You are here:መነሻ ገፅ»tizbitbechewata»Items filtered by date: Wednesday, 09 May 2018 - Sendek NewsPaper
Items filtered by date: Wednesday, 09 May 2018 - Sendek NewsPaper

 

በኢትዮጵያ ፕሪሚየር ሊግ ባለፈው ሳምንት በአዲስ አበባ ስታዲየም መከላከያ ከወልዋሎ አዲግራት ዩኒቨርሲቲ ባካሄዱት ጨዋታ በእለቱ ጨዋታውን በመሩት ፌዴራል ዳኛ እያሱ ፈንቴ ላይ የደረሰው ጥቃት የእግር ኳሱን ችግሮች ይበልጥ አጉልቶ አሳይቷል። በዳኛው ላይ የደረሰው ጥቃት ከዚህ በፊት የተፈጸሙና ያልሻሩ ቁስሎች እንዲያገረሹ አድርጓል። ሙያተኞቹም የተጠራቀሙ ችግሮቻቸውን ሁሉ በምሬት አሰምተዋል። የእስካሁኑ ይበቃል፤ ከእንግዲህም እንዳንጎዳ በሚል በሙያ ማህበራቸው አማካኝነት የተስማሙበትን አቋማቸውን ይፋ አድርገዋል።

የኢትዮጵያ የዳኞችና ታዛቢዎች ማህበር ሰሞኑን ባወጣው የአቋም መግለጫ ላይ የአባላቱ መብቶችና ደህንነት ለማስጠበቅ ሲል በቀነ ቀደብ እንዲሟሉ የፈለጋቸውን ጥያቄዎችን ነው ያቀረበው። ጥያቄዎቹ እስከ ግንቦት 20 ቀን 2010 ዓ.ም. የመፍትሔ ምላሽ ካላገኙ የትኛውንም የውድድር መድረክ ተገኝተው ጨዋታዎችን በዳኝነት እንደማይመሩ ነው ያስታወቁት።

ማህበሩ ባወጣው የአቋም መግለጫ ላይ ካስቀመጣቸው ቅድመ ሁኔታዎች አንደኛው በሁሉም የሀገሪቱ የእግር ኳስ መድረኮችን ጨዋታ ለሚዳኙ አባላቱ ፌዴሬሽኑ የህይወት መድህን ዋስትና እንዲገባላቸው ሲል ያቀረበው ጥያቄ ነው። ከዚህ ጋር ተያይዞም ፌዴሬሽኑ በጨዋታ ላይ ጥቃት የተፈጸመባቸው ዳኞችን የህክምና ወጪ እንዲሸፍንና ካሳም እንዲሰጣቸው ጠይቋል።

ከዚህ በተጨማሪም ዳኞች ጨዋታዎችን ለመምራት በተለያዩ አካባቢዎች ሲጓዙ የአውሮፕላን ማረፊያ ባላቸው ከተሞች በሚካሄዱ ጨዋታዎች የአውሮፕላን መጓጓዣ ትኬት እንዲጓዙ እና በስታዲየም ውስጥም አስተማማኝ ጥበቃ እንዲደረግላቸው ነው።

እነዚህ ቅድመ ሁኔታዎች እስከ ግንቦት 20 ቀን 2010 ዓ.ም እንዲሟሉና እስከዚያው ድረስ ግን ጨዋታዎችን እንደማይዳኙ ነው ያስታወቀው። ቅድመ ሁኔታዎቹ ካልተሟሉ ዳኞቹ ሙያዊ አልግሎታቸውን ያለመስጠት ተቃውሟቸው ከግንቦት 20 ወዲያም ሊራዘም እንደሚችልም ነው ያስታወቀው።

ይህን ተከትሎም የኢትዮጵያ እግር ኳስ ፌዴሬሽንና ክለቦች ድምጻቸውን አሰምተዋል። ሁለቱም አካላት ግን አንደኛውንም የዳኞች ጥያቄን ሳይመልሱ ወደ ውድድር እንዲመለሱ ከፍተኛ ጫና በመፍጠር ላይ ናቸው።

በማህበሩ የተነሱት ቅድመ ሁኔታዎች ለኢትዮጵያ እግር ኳስ ፌዴሬሽን እጅግ ፈታኝ ናቸው ተብሎ ባለመታመኑም በአጭር ጊዜ ውስጥ መፍትሔ እንደሚያገኝ ነበር የተገመተው። ይሁንና በስራ አስፈጻሚ የምርጫ ጉዳይ የተወጠረው ፌዴሬሽኑ ተስፋ የሚሰጥ ምላሽ እንኳን መስጠት አልቻለም። ‹‹ስራችሁን እየሰራችሁ ጥያቄያችሁን ማቅረብ ትችላችሁ›› እና ‹‹ችግሮቹ ላይ እየተወያየን በሒደት የምንፈታው ይሆናል›› የሚል አስተያየት ከመስጠት እና፤ በስተመጨረሻ ላይ ደግሞ ማሳሰቢያ አዘል የሰብሰባ ጥሪ በማድረግ ዳኖቹ ወደ ጨዋታ እንዲመለሱ በመወትወት ላይ ነው።

ይሁንና በዚህ ጽሑፍ አቅራቢ እምነት ዳኞቹ ያቀረቧቸው የመብት ጥያቄዎች ለፌዴሬሽኑ የማይቻሉ አይደሉም። ዳኞቹም ለፌዴሬሽኑ የማይቻሉ ነገሮችንም አልጠየቁም። ተቋሙ ለብቻውም ሆነ ከሌሎች ባለድርሻ አካላት ጋር በመተባበርና በመስማማት ጥያቄዎቹን ሁሉ መመለስ ይችላል።

ለፌዴሬሽኑ ፈታኝ የሚመስለው የህይወት መድህን ዋስትና (Life Insurance) ጉዳይ ነው። ነገር ግን ይህም የማይቻልና ከባድ አይደለም። በፊፋም ሆነ በካፍ ዘንድ ተቀባይነት ያለውና መሰረታዊ ጉዳይ ነው። ፌዴሬሽኑ ዳኞች በሜዳ ውስጥ ለሚደርስባቸው ጉዳት የህይወት መድህን ዋስትና እንደተቋም ስምምነት ሊፈጽም ይገባል። ዋስትናውንም ከዳኞች ማህበር እና ከክለቦች ጋር ከወጣቶችና ስፖርት ሚኒስትር ጋር እንዲሁም በመተባበር ሊያሟላ ይችላል። ከሌሎች አካላት ጋር ለመወያየት ደግሞ ጊዜ ብቻ ነው የሚፈልገው። ለዚህም ደግሞ ሒደቱን ለመጀመርና መስመር ለማስያዝ ጊዜ እንዲሰጠው መጠየቅ ይችላል።

የህክምና ወጪንና ካሳን በተመለከተም ፌዴሬሽኑ በቀላሉና በአጭር ጊዜ ውስጥ ማስተካከል የሚችለው እንደሆነ ነው የሚታመነው። ጉዳት የደረሰባቸው ዳኞች ተጠያቂ ወይም ኃላፊነት ያለባቸው ክለቦች ጋር ስምምነት በመፍጠር መፍትሔ መስጠት ይችላል።

ይሁንና ፌዴሬሽኑ ለአንደኛውም ጥያቄ ምንም አይነት ተጨባጭ ተስፋ እና መፍትሔ ሳያበጅ ዳኞቹ ጨዋታ መምራታቸውን እንዲቀጥሉ ለማድረግ የውይይት መድረክ የሚጋብዙ ደብዳቤዎችን በመጻፍ ቀናትን እየፈጀ ነው።

ከፌዴሬሽኑ ጋር ውይይት ያደረጉት የእግር ኳስ ክለቦችም ቅሬታ አዘል አስተያየታቸውን በመሰንዘር ዳኞቹ ያቋረጡትን የሙያ አገልግሎት እንዲጀምሩ ነው የጠየቁት። ብዙዎቹ የክለብ አመራሮች በዳኞቹ ላይ በደረሰው ጉዳት ከማዘንና ከመቆርቆር የበለጠ ጨዋታ ባለማድረጋቸው የሚደርስባቸውን የገንዘብ ኪሳራ አስልተው ነው ቅሬታቸውን የገለጹት።

ክለቦቹም ቢሆኑ ዳኞቹ ላቀረቡት ጥያቄ አዎንታዊ አሊያም አማራጭ መፍትሔ ማቅረብ አልቻሉም። ይልቁንም ዳኞቹ ወደ ስራ ካልገቡ ከጅቡቲ፣ ከሱዳንና ከኬንያ ዳኞችን በማስመጣት ውድድሮችን እንዲመሩ ማድረግ ይቻላል ሲሉም አማራጭ የሰጡ የክለብ አመራር አስተያየትም ተሰምቷል። በዚህም በብዙ የስፖርት ቤተተሱ ዘንድ ከፍተኛ ትችት ተሰንዝሮባቸዋል።

ይሁንና ክለቦች በሜዳቸው ዳኞችን ደህንነት ለመጠበቅ ተገቢውን ኃላፊነት መውሰድ የዳኞችን ችግሮች ለመፍታት አስተዋጽኦ የማድረግ ኃላፊነታቸውን መወጣት የሚችሉበት መፍትሔዎች አሉ። ለአብነት ያህልም ዳኞች ከደህንነታቸው ጋር በተያያዘ ላነሱት ጥያቄ ክለቦች ኃላፊነት በመውሰድ መልስ መስጠት ይችሉ ነበር።

ይኸውም በጨዋታ ወቅት ዳኞች ላይ ጥቃት ለመፈጸም የሞከሩና የሚሞክሩ የቡድናቸው አባላት ላይ ክለቦች የስነ ምግባርና ሌሎች የቅጣት ውሳኔዎችን ለማስተላለፍ ቃል መግባት ይችሉ ነበር። በተመሳሳይ ዳኞች ላይ ጥቃት የሚያደርሱ ደጋፊዎቻቸውን ወይም ሌሎች አካላትን ለይተው በማውጣት ህጋዊ እርምጃ እንዲወሰድባቸው የሚያደርጉ መሆናቸውንም እንዲሁ መግለጽ ይችሉ ነበር። ይህም ዳኞች ደህንነት ተሰምቷቸው ጨዋታዎችን ለመምራት እምነት እንዲያድርባቸው ያደርጋል።

ክለቦች መቀመጫቸውን ካደረጉበት የከተማ አስተዳደር አካላት፣ ከጸጥታ ኃይሎች እና ከፌዴሬሽኑ ጋር በመቀናጀት የስታዲየም ውስጥ ደህንነትን ማስጠበቅ በመስራት የዳኞችን የደህንነት ጥበቃ ማረጋጥ ይችላሉ። ይህንን ለማድረግ እንደ አዳማ ከተማ እግር ኳስ ክለብ ያሉ ስምምነታቸውን ቢገልጹም አንደኛውን የዳኞች ጥያቄ መመለስ ይችሉ ነበር።

ከዚሁ ጋር በተያያዘም ክለቦች ጥፋት ፈጻሚዎችን አጋልጠው ለመስጠት እንደሚሰሩ ቢያረጋግጡ ዳኞች የጥያቄያቸው ከፊል መልስ እንደተመለሰ ሊቆጥሩት ይችላሉ። ይህን ማድረግ ደግሞ ክለቦች ቢችሉ በዳኞች ላይ የሚደርሱ ጉዳቶችን የማስቀረት ኃላፊነት ከመወጣታቸው ባሻገር በግጭቶች ሳቢያ በክለባቸው ላይ የሚጣሉ ቅጣቶችንም ማስቀረት ይችላሉ።

በአጠቃላይም የእግር ኳሱ ባለድርሻ አካላት ትብብር በመፍጠር የዳኞቹን መሰረታዊ የመብት ጥያቄዎች መፍትሔ መስጠት ይችላሉ። ከፍተኛ ቀውስ ውስጥ የተዘፈቀውን እግር ኳሱንም ከተጨማሪ ውድቀት ይታደጉታል።

አሁን ለጊዜው ፈጣን ምላሽ የሚሻውን የዳኞችን የመብትና ፍትህ ችግሮችን ለመፍታት ከሚደረገው ጥረት ባሻገር በቀጣይነትም ለዘለቄታዊ መፍትሔውም መስራት ከእግር ኳሱ ባላድርሻ አካላት ይጠበቃል።

በተያያዘ ዜና የኢትዮጵያ እግር ኳስ አሰልጣኞች ማኅበር ባደረገው አስቸኳይ ስብሰባ ጨዋታዎች የፊታችን ቅዳሜ እና እሁድ እንዲካሄዱ በሙሉ ድምፅ መወሰኑ ያስታወቀ ቢሆንም፤ እስከ ማክሰኞ ምሽት የዳኞችና ታዛቢዎች ኮሚቴ ባወጣው የአቋም መግለጫ ለማወቅ እንደተቻለው ያቀረቡት ጥያቄ መልስ ካልተሰጠው ጨዋታ ለመምራት እንደማይፈልጉ በአቋማቸው መፅናታቸውን ገልጿል።¾

አዲሱ አስመራጭ ኮሚቴ ተስፋ ተጥሎበታል

ለወራት ሲጓተት የቆየውን የኢትዮጵያ እግር ኳስ ፌዴሬሽን ስራ አስፈጻሚ ምርጫን በገለልተኛነት ያስፈጽማል ተብሎ የታመነበት አስመራጭ ኮሚቴ ምርጫ ተከናውኗል። አሁን በስራ ላይ ባለው አመራር ጥቆማ የቀረቡ እጩዎች ላይ የጠቅላላ ጉባኤው አባላትን ከፍተኛ ድምጽ ያገኙት ናቸው የተመረጡት። በመገናኛ ብዙሀን ዘንድ ብዙም እውቅና የሌላቸው ግለሰቦችን ያሰባሰበው አስመራጭ ኮሚቴም ምርጫውን በፍትሀዊነት ያከናውናል ተብሎ ተስፋ ተጥሎበታል።

የኢትዮጵያ እግር ኳስ ፌዴሬሽን ባለፈው ሳምንት በጠራው አስቸኳይ ጠቅላላ ጉባኤ ከፊፋ በተላለፈለት ትዕዛዝ መሰረት አዲስ አስመራጭ ኮሚቴ አባላት እንዲመረጡ አድርጓል። የኮሚቴ አባላቱ በገለልተኛነት ምርጫውን የሚያስፈጽሙ አካላት መሆን እንዳለባቸው ፊፋ በጥብቅ ማሳሰቡ ይታወሳል።

ለአስመራጭ ኮሚቴ ከቀረቡ መካከልም አብዛኛውን ድምጽ ያገኙት አቶ አስጨናቂ ለማ፣ ኢንጂነር ጌታሁን ሁሴን፤ አቶ መሐመድ ኑር አብዱልከሪም፣ ወይዘሮ ህይወት አዳነ እና አቶ ኢብራሂም አደም ናቸው። አቶ አስጨናቂ ለማ የአስመራጭ ኮሚቴው ሰብሳቢ ሲሆኑ፤ ኢንጂነር ጌታሁን ደግሞ ምክትላቸው በመሆን ይሰራሉ። ኮሚቴው ምርጫው የሚካሔድበትን ቀን መወሰንና እጩዎችንም አጣርቶ በመለየት ይፋ እንደሚያደርግ ይጠበቃል።

ከዚሁ ጋር በተያያዘ የይግባኝ ሰሚ ኮሚቴን የሚመሩ አካላትም ታውቀዋል። ይግባኝ ሰሚ ኮሚቴውን አቶ ሽፈራው አመኑ የሚመሩት ሲሆን፤ አቶ ኦባንግ ሀባላ በምክትልነት ያገለግላሉ።

የአስመራጭ ኮሚቴ አባላቱ በርካታ ውዝግቦችን በማስተናገድ እግር ኳሱን ያመሳቀለውን የምርጫ ሒደት በታማኝነትና ያለመድልዎ ለማከናወን ቃል ገብተዋል።

ክፍል ስፖርት

 

የዓለም የፕሬስ ነፃነት ቀንን ስናስብ የኢትዮጵያ የፕሬስ ይዞታ ከዓመት ዓመት ያለመሻሻል ጉዳይ የሚዘነጋ አይሆንም። የጋዜጠኝነት ሙያ ተሟጋቾችም ሃገሪቱን ለመገናኛ ብዙሃን ሥራ አስቸጋሪ ከሆኑ ቦታዎች መካከል ይመድቧታል።


በዚህ ዓመት ግን በእስር ላይ የነበሩ ጋዜጠኞች መፈታትና ከአዲሱ ጠቅላይ ሚኒስትር የተሰሙት ቃላት በዚህ ወቅት ለበርካቶች ተስፋ የሰጠ ይመስላል።


ፍሬው አበበ አሁን በህትመት ላይ ካሉት ጥቂት ጋዜጦች መካካል የምትገኘዋ 'ሰንደቅ' ጋዜጣ ዋና አዘጋጅ ነው።


ኢህአዴግ ወደ ሥልጣን ከመጣ በኋላ ቅድመ ሳንሱርን ማንሳቱና የወጡት ሕጎች ሃሳብን በነፃነት የመግለፅ መብት እውቅና እንዲያገኝ በማድረግ በሃገሪቱ ነፃ ፕሬስ እንዲፈጠር አመቺ ሁኔታዎች እንዲፈጠሩ ማድረጉን ይናገራል።


አሁን ባለው ሁኔታ ዋነኛው ችግር ብሎ የሚያስበው የመንግሥት አስፈፃሚ አካላት የአመለካከት ችግርን ነው። በተለይ ፕሬሱን በተመለከተ ያለው አመለካከት እንደ ጠላት የመፈረጅ እንደሆነ ይናገራል።


በዚህም ባለፉት 26 ዓመታት ብቅ ብለው የነበሩት ጋዜጦች እንዳለ ጠፍተው "በሚያሳዝን ሁኔታ ኢትዮጵያን የምታክል ትልቅ ሃገር ሦስት ብቻ በአማርኛ የሚታተሙ ጋዜጦች የቀሩባት ሆናለች" ይላል።


በፈቃዱ ሞረዳ ደግሞ ለ15 ዓመታት የጦማር ጋዜጣ አዘጋጅና አሳታሚ ሆኖ ሰርቷል። በመጀመሪያዎቹ የፕሬስ ነፃነት ዘመን አስቸጋሪና ተግዳሮቶች የበዙበት እንደነበር የሚያስታውስው በፈቃዱ፤ ሥራውን ስለሚወደው ፈተናውን ተቀብሎ የሙያውን ስነ-ምግባር በተቻለ መጠን አክብሮ እውነትን ለማቅረብ ይጥር እንደነበር ይናገራል።


የነበሩት አንዳንድ ጋዜጦች ፕሬሱን ለጥቃት የሚያጋልጡ ሥራዎችን ይሰሩ እንደነበር የሚናገሩ ሰዎች እንደነበሩ የሚያስታውሰው በፈቃዱ ነገር ግን "መንግሥት ፕሬሱን ስለማይፈልገው ምንም መልካም ነገር ብንሰራ ከማጥቃት ወደኋላ አይልም። እንዲያውም በሸሸነው እርምጃ መጠን ይከተለን ነበር" ሲል ይደመጣል።


በወቅቱ የተለያዩ ወከባዎችና ክሶች ይቀርቡበት እንደነበር የሚዘክረው በፈቃዱ ሥራዉን በሚሰራበት ወቅት ዘወትር የሚያሳስበው ነገር እንዳልሆ ግን ይናገራል።


በጋዜጠኝነት ሥራው ውስጥ በስድስት ወር ጊዜ ለዘጠኝ ጊዜ ታስሮ የተፈታው በፈቃዱ ይህ ሁኔታ ሙያዉን እንዲተው ባያደርገውም መጨረሻ ላይ ግን ነገሮች እየጠነከሩ ሲመጡ በተለይ የቤተሰቡ ሁኔታ ያሳስበው ጀመር።


አምስት ያህል ክሶች ከጋዜጠኝነት ሥራው ጋር በተያያዘ ሲከታተል የነበረው በፈቃዱ በዚህ ሁኔታ መቀጠሉ መጨረሻውን እስር ቤት ሊያደርገው እንደሚችል በማሰብ ከሃገር መውጣትን የጨረሻው አማራጭ አደረገ።


"እስራት ሰለቸኝ፤ ፈሪ ሆንኩ። ሃገሬን ጥዬ ስወጣ ያለተዘጉ ክሶችና የእስር ትዕዛዞች ወጥተውብኝ ነበር። ስለዚህ በእነዚህ ክሶች የእኔ እስር ቤት መግባት የሚያስገኘው ትርፍ ስላልታየኝ መሰደድና ሌላ አማራጭ መፈለግን" ምርጫው አደረገ።


የአዲስ ነገር ጋዜጣ ማኔጂን ኤዲተር የነበረው መስፍን ነጋሽ፤ የጋዜጠኝነት ሥራን የተለያዩ ነገሮችን ለመማር ዕድልን ያገኘበትና ይነስም ይብዛ ለሃገር አስተዋፅኦ ያደረገበት የህይወቱ አካል እንደሆነ ይናገራል።


መስፍን በፕሬስ ሥራዉ ውስጥ በተለይ የመንግሥትን ትኩረት የሚስቡ ጉዳዮች ላይ ሲሰሩ ህጋዊና መዋቅራዊ እንቅፋቶች ይገጥሟቸው እንደነበር ያስታውሳል።


ከመንግሥት በኩል በአዘጋጆቹ ላይ ክስ ለመመስረት ዝግጅት እየተደረገ መሆኑን የሚገልፅ መረጃ ከታማኝ ምንጮች ስላገኙ በግል በደረሱበት ውሳኔ መሰረት አብዛኞቹ ጋዜጠኞች ከሃገር እንደተሰደዱ ይናገራል መስፍን።


ነገር ግን ማሳደዱ ከሃገር ከወጡ በኋላም አላበቃም ነበር። ከተወሰነ ጊዜ በኋላ በደረ-ገፅ በኩል የጋዜጣዋን ሥራ ለማስቀጠል ያደረጉትን ጥረት ተከትሎ በአንዳንዶቹ የጋዜጣዋ አዘጋጆች ላይ በሌሉበት ክስ ተመሰረተባቸው።

 

አዲሱ መሪ. . .


በቅርቡ ወደጠቅላይ ሚኒስትርነት መንበሩ የመጡት ዶክተር አብይ አህመድ ከቀድሞዎቹ መሪዎች በተለየ ለውጦችን ለማምጣት እንደሚፈልጉ ሲናገሩ እየተደመጡ ነው።


ፍሬው አበበ እንደሚለው አዲሱ ጠቅላይ ሚኒስትር በንግግራቸው የሃሳብ ብዝሃነትን በተመለከተ ትኩረት ሰጥተው እንደሚሰሩ ተናግራዋል። "ይህ ማለት ደግሞ በቀጥታ ፕሬስን የሚመለከት በመሆኑ፤ በገቡት ቃል መሰረት ይህንን ተግባራዊ ያደርጋሉ ብዬ ተስፋ አደርጋለሁ" ይላል።


ጠቅላይ ሚኒስትር አብይ በውጪ ያሉ ጋዜጠኞች ወደሃገራቸው መጥተው እንዲሰሩ እንደሚፈልጉ የተናገሩትን ነገር መልካምና በበጎ መታየት እንዳለበት የሚያምነው በፈቃዱ፤ ነገር ግን በቅድሚያ መወሰድ ያለባቸው እርምጃዎች እንዳሉ ይጠቁማል።


ከውጪ የሚተላለፉ ስርጭቶችን ማፈን ማቆምና አሳሪ የሆኑት ሕግ ላይ መሻሻሎችን ማድረግ ቃልን በተግባር ለማሳየት አንድ እርምጃ መሆኑን የሚጠቅሰው በፈቃዱ፤ እንደሱ በስደት ላይ ያሉ ጋዜጠኞች ላይ የተከፈቱ ክሶችና ውሳኔዎች መሰረዛቸው በይፋ እንዲነገር ይጠብቃል።


ይህ ከተደረገና በሩ በቀና ልቦና ከተከፈተ "ወደሃገሬ ተመልሼ "ጦማር' ጋዜጣን መልሶ ለማሳተምና እንዲሁም በሌሎች የሚዲያ ሥራዎች ለሀገሬ የበኩሌን አስተዋፅኦ ለማድረግ የሚቀድመኝ የለም" ይላል።


"ኢትዮጵያ በተግባር ብቻ ሳይሆን በቃልም የቆሰለች ሃገር ስለሆነች በቃል መታከም አለባት" የሚለው መስፍን አዲሱ ጠቅላይ ሚኒስትር አብዛኛው ኢትዮጵያዊ የሚቀበለውን አይነት መልዕክት እያስተላለፉ ነው ይላል።


ጠቅላይ ሚኒስትሩ የፕሬስ ነፃነት ማክበርን በተመለከተ በተዘዋዋሪ መንገድ ከተናገሩት ባሻገር ግልፅ ባለሁኔታ የተናገሩት ነገር እንደሌለ የሚጠቅሰው መስፍን "ሃሳብን የመግለፅ ነፃነት ለዜጎች ሳይከበር፤ ለጋዜጠኞች ብቻ የሚከበር መብት አይሆንም" ይላል።


ያለውን ሁኔታ ለማስተካከል ፍላጎቱ ካለ፤ በእስር ላይ ያሉትን ጋዜጠኞች መልቀቅና የተከሰሱትንም ክሳቸው እንዲሰረዝ ማድረግ እንደሚያስፈልግ ከበፍቃዱ ጋር ይስማማል።


በተጨማሪም "የፕሬስ ህጉንና የፀረ-ሽብር ህጉን መሰረዝ ካልሆነም አፋኝ የሆኑትን ክፍሎቻቸውን እንዲለወጡ ማድረግ እንዲሁም ጋዜጠኞች ሥራቸውን እንዲያከናውኑ በሁሉም መስኩ አመቺ ሁኔታን መፍጠር በጣም ያስፈልጋል" ባይ ነው።


ጠቅላይ ሚኒስትሩ እያቀረቡት ያለው ግብዣ ከልብ ከሆነ ከንግግር ባሻገር መንገዱን የሚያመቻች ተጨባጭ ተግባራትን ከወዲሁ መጀመራቸውን የሚያመለክቱ ሥራዎችን መሬት ላይ ማሳየት አለባቸውም ሲል ያክላል።
መስፍን መሬት ላይ ያለው ሁኔታ እስከተቀየረ ድረስ በራሱ በኩል ወደ ሃገሩ ተመልሶ የጋዜጠኝነት ሥራውን ለመጀመር ፍላጎቱ እንዳለውም ይናገራል።


"ከሃገር የመውጣቱ ውሳኔ ከባድ እንደነበረው ሁሉ ወደ ሃገር የመመለሱ ውሳኔም ቀላል አይሆንም" የሚለው መስፍን ነገር ግን ሁኔታዎች እስከተቀየሩና የሚፈልገውን ለመሥራት አመቺ ሁኔታ እስከተፈጠረ ድረስ ለመመለስ አያመነታም።


የአዲሱ ጠቅላይ ሚኒስትር ንግግር ወደ ተግባር የሚሻገር ከሆነ በበርካቶች ዘንድ የፈጠረው መልካም ስሜት የተዳከመውን የፕሬስ ሥራ እንዲያንሰራራ በር ሊከፍት ይችላል የሚለው የበርካቶች እምነት ይመስላል።


https://www.facebook.com/BBCnewsAmharic/

ክፍል ምልከታ

 

በይርጋ አበበ

 

በኢትዮጵያ የተፈጠረው የፖለቲካ አለመረጋጋት የኪነ ጥበቡን ዘርፍ በተለይም በሰዓሊያን ላይ በመጥፎነቱ የሚታወስ መሆኑን ባለሙያዎች ተናግረዋል።

ካፒታል ጋዜጣ (ክራውን አሳታሚዎች) የተመሰረተበትን 20ኛ ዓመት ምክንያት በማድረግ “ኪነ ጥበብና የኪነ ጥበቡ ተዋንያን የኢኮኖሚ ተጠቃሚነት” በሚል ርዕስ የውይይት መድረክ አዘጋጅቶ ነበር። በውይይቱ የተገኙ የመገናኛ ብዙሃን ባለሙያዎችና ሰዓሊያን ባነሱት ሃሳብ ላይ ውይይት የተካሄደ ሲሆን በኢትዮጰያ ያለው የኪነ ጥበብ በተለይም የስዕሉ ዘርፍ እድገቱ አሁንም አዝጋሚ መሆኑ የተገለጸ ሲሆን የኢኮኖሚ ተጠቃሚነትን በተመለከተ ደግሞ ከሌሎች አገሮች ተመሳሳይ ሙያ ጋር ሲነጻጸር ወደኋላ የቀረ መሆኑ ተገልጿል።

የኢትዮጵያ ሰዓሊያን ማህበር የቀድሞ ፕሬዝዳንት አርቲስት ስዩም አያሌው በበኩሉ “የእኛ ተቀዳሚ ደንበኞች ቱሪስቶችና የውጭ አገር ዜጎች ነበሩ። ባለፉት ሁለት ዓመታት በአገራችን የተፈጠረው የፖለቲካ አለመጋጋት የቱሪዝሙን ዘርፍ ተጎጂ ማድረጉን ተከትሎ የእኛ ጥቅምም አብሮ ተጎድቷል” ሲል ተናግሯል። 

ከመስከረም 2009 ዓ.ም ጀምሮ ባሉት 20 ወራት ውስጥ ለሁለት ጊዜ አስቸኳይ ጊዜ አዋጅ የተጣለ ሲሆን በተለይ በ2009 ዓ.ም አገሪቱ ከአስቸኳይ ጊዜ ውጭ ሆና ያሰለፈችው ሁለት ወራትን ብቻ ነበር። በዚህ ዓመትም ከየካቲት 23 ቀን ጀምሮ ለስድስት ወራት ተፈጻሚ የሚሆን አስቸኳይ ጊዜ አዋጅ ታውጆ በስራ ላይ መሆኑ ታወቃል።

ለዚህ ፅሁፍ መነሻ የሆነን ሰንደቅ ጋዜጣ ሚያዝያ 24 ቀን 2010 የረቡዕ ዕትሙ በዜናና በዓምድ ዘገባው ያሰፈረው “የፌዴራል ዳኞች ምልመላ ቅሬታ አስከተለ” የሚለው የተሳሳተ ዘገባ ነው። ጋዜጣው ቅሬታ አቀረቡልኝ ያላቸውን አቤቱታ አቅራቢዎች ጠቅሶ እንደዘገበው የፌደራል ዳኞች አስተዳደር ጉባኤ ለሶስቱም የፌደራል ፍ/ቤቶች ዕጩ ዳኞችን ለመመልመል በቅርቡ ያካሄደው የማጣሪያ ምልመላ “ህግን ያልተከተለ አድልኦና መገለል ያለበት አሰራር ነው” በማለት ያትታል። ቅሬታ አቅራቢዎቹ ይህንን አስመልክተው ለኢፌዴሪ ህዝብ ተወካዮች ም/ቤት ያቀረቡት ማመልከቻም ጋዜጣው በዚሁ እትሙ ማውጣቱ ይታወቃል። ወደ ጉዳዩ ከመግባታቸው በፊት አንድ ቅሬታ የቀረበበት ጉዳይ ቅሬታውን መርምሮ ውሳኔ ይሰጣል ተብሎ አቤቱታው የቀረበለት “ቅሬታ ሰሚ አካል” በኩል በቀረበለት ጉዳይ ላይ ውሳኔውን ከማሳወቁ በፊት (ጉዳዩ የቀረበለት አካል ቅሬታውን በይግባኝ የማየት በህግ የተሰጠው ግልፅ ስልጣን አለው የሚለውን ግምት ወስደን) ቅሬታ አቅራቢውም ሆነ አንድ የፕሬስ ውጤት በእንጥልጥል ላይ ያለን ጉዳይ ያውም ክስ የቀረበበት አካል ሳይጠየቅና ምላሹን ሳይሰጥ በሚዲያ ማሰራጨት ተገቢ ነው ወይ? በቅሬታ ሰሚው ላይ ከወዲሁ ተፅዕኖ ለማሳደር ወይም የምልመላ ሂደቱን ለማደናቀፍና ብዥታ ለመፍጠር ታስቦ የተወጠነ አይመስልም ወይ? የሚሉትን ጥያቄዎች እንደምንመለስበት ታሳቢ በማድረግ በቀጥታ ወደ ጉዳዩ እንግባ። ከሁሉም በፊት አንባቢ በተነሳው ርዕሰ ጉዳይ ላይ ተገቢ ግንዛቤ እንዲኖረው በማሰብ ስለ ፌዴራል ዳኞች አስተዳደር ጉባኤ ስልጣንና ተግባር እንዲሁም የእጩ ዳኞች የምልመላ ስርዓት ትንሽ ማለቱ ተገቢ ይሆናል።

በኢትዮጵያ ታሪክ ትኩረት ተነፍጓቸው ተዳክመውና ተልፈስፍሰው ከቆዩት መንግስታዊ ተቋማት መካከል ፍ/ቤቶች በመጀመሪያ ረድፍ ይሰለፋሉ ቢባል ማጋነን አይሆንም። ዘመናዊ ዳኝነት በኢትዮጵያ ከተዘረጋ ከ1934 ጀምሮ ለሁሉም ዜጎች ክፍት የሆነ፣ አሳታፊ፣ ግልጽነት የተላበሰና በብቃት ላይ የተመሰረተ የአሿሿም ስርዓትና በሚታወቅ ዝርዝር መስፈርት የተመሰረተ የዳኝነት የምልመላ ስርዓት እንዳልነበረ ለማንም የተሰወረ አይደለም። ለዳኛ የሚያበቁ ግልጽ መስፈርቶች ወጥተው መስፈርቱን እናሟላለን የሚሉ ዜጎች እንዲወዳደሩ የተሰጠ ዕድል አልነበረም። ዳኛ የመመልመልና የመሾም ወይም የማሾም ሙሉ ስልጣኑ የአስፈፃሚ ከመሆኑም በላይ አንድ ሰው በየደረጃው ላሉ ፍ/ቤቶች እንዴት በዳኝነት እንደሚሾም፤ ከተሾመ በኋላ ያለውን ነፃነትና የተጠያቂነት ስርዓት በዝርዝር የህግ ማዕቀፍ የተደገፈ ስርዓትም ሆነ የዳኝነት አካሉን ከምልመላው ጀምሮ የስራ አፈፃፀሙን የመከታተልና የመቆጣጠር ስልጣን ያለው ገለልተኛ አካል አልነበረም ማለት ይቻላል።

በኢትዮጵያ ታሪክ በዳኞች ምልመላና አሿሿም ላይ መሰረታዊ ለውጥ የመጣው የፌዴራል የዳኝነቱ አካሉን በገለልተኛ አካል ማስተዳደር ከተጀመረ በኋላ ነው። የተሻሻለው የፌዴራል ዳኞች አስተዳደር ጉባኤ አዋጅ ቁጥር 684/2002 ለዚህ ተጠቃሽ ነው። በዚህ አዋጅ የዳኝነት ነፃነትና ገለልተኝነትን ለመጠበቅ ሲባል የጉባኤው አባላት ስብጥር ከአስፈፃሚው ውጭ ተደርጓል። (ጉባኤው ከፌደራል የዳኝነት አካል አምስት፣ ከህዝብ ተወካዮች ም/ቤት ሶስት፣ ከአስፈፃሚ አንድ፣ ከጠበቆች ማህበር አንድ፣ ከዩኒቨርስቲ የህግ ተቋም አንድ፣ ከታዋቂ ሰው አንድ ያቀፈ ሆኖ የፌዴራል ጠቅላይ ፍ/ቤት ፕሬዚዳንት የጉባኤው ሰብሳቢ ናቸው። አዋጁ የፌዴራል ፍ/ቤቶች ዳኞችን የመመመልመል ሥልጣን ለጉባዔው ይሰጣል። ጉባዔው አዋጁን ለማስፈፀም ደንብ ወይም መመሪያ ሊያወጣ እንደሚችል በአዋጁ አንቀጽ 14 በተሰጠው ኃላፊነት መሠረት በ2003 ዓ.ም የፌዴራል ፍ/ቤቶች ዕጩ ዳኞች ምልመላ ሥርዓት አፈፃፀም መመሪያ አውጥቶ ተግባራዊ እያደረገ ይገኛል።

ይኸው አሳታፊ ግልፅነት የተላበሰና በኢትዮጵያ የዳኝነት ታሪክ እንደ አንድ እመርታዊ ለውጥ የሚታየው የምልመላ ሥርዓት የተወዳዳሪዎች የምዝገባ ሂደት፣ የማስታወቂያ አገላለፅና የማጣሪያ ሥርዓቶች፣ እንዲሁም ውጤት አገላለጽ ግልጽነት ባለው መንገድ ሁሉም ኢትዮጵያዊ ዜጋ እኩል ዕድል በሚሰጥ አቅጣጫ እየተመራ ይገኛል። የምልመላ ስርዓቱ ግልጽነት ለተወዳዳሪዎች ብቻ ሳይሆን ሂደቱን መከታተል ለሚፈልግ ሶስተኛ ወገንም ሆነ ለሕዝብ ተደራሽ እንዲሆን በማሰብ በተለያዩ የሚዲያ አውታሮች ጭምር በመጠቀም ሂደቱን አሳታፊና ግልፅነት የተላበሰ ለማድረግ የተጓዘው ርቀት ቀላል የሚባል አይደለም። ስለሆነም የጉባኤው የዳኞች የምልመላና የአሿሿም ስርዓቱ ለሌሎች ተቋማት እንደ አንድ የጥሩ ተሞክሮ ማዕከል ሆኖ ያገለግል እንደሆነ እንጂ የሚያስወቅሰው አይሆንም። እያንዳንዱ የምልመላ ሂደት ከተወዳዳሪዎች ጥሪ ማስታወቂያ ጀምሮ የምዝገባ፣ የቅድመ ማጣሪያ፣ የፅሁፍ ፈተና፣ የቃለ መጠይቅ ሂደቱም ሆነ በመጨረሻም በዚህ መንገድ የተመለመሉትን ዕጩ ዳኞች ለሹመት ለሕዝብ ተወካዮች ም/ቤት ከመቅረባቸው በፊት ሥነ-ምግባራቸው ለሕግና ለሕገ-መንግሥቱ ያላቸው ተገዢነትና እምነት በተመለከተ በሕዝብ አስተያየት እንዲሰጥባቸው ይደረጋል። ስለሆነም በጉባኤው የሚመራው የፌዴራል ዳኞች የምልመላ ሥርዓት ከማንም ተቋም በላይ በግልፅ መስፈርት ተመስርቶ የሚከወን አሳታፊና በግልጽነት የተሞላ ብቻ ሳይሆን በሂደቱ ቅሬታ ያለው አካል ቅሬታውን የሚያቀርብበትና ምላሽ የሚያገኝበት ስርዓት ዘርግቶ የሚካሄድ መሆኑ ሂደቱን ሙሉዕ ያደርገዋል።

በዚሁ መሰረት ባለፉት ሰባት ዓመታት ለሶስቱም የፌደራል ፍ/ቤቶች የተደረገው የዕጩ ዳኞች ምልመላ ስርዓት (በ2004፣2006 እና 2008) ለተወዳዳሪዎች ብቻ ሳይሆን ለሁሉም ዜጋ ግልፅ አሳታፊ፣ ተደራሽና ተአማኒ እና ብቃት ላይ በተመሰረተ መንገድ መፈፀም ተችሏል።

በ2010 እየተካሄደ ያለው የፌዴራል ፍ/ቤቶች የዕጩ ዳኞች የምልመላ ሂደትም ከላይ የተጠቀሱትን የህግ ማዕቀፎችና መስፈርቶች ተከትሎ እየተከናወነ ይገኛል። ጉባዔው ለሶስቱ ፍ/ቤቶች ዳኞችን መመልመል እንደሚፈልግ ተደራሽ በሆኑ የህትመትና የኤሌክትሮኒክ ሚዲያዎች፣ በፍ/ቤቱ ማህበራዊ ሚዲያ እንዲሁም በክልልና በፌዴራል ፍ/ቤቶች በመለጠፍ ለሁሉም ጥሪ አድርጓል። በዚህ መንገድ በወጣው የቅድመ ዕጩ ዳኝነት ምዝገባ ማስታወቂያ መሰረት ለሶስቱም ፍ/ቤቶች 3330 አመልካቾች ተመዝግበዋል። ይህ ቁጥር ጉባኤው ከዚህ በፊት በስድስት ዓመታት ካካሄዳቸው ሶስት የፌዴራል ዳኞች የምልመላ ሂደቶች በተመዝጋቢ ቁጥር ከፍተኛ መሆኑን ልብ ማለት ይገባል። ጉባኤው በአዋጁና በመመሪያው በተሰጠው ኃላፊነት መሰረት ከአመልካቾቹ መካከል የተሻለ ብቃትና የስራ ልምድ ያላቸውን በጥንቃቄ በመለየትና በማጣራት ለፅሁፍ ፈተና ያለፉ አመልካቾች ስም ዝርዝር በፍ/ቤቱ ማህበራዊ ሚዲያ ጭምር ይፋ ሆኗል። ይህንን ተከትሎም ሚያዝያ 13 ቀን 2010 በኢትዮጵያ ሲቪል ሰርቪስ ዩኒቨርስቲ የፅሁፍ ፈተናው እንዲሰጥ አድርጓል።

ለፅሁፍ ፈተና ያለፉትን በፍ/ቤቱ ድረ-ገፅ ይፋ ከተደረገ በኋላ ለሶስቱም የፌዴራል ፍ/ቤቶች ለዕጩ ዳኝነት ካመለከቱት መካከል ጥቂቶቹ የተዘረጋውን የአቤቱታ አቀራረብ ስርዓት በመጠቀም ቅሬታቸውን ለጉባኤው ጽ/ቤት በፅሁፍ አቅርበዋል። የጉባዔው ጽ/ቤት አቤቱታቸውን መርምሮ ምላሽ ሰጥቷል። በጽ/ቤቱ ምላሽ ያልረኩ ወገኖች ቅሬታቸውን በይግባኝ መልክ ለጉባዔው ሰብሳቢ አቅርበው ጉዳያቸውና ማስረጃቸው በመመርመር ውሣኔ ተሰጥቷቸዋል።

ጉባኤው የዘረጋው ይህ አይነቱ ግልጽነት የተላበሰ ስርዓት በመታገዝ በጽሁፍና በአካል ጭምር ግልጽና አሳማኝ ምላሽ ከተሰጣቸው ከነዚህ አካላት መካከል ጥቂት ለፌዴራል ከፍተኛ ፍ/ቤት የቀረቡት የፌዴራል መጀመሪያ ደረጃ ፍ/ቤት ዳኞች አመልካቾች (በ2006 ዳኛ የሆኑ ናቸው) በሰንደቅ ጋዜጣ ቀርበው ሕግን ባልተከተለና አድልኦ በተሞላበት ሁኔታ ከሂደቱ ተገልለናል በማለት ቅሬታ ያቀረቡት። እነዚህ አቤቱታ አለን የሚሉት ዳኞች ጉባዔው በተሰጠው ሥልጣን መሠረት ያቀረቡትን የዳኝነት የሥራ ልምድ ከሌሎች ተወዳዳሪዎቻቸው ያነሰ በመሆኑ ማጣሪያውን ማለፍ እንዳልቻሉ ያቀረቡትን ማስረጃ በማገናዘብ ምላሽ የተሰጣቸው መሆናቸውን አንባቢው ሊገነዘብልን ይገባል።

በጋዜጣው ላይ ቅሬታቸውን ያቀረቡት እነዚህ ወገኖች ለአቤቱታቸው መነሻ ሆነን ያሉትን የህግና የአሰራር ጥሰት እያነሳን እውነታውን ወደ መመልከት እንግባ። እንደ አቤቱታ አቅራቢዎቹ አገላለፅ ጉባዔው ባደረገልን የማስታወቂያ ጥሪ መሰረት ከተመዘገብን በኋላ ወደ ቀጣዩ የፅሑፍ ፈተና የሚቀርቡትን ለመለየት ያካሄደው የማጣራት ሥራ በአዋጅ 684/2002 አንቀጽ 11 ስለ ፌደራል ዳኞች አሿሿም የተዘረጋው ስርዓት የጣሰና ሕግን ያልተከተለ ነው ይላል። ቀጠል በማድረግም “ዕውቅና ካለው ከፍተኛ ትምህርት ተቋም በሕግ ትምህርት ቢያንስ የመጀመሪያ ዲግሪ በከፍተኛ ውጤት የተመረቀ/ች/ የሚጠይቅ ሆኖ እያለ ከምዝገባ በኋላ ጉባዔው ይህንን የሚፃረር አዲስ መስፈርት አውጥቷል” በማለት ጉባዔውን ወንጅለውታል። እዚህ ላይ አንባቢ እንዲገነዘብልን የምንፈልገው በጋዜጣው የተገለፀው መስፈርት ዝቅተኛ ተፈላጊ ችሎታ እንጂ ከዚህ በላይ ብቃትና ልምድ ያላቸውን እንዳይመረጡ የሚከለክል ህጋዊ መሰረት የለም ብቻ ሳይሆን የተሻለ የዳኝነት ልምድ ያላቸው ከማንም ተወዳዳሪ በላይ የተሻለ የመመረጥ እድል አላቸው።

ዳኛ ሆኖ ለመሾም ቅሬታ አቅራቢዎቹ እንዳሉት በአዋጁ አንቀጽ 11/1/ከሀ እስከ ረ የተዘረዘሩ ዝቅተኛ ተፈላጊ መስፈርቶች ማሟላት እንዳለበት ይዘረዝራል። ይህ አንቀጽ አንድ ለቅድመ ዕጩነት የሚቀርብ አመልካች ወይም ተወዳዳሪ ዝቅተኛ የተፈላጊ ችሎታ መስፈርት እንጂ ወደ ማጣሪያ ለማለፍ ከተጠቀሰው በላይ የካበተ የስራ ልምድ ያላቸው ተወዳዳሪዎች እንዳይመረጡ የሚከለክል ሕግም ሆነ በሕግ የተደገፈ ምክንያት የለም። በአዋጁ መንፈስ መሰረት ማድረጉ የማይቻለው የተጠቀሱት አስገዳጅ ዝቅተኛ መስፈርቶችን የማያሟላ አመልካች ለጽሁፍ ፈተና ማቅረብ የማይቻል መሆኑ ነው። በማጣረያ ሂደት አስገዳጅ የሆነውን ዝቅተኛ ተፈላጊ መስፈርቱን በሚያሟሉ መካከል በማበላለጥ መምረጥ የተለመደ አሰራርና የህግ ድጋፍ ያለው ነው። የሚፈለገው የዕጩ ዳኞ ብዛት ከቀረቡት ተወዳዳሪዎች ብዛት እያመዛዘነ መመሪያውን ተግባራዊ የማድረግ ኃላፊነት ለጉባኤው የተሰጠ ስልጣን መሆኑ መገንዘብ ያስፈልጋል።

አዋጁን ተንተርሶ በ2003 የወጣው የፌዴራል ፍ/ቤቶች ዕጩ ዳኞች ምልመላ ስርዓት አፈፃፀም መመሪያ በአንቀጽ 15/2/ እንዲህ በማለት ይገልፀዋል። “እንደሚፈለገው የተወዳዳሪዎች ብዛት እየታየም የተሻለ የሥራ ልምድ ያላቸው ተወዳዳሪዎች ቅድሚያ እንዲያገኙ ሊደረግ ይቻላል” ይላል። ጉባዔው ያደረገውም ይህንኑ ነው። ዘንድሮ ከፍተኛ ብዛት ያለው አመልካች ስለቀረበ ወደ ፅሁፍ ፈተና የሚቀርቡትን ለማጣራት ለስራ ልምድ በተለይ ለዳኝነት የስራ ልምድ ትኩረት እንዲሰጥ ጉባኤው ባሳለፈው ውሳኔ መሰረት የተፈፀመ ህጋዊ አሰራር ነው። ከዚህ ውጭ ጉባዔው ያሻሻለው አዲስ መመሪያ የለም። ሥራ ላይ ያለውን መመሪያ የአዋጁን መንፈስና ዓላማ በተከተለ መንገድ ለማስፈፀም የተሰጠውን ሥልጣን መሠረት ተደርጎ የተከናወነ ተግባር ነው። ጉባኤው ቅሬታ አቅራቢዎቹ “መስፈርቱን ባናሟላም ቅድሚያ ልትሰጡን ይገባል” በማለት ሕግን ያልተከተለና ሚዛናዊነት የጎደለው ጥያቄያቸውን ባለማስተናገዱ የጉባዔውን ሥርዓት የተከተለ አሰራር ማጥላላት ተገቢም አይደለም፤ በህግም ያስጠይቃል።

ጋዜጣው ቅሬታ አቅራቢዎቹን ጠቅሶ እንደዘገበው ጉባኤው ያደረገው የማጣራት ሂደት ለዳኝነት የሥራ ልምድ ልዩ ትኩረት መስጠቱ ተገቢ አይደለም የሚል አስገራሚ ትችትም አስደምጦናል። ዳኝነትን ለመሰለ በሰው ህይወት፣ ነፃነትና ንብረት ላይ አስገዳጅ ውሳኔ የሚወስን ሙያዊ መንግሥታዊና ህዝባዊ ሹመትን ያጣመረ ከባድ ኃላፊነት የተሸከመ ስራ ይቅርና ለማንኛውም የአገልግሎት ሰጪ ተቋም የወጣ የተፈላጊ የሥራ መደብ ማስታወቂያ ለሚፈለገው የሥራ ኃላፊነት የተሻለ ቅርበት ያለው ባለሙያ ቅድሚያ እንደሚሰጠው ቅሬታ አቅራቢዎቹ የህግ ባለሙያዎች ስለሆኑ ለቀባሪ ማርዳት ሊሆን ይችላል። በዳኝነት ለሚሰራ ዕጩ ዳኛን ለመመልመል በዳኝነት የተሻለ አገልግሎት ላለው ተወዳዳሪ ቅድሚያ መስጠት ተገቢ ብቻ ሳይሆን ቅቡልነት ያለው ሕጋዊ አሰራር ነው። ሌክቸረር ለመቅጠር የፈለገ አንድ የዩኒቨርስቲ ተቋም በከፍተኛ የትምህርት ተቋማት የማስተማር ልምድ ያውን መምህር ቅድሚያ ሰጥቶ እንደሚቀጥር ሁሉ ዐቃቤ ሕግ ለመሾም የፈለገ የፍትህ ተቋም የዐቃቤ ሕግነት የሥራ ልምድ ያለውን ቅድሚያ ሰጥቶ ማጣሪያውን እንዲያልፍ እንደሚመርጠው ሁሉ ዳኛ ለመመልመል በዳኝነት በርከት ላሉ ዓመታት ለሰሩት ቅድሚያ መስጠቱ ሃጢያቱ የቱ ላይ ነው? ለነገሩ ቅሬታ አቅራቢዎቹ ሌክቸረሮችን፣ ዓቃቢያን ህግን ሌሎች የህግ ባለሙያዎች ከምልመላው ተገልለዋል የሚል ስሞታ ያቀረቡት ለተነሱበት ሕገወጥ ዓላማ ከጎናቸው ለማሰለፍ ታስቦ እንጂ ስለሌሎቹ ተወዳዳሪዎች አስጨንቋቸው እንዳልሆነ ለማንም ግልፅ ይመስለናል። ጉባዔው ቀደም ሲል ያወጣው የፌዴራል ፍ/ቤቶች ዕጩ ዳኞች የምልመላ ሥርዓት አፈፃፀም መመሪያ በሕግ ዕውቀታቸው ብቻ ሳይሆን በዳኝነት ልምዳቸው የተሻለ አገልግሎት ያላቸውን ቅድሚያ እንዲሰጥ ከማንም በላይ እነሱ ጠንቅቀው ያውቁታል።

በነገራችን ላይ የዳኝነት አካሉ ባለድርሻ አካላት ከሆኑት ጠበቆች፣ ዓቃቢያነ ህግ፣ ነገረፈጆችና ሌሎች ተገልጋዮች ከሚያቀርቧቸው ቅሬታዎች መካከል ዋነኛው በየደረጃው ለሚገኙ ፍ/ቤቶች የምትሾሟቸው ዳኞች መካከል ቀላል የማይባል ቁጥር በቂ የዳኝነት የሥራ ልምድ ስለሌላቸው በችሎት አመራርና በፍርድ ጥራት ላይ ሰፊ ክፍተት እየተፈጠረ መሆኑን ሲገልፁ ይደመጣሉ። ዛሬ ዛሬ ዳኛ ለመሆን የሚያበቁ መስፈርቶች ጠበቅ ያሉና ብቃትን፣ የስራልምድን፣ ሥነ-ምግባርንና ህዝባዊ አመለካከትን መነሻ ያደረጉ መሆን አለባቸው የሚለው ሃሳብ ሚዛን እየደፋ የመጣውም ዳኞች ከተሸከሙት ወገብ የሚያጎብጥ ኃላፊነትና ከባድ ሸክም ጋር ለማጣጣም እንደሆነ ግልፅ እየሆነ መጥቷል። ስለዚህ በተለይ ከባድና ውስብስብ የፍትሀብሔርና የወንጀል ጉዳዮች ለሚመለከቱ የከፍተኛ ፍ/ቤት ዳኞች የካበተ የዳኝነት ልምድ ያላቸውን ባለሙያዎች መሾም ህጋዊም ተገቢም መሆኑን ለመረዳት ምርምር የሚያስፈልገው ጉዳይም አይደለም።

ቅሬታ አቅራቢዎቹ ብለውታል እንደተባለው ጉባዔው በምን መልኩ ከሕግ አግባብ ውጭ እንደተጓዘና አድልዎ እንደፈፀመ ፍንጭ የሚሰጥ አንዳችም በሕግና በማስረጃ የተደገፈ የቀረበ ነገር የለም። ሂደቱም የምልመላው ግልፅነትና አሳታፊነት ያጎላው እንደሆነ እንጂ ለትችት የሚዳረገው ነገር አለ ብለን አናምንም።

አቤቱታ አቅራቢዎች አንባቢውን ለማደናገር እና ጉባኤው እያካሄደ ያለውን የዕጩ ዳኞች የምልመላ ሂደት ለማደናቀፍ ቆርጠው መነሳታቸውን የሚያመላክተው ሌላው ጉዳይ ቅሬታ አቅርበው የጉባዔው ጽ/ቤትና የጉባኤው ሰብሳቢ ለቅሬታቸው ምላሽ እንደሰጧቸው እንኳ ለመግለፅ ድፍረት አላገኙም። አንባቢንና የመንግሥት አካላትን ለማደናገር እነሱ ከሕግ ውጪ ተጠቃሚ ባለመሆናቸው ብቻ በህግ ማዕቀፍ እየተመራ ያለውን የምልመላ ሂደት ማጠልሸት ተገቢ አይሆንም። እኔ ካልተመለመልኩ ሁሉም ነገር ገደል ይግባ የሚል መፈክር ያነገቡ እነዚህ ወገኖች እነሱ የማይካተቱ ከሆነ እየተካሄደ ያለው የዳኞች የምልመላ ሂደቱ እንዲሰረዝ ድፍረት የታከለበት ጥያቄ ማቅረባቸውም ተሰምቷል። እንዴት ነው ነገሩ? በሕግና በሥርዓት በሚመራ አገር እንዲህ አይነት አጉራ ዘለል ጥያቄ ማቅረብ ያውም የህግ እውቀት ካለው ሰው ተገቢነት አለውን? ዓላማው ግልፅ ነው። ሂደቱን ሆን ብሎ ለመረበሽና ለማደናቀፍ የታሰበ ከመሆኑም በተጨማሪ በሂደት ላይ ያለን የምልመላ ስርዓት ተዓሚኒነት እንዲያጣ፣ ተወዳዳሪዎች ተስፋ እንዲቆርጡ በውጤቱ የምልመላ ስርዓቱ ዋጋ ለማሳጣት የሚደረግ ሴራ መሆኑ ግንዛቤ ሊያዝ ይገባል።

“እኔ ከሞትኩ ሰርዶ አይብቀል” መፈክር ያነገቡ እነዚህ ቅሬታ አቅራቢዎች መስፈርቱን ባለማሟላታቸው ምክንያት ከማጣሪያው እንደቀሩ እያወቁና ጉባዔው በዘረጋው የቅሬታ አቀራረብ ሥርዓት መሰረት ቅሬታቸውን አቅርበው በቂ ምላሽ ተሰጥቷቸው እያለ ጉባዔው የጀመረውን ግልጽነት የተላበሰ አሳታፊና ብቃት ላይ የተመሰረተ የምልመላ ሂደት እንዲሰረዝ በድፍረት ጠይቀዋል። ቅሬታ ማቅረብ መብት ቢሆንም ማንኛውም የሚቀርብ ጥያቄ ሕግንና አሰራርን የተከተለና እውነት ላይ የተመሰረተ መሆን እንዳለበት ይቅርና የህግን ሀሁ የሰነቁ ሰዎች ሌላው ዜጋም ይዘነጋዋል ተብሎ አይጠበቅም። እውነታው ይህ ከሆነ ህግን ያልተከተለ አሰራር ያማረው ታዲያ ማን ነው? ጉባኤው ወይስ ቅሬታ አቅራቢዎቹ?

የሚገርመው ነገር ሰንደቅ ጋዜጣ የአንድ ወገን ያውም በሂደት ላይ ያለ ያላላቀ ጉዳይን ለህዝብ ያሰራጨው በአቤቱታ አቅራቢዎቹ ክስ የቀረበበት የፌዴራል ዳኞች አስተዳደር ጉባኤን በጉዳዩ ላይ ሳያናግርና ሳይጠይቅ መሆኑ ነው። ያልተረጋገጠና ለአንድ ወገን የወገን ወሬ ይዞ መውጣት የፕሬስ ህግና የጋዜጠኝነት ስነምግባር እንደማይፈቅድ ይቅርና በፕሬስ ስራ የተሰማራ ባለሙያ ተራ ዜጋም ያውቀዋል። ዓላማው ህዝብ እውነታውን እንዲያውቅ ታስቦ ከሆነ ዘገባውን ይዞ የወጣው ሰንደቅ ጋዜጣ በጉዳዩ ላይ የጉባኤውን ጽ/ቤት ማነጋገርና ምላሹን ለማድመጥ ያልተፈለገው ለምን ይሆን? እየተካሄደ ያለን የዕጩ ዳኞች የምልመላ ሂደትን ለማደናቀፍ የተሰጠን የአንድ ወገን አስተያየት ይዞ መውጣት ከሁሉም በፊት የጋዜጠኝነት ሙያ የሚጠይቀውን የሚዛናዊነት መርህ እንደሚጥስ ለጋዜጣው አዘጋጅ ይጠፋዋል የሚል እምነት የለንም። እንዲህ አይነት የተቀነባበረ ወሬ የሚያስከትለውን ውጤት ተገንዝቦ ጉዳዩን ሚዛን ለመጠበቅ አዘጋጁ ጥረትና ትጋት ማድረግ እንደነበረበት ማስታወስም አያስፈልገውም። ሰንደቅ ጋዜጣ በዚህ ረገድ የፈፀመው የህግና የሙያ ጥሰት አንባቢዎቹን ይቅርታ እንዲጠይቅ በዚሁ አጋጣሚ ለመጠቆም እንወዳለን። ስለሆነም ግልጽነት በተላበሰ፣ አሳታፊና ብቃትን ማዕከል ባደረገ መልኩ እየተከናወነ ያለውን የፌዴራል ፍ/ቤቶች የዕጩ ዳኞች ምልመላ ለማደናቀፍ፣ ሂደቱን ከእውነታው በራቀና በተወናበደ መንገድ ተአማኒነት ለማሳጣትና ተወዳዳሪዎችን ተስፋ ለማስቆረጥ የተጀመረው ዘመቻ መቆም እንዳለበት ለማሳሰብ እንወዳለን።

 

                 ሰለሞን በላይ

            የፌዴራል ዳኞች አስተዳደር ጉባዔ ጽ/ቤት ኃላፊ

                  (ፊርማና ማህተም አለው)

ክፍል የኔ ሃሳብ

 

ዳክ ኮምዩኒኬሽን “ዳጉ” የመገናኛ ብዙሃን ሽልማት እና ድግስ የተባለ ፕሮግራም ማዘጋጀቱን አስታውቋል።

የዳሪክ ኮምዩኒኬሽን እና የፕሮግራሙ ዳይሬክተር ጋዜጠኛ ማናዬ እውነቱ ለሰንደቅ ጋዜጣ እንደገለጸው፤ ዳጉ የመገናኛ ብዙሃን ድግስ እና ሽልማት ሚያዝያ 25 ቀን 2010 ዓ.ም ይፋ ከተደረገ በኋላ በተለያዩ ሆቴሎች በቋሚነት በየወሩ የመንግስት ከፍተኛ ባለስልጣናት፣ የመገናኛ ብዙሃን ባለሙያዎች፣ ህዝብ ግንኙነትና የኮምዩኒኬሽን ባለሙያዎች እና የዩኒቨርስቲ ተማሪዎች ተገናኝተው ስለሙያው የሚወያዩበትና የሚመክሩበት ዝግጅት ነው።

ዝግጅቱ ዓመቱን ሙሉ ወሩ በገባ በመጨረሻው ሳምንት ሰኞ ሲካሄድ የሚቆየው ፕሮግራም በዓመቱ መጨረሻ በኢትዮጵያ የሚዲያ ታሪክ ታላላቅ ስራዎችን ሰርተው ያለፉ የሚዲያ ባለሙያዎች የሚዘከሩ ሲሆን የዚህ ዓመት የፕሮግራሙ መታሰቢያ ለጋዜጠኛ ደስታ ምትኬ ተበርክቷል። ጋዜጠኛ ደስታ ምትኬ በኢትዮጵያ የጋዜጠኝነት ታሪክ የመጀመሪያው የህትመት ጋዜጠኛ ናቸው።

Wednesday, 09 May 2018 13:32

የበቀል ጥላ ነገ ይመረቃ

 

የደራሲ ገስጥ ተጫኔ አስረኛ ድርሰት የሆነው “የበቀል ጥላ” ረጅም ልቦለድ ነገ በዋቢ ሸበሌ ሆቴል ይመረቃል።

የ328 ገጾችን በረከት የታደለውና 70 ብር አንባቢያንን የሚያስከፍለው የበቀል ጥላ ነገ ሲመረቅ የደራሲው የቅርብ ወዳጅ ዘመዶች፣ ጸሀፊያን፣ የመገናኛ ብዙሃ ባለሙያዎች እና አርቲስቶች ታዳሚ ይሆናሉ።

ደራሲ ገስጥ ተጫኔ ከዚህ ቀደም “ነበር ቁጥር 1 እና 2” በሚሉት መጽሃፋቸው በአንባቢያን ዘንድ በስፋት ይታወቃሉ። ከሁለቱ መጽሃፎች በተጨማሪም “የናቅፋው ደብዳቤ፣ እናት ሀገር፣ የቀድሞው ጦር፣ የማክዳ ንውዛት” እና ሌሎችም መጽሃፎችን ለአንባቢያን ያበረከቱ ደራሲ ናቸው። መጽሃፉ በሁሉም መጸሃፍት መደብሮች እና መጽሃፍ አዟሪዎች እጅ የሚገኝ ሲሆን ቀደም ብሎ እንደተገለጸው የመጽሃፉ ሸሬታ (የወጋ ተመኑ) 70 የኢትዮጵያ ብር ብቻ ነው።

“መንግስት በአማራው ህዝብ ላይ እየፈጸመ ላለው

የዘር ማጽዳት ወንጀል በህግ ሊጠየቅ ይገባል”

የመላው ኢትዮጵያ አንድነት ድርጅት ‹መኢአድ)

በይርጋ አበበ

 

ከ1983 ዓ.ም የስርዓት ለውጥ በኋላ በኢትዮጵያ ከታዩ የአስተዳደር ለውጦች አንዱ እና ቀዳሚው ‹‹ፌዴራላዊ ስርዓት›› መገንባቱ ነው። ይህ ፌዴራላዊ ስርዓት ግን ‹‹ማንነትን በተለይም ብሔርን እና ቋንቋን መሰረት ያደረገ›› ስለሆነ በዜጎች መካከል አለመተማመንን እና መጠራጠርን አስከትሏል ሲሉ የሚተቹ ወገኖች ትችታቸውን መስጠት የጀመሩት ገና ከስርዓቱ ምስረታ ጀምሮ ነበር። ከዚህ በተጓዳኝ ደግሞ ‹‹የአገሪቱ የቆዩ ችግሮች አስተማማኝ መልኩ ለመፍታት ትክክለኛ እና አማራጭ የሌለው ስርዓት ይህ ብቻ ነው›› ሲል ኢህአዴግ መራሹ የኢትዮጵያ መንግስት ይሞግታል።

 

 

የመግለጫው ይዘት በአጭሩ

የፌዴራሊዝም ስርዓቱን ሳይሆን ፌዴራሊዝሙ የተመሰረተበትን ‹‹ቋሚ መሰረት›› አጥብቀው የሚተቹት ወገኖች ከሚቀርቧቸው ምክንያቶች መካከል ቀዳሚው ‹‹ለዘመናት አብሮ የኖረውን ህዝብ የሚለያይ እና ዜጎችን ለሞት፣ ለአካል ጉዳት እና ለንብረት ውድመት የዳረገ መፈናቀል አስከትሏል›› በማለት ነው። የዚህ ሃሳብ አቀንቃኝ ከሆኑት ወገኖች መካከል አንዱ የሆነው ‹‹የመላው ኢትዮጵያ አንድነት ድርጅት›› ድርጅት ሰሞኑን ከቤኒሻንጉል ጉሙዝ ስለተፈናቀሉት የአማራ ብሔር ተወላጆች ላይ ስለደረሰው ‹‹መጠነ ሰፊ›› ችግር ለመገናኛ ብዙሃን መግለጫ ሰጥቷል። መኢአድ በመግለጫው ‹‹ሀገራችን ኢትዮጵያ በአሁኑ ወቅት በዘር እና በቋንቋ ላይ የተመሰረተ ፖለቲካ እና ስርዓት ባጣ የጎሳ ፌዴራሊዝም ምክንያት ወዳልተፈለገ የእርስ በእርስ ግጭትና መፈናቀል እያመራች ትገኛለች›› ሲል ይገልጻል።

ፓርቲው አያይዞም ‹‹በቤኒሻንጉል ጉሙዝ ክልል በሚኖሩ የአማራ ብሔር ተወላጆች ላይ መጠነ ሰፊ የማፈናቀል የዘር ማጽዳት እና ሀብት ንብረታቸውን የመዝረፍ ተግባር እየተፈጸመ ይገኛል። ዜጎች በክልሉ ሲኖሩ ህጋዊ የመሬት ይዞታ ማረጋገጫ ደብተር እና ግብር ሲከፍሉበት የነበረ ደረሰኝ ያላቸው ናቸው›› ሲል የተፈናቃዮችን የቆየ ኑሮ አስታውሷል።

በቅርቡ ከቤኒሻንጉል ጉሙዝ ክልል ካማሼ ዞን የተፈናቀሉ አማራዎች በባህር ዳር ቅዱስ ጊዮርጊስ ቤተ ክርስቲያን ተጠግተው የሚኖሩ ሲሆን የዕለት ቀለብም ሆነ ልብስ የሌላቸው ሲሆን ጎሮሯቸውን የሚዘጉትም ከከተማው ነዋሪ እና አንዳንድ በጎ ፈቃደኛ ድርጅቶች ከሚያደርጉት ድጋፍ ነው። በዚህ በኩል በተለይ የፋሲል ከነማ እግር ኳስ ክለብ ደጋዎች እና የዳሽን ባንክ ሰራተኞች ያደረጉት ድጋፍ የሚጠቀስ ነው። ክልሉን የሚያስተዳድረው ብአዴን ለተፈናቃዮቹ ያደረገውን ድጋፍ በተመለከተ ‹‹ምንም ነው›› ሲል የገለጸው መኢአድ ‹‹የፌዴራል መንግስቱም ሆነ የአማራውን ብሔር እወክላለሁ የሚለው ብአዴን ችግሩን በቸልተኝነት መመልከቱና አፋጣኝ መፍትሔ ከመስጠት ይልቅ ተፈናቃዮችን በማዋከብ፣ በማሰርና በማፈን በዜጎች ላይ ከፍተኛ የሆነ እንግልትና ጉዳት እያደረሰ ይገኛል›› ብሏል።

መኢአድ ለተፈናቃዮች መፍትሔ ይሆናል ብሎ ያስቀመጠውን ሲገልጽም ‹‹ብሔር ተኮር ማናቀልና ግድያ እንዲቆም ችግሩን ለመፍታት ይቻል ዘንድም አጣሪ ኮሚቴ እንዲቋቋም። ከቤኒሻንጉል ጉሙዝ ክልል ለተፈናቀሉ ከሁለት ሺህ በላይ የአማራ ተወላጆች አፈናቃዩ የቤኒሻንጉል ጉሙዝ ክልል ካሳ እንዲከፍል›› የሚሉት ይገኙበታል። ፓርቲው በዚህ ጉዳይ ላይ ጨምሮ በሰጠው የመፍትሔ ሃሳብ ላይ ‹‹ተፈናቅለው በባህር ዳር ቅዱስ ጊዮርስ ቤተ ክርስቲያን ለተጠለሉት ዜጎች የአማራ ክልል መንግስት ህጋዊ ከለላ በመስጠት ጊዜያዊ መጠለያ፣ ምግብ እና አልባሳት እነዲያቀርብ። ከቤኒሻንጉል ጉሙዝ ክልላዊ መንግስት ጋር በመነጋገር መፍትሔና ዘላቂ ዋስትና እንዲሰጣቸው መነጋገር›› ሲል አስታውቀዋል።

 

 

ትምህርት እና ተፈናቃዮች

ከቤኒሻንጉል ጉሙዝ ክልል ተፈናቅለው ወደ አማራ ክልል የተሰደዱት ኢትዮጵያዊያን የአማራ ብሔር ተወላጆች ቁጥራቸው ከ500 በላይ ቢሆንም እስካሁንም ድረስ ተገቢው ከለላ እና መፍትሔ ያልተሰጣቸው መሆኑን በሳምንት እትማችን መዘገባችን ይታወሳል። ከዘገባው በኋላ የተስተካከለ ነገር ካለ ስንል የተፈናቃይ ተወካዮችን አነጋግረን ነበር። ነገር ግን እስካሁን ድረስ ከመንግስት በኩል የተደረገላቸው ድጋፍ አለመኖሩን ገልጸው ሆኖም የአካባቢው ማህበረሰብ ድጋፍ ማድረግ መጀመሩን ተናግረዋል። በዚህ በኩል የዳሽን ባንክ ባህር ዳር ቅርንጫፍ ሰራተኞች እና የጎንደሩ ፋሲል ከነማ እግር ኳስ ክለብ ደጋፊዎች ያደረጉትን ድጋፍ በአብነት አንስተዋል።

ለተፈናቃዮች አሁን ነገሮች እየከበዱ ቢሆንም ይበልጥ አሳሳቢ የሆነባቸው ግን የልጆቻቸው ‹‹ነገ›› ነው። ከተፈናቃይ ቤተሰብ የተወለዱ 108 ህጻናት ትምህርታቸውን አቋርጠዋል። ይህ ደግሞ ድሮውንም አሳሳቢ በነበረው የአገሪቱ የትምህርት ጥራት መጓደል ላይ የህጻናቱ ከትምህርት ገበታ ውጭ መሆናቸው በበሰብአዊ መብታቸው ላይ የተቃጣ ድርጊት ሲሉ አስተያየታቸውን ለሰንደቅ ጋዜጣ የሰጡ ምሁራን ተናግረዋል።

ምሁራኑ አያይዘውም ‹‹ክልሉ በትምህርት ጥራት ውራ ሆኖ መቆየቱ ይታወቃል። የአማራ ክልል ትምህርት ቢሮ ከዓመት በፊት ባወጣው ዘገባ በክልሉ የትምህርት ሽፋን መልካም የሚባል ቢሆንም የትምህርት ተቋማቱ ደረጃ እና ትምህርት ጥራት አሳሳቢ ደረጃ ላይ መድረሱን ይፋ አድርጓል›› ያ ሲሆን፤ አክለውም ይህ በሆነበት ክልል እና ህዝብ ላይ ተጨማሪ ተማሪዎችን ከትምህርት ገበታ ውጭ እንዲሆኑ መደረጉ ደግሞ የችግሩን ጥልቀት ይባስ ያባብሰዋል›› ብለዋል።

 

 

የተፈናቃዮች ሁኔታ

የአማራ ብሔር ተወላጆች ከቤኒሻንጉል ጉሙዝ ክልል ካማሼ ዞን ሲፈናቀሉ ቁጥራቸው በአባወራ ደረጃ 527 ሲሆኑ ከእነ ልጆቻቸው ሲቆጠሩ ከሁለት ሺህ በላይ ደርሷል። ይህን ያህል ህዝብ በተፈናቀለበት ጊዜ 13 ሰዎች ሲሞቱ 49 ሰዎች ቆስለዋል። 149 ቤቶች ደግሞ መቃጠላቸውን ለሰንደቅ ጋዜጣ አስተያየታቸውን የሰጡ የተፈናቃይ ተወካዮች ተናግረዋል።

በዚህ ጉዳይ ላይ መግለጫ የሰጠው የመላው ኢትዮጵያ አንድነት ድርጅት ፓርቲ በበኩሉ ‹‹መንግስት በአማራው ህዝብ ላይ የዘር ማጽዳት ወንጀል እየፈጸመ በመሆኑ በህግ ሊጠየቅ ይገባል›› ብሏል። ፓርቲው እዚህ ውሳኔ ላይ የደረሰበትን ምክንያት ሲያስቀምጥም ከዚህ ቀደም ባሉት የኢህአዴግ የስልጣን ዘመናት በአማራ ብሔር ተወላች ላይ ደረሰ ያለውን መፈናቀል እና መሳደድ በዋቢነት በማንሳት ነው። ከሁለትና ሶስት ዓመት በፊት በቤኒሻንጉል ጉሙዝ ክልል፣ በ2004 ዓ.ም በደቡብ ክልል ጉራ ፋርዳ ወረዳ፣ ቀደም ሲል ደግ በኦሮሚያ የተለያዩ አካባዎች መፈናቀልና መሳደድ በአማራ ብሔር ተወላጆች ላይ መድረሱን አስታውሶ ‹‹ይህ በብሔሩ ላይ የዘር ማጽዳት ወንጀል ነው›› ብሎታል።¾

ክፍል ፖለቲካ

ከቅርብ ጊዜ ወዲህ በባለ አራት ዲጂት ወደ ሞባይል ስልክ የሚላኩ አጭር የፅሁፍ መልዕክቶች በርክተዋል። ብዙ ቁጥር ያላቸው መልዕክት መላኪያዎች ከመኖራቸውም በላይ መልዕክት የሚልኩበት ድግግሞሽ እጅግ አሰልቺ ነው። በዚያ ላይ መልዕክት የሚላክበት ሰዓት የተወሰነ ባለመሆኑ ለተቀባዮቹ ምቹት እያሳጣን ይገኛል። ድርጊቱ መብትን መጋፋት እና ነፃነትን ማሳጣትም እየሆነ ነው። መልዕክቶቹ ያለፍላጎታችን ወደ ስልካችን የሚገቡ ከመሆናቸውም በላይ አንዳችም የማስተማር ወይም የማሳወቅ ፋይዳ የሌላቸው ናቸው። ሌሊት ላይ ጭምር ወደ ስልካችን በመግባት ህይወትን እስከ መበጥበጥም እየዳረጉን ይገኛሉ።

 

እነዚህ መልእክቶች የሚላኩት ከኢትዮ ቴሌኮም ጋር በተደረገ ስምምነት እንደመሆኑ ድርጅቱ በአሰራራቸው ላይም ቁጥጥር እና ክትትል ሊያደርግባቸው ይገባል። መልእክቱ ሊሰራጭ በሚገባበት ሁኔታ እና ለሚፈልገው አካል ብቻ ተመርጦ ሊላክ በሚችልበት ሁኔታ ላይ ስምምነት ላይ መድረስ ይኖርበታል። መልዕክቶቹ በአብዛኛው ገቢ የማግኛ እንደመሆናቸው መጠን ኢትዮቴሌኮም የጥቅሙ ተጋሪ እንደመሆኑ በድርጊቱ ላይ ገደብ ሊያበጅ እና የእኛንም መብት ሊጠብቅልን ይገባል።

 

                             በስልክ ከመገናኛ የተሰጠ አስተያየት      

 

ክፍል መልዕክቶች
Wednesday, 09 May 2018 13:29

ቁጥሮች

 

2 ነጥብ 3 ቢሊዮን ዶላር           በ2010 ግማሽ ዓመት ወደ ሀገሪቱ የገባው የውጭ ቀጥተኛ ኢንቨስትመንት ገቢ፤

 

4 ነጥብ 15 ቢሊዮን ዶላር          በተጠቀሰው ጊዜ የኢንቨስትመንት ፈቃድ ያወጡ የውጭ ኩባንያዎች ካፒታል መጠን፤

41 ነጥብ 26 ቢሊዮን ብር          ወደ ትግበራ ምዕራፍ የተሸጋገሩ ፕሮጀክቶች ካፒታል መጠን፤

 

7 ነጥብ 66 ቢሊዮን ብር           ምርትና አገልግሎት መስጠት የጀመሩ ፕሮጀክቶች ካፒታል መጠን፤

 

   ምንጭ ፡- አዲስ ዘመን ጋዜጣ መጋቢት 12 ቀን 2010 ዓ.ም

 

ሚድሮክ ወርቅ ኩባንያ በኦሮሚያ ክልል ጉጂ ዞን አዶ ሻኪሶ አካባቢ በማዕድን ማውጣት ሥራ ላይ ከተሰማራ 20 ዓመታትን አስቆጥሯል። ሌሎች የመንግሥትና የግል ባለሃብቶችም በአካባቢው ከ70 ዓመታት በላይ በተመሳሳይ ሥራ ላይ መሆናቸው የሚታወቅ ነው።

ይህም ሆኖ ከቅርብ ጊዜ ወዲህ ሚድሮክ ወርቅ ኩባንያ በአካባቢ ላይ ብክለት እያስከተለ ነው፣ በሰዎች ጤና ላይ ጉዳት አድርሷል በሚል የተሳሳተ ክስ በሚያቀርቡ አንዳንድ ወገኖች አማካይነት ኩባንያው ፈቃዱ እንዳይታደስ ወይንም እንዲዘጋ ዘመቻዎች ሲደረጉ ቆይተዋል። አሁንም ይህ ዓይነቱ እንቅስቃሴ ተጠናክሮ ቀጥሏል።

ኩባንያው የአካባቢ ጥበቃን አስጠንቶ፣ በኩባንያው ውስጥ ይህንን የሚመለከት ራሱን የቻለ ክፍል አዋቅሮ ሥራውን ሳይንሳዊ በሆነ መንገድ እያከናወነ መሆኑን ከመግለጽ አልፎ ጉዳዩን በገለልተኛ ወገኖች ጥናት እንዲካሄድበት ባቀረበው ጥያቄ መሠረት ከአዲስአበባ ዩኒቨርሲቲ የባለሙያዎች ቡድን ተዋቅሮ ጥናቱ ሲካሄድ ቆይቷል። ከፋብሪካው የሚወጣው ፍሳሽም በአውሮፓ ከታወቁ ላብራቶሪዎች ተጨማሪ ፍተሻ እንዲካሄድበት በማዕድን ነዳጅና ተፈጥሮ ጋዝ ሚኒስቴር በኩል ናሙናው ተልኮ በውጤቱም አንዳች ጉድለት ሳይገኝ ቀርቷል። በዚህም ምክንያት ሚኒስቴሩ የ20 ዓመታት ጊዜውን ያጠናቀቀውን የለገደንቢ የመጠቀሚያ ፈቃድ ለተጨማሪ 10 ዓመታት እንዲታደስ ፈቅዷል።

ሚድሮክ የወርቅ ማዕድን ኩባንያ ከየትኛውም ወገን ቅሬታ ለምን ተነሳ ብሎ አያውቅም። ጉዳዩ መነሳቱ ተገቢና አግባብም ነው ብሎ ያምናል። ጉዳዩ ተነስቶ በሳይንሳዊ መንገድ ለማጣራት የተሄደበት ርቀት ምንም እንኳን ተጨማሪ ወጪንና ጊዜን የወሰደ ቢሆንም ጉዳዩን ለማጥራት ካለው ትልቅ ፋይዳ አንጻር ሲመዘን አሁንም በተገቢነቱ ላይ ቅሬታ አቅርቦም አያውቅም። በዚህ ሁሉ ሒደት ተጉዞ የተገኘውን ውጤት በመካድ “ካልፈረሰ ሞቼ እገኛለሁ” ማለት ለአገር ልማትና ዕድገት ከሚያስብና ከሚቆረቆር የትኛውም ወገን የሚጠበቅ አይደለም።

ሰሞኑንም ራሳቸውን የጉጂ ቄሮ ብለው የሚጠራ ቡድን ለሻኪሶ ከተማ ብሔር ብሔረሰቦች በሙሉ በሚል በበተነው ወረቀት የሚድሮክ ወርቅ ማዕድን ኩባንያ የሻኪሶ/ ለገደንቢ ማምረቻ ከሚያዚያ 30 ቀን 2010 ዓ.ም ጀምሮ ሥራ እንዲያቆም፣ ይህ ባይሆን እርምጃ እንደሚወስድ ያስጠነቅቃል። ይህ ማስጠንቀቂያ ቀነ ገደቡ ከመድረሱ አስቀድሞ ወደማዕድን ማምረቻው የሚሄድ ከፍተኛ ኤሌክትሪክ ሀይል ተሸካሚ መስመር ላይ ጉዳት በማድረስ ፋብሪካው የኤሌክትሪክ ሀይል እንዳያገኝና ምርቱን እንዲያቆም አድርገዋል። ይህ ዓይነቱ ጥቃት ሚድሮክ ወርቅ ማዕድን ኩባንያ ላይ ብቻ የተቃጣ አድርጎ መውሰድ አይቻልም። ጥቃቱ በአጠቃላይ በኢንቨስትመንት ላይ የተቃጣና ምክንታዊ ያልሆነ፣ በጥላቻ የታጀበ መሆኑ እንደአገር አሳዛኝና የደረሰንበትን የዝቅጠት ደረጃ ቁልጭ አድርጎ የሚያሳይ ነው።

ሚድሮክ ወርቅ ማዕድን ኩባንያ በሮያሊቲ፣ በተለያዩ የግብር ክፍያዎች ከአጠቃላይ ገቢው እስከ 50 በመቶ ወጪ በማድረግ በየዓመቱ ለፌዴራልና ለክልል መንግሥታት ገቢ ያደርጋል። ከ1 ሺ 200 በላይ ሠራተኞች ሕልውናም የተመሠረተው በዚሁ ኩባንያ ነው። ኩባንያው ከኢንቨስትመንቱ በተጨማሪም ማህበራዊ ኃላፊነቱን ለመወጣት ያላሰለሰለ ጥረት ሲያደርግ መቆየቱ የሚታወቅ ነው።

እናም በጥቂቶች አሻጥር ሚድሮክ ከዘርፉ ገፍቶ ለማስወጣት የሚደረገው ርብርብ ሌሎች ኢንቨስተሮችን ጭምር የሚያስበረግግ አደገኛ ውጤት ያለው መሆኑን መገንዘብ ተገቢ ነው።

እናም ክቡር ጠቅላይ ሚኒስትር ዶ/ር አብይ አሕመድ ምንም እንኳን በከፍተኛ አገራዊ ጉዳዮች ከፍተኛ ውጥረት ውስጥ መሆናቸው የሚታወቅ ቢሆንም ባላቸው ሽርፍራፊ ጊዜም ቢሆን ሻኪሶ/ለገደንቢ የሚገኘውን የሚድሮክ ወርቅ ማዕድን ኩባንያ አለአግባብ ገፍቶ ለማስወጣት እየተደረገ ያለውን ተገቢ ያልሆነ ርብርብ ለማስቆም ተገቢውን አመራር ሊሰጡ ይገባል። የኦሮሚያ ክልል ፕሬዚደንት ክቡር አቶ ለማ መገርሳ በተመሳሳይ ሁኔታ በሚድሮክ የወርቅ ማዕድን ኩባንያ ላይ የከፋና የማይመለስ ጉዳት ከመድረሱ አስቀድሞ በየደረጃው የሚገኙ የተሳሳተ ግንዛቤ የያዙ አመራሮችን ጨምሮ ሕዝቡ በማሳመን ልማታዊ ባለሃብቱን ሊያበረታቱና የተጋረጠውም አደጋ በአስተማማኝ መልኩ ሊቀለብሱ ይገባል።¾

Page 1 of 3

Sendek Newspaper

Bole sub city behind Atlas hotel

Contact us