶስት መቶ ብር የጠየቅሺኝ? በጣም ውድ ነው። ይቅርብኝ አልፈልግሽም” ከማለቱ በቤተ መጽሐፍቱ ያሉት ዓይኖች ሁሉ ወጣቷ ላይ አፈጠጡ። በዚህ ጊዜም ወጣቱ ወደልጅቱ ጆሮ ጠጋ ብሎ፣ “አየሽ እኔ ደግሞ የህግ ተማሪ ነኝ። ሰዎችን እንዴት ወንጀለኛ ማድረግ እንደምችል ጠንቅቄ አውቃለሁ” ብሏት ወጣ። . . . አንድዬ ብቻ በሰው ፊት ከመውረድም ከመዋረድም ይጠብቀን አቦ!. . . “በሰፈሩት ቁና መስፈር አይቀርም” ማለት እንዲህ ነው።


እናላችሁ በስንቱ ነገራችን እንደ ይሉኝታ እና ጥቅም ሁሉ አብረውን የማይሄዱ ነገሮች ያጋጥሙናል መሰላችሁ። ምሳሌ ጥቅስ ካላችሁኝ መዘርዘር እችላለሁ። ለእግር ኳስ ያለን ጥልቅ ፍቅር እና የእግር ኳሳችን ደረጃ የይሉኝታና ጥቅም ያህል አብሮን የማይሄድ ነው።


የመሪዎቻችን የመምራት አቅምና የኛ አስተዳዳሪዋ ጥያቄ ብዛት የይሉኝታና የጥቅም ያህል አብሮ የማይሄድ ነው። የምንሰራው ስራ እና የሚከፈለን ደሞዝ (ብዙዎች የደሞዛችን ነገር ከኑሮ ጋር ሲነፃፀር የጥንቸልና የኤሊን ያህል እንደሆነባቸው ሰምተናል) እናም ስራችንና ደሞዛችን የይሉኝታና ጥቅም ያህል አብሮ አይሄድም። አልፎ- አልፎም ሀሳባችን (ዕቅዳችን) እና ተግባራችን የይሉኝታና የጥቅም ያህል የማይገጥም ነው። (በነገራችን ላይ ይህ የዕቅድና ተግባር ውጤት በተለይ የመንግስት ተቋማት ጋር ሲደርስ ይብስበታል።)


እናላችሁ እዚህ እኛ ዘንድ ብዙ ነገሮች የይሉኝታ እና የጥቅም ያህል የማይገጥሙ ከሆኑ ሰነባብተዋል። የበዛ ይሉኝታ ቢስ ከመሆን፤ የበዛ ጥቅመኛ ከመሆንም አንድዬ ይጠብቀን አቦ!. . . እነሆ የመሰነባበቻ ጨዋታ. . . ነገርዬው “ካፈርኩ አይመልሰኝ” ወይም ደግሞ “የሌባ አይነደረቅ” የሚሉትን ሀገርኛ አባባሎች ያስታውሳችኋል። የድርጅቱ ኃላፊ ወደቢሮው ድንገት ሲገባ ፀሐፊው ከአንድ ሰራተኛው ጋር ተቃቅፋ ሲሳሳሙ ይደርሳል። ኃላፊውም በነገሩ ተቆጥቶ፣ “ስማ አንተ ደሞዝ የምከፍልህ እኮ ለዚህ ስራህ አይደለም” ከማለቱ ሰራተኛው ምን ቢመልስ ጥሩ ነው? “አውቃለሁ ጌታዬ! ይሄ በትርፍ ሰዓቴ የምሰጠው አገልግሎት ነው” ብሎላችሁ እርፍ ቂ-ቂ-ቂ! . . . እንደ አይንን በጨው ታጥቦ መጋፈጥ እንጂ አይቻልም እኮ።


የክቡር ዶክተር ከበደ ሚካኤል “በታሪክና ምሳሌ” ቀዳሚ መጽሐፋቸው ላይ እንዲህ የምትል ውብ ግጥም ትነበባለች፤ ለመሰናበቻ እንዲሆናችሁ እንካችሁ. . .


ባለም ላይ ተሰርቶ በብዙ ጥበብ፣
ማዕረግ የሚባለው የደረጃ ግንብ።
በዚህ በሚያዳግት ባቀበት መንገድ፣
ግማሹ ሲወጣ ግማሹ ሲወርድ፤
ከወደዳር ቆሞ ማስተዋሉን ሳይተው፤
ምንኛ ደስ ይላል ለተመለከተው።


ቸር እንሰንብት!!!

 

ልቤ ቂም አርግዞ፣
ውስጤ ተወጥሮ፣ ሆዴ ተሰቅዞ፣
አምጪ - አምጪ በጭንቅ ብወልደው፣
አዋላጁን ሁላ ደም-በደም አረገው።
(“ምጥ” በሚል ርዕስ ተፅፎ የኢትዮጵያ ደራሲያን ማህበር ካሳተመው
“የዘመን ቀለማት” የግጥም መድብል የተወሰደ)

 

እንደምን ሰነበታችሁ ወዳጆቼ!. . . እህሳ ከሰሞኑ የምንሰማው ነገር ሁሉ ደስ የሚልም አልሆን ብሏል። እኛ በየፌስ ቡኩ ፎቶ እየለቀቅን፣ በየአውቶቡሱ ለታላላቆቻችን ቦታ እየለቀቅን፣ በሰፈራ ምክንያት ተወልደን ካደግንበት ሰፈር ቤት እየለቀቅን፣ የተሻለ ደሞዝ ፍለጋ ብለን ስራ እየለቀቅን ስንገላበጥ ያዩ “ጌቶቻችን” ስልጣን በቃኝ ብለው መልቀቅ መጀመራቸው ያልተለመደ በመሆኑ ትንሽ ሳያስደነግጠን አልቀረም አይደል?. . . የባህሪይ ለውጥ ይሉሃል እንዲህ ነው።


ገጣሚዋ እንዳለችው ዘመን ቀያሪ ይሆንልናል ብለን፤ በጭንቅ የምንወልደው ሁሉ አዋላጁን ደም-በደም እንዳያደርገው ስጋት አለን ጎበዝ! . . . አለ አይደል የምናየው ነገር ሁሉ ደስ የማይልና የተገላቢጦሽ እየሆነ፤ እንደዘመነኛው ድምጻዊ ነገራችን ሁሉ “ያ ሌላ - ይሄ ሌላ” የሚያስብል ይመስላል። . . . ለማንኛውም የቀዘቀዘውን ሞቅ፤ የገነፈለውን በረድ የምናደርግበት ጥበቡን አንድዬ ይስጠን እንጂ ብዙ ደስ የማይሉ ነገሮችማ ከበውናል። . . . የሆነው ሆኖ ልባችን ቂም ሳያረግዝ፤ ለመፍትሄ የሚሆን ነገር ብቻ የምንፈልግበት ቀና ልቦና ያስፈልገናል። የቱን ጥለን-የትኛውን ደግሞ አንጠልጥለን መትረፍ እንዳለብን በግልፅ የገባን አይመስልም።. . . እናላችሁ በሆነ ባልሆነው በነገር ከመጠቃጠቅ፣ ከመጠላለፍ ምናለበት በትዕግስት ብንተላለፍ የሚያስብል ብዙ ነገር እየደጋገመን ነው።


መቼም የጨነቀው ሰው መካሪውን ሁሉ ይሰማ ዘንድ ግድ ነው። ለዚያም እኮ ነው የጨነቀው ሰው ምን ያህል ግራ እንደሚገባው ለማሳየት አበው፤ “የጨነቀው እርጉዝ ያገባል” የሚሉት።. . . እዚህች’ጋ አንዲት ትዝብት አዘል ጨዋታችንን የምታደምቅ ወግ እንካችሁ። ሰውዬው በጠና ይታመምና ከባህል ሀኪም እስከዘመናዊ ሆስፒታል ቢመላለስ ለበሽታው ፈውስ የሚሰጠው ያጣል። በዚህ ጊዜ ጭንቀቱን የተመለከቱ ወዳጆቹ “እስኪ ጠበል ሂድበት” ይሉታል። ሳይሻለኝ አይቀርም ይልና በማግስቱ በጠዋት ወደተባለው ጠበል ቦታ ይሄዳል። እዛም ሲደርስ ሰዎች እንዲህ ይሉታል፣ “በሙሉ ልብህ ካመንክ ይህ ጠበል ይፈውስሃል። ነገር ግን ጠበሉ ይፋጃልም። እንዲፈውስህ ከፈለክ ቢፈጅህም ቻል አድርገህ “እሰይ- እሰይ” ማለት አለብህ። አለበለዚያ ግን “ፈጀኝ -ፈጀኝ” የምትል ከሆነ አይፈውስህም ብለው ምክር ይሰጡታል።


ሰውዬው የተሰጠውን ምክር በልቡ አኑሮ ወደ መጠመቂያው ይገባል። ሰዎቹ እንዳሉትም ጠበሉ ይፋጃል። ፈጀኝ- ፈጀኝ እንዳይል ፈውሱን ይፈልገዋል። እናም ከበሽታው መዳኑን እያሰበ፤ ነገር ግን ደግሞ ሁኔታውንም እየታዘበ “እሰይ- ፈጀኝ!. . . እሰይ ፈጀኝ!” አለ ይባላል። መቼም የጨነቀው እንዲህ በአንድ ራስ ሁለት ምላስ ቢያወጣም አይፈረድበትም።


እናላችሁ አንድ አዲስ ቀን በተጨመረልን ቁጥር የምናየውና የምንሰማው ሁሉ በልባችን የቋጠርናትን ቂም የሚያንጸባርቅ ሳይሆን አይቀርም ጥፋት በዝቷል። ልባችን በቅናት ከተወጠረ “ገጣሚዋ” እንዳለችው በጭንቃችን ጊዜ የደረሱልንን አዋላጆች ሁሉ ደም-በደም እንዳያደርጋቸው ያሰጋል። . . . በቅንነት ብንተላለፍ፤ በአንድነት እና በሰላም ብንተቃቀፍ፤ በመቻቻል መንፈስ ሆነን ብንተቻች ሳይሻለን አይቀርም። በትዕግስት ተቻችሎ መተላለፍን ያህል ነገር፤ መንገድ የመሰጣጣትን ያህል ትልቅ ነገር የለምና በዚህ የጭንቅ ወቅት “የማርያም መንገድ” የሚሰጠን ልበ-ሰፊ ሰው (መሪ) ያስፈልገናል። አለበለዚያ ግን ተኮራርፈን፣ ተጠላልፈን፣ ተዘጋግተን እንኳን በአንድ አገር በአንድ ትዳር ውስጥ መኖር ይከብደናል።. . . “የእልህ በር ሳይዘጋ ያድራል” የሚሏትን ተረት የምታስታውሰኝን አንዲት የጋብሮቮዎች ጨዋታ እንካችሁ ከመሰነባበቴ በፊት። . . . ሁለት ጋብሮቭ ሾፌሮች ጠባብ መንገድ ላይ ስለተገናኝ፤ አንደኛው የግድ መኪናውን ወደኋላ አንቀሳቅሶ የሌለውን መኪና ማሳለፍ ሊኖርበት ሆነ። ነገር ግን ወደኋላ በመንቀሳቀስ ቅንጣት ነዳጅ ማቃጠልን ሁለቱም አልፈቀዱምና አንዳቸውም ሳይንቀሳቀሱ ቀሩ። በዚህም መሀል አንደኛው ሾፌር “ቆይ አሁን ቁርጡን ሲያውቅ መንገዱን ይለቅልኝ የለ” ብሎ በማሰብ ጋዜጣ ዘርግቶ ማንበቡን ጀመረ።


ይሄኔ ነገሩ የገባው ሁለተኛው ሾፌርም ከእርሱ የባሰ ነበርና ምን ቢለው ጥሩ ነው? “ይቅርታ የኔ ወንድም ጋዜጣውን አንብበህ ስትጨርሰው ታውሰኛለህ” ብሎላችሁ እርፍ ቂ-ቂ-ቂ . . . እናላችሁ ዘንድሮ ከመተላለፍ ይልቅ መቆላለፍ የሚቀናበት አካሄድ በዝቷል። ቅንነት እየጎደለን፤ በልባችንም ቂም እያረገዝን ነው መሰል ምርመራ ሳያስፈልገን አይቀርም። ለዛም ሳይሆን አይቀርም የዘመናችን ወጣት ድምጻዊ፡-


“ካልተጣላ በቀር ካልራቀ ከነፍሱ፣
ደህና ዋል አይሆንም ለደህና እደር መልሱ።


ሲል “ያሌላ- ይሄ ሌላን” ያቀነቀነው . . . ለማንኛውም ቂማችንን አራግፈን፣ መጠላለፋችንን ትተን፤ የምንተላለፍበትን የተሻለ አኗኗር የምናይበትን ጊዜ አንድዬ በቅርቡ ያሳየን አቦ! ለወንበሩም፣ ለትዳሩም፣ ለስራውም፣ ለትምህርቱም፣ ለሩጫውም፣ ለኳሱም፣ ለመሄዱም፣ ለመቆሙም መተላለፍ እንጂ መጠላለፍን ምን አመጣው?. . . በሚያልፍ ጊዜ ውስጥ ከመጠላለፍ ይሰውረን።. . . ቸር እንሰንብት

 

ፍቅር ማደሪያ አጣ

ካልተረጋገጥን አንተላለፍም?

ካልተጠላለፍን አንረማመድም?

ካልተዘላለፍን አንነጋገርም?

ሰው በመሆን ሚዛን አንከባበርም?

ሰው በመሆን ጸጋ አንነባበብም?

ካልተነካከስን ወይ ካልተጠፋፋን

ካልተጎሻሸምን ወይ ካልተገፋፋን

ምነው ግን መሄጃው

መንገዱ እሚጠፋን?

        (“የተገለጡ ዓይኖች” ከተሰኘው የገጣሚ ሰለሞን ሞገስ መፅሐፍ የተወሰደ)

እንደምን ሰነበታችሁ ወዳጆቼ!. . . በቃ እንደው እኛ አፍሪካውያን በስልጣን ነገር የሙጥኝ ማለታችን እንዲህ ወንበር እስከሚወረወር እና እስኪሰበር ድረስ አይን አውጥቶ አረፈው?. . . ወይ የስልጣን ነገር፤ አንዳንዴ ሳስበው ፀሐፊው እንዳለው “ዋናው ነገር ስልጣንን መያዙ ሳይሆን፤ በስልጣን ላይ መሰልጠኑ ነው” የሚሻለው።. . . ምነው እንኳን በዚህ ሰሞን ለሰላሳ አንድ ዓመታት ኡጋንዳን ሰጥ-ለጥ አድርገው የመሯት ዩሬ ሙሴቬኒ እራሳቸው ላፀደቁት ህገ- መንግስት መገዛት አቅቷቸው፤ “እድሳት ልግባ” በማለታቸውም አይደል እንዴ ፓርላማ ውስጥ “ሪሲሊንግ” የተመለከትነው። እውነቱን ለመናገር ድብድቡ ምክንያታዊ ነው ማለት ይቻላል። እንደው በሰለጠነ መንገድ ሀሳብን ለማይቀበል መሪ (ፓርቲ) አንዳንዴም እንዲህ በቡጢ መግባባት ከተቻለ መሞከሩ አይከፋም መሰለኝ (ቂ-ቂ-ቂ)

እናላችሁ “ከአፍ ሲያመልጥ፤ እራስ ሲመለጥ” አይታወቅም ያሉ የመሠሉት የኡጋንዳ ፓርላማ አባላት ሰውዬው አሁን ላይ 73 ዓመታቸው በመሆኑ እንደ ህገመንግስቱ አንድ ለፕሬዝዳንትነት የሚወዳደር ሰው ዕድሜው ከ75 ዓመት ማለፍ የለበትም የምትለዋን ሀረግ አሻሽለው ለ2021 (እ.ኤ.አ) የምርጫ ፉክክር ሙሴቬኒን ሊያደርሷቸው ነበር። ዳሩ ምን ያደርጋል። “ከአይሆንም- ይሆናል” ጭቅጭቅ አልፎ የወንበር መወራወር ደረጃ እስኪደርሱ ተመልክተናል። (አይ -አፍሪካውያን መሪዎች ራሳቸው ለፃፉትና ላጸደቁት ህገ መንግስት መገዛት ሲያቅታቸው ምን ይባላል?

የዮሪ ሙሴቬኒን የዕድሜ ነገር ስመለከት በቅርቡ በቲቪና በሬዲዮ ከሚተዋወቁ የትራፊክ አደጋ ማስታወቂያዎች መካከል “የፍጥነት ወሰኑ 30 የሆነው በምክንያት ነው” አይነት ኃይለ-ቃል ተደጋግሞ የሚሰማበት ማስታወቂያ ትውስ አለኝ። . . . እናም ምን ለማለት ነው? ለአፍሪካውያን መሪዎች እንዲህ ቁርጥ ያለ የዕድሜ ወሰን ሲቀመጥ “ያለምክንያት አይደለም” (ያው እንደሚታወቀው እኛ ኢትዮጵያውያን ጨዋዎች ነን፤ ወንበር እስከመወራወር አንድረስም። ዳሩ እንወራወርስ ብንል ፍልጥ ይዘን ካልገባን በስተቀር የፓርላማችን መቀመጫ እንደው ሲያምረን ይቀራል። ቂ-ቂ-ቂ!. . . የኡጋንዳዎቹን በወንበር መወራወር የተመለከተ አንድ ወዳጄ ተደንቆ ምን ቢለኝ ጥሩ ነው? “እዚህ እኛ ዘንድ በቅጡ ቃላት መወራወር ዳገት ሆኖብናል እነዚህ ሰዎች ወንበር እንደካርታ ሲማዘዙ መመልከት ያስቀናል” ብሎኝ እርፍ ቂ-ቂ-ቂ!)

እኔ የምለው ግን አፍሪካውያን መሪዎች ዝም ብለው ተጨማሪ ዕድል እየተሰጣቸው ሲቀጥሉ ጊዜ የሰሞኑ የቢራ ዕጣ ፍለጋ - “በድጋሚ ይሞክሩ” አይነት ዕድል አላበዙትም ብላችሁ ነው?. . . እስቲ እዚህች’ጋ አንዲት ጨዋታ እንካችሁ። ሴትየዋ በባሏ ላይ ሌላ አይነት ልምምድ ጀምራ ኖሮ ምነው አንድዬ በደፋልኝ አይነት ስለት አስገብታለች። ታዲያ ዛሬ ድንገት ባልዬ ከውጪ እንደገባ፣ “ይሄንን ሾፌር ላባርረው ይገባል” ሲል በመደንፋት ሲናገር ሚስት እንደደነገጠ መስላ፣ “ምነው?” ከማለቷ ባል ሲመልስ፣ “ዛሬ ለሁለተኛ ጊዜ አጋጭቶ በአደጋ ሊገለኝ ነበር እኮ” ብሎ ስሞታውን ከማቅረቡ ሚስትየው ምን ብትለው ጥሩ ነው? “አይ አታባረው ባይሆን አንድ የመጨረሻ ዕድል ስጠው” ብላላችሁ እርፍ ቂ-ቂ-ቂ! ምን ማለቷ ነው? አንዴ እስኪጨርስህ ጠብቀው ማለቷ እኮ ነው ጓዶች!

አንድ ዕድል ስጠው ማለት? ይግደልህ ማለት ነው?. . . እናላችሁ አፍሪካ ውስጥ አንድ እድል ለመሪዎቻችን እየሰጠን ከተፈቀደው ዕድሜና ፍጥነት በላይ እንጋልባችሁ የሚሉን የበዙ ይመስለኛል። ለማንኛውም የስልጣን ገደብ ባይኖር እንኳን የዕድሜ ገደብ ልጓም መኖሩ ጥሩ ነው። የፍጥነት ገደብም ቢኖር እንደዛው።

ህዝቤ በአግባቡ ኑሮን ሳያጣጥማት፤ አነስተኛዋን በህይወት የመቆያ ዕድሜ ሲለማመን እየተመለከትን የአፍሪካ መሪዎች ግን በስልጣን ላይ ብቻ የሶስት ዲጂት ዕድሜን ለመቆየት ሲጣጣሩ ማየት ትንሽ “ፌር” ነገር አይመስልም። . . . እናላችሁ ለስልጣንም ሆነ ለፍጥነቱ ገደብ ቢኖረው መልካም ነው። አለበለዚያ ግን ኡጋንዳዎች በወንበር መወራወር እንደጀመሩት ሁሉ እያደር በድንጋይ ሊሆን ይችላልና ጠንቀቅ ማለቱ አይከፋም። እንደትራፊክ አደጋው ሁሉ የስልጣንንም አደጋ ለመከላከል “30 የሆነው በምክንያት ነው” የምንልባትን ዘመን ያምጣልን አቦ! . . . ቸር እንሰንብት!!!

 

በክፋት በዛቻ ጡጫ

ወገኔ ግራ ተጋብቶ፣

ትዕግስቱን አትንሳኝ ይላል

ከፍርሃቱ ተፈቶ።

እንበል እንጂ ግድ የለም፤

ትዕግስት ፍራቻ አይደለም።

ታግሶ ያለፈ ይበልጣል

ውሃ በወንፊት ይጠጣል።

     (እንዲል ባለቅኔ)

እንደምን ሰነበታችሁ ወዳጆቼ!. . . እኔ የምለው ድሮ-ድሮ “ትዕግስት ፍራቻ አይምሰልህ!” ይሏት አይነት ራስን ማስከበሪያ ዛቻ ነገር ነበረችም አይደል?. . . ይህውና ዘንድሮ የማንም አቦሬ አፍ- ዝም ብሎ እየተከፈተብን ስንቸገር ትዝ አለችን እኮ። . . . የምር ግን ዘንድሮ “ትዕግስት” የሚሉት ነገር በእህቶቻችን “ስምምነት” ላይ ብቻ የሚታይ ቅርስ ከሆነ የቆየ አልመሰላችሁም። . . . “አደም አትበል ቀደም ቀደም- ትሆናለህ ደም- በደም” የተባባልነው እኮ “የረጋ ወተት ቅቤ ይወጣዋል” የሚለውን በአፅንኦት ለማስተማር ነበር።

የትዕግስት መኖሪያ ከጠፋብን ቆይቷል። በተለይ መኪና በሚጋልቡ ሾፌሮች ዘንድ የትዕግስት አስፈላጊነት ደረጃዋ ከወረደ ሰነባብቷል። እኔ የምለው ግን የመኪና መሪ ሲይዙ ባህሪያቸው የሚለውጥበትና “አንቱ” ያልናቸው ሰዎች “አንተ” ሆነው የሚቀሉበት ምስጢር አልገባኝም። . . . ሰሞኑን በአንድ ታክሲ ውስጥ እየተጓዝኩ ነው። ወጣቷ ለሁለት ብር ከሰባ አምስት ሳንቲሙ መንገድ ሶስት ብር ለረዳቱ ሰጠችው። ቆየት ብላ የሃያ አምስት ሳንቲሟን መልስ ስትጠይቀው ረዳቱ ምን አላት መሰላችሁ፣ “አጠራቅመሽ 40/60ን ትሰሪበት መስሎሽ ከሆነ እንኪ” ሲል በመብቷ ላይ አላገጠ። ዝርዝር አጥቼ ነው የለ፤ እረስቼው ነው ይቅርታ የለ ዘሎ ዝርጠጣ ምንድነው?. . .  ልጅት ታዲያ ሴት አንበሳ ኖራ “አንተስ ስራና ልመናን ቀላቅለህ የኛን ሳንቲም ከምትቆራርጥ ምናለ ብትመልስልን” ብላ ታክሲውን ሳቅ አርከፈከፈችበት።

ይሄን አይነቱ እንካ - ሶላንቲያ ተፋፍሞ ወደዱላ ሊቀየር ምንም አልቀረውም ነበር። አንድ አባት መሀል ገብተው ነገሩን እንዲበርድ ባያደርጉት ኖሮ. . . እና ምን ልላችሁ ነው? ይቅርታ የለ፤ ልክ ነሽ የለ፤ መቻቻል ብሎ ነገር የለ፤ በቃ ምላስ እንዳመጣ መመራረግ የታክሲዎችን ያልተፃፈ የአሰራር ፈሊጥ ይመስላል። ደግሞ እኮ የሚገርማችሁ ይሄንን የሃያ አምስት ሳንቲም ጭቅጭቅ ያስነሳው ታክሲ ውስጥ የተለጠፈ ጥቅስ ምን ይላል መሰላችሁ?

 

ጭቅጭቁን ትተን ምነው ብንፋቀር

ሁሉም ቅርብ ወራጅ ነው ከፈጣሪ በቀር።

ኧረ ግድ የላችሁም ትዕግስት ፍራቻ አይደለም እና እርስ- በእርሳችን በትዕግስት እንተላለፍ። እውነቱን ለመናገር የትዕግስት ዋጋ ብዙ ነው። አንዳንድ ቀለም ቀመስ ወዳጆቻችን እኮ ወደው አይደለም “ትዕግስት ዘሯ መራራ፤ ፍሬዋ ግን ጣፋጭ ነው” የሚሉን። . . . አበውስ ሲተርቱ “የታገሰ ከሚስቱ ይወልዳል” ማለታቸው ቀላል ነው እንዴ?. . . ስለመታገስና ስለትዕግስት ባሰብኩ ጊዜ አንዲት ድንቅ የምትለኝ አነጋገር አለች። “ታጋሽ ሰው ውሃ በወንፊት ይዞ መሄድ ይቻላል። ዋናው ነገር ውሃው በረዶ እስኪሆን መጠበቁ ነው” ትላለች።

ማመናጨቅና ቁጣ የዘመኑ ምልክት እስኪመስሉ ድረስ እርዳታቸውን የጠየቅናቸው ሁሉ፤ አገልግሎታቸውን ፈልገን ደጃቸው የደረስን ሁሉ፤ መሪነታቸውን ፈልገን አቅጣጫ የጠየቅናቸው ሁሉ፤ ያወሩት ነገር አልገባ ያለን መሆኑን የገለጽንላቸው ሁሉ እየተነሱ በቁጣ የሚደነፉብን ለምን እንደሆነ አንድዬ ብቻ ነው የሚያውቀው። . . . ምናለ በትዕግስት ተነጋግረን ብንረዳዳ? “መልካም ምላስ ቁጣን ታበርዳለች” የምትለዋ የታላቁ መጽሐፍ ጥቅስ እኮ ቀላል መፍትሄ እንዳትመስላችሁ። ባይቻል እንኳን አለመቻሉን በለዘበ መንፈስ የሚያስረዳን ስናገኝ መልካም ነው። አለመቻሉንም፣ አለመሆኑንም፣ የጠየቅነው ነገር አለመኖሩንም ሆነ አለመፈፀሙን በሰከነ መንፈስ የሚያስረዳ ሰው ማግኘትም በራሱ መታደል ነው።

“ከታገሱት ሁሉም ያልፋል” ማለትስ ቀላል ሃይለ-ቃል ነው እንዴ?. . . በፍፁም አይደለም! ህይወት እንደው የክብ ሩጫ ናት። ህፃኑ ሲጎረምስ፤ ጎረምሳው ይጎለምሳል፤ ጎልማሳው ሲያረጅ፣ ያረጀው ደግሞ ወደማይቀረው ሞት ይሄዳል። አንዱ ሲሞት ደግሞ ሌላው ይወለዳል። ህይወት እንግዲህ የክብ ሩጫ ናት የምንለው ለዚህ ነው። . . . በሌላም በኩል ስንመለከተው በትዕግስት ጊዜውን ከጠበቅን እንዲህም ሲሆን ልናይ እችላለን። ዝናብ ዘንቦ ጎርፍ ሲመጣ አሶች ትላትሎችን ይመገባሉ። ውሃው በደረቀ ጊዜ ደግሞ የተገላቢጦሽ ይሆንና ትላትሎቹ አሶቹን ይበሏቸዋል። እናም ምን ለማለት ነው ከታገስን የኛ ጊዜ መምጣቱ አይቀርምና ስለክፋትና ስለቁጣ ባንጣደፍ ሳይሻል አይቀርም። ለምን ቢሉ ታጋሽ ሰው ውሃ በወንፊት ይቀዳልና።

እናላችሁ ትዕግስት ፍራቻ አይደለምና ትዕግስታችንን ተላብሰን ብንስተናገድ ምን ይመስላችኋል?. . . “ታጋሽ ሰው ውሃ በወንፊት መያዝ ይችላል፤ ዋናው ነገር ውሃው በረዶ እስኪሆን መጠበቁ ላይ ነው” የምትለዋን አባባል እስቲ በጋብሮቮው ቀልድ አሟጠናት እንሰነባበት።

አንድ ጋብሮቮው መንገድ ዳር ብርድ እያንዘፈዘረው እንደተቀመጠ ሌላ ሰው ይመጣል። “በዚህ አንዘፍዛፊ ብርድ እመንገድ ዳር ምን ገተረህ ጃል?” ብሎ ቢጠይቀው የጋብሮቮው መልስ ምን ሆነ? “ከግሮሰሪ የገዛሁት የብራዲ ጠርሙስ ለተሰበረብኝ፤ የፈሰሰው መጠጥ እንደበረዶ እስኪጋገርልኝ እየጠበቅሁ ነው” ብሎላችሁ እርፍ። . . . አንድዬ ብቻ ከግልምጫና ከጡጫ የራቀ፤ በትዕግስትና በመልካምነት የታጨቀ ዕድሜን አይንፈገን አቦ. . . ቸር እንሰንብት!!!    

 

የተስፋዬ ዛፉ፣

ሲከረከም ቅርንጫፉ፣

ሥሩ ሲነቃቀል፣

ጭላንጭል ስትዳፈን፣

ብርሃን ዓይኑ ሲከደን፣

አንጥፌ ደርቤ ማቄን፣

ዘንግቻት እንቁጣጣሽን፣

ዐደይ አበባ ዐደዬን፣

በድቅድቁ ተቀመጥሁኝ፣

ላለማሰብ እያሰብሁኝ፣

የልቤን ልበ-ባሻነት ገሰፅኩኝ፣

ተስፋ መቁረጥን ተስፋ አረኩኝ።

(ከገጣሚ ደበበ ሰይፉ፤ “ለራስ የተፃፈ ደብዳቤ” የተወሰደ)

         

እንደምን ሰነበታችሁ ወዳጆቼ!?. . . አዲሱን ዓመት እያሟሟቅነው ነው። “ሁሉም ለራሱ ሲል ዘመኑን በአዲስ መልክ መስራት አለበት” የሚል ወዳጅ ነበረኝ። . . . እውነት ነው ዘመናችንን ለበጎነት፣ ለትጋትና ለጥረት፣ ለተስፋና ለውጤት ካላበጀነው በስተቀር ዘንድሮ ጨውነት ይልቅ ድንጋይነት በዝቷልና ተወርዋሪ ከመሆን ይሰውረን።

አንዲት አገርኛ ብሂል አለች፤ “ጨው ሆይ ለራስህ ስትል ጣፍጥ፤ አለበለዚያ ግን ድንጋይ ነው ብለው ይወረወሩሃል” ትላለች።  . . . አንድዬ ብቻ ድንጋይ ተብለን ከመወርወር ይሰውረን አቦ!. . . አዲስ ነገር በጣም ደስ ይላል። አዲስ ዓመት ሲመጣ ደግሞ ይበልጥ ያድሳል። ዓመቱ ገና ከመጀመሩ ምንም እንኳን የምንሰማውና የምናየው ነገር ባያምርም ገጣሚው እንዳለው “ተስፋ መቁረጥንም ቢሆን ተስፋ ማድረጉ” ሳይሻለን የሚቀር አይመስለኝም።

መቼም እንደዘንድሮ በየመስኩ “ጨው” ናቸው ብለን ያስቀመጥናቸው ሰዎች “ድንጋይ” ሆነው የተገኙበት ጊዜ አጋጥሞን የምናውቅ አይመስለኝም። በተሰጣቸው ስልጣን ላይ ጨው ይሆናሉ ሲባሉ ድንጋይ፤ በተሰጣቸው ኃላፊነት ላይ ጨው ይሆናሉ ሲባሉ ድንጋይ፤ በተሰጣቸው ወንበር ላይ በኃላፊነት ይተጋሉ ስንላቸው በተላላፊነት ሲተጉ የታዘብናቸው በርክተዋል።. . . እናም “ጨው ሆይ ለራስህ ስትል ጣፍጥ፤ አልያ ግን ድንጋይ ነው ብለው ይወረውሩሃል” ተብሎ እንደተፃፈው ከህግና ከስርዓት ውጪ ለሚከሰት ነገር ሁሉ ድንጋይነት እና ጨውነት በጉልህ እየታዩ ነው።

ታላቁ መጽሐፍ “እናንተ የምድር ጨዎች ናችሁ” ይላል። የህይወት ማጣፈጫዎች፣ የመልካም ስብዕና ማሳያዎች፣ ከምድር ጥግ እስከምድር ጥግ በጥንካሬ የመገኘትን ምስጢር ሲናገር መሆኑ ነው። . . . በዘመናችን ደግሞ ጨውነት ድንጋይ ተብሎ ከመወርወር ያድናልና በየተሰማራንበት መስክ ጨዎች እንሁን። ፍትህን ለተጠማ ሰው ፍትሃዊ መሆን ጨውነት ነው። ዕውቀትና ጥበብን ለሚፈልግ ሰው ጥበብን ማካፈል ጨውነት ነው። መንገድ ለጠፋው ሰው መንገድን ማሳየት ጨውነት ነው። ተስፋ ለሌለው ሰው ተስፋን መስጠት ጨውነት ነው። አቅም ለሌለው ሰው አቅም መሆን ጨውነት ነው። . . . እናም ድንጋይ ሆነን እንዳንወረወር ጨው ለመሆን እንጣር።

ሁለት ጎረቤታማቾች ስለባሎቻቸው እያወሩ ነበር። አንደኛዋ፤ “ባለቤትሽ ብርጭቆ በማይጨብጥበት ጊዜ ምን ያደርጋል?” ስትል ጠየቀች። ያገኘችው መልስ ምን ቢሆን ጥሩ ነ ው? “ምን እሱ እቴ ብርጭቆ ካልያዘ ጠርሙሱን ይዞ ይገኛል” ብላላችሁ እርፍ ቂ-ቂ-ቂ! . . . እንዲህ ነው እንግዲህ አንዳንዶች ሙስና አይሰሩም በሚባሉበት ጊዜ ሙስና ሊያሰሩ ይችላሉ። በስልጣናቸው አይባልጉም በሚባሉበት ጊዜ በስልጣናቸው በኩል ሌላ ሰው እንዲባልግ ሊፈቅዱ ይችላሉ። ድንጋይ አይወረውሩም ሲባሉ ድንጋይ የሚያወራውር ነገር ሲናገሩ ይሰማሉ። ኧረ እነሱ እንደዚህ አይወርዱም ስንላቸው፤ ድንገት ወርደው ሊያዋርዱን ሁሉ ይችላሉ። እናም ምን ለማለት ነው?.  . .  ከጨውም አሞሌ ጨው፤ የተፈጨ እና በአይኦዲን የበለፀገ፤ ጠጣር ጨው፤ የተጣራና ያልተጣራ ጨው ተብሎ ደረጃ ሊወጣለት ይችላልና ምርጡን ጨውነት አንድዬ ያድለን አቦ!. . . እስኪ ደግሞ ከመሰነባበታችን በፊት የሰሞኑ ሁኔታችንን ጨውነት በተሞላበት ቅኔ እንግለጸው፤

ጠምጄ ነበር ልዘራ ዳጉሳ፣

ለካስ እረስቼው ዘር የለኝም እሳ።

ቸር እንሰንብት!!!

 

ዓለማዊ ምኞት ልብን ስቅል አርጎ

ይነሳል እፎይታ

ሲለማም ላንዳፍታ፣ ቢጠፋም ባንዳፍታ

በበረሃ ’ሸዋ  እንዳረፈ በረድ፣

ተቁለጭልጮ ጭልጥ፣ ብን ይላል እንዳመድ።

(ከአርቲስት ተስፋዬ ገሰሰ “መልክአ ዑመር” የግጥም መድብል የተወሰደ)

እንደምን ሰነበታችሁ ወዳጆቼ!?. . . እነሆ መስከረም ጠባ፤ አዲስ ዓመት ሆነ። እስኪ ደግሞ ቸር የምናይበት መልካሙን የምንሰራበት ዓመት ያድርግልን አቦ! ውጤቱ ላይ ብቻ ሳይሆን ሂደቱ ላይም የምናተኩር ያደርገን። መቼም እንደአምናና ካቻምናው “የትም ፍጪው ዱቄቱን አምጪው” በሚል ብቻ ውጤት ተኮር (ያውም በሪፖርት ብቻ የሚታይ ውጤት የምናተኩር) ሆነን ስንት ነገር ማጣታችንን እንደሀገር ሳትታዘቡ አልቀራችሁም።

ውጤቱን ከሂደቱ ነጥሎ ማየት መዘዙ ብዙ ነው። ያልተለፋበትን፣ ያልተደከመበትን፣ ያልተጣረበትን ውጤት እንዲያው ባቋራጭ ለማግኘት መሟሟቱ በጣም ያስተዛዝባል። እናም በብዙ መልኩ አሰራራችን ሁሉ ሂደት ሰወር፤ ውጤት ተኮር በሚል ብቻ ከተቃኘ ነገራችን ሁሉ ከንቱ ነው።

እንካችሁማ ጨዋታ፤ ተማሪው በመምህሩ እየተጠየቀ ነው። መምህር “ለመሆኑ ወደ መንግስተ-ሰማያት ለመግባት ምን ማድረግ አለብን?” ይጠይቃሉ። ጮሌው ተማሪም ሲመልስ ምን አለ መሠላችሁ? “መሞት አለብን!” እርፍ ነው እንግዲህ. . . እናላችሁ መልካም ስራ መስራት አለብን የለ፣ የጽድቁን መንገድ መያዝ አለብን ብሎ ነገር የለ- ዘው ብሎ መሞት ብቻ መንግስተ-ሰማያት እንደሚያስገባን ማመን ከጀመርን ችግር አለ ማለት ነው። ምክንያቱም ከውጤቱ በላይ ሂደቱ ወሳኝ ነውና።

አንዳንድ ሰው አጋጥሟችሁ አያውቅም እድሜው ለአቅመ አዳም ደርሶ፤ ሁሉ ነገር ሙሉ ሁሉ ነገር ዝግጁ ሆኖለት  ሲያበቃ “ቆይ ግን ለምን አታገባም?” ስትሉት ምን ይላችኋል መሰላችሁ?. . . “ዘንድሮ ሴት እንጂ ሚስት የሚሆን ሰው የታለና?” ሲል ያፈጥባችኋል። ዳሩ ምን ደርጋል ይሄ ሰው አንድም ቀን በፍቅር የቀረባትም ሆነች ለትዳር የጠየቃት ሴት የለችም። እናም ሂደቱን ሳያስቡ ውጤቱ ላይ ማተኮር ምን ዋጋ አለው?

እናላችሁ ምን ለማለት ፈልጌ ነው? ሚስት ሳይፈልጉ፤ አንዲት ቆንጆ ሳያባብሉ፣ ልዘርጋልሽ፣ ልነጠፍልሽ ሳይወጣቸው፣ ለሻይ ቡና የሚሆን ጊዜ የሌላቸው ሰዎች ድንገት እየተነሱ “ዘንድሮ ሴት እንጂ ሚስት የሚሆን ሰው የታለና!” ማለት ከጀመሩ ነገር ተበላሸ ማለት ነው። ለምን ቢባል ሚስት ለማግኘት ሂደትን እንጂ “ውጤት ተኮር” አካሄድን መከተል የትም አያደርስምና።

አሪፍ ውጤት የሚፈልግ ተማሪ ወጥሮ ማጥናትና ትምህርቱን በአግባቡ መከታተል እንዳለበት ሳይታለም የተፈታ ነው። ነገር ግን እንደው በደፈናው “ውጤት ተኮር” እየተሆነ ሳይለፉና ሳይደከሙ አንደኛ ለመውጣት መሻት የውጤቱን እውነተኛነት ጥያቄ ውስጥ የሚጥለው ይሆናል። ግማሽ በመቶ ሳይጥሩ መቶ በመቶ ውጤት መጠበቅ ምን የሚሉት ምኞት ነው? ዘንድሮ መቼም ቢ.ፒ. አርን አንሻፈን እየተጠቀምንበት ከሂደቱ ይልቅ ውጤቱ ይሻላል እያልን ከስንት ነገራችን በአቆራራጭ ደላሎች እጅ ወደቀ መሰላችሁ።

አባቶች “ቀልደኛ ገበሬ በሰኔ ይሞታል” የሚሏት ተረት አለች። እውነት ነው ማረስና መለስለስ የገበሬ ተግባር ነው። ቀጥሎ መዝራት መኮትኮትና ሲበቅልም ምርቱን ማፈስ (ማጨድ) የተገባ ነው። ነገር ግን ሳያርሱ፣ ሳይዘሩ፣ ሳያጭዱም እንዲያው ዝም ብሎ ምርት መጠበቅ፤ ሂደቱን ትቶ ውጤቱን ማለት ምን ዋጋ አለው?

የአገራችን ታሪክ፣ አንድነትና ባህል እዚህ ደረጃ የደረሰበትን ይህ ትውልድ ማወቅ አለበት። አባቶቻችን የከፈሉትን መስዋዕትነት፣ የወጡትን ዳገትና የወረዱትን ቁልቁለት ከታሪክ ካልተረዳን፤ የተሰው ወገኖቻችንን “ኢትዮጵያንና ኢትዮጵያዊነትን ለማጽናት የወደቁትን ቀደምቶች ልፋት ካላደነቅን “ታላቋን ኢትዮጵያ” መቀበል እጅግ ይከብደናል። የአሁኗ ኢትዮጵያ የአባቶቻችን የትግልና የመስዋዕትነት ውጤት ናት። ዳሩ ግን ይሄን ባለመረዳት አገራችን በቅርቡ የተሰራች የሚያስመስሉ “ውጤት ተኮራሞች” ብዙ ናቸው። እንደዚህ አይነት አስተሳሰብ ያላቸውን ሰዎች “ሂደት ሰወር”፤ ውጤት ተኮር ልንላቸው እንችላለን።

በቤተሰብ ደረጃም ቢሆን ልጆቻችን አሁን ያላቸው ጥሩ ነገር ሁሉ እንዴት እንደመጣ ቢያውቁት ዋጋውና ክብሩ ከፍ ማለቱ አይቀርም። የሚኖሩበት ቤት፣ የሚተኙበት አልጋ፣ የሚለብሱት ልብስና የሚማሩበት አሪፍ ትምህርት ቤት ሁሉ ወላጆች ጥረው ግረው፣ ለፍተው በሚያመጡት ገንዘብ የተገኘ መሆኑን ልጆች ማወቅ አለባቸው። አለበለዚያ ግን ልጆች በእጃቸው ባለው ምቹ ነገር ላይ ብቻ ካተኮሩ ነገሩን ሁሉ አቅልለውት “በእጃቸው ያለን ወርቅ እንደመዳብ ሊቆጥሩት ይችላሉ”. . . ይህም በመሆኑ ውጤት ለማግኘት፤ የተሻለ እርቀት ለመሄድ፤ ቋሚና ቀጣይነት ያለው ስራን ለመስራት፤ በሰሩት ስራ እርካታና ደስታን ለማግኘት ሲባል፤ ከውጤቱ ባልተናነሰ ሂደቱም ቢተኮርበት መልካም መሆኑን ማስታወስ ተገቢ ነው። መልካም አዲስ ዓመት . . .ቸር እንሰንብት!!!   

መስኮቴን ከፍቼ ስቃኘው ዙሪያዬን፣

ቢራቢሮ ማየት ያሰኘዋል አይኔን፤

ዳሩ ምን ዋጋ አለው ቢራቢሮ ቢሉ፣

አንዲት ፅጌረዳ አበባ ሳይተክሉ።

     (ከገጣሚ ሰለሞን ሞገስ “የተገለጡ ዓይኖች” የግጥም መድብል የተወሰደ)

እንደምን ሰነበታችሁ ወዳጆቼ!?. . . ሰውዬው የወረዳ መሪ ለመሆን የምርጫ ቅስቀሳ በማካሄድ ላይ ነው አሉ። ውሃም አስገባለሁ፤ መብራትም አስገባለሁ፤ ስኳርም አስልሳለሁ፤ መንገድም አስገነባለሁ ድልድይም አሰራለሁ. . . ወዘተ እያለ በደማቅ የምርጫ ቅስቀሳ ወቅት ቀበጣጠረ። ሰውዬው ከገባው ቃል ሁሉ ግን የወረዳዋን ነዋሪዎች ግር ያሰኛቸው ወንዝ በሌለበት ድልድይ አሰራለሁ ማለቱ ነበር። ይሁንና ከዓመታት በኋላ መብራቱ ቀርቶ፤ ውሃውም ቀርቶ፤ ስኳሩም ቀርቶ፤ መንገዱም ቀርቶ ድልድዩ ብቻ ተሰርቶ ተጠናቀቀ። እናም በምረቃው ላይ አገረ ገዢው ተገኝተው ድልድዩን ከመረቁ በኋላ ምን ጠየቁ መሰላችሁ? “ድልድዩስ ተሰራ፤ በዚህ አካባቢ ግን አንዳችም የሚፈስ የወንዝ ምልክት አለማየቴ ለምን ይሆን?” ከማለታቸው የወረዳው ተመራጭና ቀደም ብሎ በድለላ ይተዳደር የነበረው ካድሬ ምን ቢመልስ ጥሩ ነው? “ጌታዬ በቀጣዮቹ ዓመታት ደግሞ ወንዙን እንሰራዋለን” ብሎላችሁ እርፍ ቂ-ቂ-ቂ! ይሄኔ ነው ታዲያ የአገራችን ሰው “ላም ባልዋለበት ኩበት ለቀማ” ሲል የሚተርተው።

ዘንድሮ በብዙ ነገራችን የምንሰራው ሌላ የምንጠብቀው ውጤት ሌላ፤ የምንዘራው ሌላ ለማጨድ የምንጓጓው ሌላ፤ የምንማረው ሌላ የምንመረቀው በሌላ፤ የተነሳንበት ዓላማ ሌላ የምንደርስበት “ኢላማ” ሌላ፤ ለመሆን የምንፈልገው ሌላ የምን ሆነው ዳግም ሌላ፤ አድርጋችኋል ተብለን የሚቀመጠው ደረጃ ሌላ ኑሯችን ያለበት ቁልቁለት ደግሞ ሌላ እየሆነብን ነገራችን ሁሉ የአራምባና ቆቦን ያህል ከተለያየ ሰነባብቷል ማለት ይቻላል።

ለዚያም ነው መሰለኝ ገጣሚው “አበባ ሳንተክል ቢራቢሮ መናፈቃችን” እየጠቃቀሰ በአሽሙር የሚቆነጠን። የምር ግን ዓመታዊ እቅዳችንና የአፈፃፀም ውጤታችን ቢመረመር እኮ ልክ እንደአብዛኛቹ የመንግስት መስሪያ ቤቶች ወጪ በአካፋ፣ ገቢ በማንኪያ፤ አይነት እየሆነ ነገሩ ሁሉ “ላም ባልዋለበት ኩበት ለቀማ” ስንዳክር መክረማችንን ያሳይ ነበር።

እንደው ሞክሮ መሳሳት ወይም ሳይሳካልን ቢቀር እንኳን ምንም አልነበረም እኮ፤ ሕዝቤ ግን መሞከር የለ፤ መልፋት የለ፤ መጣር የለ ብቻ “ውጤት ተኮር” እየተባለ ነገራችን ሁሉ “ከየትም ፍጪው ዱቄቱን አምጪው” ላይ በማተኮራችን “አቋራጭ ፈላጊዎች” የበዙ አልመሰላችሁም?. . . እናም “ላም ባልዋለበት ኩበት ለቀማ” ማለት እኮ ቀላል ተረት አይደለም። እግር ለሌለው ውድ ጫማ ምኑ ነው?. . . አይነ ስውር ለሆነው ሰው ቴሌስኮ ምኑ ነው? በተማረበት ዘርፍ ስራ አጥቶ ስራ የሚፈልግን ሰው ስለስራ ፈጠራ መምከር ምንድነው?. . . መልካም አስተዳደር እንዳልሰፈነ እየታወቀ ነጋ ጠባ ስለመልካም አስተዳደር አስፈላጊነት ብቻ መደስኮስ ከተግባር ውጪ ምን ፋይዳ አለው?. . .ሁሉም ነገራችን “ላም ባልዋለበት” ማለት እንግዲህ እንዲህ ነው።

ወደትምህርት ቤት የምንልካቸው ልጆች የተሻለ ይማራሉ፤ ሥነምግባር ያውቃሉ፤ መታዘዝን ይለምዳሉ ብለን ዘርዝረን ሳናበቃ የእሳት ልጅ አመድ ሆነው ቁጭ ሲሉ ምን ይባላል? ምንም!. . . ልጁ ብዙ ብር በሚከፈልበት ትምህርት ቤት እየተማረ ነው። ይሄኔ አባቱን እንዲህ ሲል ይጠይቀዋል።

ልጅ፡- “አባዬ አንተን የፈጠረህ እግዚአብሔር ነው አይደል?”

አባት፡- “አዎ የኔ ልጅ”

ልጅ፡- “እኔንም የፈጠረኝ እርሱ ነው?”

አባት፡- “በትክክል!”

ልጅ፡- “አፈጣጠሩን እያሻሻለ ነው በለኛ” ብሎላችሁ ቁጭ!

እንግዲህ የትውልዱ መንገድ ይሄን ይመስላል። እኛ ለፍሬ እንዘራዋለን - እርሱ ለጥሬ እየሆነ ነገራችንን ሁሉ “ላም ባልዋለበት” አስመስሎታል። አንድዬ ብቻ ልብ ይስጠን!

ከዚህ ቀደም ተጨዋውተናትም ቢሆን ለዛሬ ወጋችን ግድ የለም እንድገማት፤ ሙላህ ኑስሩዲን ከቤቱ በራፍ ላይ ካለ የመንገድ መብራት ስር አንዳች ነገር በመፈለግ ተጠምዷል። ይሄን ተግባሩን የተመለከተ አንድ የነስሩዲን ጎረቤትም ጠጋ ይልና “ወዳጄ ኑስሩዲን ምን ጠፍቶህ ነው የምትፈልገው?” ሲል ይጠይቀዋል። “የጣት ቀለበቴ ወድቆብኝ እየፈለኩት ነው” ነስሩዲን ይመልሳል። በጠፋው ዕቃ ክፉኛ የደነገጠው የነስሩዲን ጎረቤትም ፍለጋውን ተቀላቅሎ ለብዙ ደቂቃዎች በመንገዱ መብራት ብልጭ የሚል ወርቅ ይፈልግ ጀመር። ትንሽ ቆየት ብሎ ግን ጎረቤትየው፣ “ለመሆኑ የጣት ቀለበትህን እዚህ ስለመጣልህ እርግጠኛ ነህ?” ሲል ይጠይቃል። ለዚህ ጊዜ ሙላህ ኑስሩዲን ምን ቢመልስ ጥሩ ነው? “ለነገሩማ የጣት ቀለበቴ የጠፋብኝ በመኝታ ክፍሌ ውስጥ ነው።” ጎረቤቱ ተገርሞም፤ ተናዶም፣ “ታዲያ እዚህ ስለምን ትፈልገዋለህ?” ሲል ከመጠየቁ ያገኘው ምላሽ ይበልጥ ጨጓራ የሚልጥ ሆኖ እናገኘዋለን። ነስሩዲን እንዲህ አለ፤ “ምክንያቱም መኝታ ቤቴ ውስጥ መብራት የለም። እዚህ ደግሞ እንደምታየው የመንገድ መብራት ስላለ እዚህ ብፈልገው ይሻላል ብዬ ነው” ብሎላችሁ እርፍ. . . ይሄንን አይነቱን ተግባር ነው ታዲያ “ላም ባልዋለበት ኩበት ለቀማ” የምንለው።

ለማንኛውም በምናቅደው ልክ ከሰራን፤ በምንናገረው ልክ ከኖርን፤ በምንማረው ልክ ካጠናን፤ በምንገባው ቃል ልክ ታማኝነታችንን ካሳየን፤ ልንደርስ ባሰብንበት ግብ ልክ ካለፋን የማይመጣ ውጤት የለምና እንበርታ!. . .። እናም መጪው አዲስ ዓመት በልካችን አቅደን በልካችን የምንሰራበት፤ የዘራነውን የምናጭድበት የተመኘነውን የምናገኝነበት ይሆን ዘንድ ላም ባልዋለበት ኩበት ለቃሚዎች ከመሆን አንድዬ ይሰውረን አቦ!. . . ቸር እንሰንብት!!!   

 

ሥነ-ህይወት

እጅግም አትጣፍጥ-እጅግም አትምረር

ከቻልክ አመጣጥነው - ሁለቱንም ነገር

ይልቅ ሁን ሚጥሚጣ - ወይ ደግሞ በርበሬ

“ጣፋጭ አቃጣይ” ነው - የሚወደድ ዛሬ።

(© በርናባስ ከበደ)

 

እንደምን ሰነበታችሁ ወዳጆቼ!?... ምነውሳ ከዚህም ከዚያም መንደር ነገር የሚደረድርና እሣት የሚያቀጣጥለው በዛ እኮ!... የምሬን ነው፤ ሰውዬው በዓለም የፍልስፍና መዝገብ ውስጥ ቁጥር አንድ ተጠቃሽ ነው። የወጣቶችን አዕምሮ በአቴንስ አደባባዮች ላይ መፍታትና ማፍታታት ያወቀም ጭምር ነው። ታዲያ ይህ በበርካቶች ዘንድ የሚወደድና ብዙ ተከታዮችም ያሉት ፈላስፋ በቤቱና በአስፋልቱ ሲታይ የተለያየ ሰው ነበር። በጠዋት ከቤቱ እየወጣ ተመስጦ በማሰብና ፍልስፍናዊ ጥልቅ አስተሳሰቦቹን ለሌሎች ሲያጋራ፤ እንዲሁም በአንድ ጉዳይ ላይ ከሌሎች ጋር ሲወያይና ሲከራከር ውሎ አመሻሽ ላይ ወደ ቤቱ ይገባል። ቤት የምትጠብቀው “አለቃው” (ሚስቱ መሆኗ ነው) ግን በነገር እሣት ተሞልታ የምትጠብቀው አርድ አንቀጥቅጥ ክፉ ሴት እንደነበረች በታሪኩ ሰፍሯል። እናም የሚያውቁት ሰዎች ምናለበት ከዚህች ጨቅጫቃ ሴትዮ ተለያይተህ ህይወትህን በነፃነት መኖር ብትጀምር የሚል ሀሳብ ሲያቀርቡለት ምን መለሰ መሰላችሁ? “የሷ ባህሪይ ነው እኔን ከቤት እያስወጣ የአደባባይ ፈላስፋ ያደረገኝ” ብሎላችሁ እርፍ ቂ… ቂ… ቂ… (ይሄኔ ነው ታዲያ ገጣሚው እንዳለው ዘመኑ የሚፈልገው “ጣፋጭ አቃጣይ ነው” እንድንል የሚያስገድደን አይሆንም?) … ይህ ፈላስፋ አከል አድርጐም እንዲህ ብሏል፤ “ትዕግስት ጥሩ ነው። እሣትን መታገስ የቻለ በብርድ ውስጥ መኖር ይችላል” ይህ ባለታሪክ ታላቁ ፈላስፋ ሶቅራጥስ ነው።

 

እናላችሁ በግራም በቀኝም አናዳጅና አቃጣዮች በዝተው፤ ነገር ቆርጠው ሲቀጥሉ እየታዘብን አለነው። እናም ያለልክ መናደድ መንገብገቡ ጨጓራን ከማሳጣቱ በቀር ምን ጥቅም ይኖረዋል። አንዲት የፈረንጆች አባባል ትውስ አለችኝ። በግርድፉ ስንተረጉማት እንዲህ ትላለች፤ “በነገሮች ላይ ሁሉ ብስጭትና ንዴት ምንም መፍትሄ አይሆንም። እንዲያውም ምንም ነገር ከመገንባት ይልቅ በንዴት ጊዜ የነበረንም መልካም ነገር ሁሉ ይፈራርሳል” ትላለች። እና ምን ለማለት ነው?... ሌላው ቢቀር ያስገነባነው ቤትና ፎቅ ባይፈርስ እንኳን በደህና ጊዜ ጠግነን ያቆየነው ጤነኛው ጨጓራችን በመላላጥ ብዛት እኛን እንዳያፈርሰን ስንል አቃጣዮቻችንን ማጣፈጫ አድርገን ወስደናቸዋል እንላለን።

 

ለነገሩማ ሀበሻ የሚያቃጥል ነገር እንደሚወድ የታወቀ ነው። ለዚህም ምስክርና ምሳሌ ጥቀስ ካላችሁኝ የበርበሬና የሚጥሚጣ ወዳጅነቱን መመልከቱ በቂ ነው። (አንዳንድ ሰው ግን አይገርማችሁም በርበሬ እየበላ በቃሪያ ሲያጣጥም ምን ይባላል?) አንዲት እናት “ይሄ ልጅ አቃጥሎ ሊደፋኝ ነው” ብላ የገዛ ልጇን ስታማርር ከሰማችሁ በእርግጠኝነት ይሄንን ልጇን ከሌሎቹ ልጆች በተለየ ትወደዋለች ማለት ነው። ለምን ከተባለ ዘንድሮ የሚወደደው “ጣፋጭ አቃጣዩ ነውና” ነው መልሴ። እናላችሁ ዘንድሮ የሚያቃጥለን ኑሮ እየከበደ ቢመጣም እኛም የግዳችንን ወደነው ኑሮን የሙጥኝ እንዳልን አዲሱ ዓመት ደረሰ ማለት ነው።

 

ከሁሉም-ከሁሉም በመግቢያችን ላይ የጠቀስነው ታላቁ ፈላስፋ ሶቅራጥስ አንዲት ተናገራት የተባችው ነገር በ“ጥበብ አንድ” መፅሐፍ ላይ ተከትባ ማንበቤ ትዝ ትለኛለች። ፈላስፋው እንዲህ ይላል፣ “ባለስልጣን ማለት የራሱን ፍላጐት መቆጣጠር የማይችል፣ ነገር ግን የህዝብን ፍላጐት መቆጣጠር የሚፈልግ ሰው ማለት ነው”… እንዲህ ልክ-ልካችንን እንነጋገር እንጂ ጐበዝ። ይኸውና ከሰሞኑ ስንቱ ወደ እስር ቤት የተወረወረውስ የኛን መሠረታዊ ፍላጐት ተቆጣጥሮ የራሱን ልቅ ፍላጐት ሲያራውጥም አይደል እንዴ?... “አልጠግብ ባይ ሲተፋ ያድራል” ያሉት አባባል እዚህች’ጋ መታወስ ይኖርበታል። በቀላሉ ማግኘት የሚገባንን ተንገላተንና ብዙ ውጣ ውረድ አይተን ስናገኘው ደስ ይለናል። ለምን ቢባል ድካማችን ሁሉ እንደጣፋጭ አቃጣይ ይወደዳልና ነው።... የቺክስ ነገር ቢሆን ትንሽ አንከራተውን ካልሆነ እንዲህ በቀላሉ የሚገኘውን “በእጅ ያለ ወርቅ እንደመዳብ ይቆጠራል” ብለንስ አይደል እንዴ የሚያንከራትተንን ፍለጋ ስንሮጥ የምንታየው።

 

እናላችሁ መቼም እኛም እርም አያውቀን ከበደሉን ጋር፣ መሠረታዊ ፍላጐታችንን ካሳጡን ጋር፣ የመናገር መብት ሰጥተው ከማያናግሩን ጋር፣ እያወቅናቸው ከማያውቁን ጋር አብረን መኖራችንን ቀጥለናል። ለምን ቢባል “ዘንድሮ የሚወደደው ጣፋጭ አቃጣዩ ነውና”… ከመሰነባበታችን በፊት ግን እስቲ ደግሞ ፊት-ለፊት ያቃተንን በቅኔ ተናግረነው ይውጣልንሳ…

 

አሸር-ባሸር በልቶ ሆዴን ከማለት፣

ጦም ውሎ ጦም አድሮ ጥሩ መሸመት።  

   

ቸር እንሰንብት!!!

 

የወዳጅ ደንቆሮ ብዙ ነው መዘዙ

እጠቅማለሁ ብሎ ይጎዳል በብዙ።

ከደንቆሮ ወዳጅ ብልሁ ጠላት

ይሻላል ተብሏል ጥንቱን ሲተረት።

     (ከከበደ ሚካኤል፤ “ታሪክና ምሳሌ- አንድ” መፅሐፍ የተወሰደ)

እንደምን ሰነበታችሁ ወዳጆቼ!?. . . አንዲት ወግ ማሳመሪያ ተረት አለች። “ኧረ በከንቱ ማን ሊሰማ ነው ጩኸቱ” ትላለች። የምር ግን ለስንቱ ነገር በከንቱ ስንጮኽ ከረምን?. . . ብለነው ብለነው የሚሰማን አጥተን፤ ነገሩ ውሎ አድሮ ደድሮና ተከምሮ ሲታይ ጩኸታችንን ቀምቶ የሚያቀልጠው አልበዛም እንዴ? ኧረ የመልካም አስተዳደር ችግር በዝቷል፤ ኧረ የአሰራር ብልሹነት ሰፍኗል፤ ኧረ ማጭበርበር አይሏል፤ ኧረ ኃላፊነትን በሚገባ መወጣት ድሮ ቀርቷል፤ ኧረ የሙስናው  ግዛት ሰፍቷል ስንል ማን ሰማን? ማንም። ይህው አሁን ጩኸት በዝቷል።

ብለነው ብለነው የተወነውን ነገር

ባሏ ዛሬ ሰምቶ ታንቆ ሊሞት ነበር

ያለው ማነው?. . . እናላችሁ ምን ለማለት ነው?. . . እኛ ስንናገረው የፀረ ሰላም ኃይሎች ንግግር ነው እየተባለ። እኛ ስንጠይቅ የፀረ- ልማት ኃይሎች ጥያቄ ነው እየተባለ። እና ስንጮኸ ፀረ መንግስት አላማ ያላቸው ሰዎች ጩኸት ነው እየተባለ ውሎ አድሮ ከእኛ በላይ መጮኽ ሲጀምሩ ምን እንበለው?

የሚቀርበው ሪፖርት የሀሰት ነው ስንል፤ የሚሰጠው ውጤት ውሸት ነው ስንል፤ የተዘረዘረው የኢኮኖሚ እድገት የኑሯችንን ደረጃ የሚገልፅ አይደለም ስንል፤ አስራ ምናምን በመቶ የሚባለው እድገት እንቶ ፈንቶ ነው ስንል የሚሰማን ጠፍቶ ይህው ጊዜ ሁሉን ነገር እንደመስታወት ማሳየት ጀመር መሰለኝ።

እናላችሁ ገጣሚው እንዳሉት “ከደንቆሮ ወዳጅ ብልህ ጠላት ይሻላል” ተብሏልና ጎበዝ በደንቆሮዎች ሪፖርት፣ መላምትና የተንሳፈፈ ውጤት ላይ ተመርኩዘን የምንሰራው ስራ እያስተዛዘበን ነው። እናም አንድ ወዳጄ አዘውትሮ የሚናገራትን ጥቅስ እዚህች ጋ እነሆ፣ “የአይጥ ምስክር ድንቢጥ” ይላል። . . . እኛ ያልነውን ብቻ የሚደግም ባልደረባ፤ እኛ የውደድነውን ብቻ የሚያፀድቅ የስራ አጋር፤ እኛ የተመቸንን ብቻ የሚያሳልፍ ኃላፊ ምን ያደርጋል። ይዘን የመጣነውን እቅድ መዝኖና ፈትሾ፤ አሽቶና አሻሽሎ የሚሰራ ሰው ቢገኝ መልካም ነው። አለበለዚያ ግን የጠቀመን እየመሰለን በቀላሉና ባቋራጩ መንገድ የሚያካልበን ሁሉ እንደደንቆሮው ወዳጅ መዘዙ ብዙ ነው።

ሰውዬው ድንገት ከየት እንደመጣው ባልታወቀ ገንዘብ አዲስ መኪና ገዛ፡፤ እናም የሆዱን በሆዱ ይዞ አዲሷን መኪና እንዲባርኩለት ወደነፍስ አባቱ ዘንድ ይሄዳል። ቄሱም እያቅማሙም ቢሆን ከባረኩለት በኋላ ምን ቢሉት ጥሩ ነው? “ልጄ ይሄ ቡራኬ ግን በሰዓት ከ40 ኪሎ ሜትር በላይ ስትነዳ ላይሰራ ይችላል” ብለውላችሁ እርፍ ቂ-ቂ-ቂ! ሰው እኮ በቅኔ መጠቃጠቅ ከጀመረ ሰነባብቷል።

እናላችሁ የውሸት አጨብጫቢ፣ የውሸት አድናቂ፣ የውሸት ስራ ፈፃሚ፣ የውሸት ሪፖርት አቅራቢ፣ የውሸት ዘጋቢና የውሸት አጃቢ ከሚኖር የምር ቢቀርብን ይሻለናል። ለምን ቢባል “ውሸትና ስንቅ እያደር ይቀላል” ነውና። . . . ሰውዬውን ባንወደውም የሚወደድ ሀሳብ ካለው ብንቀበለው ምን አለበት?. . . ሰውዬውን ብንጠላውም የሚወደድ ሃሳብ ካለው ብንወድለት ምን አለበት?. . . ሰውዬውን ባናውቀውም የሚያስተዋውቀን አዲስ ሃሳብ ካመጣ ብንቀበለው ምን አለበት?. . . ሰውዬው “የእገሌ ድርጅት” አባል ቢሆንም ያመጣው ዕቅድ ግን ለሀገርና ለወገን የሚጠቅም ከሆነ ብንቀበለው ምን አለበት? ምንም! ነገር ግን የተበለጥን ከመሰለን እና “ኢጓችንን” ማሸነፍ ካቃተን ሁሉ ነገር የከንቱ ከንቱ መሆኑ አይቀርም።

እናት ልጇ ስቅስቅ እያለ ሲያለቅስ ትደርሳለች። “አንተ ልጅ ምን ሆነህ ነው የምታቅሰው?” እናት ጠየቀች። “አባዬ በመዶሻ ሚስማር እመታለሁ ብሎ በመሳቱ ጣቱን ስለመታው” ልጅ ማልቀሱን ሳያቋርጥ ለናቱ ጥያቄ መልስ ሰጠ። እናትም በመልሱ ተገርማ፣ “እና ይሄ ያስቃል እንጂ ያስለቅሳል እንዴ?” ከማለቷ ልጁ ምን ቢመልስላት ጥሩ ነው?” ስለሳኩማ ነው “በኩርኩም ብሎኝ” አሁን እያለቀስኩ ያለሁት” ብሎላችሁ እርፍ።

እናላችሁ ይህቺን ጨዋታ ባሰብኩ ቁጥር “እውነቱንማ እናውቃለን ብንናገር እናልቃለን” ብለው ሆድ ይፍጀው የሚሉ ሰዎች ውልብ ይሉብኛል። . . . ለማንኛውም ያወቅነው እውነት ስንናገር እንደ ፀረ ሰላምና፣ እንደፀረ ልማትና እንደፀረ መንግስት ከመተያየት ይልቅ አለ አይደል “ከደንቆሮ ወዳጅ ብልህ ጠላት ይሻላል” በሚለው ቢያዝልን መልካም ነው። አለበለዚያ ግን እኛም ስንጮህ እናንተም ሰምቶ እንዳልሰማ ስትሆኑ (አረቦቹ እንደሚሉት “ውሾቹ ይጮኻሉ ግመሉ ግን ይሄዳል”) ከተባባልን እኛም ደክሞናልና “ኧረ በከንቱ፣ ማን ሊሰማ ነው ጩኸቱ” ብለን የአንድዬን ጊዜ መጠበቃችን አይቀርም። ጩኸታችንን የሚሰማ ጆሮ ይስጣችሁ አቦ!. . . ቸር እንሰንብት!!!

Page 1 of 14

ድርጅትዎ ያስተዋውቁ!

  • Advvrrt4.jpg

እዚህ ያስተዋውቁ!

  • Aaddvrrt5.jpg
  • adverts4.jpg
  • Advertt1.jpg
  • Advertt2.jpg
  • Advrrtt.jpg
  • Advverttt.jpg
  • Advvrt1.jpg
  • Advvrt2.jpg

 

Advvrrt4

 

 

 

 

Who's Online

We have 123 guests and no members online

Archive

« August 2018 »
Mon Tue Wed Thu Fri Sat Sun
    1 2 3 4 5
6 7 8 9 10 11 12
13 14 15 16 17 18 19
20 21 22 23 24 25 26
27 28 29 30 31    

Sendek Newspaper

Bole sub city behind Atlas hotel

Contact us