You are here:መነሻ ገፅ»ወቅታዊ
ወቅታዊ

ወቅታዊ (224)

“ሙስና አምስተኛው መንግስት ነው የሚባለው የተደራጀ መዋቅራዊ ቡድን በመሆኑ ነው”

ጠቅላይ ሚኒስትር ዐብይ አሕመድ

 

ባለፉት ሃያ ሰባት አመታት ገዢው ፓርቲ ሶስት የደርጅቱ ሊቀመንበሮችና የመንግስት ጠቅላይ ሚኒስትሮችን አሳይቶናል። የፓርቲውም የመንግስትም ስልጣን የሚወከለው በድርጅቱ ሊቀመንበር መሆኑን እስካሁን ያለው የድርጅቱ ልምድ ያሳያል። እንደአሰራርም ልክ ነው አይደለም የሚል ክርክር ውስጥ መግባት አይቻልም። ባይሆን ጥሩ ነው ብሎ መሞገት ይቻል ይሆናል፤ ለውይይት ክፍት ነው።

እንደተራ የቀበሌ ነዋሪ ያስተዋልነው ግን የድርጅቱ የፓርቲና የመንግስት አሰያየም፣ ፓርቲና መንግስት ጋብቻ እንዲፈጽሙ ነው፤ ያደረገው። ጋብቻውም በሕዝብና በሀገር ላይ ያደረሰው ውድቀት፣ በቀላሉ የሚታይ አይደለም። የፓርቲ መዋቅር በሲቪል ሰርቪሱ በመዘርጋት አንደኛና ሁለተኛ ዜጎችን ፈጥሯል። ፓርቲው በንግድ ሥርዓት ውስጥ አባላቱን እየሰገሰገ የገበያ ውድድር እንዳይኖር ከማድረጉም በላይ የገበያ ሞኖፖሊ ፈጥሯል። የዚህ ሕገወጥ አሰራር ውጤት በዴሞክራሲው ሒደት ላይ ያለውን አሻራ እያሳየን ይገኛል።

ጠቅላይ ሚኒስተር ዐብይ፣ “የኢኮኖሚ አሻጥር እየተሰራብኝ ነው” ሲሉ ለሕዝብ ክስ አሰምተዋል። የትኛው የግሉ ዘርፍ ባለሃብት ነው ለኢኮኖሚ አሻጥር የሚበቃው? የግሉ ባለሃብት በሀገሪቱ አጠቃላይ ኢኮኖሚ ላይ ያለው ድርሻ፣ ለአሻጥር የሚበቃ ነው? ለእነዚህ ጥያቄዎች መልስ ለመስጠት የኢኮኖሚ ባለሙያ ጠበብት መሆን አይጠይቅም።

በጠቅላይ ሚኒስትሩ አስተዳደር ላይ የኢኮኖሚ አሻጥር ሊፈጥሩ የሚችሉት ሁለት አካሎች ብቻ ናቸው። አንደኛው ሥርዓቱ እንደአሸን የፈለፈላቸው ለኪራይ ሰብሳቢ ፖለቲካ ኢኮኖሚ የበላይነት እየተጉ ያሉ ኃይሎች ናቸው። ሁለተኛው፣ ኢሕአዴግ በመሰረቱ ፓርቲዎች የሚተዳደሩት የንግድ ድርጅቶች ናቸው። ሁለቱም የኢኮኖሚ አሻጥር የሚፈጽሙት አካሎች የሥርዓቱ ውጤቶች ናቸው።

ጠቅላይ ሚኒስትር መለስ ዜናዊ በፓርላማ ቀርበው፣ “መንግስት በመንግስት ሌቦች አንድ እጁን ታስሮ ነው፤ እየሰራ ያለው” ማለታቸው የሚታወስ ነው። እንዲሁም ጠቅላይ ሚኒስተር ኃ/ማሪያም ደሳለኝ በሲቨል ሰርቪስ በተጠና ጥናት መነሻ ከፍተኛ የፓርቲና የመንግስት ባለስልጣኖች በተገኙበት የስብሰባው ማጠቃለያላይ፣ “ከዚህ ውይይት ስትወጡ ሁላችሁም የኪራይ ሰብሳቢ ኔትዎርካችሁን ከለላ ለመስጠት እንደምጥሯሯጡ አውቃለሁ” ማለታቸውም በጣም የቅርብ ጊዜ ትውስታ ነው። ዛሬ ላይ ደግሞ ጠቅላይ ሚኒስር ዐብይ አሕመድ አሁን የተደረሰበትን የሙስና አደጋ አነፃጽረው፤ “ሙስና አምስተኛው መንግስት ነው የሚባለው፤ የተደራጀ መዋቅራዊ ቡድን በመሆኑ ነው” ሲሉ አስረድተዋል።

ጠቅላይ ሚኒስትሩ አይይዘውም፤ “መጠኑ ይስፋም ይነስ እንጂ ሌብነት ከጫፍ እስከ ጫፍ አለ። በሃይማኖት ተቋማት፣ በትምህርት ተቋማት፣ በመንግስት ተቋማት አለ” ብለዋ። በዚህ አገላለፃቸው፤ የአንድ ሕብረተሰብ የሞራል ደረጃ ማሳያ መሆን የሚጠበቅባቸው የኃይማኖት እና የትምህርት ተቋመት መዘፈቃቸውን ይፋ ማድረጋቸው በግልባጭ፤ የሕብረተሰቡን የሞራል ደረጃ ዝቅጠት ማሳያ ተደርጎ የሚወሰድ ነው። ለሙሰኞችም ያስተላለፉት መዕክት፣ “ማሰር የማይችል መንግስት አድርጎ የሚያስበን ሰው አለ፤ ግን ማሰር ከአባቶቻችን ጀምሮ ነበር፤ አዲስ ነገር አይደለም፤ እጃቸውን መሰብሰብ ያለባቸው ግን አሉ” ሲሉ ነጥለው አስጠንቅቀዋል።

ጠቅላይ ሚኒስትሩ በእርግጠኝነትና በድፍረት፣ “ሃብት የዘረፉ ሰዎች ኢትዮጵያ ውስጥ አሉ። ሌቦች አሉ። ሌቦች እንዳልታወቀባቸው ነገር እየሸረቡ ነው። እርምጃ እንወስዳለን። ስርዓቱ እኩል አይን የለውም። አጣርተን እናስራለን እንጂ አስረን አናጣራም” ሲሉ ተናግረዋል። ማስጠንቀቂያም አከል አድርገው፣ “የመንግስት ባለስልጣን በስራ ላይ እያለ ነጋዴ፣ ሀብታም መሆን አይችልም፤ ነጋዴ፣ ሀብታም መሆን ካማረው ቢሮውን ለቆ መሄድ አለበት” ብለዋል። በተመሳሳይ ሁኔታም፣ አቶ መለስ “ጣታቸውን እንቆርጣለን” ሲሉ አቶ ኃ/ማሪያም በበኩላቸው፣ “ሙሰኞችን መታገል የህልውና ጥያቄ ነው”፣ ነበር ያሉት።

ከላይ ከሰፈረው የድርጅቱና የመንግስት ጠቅላይ ሚኒስትሮች በሙስና ላይ ያላቸው አመለካከትና ቁርጠኛ የመሆን መንፈሳቸው በጣም ተመሳሳይነት አለው። ከዚህ መረዳት የሚቻለው የሙስናውን ሳይክል ለመበጠስ አደገኛ አደናቃፊ የሆነ መስመር፤ በድርጅቱ ውስጥ መኖሩ ነው። በርግጥ ጠቅላይ ሚኒስትር ዐብይ የበለጠ ነገር ሊያሳዩን የሚችሉበት እድል እንዳለ ከግምት መውሰድ ይቻላል። በቀላሉ ግን ይተገበራል ማለት አይደለም። ጊዜ የሚፈልግ ሥራ ነው።

በዚህ ጽሁፍ ማሳየት የተፈለገው፣ ኢሕአዴግ እንደድርጀት እንደመንግስት የሙስና አባት መሆኑን መቀበል ነው። ይህም ሲባል፣ ሙስና በኢትዮጵያ መንግስትና በበገዢው ፓርቲው ውስጥ የተደራጀ መዋቅራዊ ይዘት ይዟል። አንዱ ከሌላው በተለየ መልኩ “ሙሰኛ አይደለሁም” በሚሉበት የፖለቲካ ቁመና ውስጥ አይደሉም። እንደሚታወቀው፣ ከዚህ በፊት የሙስናው መተጋገል በፓርቲው መዋቅራዊ አደረጃጀት ላይ ባላቸው አቅም የሚወሰን ነበር። አሁን የተለየ ነባራዊ ሁኔታ ውስጥ ስለሚገኙ፤ ለውጥ ይጠበቃል።

የለውጡ ዋና ተዋናይ ደግሞ ሕዝቡ ነው። አብዛኛው ሕዝብ ለአዲሱ ጠቅላይ ሚኒስትር ዐብይ አሕመድ ቅቡልነት ሰጥቷል። ይህንን የህዝብ ድጋፍ በትክክል መረዳት የሚችል የመንግስት ኃላፊ፣ የሙስና መዋቅራዊ አደረጃጀቱን ለመበጣጠስ የፖለቲካ ቁርጠኝነት ብቻ ነው፤ የሚጠበቅበት። ሙሰኞቹ ሕዝቡ ውስጥ ነው፤ ያሉት። ሕዝቡ የሚያምነው የፖለቲካ ቁርጠኝነት ያለው መሪ ካገኘ፤ ሙስናን ለማጥፋትና የሚጠየፈው ማሕበረሰብም ለመፍጠር በጣም ቀላል ነው።

አቶ መለስና አቶ ኃ/ማሪያም ያልነበራቸውን የህዝብ ድጋፍ የተቸሩት ጠቅላይ ሚኒስትር ዐብይ አሕመድ ከእሳቸው የሚጠበቀው፤ ውሳኔያቸው ብቻ ነው።¾

 

የሕዝብ ተወካዮች ምክርቤት ትላንት ግንቦት 28 ቀን 2010 ዓ.ም ባካሄደው መደበኛ ስብሰባ ከተመለከታቸው አጀንዳዎች መካከል የምህረት አሰጣጥ እና አፈጻጸም ሥነሥርዓት ረቂቅ አዋጅ አንዱ ነበር። ረቂቅ አዋጁ ምህረት መቼ እና በምን ሁኔታ እንደሚሰጥ ይዘረዝራል። ትላንት ረቂቅ አዋጁ ለም/ቤቱ በቀረበበት ወቅት ጠንከር ያለ ተቃውሞ ሁሉ አስተናግዷል። አንድ የምክርቤት አባል ይህ አዋጅ ኮንትሮባንዲስቶች፣ ሌቦች ለመታገል የተገባውን ቃል ወደጎን በማድረግ በዚህ የሚጠረጠሩ ግለሰቦችን ከእስር ከፈቱ በኋላ ሕጋዊ ሽፋን ለመስጠት የቀረበ ይመስላል። የፖለቲካ ሙስና ይህ መንግሥት እየፈጸመ ነው ሲሉ ተቃውመውታል። አንድ እስረኛ በምህረት ሲለቀቅ የተጎጂ ቤተሰቦችን ይሁንታ ቢገኝ የበለጠ ጥሩ ነው በሚል አስተያየት የሰጡ ሲኖሩ በረቂቅ አዋጁ እያንዳንዱ ምህረት የሚደረግለት በጠቅላይ ሚኒስትሩ በኩል ለፓርላማው ቀርቦ የሚፈጸም መሆኑ አሠራሩን የተንዛዛ ስለሚያደርገው አስፈጻሚ አካሉ ዝርዝሩን ቢያስፈጽም በሚል አስተያየት የሰጡ አባል ነበሩ።

ምህረት ሕገ መንግስታዊ ይዘት ያለው በአብዛኛው የፖለቲካ ጥፋቶችን፣ ሀገር መክዳት፣ የአመጽ ወንጀሎን እና በሀገርና በመንግስት ላይ አመፅ ማነሳሳት ወንጀል ለፈጸሙና በሕግ በተሰጠው የጊዜ ገደብ ውስጥ ወደ ሰላማዊ ኑሮአቸው ተመልሰው የመንግስትን ሕግ እና ሥርዓት ለማክበር ግዴታ ለሚገቡ ጥቂት ወይም መላው ወንጀለኞች መንግስት ያለፈውን ጥፋታቸውን ሙሉ በሙሉ ይቅር የሚላቸው ሥርዓት ነው።

ረቂቅ አዋጁ ለዝርዝር ዕይታ ለሚመለከተው ቋሚ ኮምቴ ተመርቷል።

የረቂቅ አዋጁ ጭብጥ እንደሚከተለው ተስተናግዷል።

የምህረት አሰጣጥና አፈፃፀም አዋጅ አጭር ማብራሪያ

መግቢያ

ምህረት የሀገርን ሰላምና ደህንነት ለማረጋገጥ በተወሰኑ የወንጀል አይነቶችና በአንድ ደረጃ ለሚገኙ ተጠርጣሪዎች ወይም ወንጀለኞች ላይ ምርመራ ወይም የክስ ሒደት ከማስቀጠል ወይም ቅጣትን ከማስፈፀም ይልቅ ምህረት የተሻለ ውጤት ያመጣል ተብሎ ሲታሰብ የሚሰጥ ነው።

አንዳንድ ፀሐፊዎች እንደሚሉት በ404 ምዕተ ዓመት በግሪክ አቴንስ የመጀመሪያው ምህረሰት እንደተሰጠ ያስቀምጣሉ። በአሜሪካ በ1788 ዓ.ም የመጀመሪያው ምህረት በፕሬዘዳንቱ አማካኝነት እንደተሰጠ ይነገራል። በደቡብ አፍሪካ የአፓርታይድን አገዛዝ ማብቃት ተከትሎ በወቅቱ ለተፈፀሙ የወንጀል ድርጊቶች ምህረት ለማድረግ የእውነትና እርቅ አፈላላጊ ኮሚሽን (truth and reconciliation commission) ተቋቁሞ በፕሬዝዳንቱ አማካኝነት ምህረት ተደርጓል። በኡጋንዳም በየጊዜው እንደየጉዳዩ እየታየ የሕግ አውጪው በሕግ ምህረት ይሰጣል።

በብዙ ሀገራት ልምድ ለማየት እንደሚቻለው በአብአዛኛው ምህረት የሚሰጠው መንግስትን በኃይል ለመገልበጥ ከሚደረግ የወንጀል ድርጊት በኋላ፣ ከእርስ በርስና ዓለም አቀፍ ጦርነት በኋላ የሚኖሩ ፖለቲካዊ ብጥብጦችና አለመግባባቶች ለማርገብ፣ በብጥብጡ ምክንያት የተከፋፈለን ማህበረሰብ አንድነት ለመመለስ መጠነኛ የመንግስትንና የሀገር ሰላም የማደፍረስ ድርጊት ለመፈፀሙና ወደ ሰላማዊ አኗኗር ለመመለስ ፍቃደኛ ለሆኑ ሰዎች ነው።

በመሆኑም በኢትዮጵያ ውስጥ ሰላምና መረጋጋትን የሚያደፈርሱ ሁኔታዎች በሚፈጠሩበት ወቅት የማሕበረሰቡን ሰላም እና ደህንነት ለማረጋገጥ እንዲሁም ፖለቲካዊ፣ ማሕበራዊ እና ኢኮኖሚያዊ ጥቅም በተሻለ መልኩ ለመጠበቅ ምህረት መስጠት የሚያስችል ሁኔታ መፍጠር አስፈላጊ በመሆኑ ምህረት የሚሰጥበትን ሥነ-ሥርዓት በሕግ መደንገግ ስለሚያስፈልግ የምህረት አሰጣጥና አፈፃፀም ሥነ-ሥርዓት አዋጅ ማውጣት አስፈላጊ ይሆናል። በዚህም መሠረት አዋጁ በአራት ክፍሎና በአስራ ስድስት አንቀፆች ተከፋፍሎ ተዘጋጅቷል።

የረቂቅ አዋጁ ዝርዝር ይዘት

ስለ ምህረት ቦርድ

የረቂቅ አዋጁ ክፍል ሁለት ከአንቀጽ 4-8 ሲሆን በአንቀጽ 4 የምህረት ቦርድ ተመስርቷል። በአብዛኛው ምህረት የሚሰጠው የአገርን ሰላምና መረጋጋት አደጋ ላይ ለሚጥሉ የወንጀል ዓይነቶች ስለሆነ የቦርዱ ተጠሪነት ለጠቅላይ ሚኒስትሩ እንዲሆን ተደርጓል። አንቀጽ 5 የምህረት ቦርዱን አባላት ስብጥር የያዘ ነው። ምህረት ከወንጀልና ቅጣት እንዲሁም ከሰላምና ደህንነት ጋር የተቆራኘ በመሆኑ የፌዴራል ጠቅላይ ዐቃቤ ሕግ የምህረት ቦርዱ ሰብሳቢ እንዲሆን ተደርጓል። በአብዘኛው ምህረት የሚሰጠው የሀገርን ሰላም እና መረጋጋት አደጋ ውስጥ ከሚጥል የወንጀል ድርጊት በኋላ በመሆኑ ተገቢውን ውሳኔ ለማስተላለፍና የተፈለገውን ውጤት ለማግኘት የተለያዩ የመንግሥት ሥራ አስፈፃሚ አካላትና ሌሎች ጉዳዩ የሚመለከታቸው ተቋማትና ግለሰቦች በሂደቱ እንዲሳተፉ ማድረግ ተገቢ ነው። በዚህም መሰረት የሴቶችና ሕፃናት ጉዳይ ሚኒስቴር ሚኒስትር፣ የፌዴራል ፖሊስ ኮሚሽን ኮሚሽነር፣ የፌዴራል ማረሚያ ቤቶች አስተዳደር ዋና ዳይሬክተር፣ ከፌዴራል ጠቅላይ ፍርድ ቤት የሚወክል አንድ ዳኛ፣ መልካም ሥነ ምግባር ያላቸው በጠቅላይ ሚኒስትሩ የሚሰየሙ ሁለት ሰዎች የቦርድ አባላት እንዲሆኑ ተደርጓል።

የረቂቅ አዋጁ ከአንቀጽ 6-8 ስለ ምህረት ቦርዱ ሥልጣን እና ተግባር፣ የውሳኔ አሰጣጥ ሥነ -ሥርዓት እና ስለ ቦርዱ ጽህፈት ቤት ይደነግጋል። ቦርዱ የምህረት ጥያቄዎችን ይቀበሀላል፣ ይመረምራል የውሳኔ ሀሳብ ለጠቅላይ ሚኒስትሩ ያቀርባል። ውሳኔውንም በአብላጫ ድምጽ ያስተላልፋል። ምህረት በተወሰነ ጊዜ ለሚፈፀሙ ድርጊቶች የሚሰጥና የሙሉ ጊዜ ሥራ የማይፈልግ ከመሆኑ አንጻር እንዲሁም ለቦርዱ አዲስ ጽህፈት ቤት በማደራጀት በመንግሥት ላይ አስተዳደራዊ ወጪ ከማስከተል ይልቅ በቦርዱ ሰብሳቢ መስሪያ ቤት ማለትም በፌዴራል ጠቅላይ ዐቃቤ ሕግ ውስጥ በተደራጀው የይቅርታ ቦርድ ጽህፈት ቤት የቦርዱ ጽሕፈት ቤት እንዲሆን ማድረግ የተሻለ አማራጭ እንዲሆን ተደርጓል።

ስለምህረት አሰጣጥ እና አፈፃፀም

ይህ ክፍል ከአንቀጽ 9 እስከ 12 የያዘ ሲሆን አንቀጽ 9 ምህረት የሚሰጥባቸውን ጉዳዮች የፌዴራል ጠቅላይ ዐቃቤ ሕግ የሀገርን ሠላምና ደህንነት ማስጠበቅ ካለው ኃላፊነት እንዲሁም ምህረት ከሚያሰጡ የወንጀል ድርጊቶች ጋር ካለው ቅርበት አንጻር በራሱ ተነሳሽነት ወይም ከክልሎች በሚቀርብ ጥያቄ ምህርት የሚሰጥባቸውን ወንጀሎች እና በወንጀል የተጠረጠሩ ወይም የወንጀል ፍርድ የተላለፈባቸው ሰዎች ለይቶ ለቦርዱ እንዲያቀርቡ ያደርጋል።

የአዋጁ አንቀጽ 10 ደግሞ ምህረትን ለመስጠት ከግምት ውስጥ የሚገቡ ሁኔታዎችን የሚያስቀምጥ ሲሆን ምህረት ለመስጠት ምህረት የተጠየቀበት የወንጀል ድርጊት በሀገር ሉአላዊነት ላይ የሚያስከትለው ወይም ያስከተለው ተፅዕኖ፣ ሰላም እና ደህንነት ለማረጋገጥ ምህረት የተሻለ አማራጭ ስለመሆኑ እና ምህረት የሚደረግላቸው ሰዎች ወደ ሰላማዊ ሕይወት ለመመለስ የሚያሳዩት ፍላጎት ከግምት ውስጥ እንደሚገባ በግልፅ ያስቀምጣል።

የረቂቅ አዋጁ አንቀጽ 11 ምሕረት የሚሰጥበትን አግባብ የሚያስቀምጥ ሲሆን ጠቅላይ ሚኒስቴሩ ከምህረት ቦርዱ የቀረበለትን የውሳኔ ሐሳብ ከተቀበለ በጉዳዩ ላይ የፌዴራል ጠቅላይ ዐቃቤ ሕግ ረቂቅ የምህረት አዋጅ እንዲያዘጋጅ ያደርጋል። በመቀጠልም ረቂቅ የምህረት አዋጁ እንደማንኛውም ሕግ ተገቢውን የሕግ አወጣጥ ሂደት ተከትሎ በሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ሲፀድቅ የፌዴራል ጠቅላይ ዐቃቤ ሕግ ከሚመለከታቸው አካላት ጋር በመሆን ምህረቱን ያስፈፅማል። ምህረቱ በሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት በኩል እንዲታይ የሚርብበት ምክንያት በኢትዮጵያ ወንጀል ሕግ አንቀጽ 230(1) ላይ የምህረት አሰጣጥ በሕግ እንደሚወሰን በመደንገጉ ነው። የማውጣት ሥልጣን የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት በመሆኑ ምሕረቱ በሌላ አካል እንዲታይ ማድረግ የሚቻል ባለመሆኑ ነው።

የረቂቅ አዋጁ አንቀጽ 12(1)(ሀ-መ)ምህረት ከወንጀልና ከፍትሐ ብሔር ተጠያቂነት አንፃር የሚያስከትለውን ውጤት ያስቀምጣል። በዚህም መሠረት ምርመራ ወይም ክስ እንዳይጀመር ወይም የተጀመረ ምርመራ ወይም ክስ እንዳይቀጥል ወይም ቅጣት እንዳይፈፀም ያደርጋል፣ እንዲሁም የጥፋተኝነት ውሳኔም እንዳልነበረ ያስቆጥራል። በተጨማሪም የፍትሐ ብሔር ተጠያቂነትን በተመለከተ በምህረት አዋጁ በልዩ ሁኔታ ካልተገለፀ በስተቀር ለመንግስት ሊከፈል የሚገባውና ገና ያልተከፈለ ኪሳራ በምህረት ቀሪ እንደሚሆን በግልፅ ተቀምጧል። ነገር ግን በፍትሐ ብሔር በኩል የጠፋውን እንደነበረ የመመለስና በተበዳዩ ላይ ለደረሰው ጉዳት የሚከፈለውን ካሳና ኪሳራ እንደማያስቀር በዚሁ አንቀጽ 12(2) ላይ ተደንግጓል።

ማጠቃለያ

የአዋጅ ምህረት ሕገ መንግስታዊ ይዘት ያለው በአብዛኛው የፖለቲካ ጥፋቶችን፣ ሀገር መክዳት፣ የአመጽ ወንጀሎን እና በሀገርና በመንግስት ላይ አመፅ ማነሳሳት ወንጀል ለፈጸሙና በሕግ በተሰጠው የጊዜ ገደብ ውስጥ ወደ ሰላማዊ ኑሮአቸው ተመልሰው የመንግስትን ሕግ እና ሥርዓት ለማክበር ግዴታ ለሚገቡ ጥቂት ወይም መላው ወንጀለኞች መንግስት ያለፈውን ጥፋታቸውን ሙሉ በሙሉ ስሪየት የሚያደርግበት ሥርዓት ነው። ምህረት መብት ሳይሆን የሀገርን ሰላምና ደህንነት ለማረጋገጥ በተወሰኑ የወንጀል ዓይነቶችና በአንድ ደረጃ ለሚገኙ ተጠርጣሪዎች ወይም ወንጀለኞች ላይ ምርመራ ወይም የክስ ሒደት ከማስቀጠል ወይም ቅጣትን ከማስፈፀም ይልቅ ምህረት የተሻለ ውጤት ያመጣል ተብሎ ሲታሰብ የሚሰጥ ነው።

ከተለያዩ ሀገራት ልምድ ለማየት እንደሚቻለው በአብዛኛው ምህረት የሚሰጠው መንግስትን በኃይል ለመገልበጥ ከሚደረግ የወንጀል ድርጊት በኋላ፣ ከእርስ በርስና ዓለም አቀፍ ጦርነት በኋላ የሚኖሩ ፖለቲካዊ ብጥብጦችንና አለመግባባቶች ለማርገብ፣ በብጥብጡ ምክንያት የተከፋፈለን ማህበረሰብ አንድነት ለመመለስ መጠነኛ የመንግስትንና የሀገር ሰላም የማደፍረስ ድርጊት ለፈፀሙና ወደ ሰላማዊ አኗኗ ለመመለስ ፍቃደኛ ለሆኑ ሰዎች ነው።

በመሆኑም በሀገራችን ውስጥ ሠላምና መረጋጋትን የሚያደፈርሱ ሁኔታዎች በሚፈጠሩበት ወቅት የማህበረሰቡን ሰላም እና ደህንነት ለማረጋገጥ እንዲሁም ፖለቲካዊ፣ ማህበራዊ እና ኢኮኖሚያዊ ጥቅም በተሻለ መልኩ ለመጠበቅ ምህረት መስጠተ የሚያስችል ሁኔታ መፍጠር አስፈላጊ ነው። የኢትዮጵያ ፌዴራላዊ ዴሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ ሕገመንግስት አንቀጽ 28 በስብዕና ላይ የሚፈፀሙ ወንጀሎች በምህረት እንደማይታለፉ የሚደነግግ ሲሆን፣ በሌሎች የወንጀል ጉዳዮች ምህረትን በህግ መስጠት የሚቻል ስለመሆኑ አመላካች ነው። የ1996 ወንጀል ሕጉ በሕግ ምህረት መስጠት የሚቻልበትን ሁኔታ የሚደነግግ ቢሆንም ምህረትን የሚመለከተው ሥነ-ሥርዓት ሕግ እስከ አሁን በሕግ አውጪው ወጥቶ ሥራ ላይ አልዋለም።

 

·        የሚኒስቴር መሥሪያ ቤቱ የሚያደርገው ጥናት በአጭር ጊዜ እንዲጠናቀቅ ጠይቋል፣

 

በሚድሮክ ቴክኖሎጂ ግሩፕ በሥሩ ካሉት 26 ኩባንያዎች መካከል አንዱ የሆነው የሚድሮክ ወርቅ ኃ/የተ/የግል ኩባንያ በኦሮሚያ ክልል ጉጂ ዞን አዶ ሻኪሶ (ለገደንቢ) የወርቅ ማምረቻ ፋብሪካን በፕራይቬታይሽን ከተረከበ በኋላ ባለፉት 20 ዓመታት በወርቅ ማምረት ስራ ላይ ተሰማርቶ ይገኛል። ኩባንያው አስፈላጊውን ሂደት በማሟላት የመጠቀሚያ ፈቃዱ ለተጨማሪ 10 ዓመታት በቅርቡ ከታደሰለት በኋላ ከአካባቢ ጥበቃ ጋር ተያይዞ በሰዎችና በእንስሳት ላይ ጉዳት ደርሷል በሚል በተነሳ ቅሬታ የማምረት ሥራው ከግንቦት 1 ቀን 2010 ዓ.ም ጀምሮ በማዕድን ነዳጅና የተፈጥሮ ጋዝ ሚኒስቴር ለጊዜው እንዲታገድ መደረጉ የሚታወስ ነው።

በአቶ መኮንን በላቸው የሚድሮክ ወርቅ ኩባንያ የሕዝብ ግንኙነት ዳይሬክተር ስም ስሞኑን ለመገናኛ ብዙሃን የተሰራጨው መግለጫ የኩባንያውን አቋም ለመጀመሪያ ጊዜ ይፋ ያደረገ ሆኗል። መግለጫው ከዚህ በታች ተስተናግዷል።

*   *   *

ከሚድሮክ ወርቅ ማዕድን ኃ.የተ.የግል ማኅበር

የተሰጠ መግለጫ

ሚድሮክ ወርቅ ማዕድን ኃ.የተ.የግል ማኅበር የማምረት ሥራው ለጊዜው መታገዱን በሚመለከት በተለያዩ የሚዲያ አካላት መግለጫ ለምን አይሰጥም ሲሉ ይሰማሉ። ኩባንያው ከቴክኖሎጂ ግሩፕ አንዱ እንደመሆኑ የሚከተለው የአሠራር ፍልስፍና “ገንቢና ውጤታማ ግንኙነትን” ወይም “Constructive Engagement” እና የሀገርን ህግ ፍፁም በሆነ መልኩ መከተልን ቅድሚያ በመስጠት ነው። ስለሆነም “በሰውና በእንስሳት ላይ የጤና ችግር ደርሷል” የሚል የህብረተሰብ ተቃውሞ ስላለ ተጨማሪ ጥናት ተደርጎ ይህ ሁኔታ በተጨማሪ ጥናት እስኪጠናቀቅ ድረስ የማምረት ሥራችንን በጊዜያዊነት እንድናቆም የማምረት ፈቃድ ሰጪው የማዕድን፣ የነዳጅና የተፈጥሮ ጋዝ ሚኒስቴር አዟል።

ኩባንያው ትዕዛዙን ተቀብሎ የማምረት ሥራውን ብቻ ማቆሙን ለፈቃድ ሰጪ የሚኒስቴር መሥሪያ ቤት ባስታወቀበት ደብዳቤ የጥናቱ ሂደት ፈጣን እንዲሆን ጠይቋል። በተጨማሪም በዚሁ ደብዳቤ ኩባንያው ምርጥ የሆነውንና በዓለም ላይ ብዙ ታላላቅ የወርቅ ማምረቻ ኩባንያዎች የሚጠቀሙበትን ሳይናድ (Cyanide) የሚባል ኬሚካል እንደሚጠቀምና ይህም ኬሚካል በህፃናት፣ በእናቶች ላይ አካልን፣ ጽንስን ወዘተ. የመሳሰለ ችግር እንደማያመጣ በመግለፅ ጥናቱ ሚድሮክ ወርቅን ብቻ ሳይሆን አካባቢውን ሁሉ ያካተተ መሆን እንዳለበት ግንዛቤ እንዲያዝ ጠይቋል። የተሰጠውን ትዕዛዝ አክብሮ፣ ሠራተኞቹን አረጋግቶ፣ የንብረት መበላሸትና መጥፋት እንዳያጋጥም ከአካባቢው የመንግሥት አካላትና የፀጥታ አስከባሪዎች ጋር በመሥራት ላይ ይገኛል። ሳይንሳዊ ችግር በሳይንሳዊ ጥናትና ድምዳሜ የሚፈታ መሆኑን በማመን ኩባንያው ከሚመለከታቸው የመንግሥት ኃላፊዎችና ከማህበረሰቡ ጋር የሚያደርገውን የተቀናጀ ሥራ በአፅንኦት ይቀጥላል።

ኩባንያው ሳያመርት በሚውልበት እያንዳንዱ ቀን በሀገሪቱ የውጭ ምንዛሪ አሉታዊ ተጽዕኖ ያደርጋል። የማምረቻ መሣሪያዎች ካለመንቀሳቀሳቸው የተነሳ የሚደርስ ችግርና የሠራተኞች የመንፈስ መረበሽ የሚያስከትለውን ከፍተኛ ውጭ ከግንዛቤ በማስገባት የሚኒስቴር መሥሪያ ቤቱ የሚያደርገው ጥናት በአጭር ጊዜ እንዲጠናቀቅ ኩባንያው ጠይቋል። በቀጣይም ይጠይቃል።

 

·        የኢንተርኔትና ዳታ ተጠቃሚዎች ቁጥር 16 ሚሊየን ደርሷል፣

 

ኢትዮ ቴሌኮም በ2010 በጀት ዓመት ባለፉት ዘጠኝ ወራት ከቴሌኮም አገልግሎት 27 ነጥብ 79 ቢሊዮን ብር አጠቃላይ ገቢ እና ከታክስ በፊት 19 ነጥብ 8 ቢሊየን ብር ትርፍ ማግኘቱን ይፋ አደረገ።

ኢትዮ-ቴሌኮም ለሰንደቅ ጋዜጣ በላከው መግለጫ እንደጠቀሰው በአሁኑ ወቅት በሁሉም የአገልግሎት ዓይነቶች የኩባንያው ደንበኞች ብዛት 66 ነጥብ 2 ሚሊዮን የደረሰ ሲሆን፣ ካለፈው በጀት ዓመት ተመሳሳይ ወቅት ጋር ሲነፃፀር አጠቃላይ የደንበኞች ብዛት በ17 በመቶ እድገት አሳይቷል። የሞባይል ደንበኞች ብዛት 64 ነጥብ 4 ሚሊዮን መድረሱን፣ ይህም ከእቅዱ አንፃር 97 በመቶ እድገት ማሳየቱን አስታውቋል።

በተጨማሪም የኢንተርኔትና ዳታ ተጠቃሚዎች ቁጥር 16 ሚሊዮን የደረሰ መሆኑን ጠቁሞ ይህ አፈፃፀም የዕቅዱን 77 በመቶ ነው ብሏል። የመደበኛ ስልክ ደንበኞች ቁጥር 1 ነጥብ 2 ሚሊዮን በማሳካት ከዕቅዱ ጋር ሲነፃፀር የ75 በመቶ አፈፃፀም አሳይቷል።

ኩባንያው በበጀት ዓመቱ ዘጠኝ ወራት የተሻለ የአገልግሎትና የምርት አማራጭ በማቅረብ 29 ነጥብ 95 ቢሊዮን ብር አጠቃላይ ገቢ ለማስገባት አቅዶ 27 ነጥብ 79 ቢሊዮን ብር በማከናወን የእቅዱን 93 በመቶ ያሳካ ሲሆን፤ ካለፈው በጀት ዓመት ተመሳሳይ ወቅት ጋር ሲነፃፀር የ15 በመቶ እድገት አሳይቷል።

ከሞባይል አገልግሎት የተገኘው ገቢ ከአጠቃላይ ገቢው 75 ነጥብ 3 በመቶውን ሲሸፍን፣ ዲታና ኢንተርኔት 17 ነጥብ 1 በመቶ እንዲሁም ዓለም አቀፍ አገልግሎት 5 ነጥብ 2 በመቶ ድርሻ ይይዛሉ።

የኩባንያው ያልተጣራ የትርፍ መጠን (ከታክስና ሌሎች ተቀናሾች በፊት የተገኘ ጥቅል ገቢ 19 ነጥብ 6 ቢሊዮን ብር ገቢ ለማግኘት ታቅዶ አፈፃፀሙ 19 ነጥብ 8 ቢሊዮን ብር ጥቅል ገቢ ከታክስና ሌሎች ተቀናሾች በፊት የተገኘ ሲሆን፣ ይህም የእቅዱን 102 በመቶ አፈፃፀም ያሳያል። ካለፈው በጀት ዓመት ተመሳሳይ ወቅት ጋር ሲነፃፀር የ7 በመቶ ጭማሪ ያሳያል።

በ2010 በጀት ዓመት ዘጠኝ ወራት ውስጥ 26 አዳዲስ ምርትና አገልግሎቶችን ለተጠቃሚዎች ለማድረስ ታቅዶ 19 አዳዲስ ምርትና አገልግሎቶችን ለገበያ በማቅረብ አፈፃፀሙ 73 በመቶ ሆኖ ተመዝግቧል። የቀረቡ ምርትና አገልግሎቶችም ኢትዮ ሰልፍ ኬር፣ ዳታ ካልኩሌተር፣ የመደበኛ ስልክ ጥቅል፣ ሀይብሪድ ሲም አካውንት፣ M2M offer (የማሽን ቱ ማሽን አገልግሎት)፣ ኦልተርኔቲቭ ቻናል፣ የሞባይል የድምፅ ጥቅል፣ የVIP ጥቅል፤ የድምፅ ትራንዚት ጥሪ፣ ሮሚንግ IOT discount ፍሬምወርክ፣ ለድምፅ ማሳመሪያ አይ. ቪ. አር፣ ZTE 3G ዋይፋይ እና ሞደም፣ ይሙሉ etop up via external distributor፣ የIPDC O&M support እና የዳታ ሴንተር colocation ታሪፍ ናቸው።

በተጨማሪም የደንበኛን እርካታ ማምጣት የሚችሉ አገልግሎቶችን በማሻሻል እንደ ዳታ ሮሚንግ ታሪፍ ማሻሻል፣ የሳተላይት አገልግሎት ታሪፍ ማሻሻል፣ የቀፎ ሽያጭ ፕሮሞሽን፣ የቅዳሜ እና እሁድ የሞባይል ኢንተርኔት ጥቅል አገልግሎት፣ የሞባይል ቀፎ ጥቅል አገልግሎትና ሌሎች አገልግሎቶች ተግባራዊ ተደርገዋል።

በተለይም ባለፉት ዓመታት በዘርፉ የተመዘገበውን አመርቂ ውጤት በማስመልከት ኩባንያው በተከታታይ በሃገር ውስጥም ሆነ በውጭ ከሚገኙ በዘርፉ ከፍተኛ ዕውቅና ካላቸው ተቋማት ዕውቅና የተቸረው ሲሆን ተቋሙ ብቃቱን ከጊዜ ወደ ጊዜ የማሳደግ እንቅስቃሴውን ይበልጥ አጠናክሮ እንደሚቀጥል በመግለጫው ጠቅሷል።

ኢትዮ ቴሌኮም ባለፉት ዘጠኝ ወራት ያጋጠሙትንም ተግዳሮቶች ዘርዝሯል። የቴሌኮም ማጭበርበር ዓለም አቀፍ የድምጽ ጥሪዎችን በመቀነስ በኩባንያው ገቢ ላይ ከፍተኛ ተፅዕኖ ከማሳደሩም ባሻገር ደንበኞች ላይ የተለያዩ የማጭበርበር ድርጊቶች በመፈፀማቸው፤ ኢትዮ ቴሌኮም የግንዛቤ ማስጨበጫ ሥራዎችን ከመሥራቱም ባሻገር ህብረተሰቡን ጨምሮ ከልዩ ልዩ ባለድርሻ አካላት ጋር በቅንጅት እየሠራ እንደሚገኝ ጠቅሷል።

ከኬብሎች መቆረጥ አንፃር ከተለያዩ ፕሮጀክቶች ጋር በተያያዘ በፋይበርና በኮፐር ኬብሎች ላይ የሚደርሰው አደጋ ተደጋጋሚ መሆንና መሠረተ ልማቱን ለአደጋ የማጋለጥ ተግዳሮት አንዱና ዋነኛው ነው። ችግሩን ለመፍታትም የተለያዩ ጥረቶች በመደረግ ላይ መሆናቸውን የኢትዮ ቴሌኮም ኮርፖሬት ኮሙኒኬሽን ዲፓርትመንት የላከልን መግለጫ አትቷል።  

 

የኢ.ፌ.ዲ.ሪ የህዝብ ተወካዮች ምክር ቤት የመንግስት ወጪ አስተዳደርና ቁጥጥር ጉዳዮች ቋሚ ኮሚቴ በኢትዮጵያ ኢነርጂ ባለሥልጣን የ2006 - 2008 በጀት ዓመት የክዋኔ ኦዲት ግኝት ላይ ይፋዊ ስብሰባ ሚያዚያ 10 ቀን 2010 ዓ.ም አካሄደ። ተቋሙ በኦዲት በተሰጡ አስተያቶች መሰረት መሠረታዊ የሚባል የማሻሻያ እርምጃ እንዳልወሰደ በስብሰባው ላይ ተጠቁሟል።


በኦዲት ግኝቱ እንደተመለከተው ባለሥልጣን መ/ቤቱ በአዋጅ በተሠጠው ሥልጣን መሠረት የኢነርጂ ብቃትና ቁጠባ የሚመለከቱ ድንጋጌዎችን ለማስፈፀም ደንብና መመሪያውን አዘጋጅቶ ተግባራዊ ማድረግ ሲገባው ደንብና መመሪያው በረቂቅ ደረጃ ከማዘጋጀት ያለፈ አፀድቆ ተግባራዊ አለመደረጉ፤ የኢነርጂ ብቃት መፈተሻ ሥርዓት እንዳልተዘረጋ፤ የኢነርጂ ብቃት መፈተሻ ላብራቶሪዎችም እንዳልተቋቋሙ መረጋገጡንና በዚህም ምክንያት ብቃት ያላቸውና የሌላቸውን የኢነርጂ መጠቀሚያ መሣሪያዎች እና የቴክኖሎጂ ዕቃዎች ተለይተው እንዳይታወቁ ከማድረጉም በላይ ወጭ ቆጣቢና ኃይል ቆጣቢ የሆኑትን ለይቶ ሥራ ላይ እንዳላዋለ ተገልጿል።


ባለሥልጣን መ/ቤቱ ለኢነርጂ መጠቀሚያና ለኤሌክትሪክ አገልግሎት የሚውሉ ቴክኖሎጂዎች የአጠቃቀም ደረጃ አዘጋጅቶ ተግባራዊ ማድረግ ሲገባው በጅምር ደረጃ እንጂ በተጨባጭ አስገዳጅ የአጠቃቀም ደረጃ ባለመውጣቱ በገበያ ላይ ያለው የኤሌክትሪክ ዕቃዎች ምርትና የቴክኖሎጂዎች የአጠቃቀም ደረጃቸው እንዳይታወቅ ማድረጉን፣ ከፍተኛ ብቃት ያላቸውና የሌላቸውን ለይቶ ለማወቅ እና ኢነርጂ ቆጣቢ የሆኑ መሣሪያዎችን ለማበረታታትና ድጋፍ ለማደረግ እንዳልተቻለ ተመልክቷል።


በአገሪቱ ውስጥ ኤሌክትሪክ በማመንጨት፣ በማስተላለፍ በማከፋፈል እና በመሸጥ ሥራ ላይ ለተሰማሩ የፈቃድ አሰጣጥ የአሠራር ሥርዓት በሚገባው ደረጃ አለመሠራቱ በዘርፉ ለመሠማራት ለሚፈልጉ ባለሃብቶችና ባለሙያዎች ችግር የሚፈጥርና የኢነርጂ ዘርፍ እንዳያድግ የራሱን አሉታዊ ተጽዕኖ ማድረጉ፤ ባለሥልጣን መ/ቤቱ ከፍተኛ የኢነርጂ ተጠቃሚዎች የቁጥጥርና ክትትል ሥራ በመሥራት የኢነርጂ አጠቃቀማቸው የተሻለ እንዲሆንና ብቃት ያላቸውን የኢነርጂ ቴክኖሎጂዎች እንዲጠቀሙ ያለመሠራቱ እንዲሁም የኢነርጂ ተጠቃሚዎች ኃይል ቆጣቢ ያልሆኑና ብቃት የሌላቸው ማሽነሪዎች፣ መሣሪያዎች፣ ጀነሬተሮች እንዲሁም አምፑሎች እንዲጠቀሙ እና ኢነርጂው እንዲባክን መደረጉ በኦዲት ግኝቱ ተገልጿል።


ባለሥልጣን መ/ቤቱ የሀገሪቱ የኢነርጂ ፍላጎት፣ የተመረተ፣ ጥቅም ላይ የዋለ፣ እና ያልዋለ የኢነርጂ መጠን ለይቶ ማወቁን ለማረጋገጥ ኦዲት ሲደረግ ተግባራዊ አለመሆኑንና በዚህም ምክንያት መቆጠብ የሚገባን የኢነርጂ መጠን እንዳይቆጥብ እንቅፋት መሆኑ እና ጥቅም ላይ የዋለና ያልዋለ የኢነርጂ መጠን መረጃዎችንም በመተንተን ውጤቱን ለስትራቴጂክ እና ፖሊሲ ውሳኔ ግብዓት እንዲሆን አለመደረጉ እና ከፍተኛ የኢነርጂ ተጠቃሚ አካላት የኢነርጂ አጠቃቀም ዕቅድና መርሀ-ግብር እንዲያወጡና አፈፃፀማቸውንም ሪፖርት እንዲያደርጉለት ሥርዓት ዘርግቶ ተግባራዊ አለማድረጉ፤ የሚቀርብለትን የዕቅድ አፈፃፀም ሪፖርት ከመርሃ-ግብር አንፃር ገምግሞ ውጤቱን ለሚመለከታቸው ተቆጣጣሪ አካላት ማሳወቅ ቢገባውም ከፍተኛ የኢነርጂ ተጠቃሚዎች የፈቃደኝነት ስምምነቱን ያልፈረሙ በመሆኑ የኢነርጂ አጠቃቀም ዕቅድና መርሃ ግብር እንደማያዘጋጅና በዕቅዱ መሠረት ግምገማ ውጤታቸውንም ለሚመለከተው አካል እንደማያሳውቅ ተገልጿል።


በናሙና ተመርጠው ከታዩ ከፍተኛ የኢነርጂ ተጠቃሚ ፋብሪካዎች፣ ድርጅቶች፣ ሆቴሎች እና ሆስፒታሎች የተደረገላቸው የቴክኒክና ፋይናንስ ድጋፍ እንደሌለ እንዲሁም ኃይል አባካኝ የሆኑ የኢነርጂ መጠቀሚያ ቴክኖሎጂዎች በኃይል ቆጣቢ ለመተካት የመግዛት አቅም የሌላቸው ተቋማት የፋይናንስ ድጋፍ እንዳይኖራቸው ክፍተት ከመፈጠሩም በላይ ለአላስፈላጊ ወጪ እንዲዳረጉና ተቋሞቹ መቆጠብ የሚገባቸውን የኢነርጂ መጠን እንዳይቆጥቡ እንዳደረጋቸው እንዲሁም የኢነርጂ ብቃትና ቁጠባን በሚመለከትም የሚነሱ ቅሬታዎች አፈታት ሥርዓት ያልዘረጋ መሆኑ በኦዲት ግኝቱ ተገልፆ ባለሥልጣን መ/ቤቱ በአዋጅ የተሠጠውን ተግባርና ኃላፊነት እንዳይወጣ ያደረገውን ምክንያት እንዲያስረዳ ቋሚ ኮሚቴው ጥያቄውን አቅርቧል።


አቶ ጌታሁን ሞገስ የኢትዮጵያ ኢነርጂ ባለሥልጣን ዋና ዳይሬክተር ለተነሱት ጥያቄዎች ማብራሪያ የሰጡ ሲሆን ደንብና መመሪያ ያልወጣው ከፍተኛ የኤሌክትሪክ የማመንጨት ፍላጎት በግል ባለሃብቱ በመነሳቱና ተያይዞም የፈቃድ አሠጣጥ ጥያቄዎች በመምጣቸው የአዋጅ ማሻሻያ ጥያቄ ቀርቦ ለምክርቤቱ መላኩንና አወጁ ሲፀድቅ ደንቡም ተያይዞ ይፀድቃል ተብሎ እንደሚጠበቅ፤ ደንቡ በሚፈለገው ጊዜ አለመፅደቅ በርካታ ጉዳዮችን በወቅቱ ተግባራዊ ለማድረግ እንዳላስቻላቸው፤ ላብራቶሪዎችን በተመለከተ የ2006 አዋጅን ተከትሎ ተፈፃሚ ለማድረግ መዋቅራዊ ማስተካከያ የሚፈልጉ በመሆኑ ለመተግበር መቸገራቸውን ነገር ግን የተለያዩ የላብራቶሪ እቃዎች ግዥዎችን የመፈፀም ሂደት ላይ እንደሚገኙ፤ አስገዳጅ የአጠቃቀም ደረጃን በተመለከተም በኢነርጂ ብቃትና ቁጠባ ፕሮግራም ውስጥ ሁሉንም እቃ ማስገባት እንደማይችሉ ገልፀው በዋናነት የእንጀራ ምጣድ፣ ምድጃ እና ኢንዱስቲሪያል ሞተሮች ላይ አስገዳጅ ደረጃ ለማውጣት የምርት ማኑዋል ከማዘጋጀት ጀምሮ የተለያዩ ተግባራት እየተሰሩ እንደሚገኙ አስረድተዋል።


የፈቃድ አሠጣጥ በተመለከተም በአዲሱ አዋጅ ውስጥ ያለና ደንቡ ያልፀደቀ በመሆኑ ተግባራዊ አለመደረጉን፤ ከፍተኛ የኢነርጂ ተጠቃሚዎች ብቃት ያለቸውን ቴክኖሎጂዎችን እንዲጠቀሙ ከማድረግ አኳያ የ2006 አዋጅ ቅጣትንም የሚደነግግ ቢሆንም በቀጥታ ተግባራዊ ለማደረግ ደንቡ ባለመፅደቁ ተፈፃሚ ለማድረግ እንደተቸገሩና በዋናነትም ከቅጣት ይልቅ በማግባባትና በስምምነት ሊሠሩ የሚችሉ እንደዝርዝር እና ዎክሥሩ /walkthrough/ ኦዲት ያሉ መንገዶችን በመጠቀም የክትትልና የቁጥጥር ሥራዎች እየተሠሩ እንደሚገኝ፤ በቁጠባ በኩልም ኃይል ቆጣቢ ቴክኖሎጂዎችን ቢጠቀሙ ኢንዱስትሪው አዋጭ መሆኑን የማስተማር ሥራዎች እየተሰሩ እንደሚገኙ፤ የኢነርጂ አጠቃቀም የፈቃደኝነት ስምምነትን በተመለከተም ሥልጠና መሰጠቱን፣ ረቂቅ ሰነድ መዘጋጀቱንና በሰነዱ ላይ አንድ ዙር ምክክር ካደረጉ በኋላ ወደመፈራረም ሥርዓት እንደሚገቡ፤ በኢነርጂ ፈንድ በኢነርጂ ብቃትና ቁጠባ ለሚሣተፉ የኢነርጂ ተጠቃሚ ተቋማት የቴክኒክና የፋይናንስ ድጋፍ ከማድረግ አንፃር አሠራር ለመዘርጋት መመሪያና ሌሎች ስታንዳርዶች መጽደቅ ጋር ምላሽ የሚያገኙ መሆናቸውን እና የቅሬታ አፈታት ሥርዓትም ደንብና መመሪያን ተከትሎ ተግባራዊ የሚሆን መሆኑን አቶ ጌታሁን አስረድተዋል።


የቋሚ ኮሚቴ አባላት በተሰጡት ምላሾች ላይ የተለያዩ አስተያየቶችንና ተጨማሪ ጥያቄዎችን የሰጡ ሲሆን በዋናነት በተቋሙ ላይ ኦዲቱ የተደረገው ከረጅም ጊዜ በፊት ቢሆንም ተቋሙ አስካሁም ምንም እርምጃ አለመውሰዱ ለኦዲት ግኝቱ ትኩረት አለመስጠቱን እንደሚያሳይ፤ ደንብና መመሪያ የማያስፈልጋቸው ሥራዎችም ደንብ አልወጣም በሚል ምክንያት አለመሰራታቸውን፤ ከፍተሻ ላብራቶሪ ጋር በተያያዘም ተቋሙ አጥጋቢ ምላሽ አለመሠጠቱን ገልፀው ደንብና መመሪያ ለማፀደቅ ረጅም ጊዜ ተቋሙ የወሰደበትን ምክንያት ለተከበረው ምክር ቤት ማብራሪያ እንዲሠጡ ተጠይቀዋል።


በውሃ፣ መስኖና ኤሌክትሪክ ሚኒስቴር ሚኒስትር ዴኤታ ፍሬህይወት ወልደሃና (ዶ/ር) በሰጡት ምላሽ በተቋሙ የአቅም ውስንነት መኖሩን እና ያለውን የአቅም ውስንነት ለመቅረፍ አቅም የማጎልበት ከፍተኛ ሥራ ሚኒስቴር መ/ቤቱ በቀጣይ እንደሚሠራ ገልፀዋል።


ወ/ሮ መሠረት ዳምጤ የፌዴራል ዋና ኦዲተር ምክትል ዋና ኦዲተር ተቋሙ የኢነርጂ ብቃት መፈተሸ ሥርዓት ሊዘረጋ እንደሚገባ፤ የኢነርጂ ብቃት ማረጋገጫ ኮዶች ተግባረዊ ማድረግ እንዳለበት፤ ከፍተኛ ኢነርጂ በሚጠቀሙ ተቋማት ላይ ኢነርጂ ቆጣቢ ቴክኖሎጂዎችን እንዲጠቀሙ የቁጥጥርና የክትትል ሥርዓት ሊዘረጋ እንደሚገባ፤ የኢነርጂ ውጤታማነት ጋር በተያያዘ የቁጥጥርና የክትትል ሥራውን ማጠናከር እንደሚያስፈልግ፤ መ/ቤቱ በአገሪቱ ጥቅም ላይ እየዋለ ያለውንና የሌለውን ኢነርጂ ሊያውቅ እንደሚገባ እና የኢነርጂ መጠቀሚያ ቴክኖሎጂዎች ገበያ ላይ ከመዋላቸው በፊት ፍተሻ ሊደረግልቸው እንደሚገባ አሳስበዋል።


አቶ ገመቹ ዱቢሶ የፌዴራል ዋና ኦዲተር በሰጡት አስተያየት ደንቡን መ/ቤቱ በወቅቱ አለማዘጋጀቱንና የውሃ፣ መስኖና ኤሊክትሪክ ሚኒስቴርም ትኩረት ሊሰጠው እንደሚገባ፤ 2006 ዓ.ም የወጣው አዋጅ እንደገና የሚሻሻል ከሆነ ደንቡም ጎን ለጎን ተሻሽሎ የማቅረቡ ሥራ ሊጠናቀቅ እንደሚገባ፤ የመፈተሻ ለብራቶሪ ግንባታ ደንቡ ባይወጣም ተግባራዊ ማድረግ የሚቻል በመሆኑ ትኩረት ተሰጥቶት ተግባረዊ ሊደረግ እንደሚገባ፤ የአስገዳጅ ደረጃን ተፈፃሚ ማድረግ የሚያስችለውን መመሪያም ደንቡ ፀድቆ እንደወጣ በቶሎ ወደተግባር መግባት በሚያስችል ደረጃ ተዘጋጅቶ ሊቀመጥ እንደሚያስፈልግ እና የኢነርጂ ፈቃድ ቁጠባ የሚነሱ ቅሬታዎች መቅረፍ የሚያስችል የቅሬታ አፈታት ሥርዓትም ሊዘረጋ እንደሚገባ አሳስበዋል።


ወ/ት ወይንሸት ገለሶ በመጨረሻ በሰጡት አስተያየት በኦዲት አስተያየት ላይ መሠረታዊ የሚባል የማሻሻያ እርምጃ አለመውሰዱን፤ ደንብ የማያስፈልጋቸውና ደንብ ባይወጣም ሊሠሩ የሚችሉ ሥራዎች በአግባቡ ተለይተው አገልግሎት ሊሰጥና የኢነርጂ ብቃት ማሻሻያ ቴክኖሎጂዎች ትኩረት ተሰጥቶባቸው ሊሠሩ እንደሚገባ፤ ቅንጅታዊ አሠራር ከምርምርና ቴክኖሎጂ ተቋማት ጋር ማድረግ እንደሚያስፈልግ እና የቅሬታ አፈታት ሥርዓት በሚፈለገው ደረጃ ባለሥልጣን መ/ቤቱ ሊዘረጋ እንደሚገባ ማሳሰባቸውን ከፌዴራል ዋና ኦዲተር ያገኘነው ዘገባ ያስረዳል። 

 


 

የሚድሮክ ቴክኖሎጂ ግሩፕ አባል ድርጅት የሆነው ዩናይትድ የአውቶሞቢል ጥገና አገልግሎት ኃ/የተ/የግል ኩባንያ የመጀመሪያው የሆነውን የነዳጅ ማደያ እና ተጓዳኝ አገልግሎት መስጫ በቀራኒዮ አካባቢ ሚያዝያ 14 ቀን 2010 ዓ.ም አስመረቀ።

ማደያው የተገነባው በኤልፎራ አግሮ ኢንዱስትሪ ይዞታ ላይ ሲሆን ዩናይትድ አውቶሞቢል ለአገልግሎቱ ኪራይ እንደሚከፍልበት ታውቋል።

የነዳጅ ማደያው በልዩ ዲዛይን የተገነባ መሆኑን አቶ ታደሰ ጥላሁን የኖክ ሲኢኦ ተናግረዋል። ኖክ ከዚህ ቀደም የገነባቸው ማደያዎች እያንዳንዱ 150 ሺ ሊትር ነዳጅ የመያዝ አቅም አላቸው ያሉት አቶ ታደሰ የቀራኒዮ አዲሱ ማደያ ግን 250 ሺ ሊትር የመያዝ አቅም እንዲኖረው ተደርጎ መገንባቱን በመጥቀስ ሁልጊዜም በዚህ ማደያ ነዳጅ ሊጠፋ እንደማይችል ተናግረዋል። የነዳጅ ማደያው ዲዛይን ልዩና ሳቢ መሆኑን በመጥቀስ ወደሌሎች የኖክ ማደያዎች ለማስፋፋት ፍላጎታቸውን ገልጸዋል።

ዶ/ር አረጋ ይርዳው በበኩላቸው የነዳጅ ማደያው የተገነባበት ቦታ በንጉሱ ዘመን ልዕልት ተናኜ ወርቅ የወተት ላሞች ርቢ የሚያካሂዱበት ቦታ እንደነበርና በወቅቱ ተተክሎ የነበረ አንድ የነዳጅ መቅጃ ማሽን እና የላሞች ማርቢያ ቤቶች በቅርስነት እንዲጠበቁ መደረጉን አስታውሰዋል። በወቅቱ በዚህ ቦታ ሲሠሩ የነበሩ ሠራተኞች የያዙት ይዞታ በተመለከተ ከሼክ ሙሐመድ ጋር በመነጋገር በነጻ እንዲዛወርላቸው ተወስኗል ብለዋል፡፡

የነዳጅ ማደያው ግንባታ ወቅት የሚድሮክ ቴክኖሎጂ ግሩፕ አባል ኩባንያዎች እንዲሳተፉ መደረጉንና በራስ አቅም ለየት ባለ ዲዛይን እንዲሰራ መደረጉን ጠቅሰዋል።

አቶ መሠረት ሻረው የዩናይትድ የአውቶሞቢል ጥገና አገልግሎት ኃ/የተ/የግል ኩባንያ ዋና ስራ አስኪያጅ በሥነሥርዓቱ ላይ ባደረጉት ንግግር የነዳጅ ማደያ እና ተጓዳኝ አገልግሎት መስጫ ሙሉ በሙሉ ተጠናቅቆ ሥራ ሲጀምር ከነዳጅ ማደያ አገልግሎት በተጨማሪ የተለያዩ የተሽከርካሪ አይነቶች፣ ቅባቶች እና ግራሶዎች፣ መኪና መጠበቂያ ምርቶች፣ የመኪና ኦይል ትሪትመንት እና የነዳጅ ፓምፕ እና ኖዝሎች፣ ችግር የሚፈቱ ኬሚካሎችና ኦዲቲቮች ሽያጭ ያከናውናል። በተጨማሪም ዘመናዊ የተሽከርካሪ እጥበት፣ ፈጣን የጥገና አገልግሎት እና የካፌ አገልግሎት እንደሚሰጥ ተናግረዋል። የቀራንዮ የነዳጅ ማደያ እና ተጓዳኝ አገልግሎት መስጪያ በቀጣይ ለ27 ሠራተኞች የሥራ ዕድል እንደሚፈጥርም ጠቁመዋል፡፡

በምረቃው ሥነሥርዓት ላይ የሚድሮክ ቴክኖሎጂ ግሩፕ ከፍተኛ የሥራ ኃላፊዎችና ጥሪ የተደረገላቸው እንግዶች ተገኝተዋል።

 

 

 

 

 

 

 

ዳሸን ባንክ ከፍተኛ የውጭ ምንዛሬ ላስገኙለት ደንበኞቹ ሚያዚያ 11 ቀን 2010 ዓ.ም በሸራተን አዲስ ሆቴል ባዘጋጀው መርሃ - ግብር ዕውቅና ሰጠ።

በሥነሥርዓቱ ላይ 168 የንግድ ተቋማት፣ መንግስታዊ ያልሆኑ ድርጅቶች እንዲሁም ግለሰቦች ለባንኩ ባስገኙት የላቀ የውጭ ምንዛሬ ግኝት ዕውቅና ተችሯቸዋል።

ለባንኩ የውጭ ምንዛሬ ግኝት ላኪዎች፣ ገንዘብ አስተላላፊዎች፣ ዓለም አቀፍ የሃዋላ ተቀባዮች፣ በውጭ ምንዛሬ ተቀማጭ ሂሳብ አንቀሳቃሾች፣ ክፍያን በዓለም አቀፍ ካርዶች የሚቀበሉ አጋር የንግድ ተቋማት ዕውቅና ከተሰጣቸው መካከል ይገኙበታል።

ዝግጅቱ ባንኩ ከሚመለከታቸው ባለድርሻ አካላት ጋር እጅ ለእጅ ተያይዞ የሀገሪቱን የውጭ ምንዛሬ ግኝት ለማሳደግ ቁርጠኛ መሆኑን ያሳሰቡበት ሆኗል።

የውጭ ምንዛሬ ምንጭ ለሆኑ የባንኩ ደንበኞች ደረጃውን የጠበቀ አገልግሎት ለመስጠት ብሎም ከውጭ ምንዛሬ ጋር በተያያዘ ከሚመለከታቸው ባለድርሻ አካላት ጋር ቁርኝቱን ለማጎልበት ባንኩ ከምንጊዜውም በላይ ቁርጠኛ መሆኑን የዳሸን ባንክ የቦርድ ሊቀመንበር አቶ ነዋይ በየነ እንዲሁም የባንኩ ፕሬዝዳንት አቶ አስፋው ዓለሙ በወቅቱ አስታውቀዋል።

በዕውቅና መስጫ ስነ -ስርዓቱ ወቅት የውጪ ምንዛሬ የሚያስገኙ የዳሸን ባንክ ደንበኞችን ተጠቃሚ ስለሚያደርጉ የብድር አቅርቦቶች በባንኩ ከፍተኛ ኃላፊዎች ገለፃ ተደርጓል።

ከፍተኛ የመንግስት ባለስልጣናት፣ የባንክ ኃላፊዎች፣ ኤክስፖርተሮች፣ በሆቴልና ሱፐርማርኬት ዘርፎች የተሰማሩ ባለሃብቶች እንዲሁም የንግድ ዘርፍ አመራሮች በመርሃ - ግብሩ ታድመዋል።

እ.ኤ.አ. በ2016/17 የበጀት ዓለም ዳሸን ባንክ ከ530 ሚሊየን የአሜሪካን ዶላር በላይ የውጭ ምንዛሬ ሊያገኝ ችሏል። ባንኩ በ70 ሀገራት ውስጥ በሚገኙ ከ170 በላይ ከተሞች ከሚገኙ 461 ባንኮች ጋር ትስስር ፈጥሮ በመስራት ላይ ይገኛል።

 

የመጽሐፉ ርዕስ፡-          እርካብና መንበር

የገጽ ብዛት፡-             173

ዋጋ፡-                   ብር 85

የመጽሐፉ ዓይነት፡-        ኢ- ልቦለድ

የታተመበት ጊዜ፡-         ታህሳስ 2009

ጸሐፊ፡-                 ዲራአዝ

ዳሰሳ (Book Review)፡-  ፍሬው አበበ

“እርካብና መንበር” ዶ/ር አብይ አሕመድ ወደጠቅላይ ሚኒስትርነት መንበር መሳብን ተከትሎ ስሙና ገበያው የናኘ መጽሐፍ ነው። ከታተመ አንድ ዓመት የደፈነው ይህ መጽሐፍ ስሙ በድንገት ሊናኝ የቻለው የመጽሐፉ ጸሐፊ (ደራሲ) አዲሱ ጠ/ሚኒስትር ናቸው የሚል ወሬ በመነገሩ ነው። በእርግጥም ለጉዳዩ ቅርበት ባላቸው ምንጮቼ መረጃ መሠረት የመጽሐፉ ጸሐፊ ዶ/ር አብይ አሕመድ ናቸው።

መጽሐፉ በአራት ክፍሎችና በሰባት ምዕራፎች የተቀነበበ ነው። የመፅሐፉ ዋንኛ ጭብጥ የኢትዮጵያ ፖለቲካ ነው። ጸሐፊው የሊደርሺፕ ብቃትና ችሎታን በመላበስ ሥልጣንን ለህብረተሰብ ዕድገትና ብልጽግና እንዴት ማዋል እንደሚቻል ይሰብካሉ። ጀብዳዊ፣ ጭካኔ የነገሰበት የኃይላን የሥልጣን አጠቃቀም ታሪክ እንዳልበጀን ጥሩ ጥሩ ማሳያዎችን በማቅረብ ከውድቀታችን እንድንማር ይወተውታሉ።

ዶክተር አብይ ይህን መጽሐፍ ባሳተሙት ወቅት (በ2009 ዓ.ም) በተለይ በኦሮሚያ እና በአማራ ክልሎች ሕዝባዊ አመጾች ተቀጣጥለው ጫፍ የደረሱበትና ገዥው ፓርቲ ኢህአዴግም ሁነኛ መፍትሔ ለማስቀመጥ አቅም አጥቶ በከፍተኛ ግራ መጋባት ውስጥ ሲዋልል የታየበት ወቅት መሆኑን እናስታውሳለን። ምናልባትም ዶክተሩ ይህን መጽሐፍ የተከሰቱ ችግሮችን መነሻ በማድረግ መፍትሔ ፍለጋ አስበውት ያዘጋጁት ሊሆን እንደሚችል የአንዳንድ ወገኖች መላምት አለ። የሚከተለው የመጽሐፉ ሀሳብም ይህንኑ የሚያጠናክር ይመስላል።

“…እንደተራራ ፊታችን ከተከመረው ፍርስራሽ ስር እየተቀሰቀሰ ያለው የለውጥ ምጥ ምንድነው? ከእነዚህ ለውጦች ጋር እንዴት መናበብና አብሮ መጓዝ ይቻላል?...” ሲሉ እየጠየቁ፣ እያሰላሰሉ፣ እየመለሱ…ይቀጥላሉ።

“መሪ መሆን የሚችሉ ሰዎች ግን የመምራት ሥራቸውን የሚጀምሩት ዛሬውኑ ነው” ሲሉም በአጽንኦት ያሳስባሉ። ምናልባትም ዶ/ር አብይ በጠቅላይ ሚኒስትርነት ከተሰየሙ በኋላ በነበሩት የመጀመሪያዎቹ ሁለት ሳምንታት በጅግጅጋ፣ በአምቦ፣ በመቐሌ፣ በአዲስአበባ…ያደረጓቸው ተከታታይና ጥድፊያ የበዛባቸው ሕዝባዊ መድረኮች “መሪ ሥራውን የሚጀምረው ዛሬውኑ ነው!” ከሚለው ፍልስፍና አዘል አቋማቸው የተቀዳ መሆኑን ያሳብቃሉ።

“የእውነት ለመምራት…

የስኬት ተምሳሌት- እንዲሆን መምራትህ

ውል እንዲይዝ ሥሩ

መምራት እና መግዛት

አይጥፋህ ድንበሩ።

ለምትመራው ጀማ

ራስህን ካልሰጠህ ስስቱን በመተው

“እኔ” ያለ ቀን ነው፣ መሪ የሚሞተው።

የመምራት ኃይልህን…

በቅንነት ያዘው በጥበብ አጽድለው

ምክንያቱም…..

ተመሪ ውስጥ ነው

የመሪ ዕድሜ ያለው።”

ዶ/ር አብይ በመጽሐፋቸው “መሪ በሙሉ ልቡ ሕዝቡን ሊወደውና ሊያምነው ይገባል። እራስን አሳልፎ እስከመስጠት ድረስ ሊፈተን ይችላል። ለሕዝቡ ራሱን የሚሰጥ ብቻ ሳይሆን ለመርሖዎቹ የሚገዛ መሆን አለበት።… (ገጽ 78፣ 79)” ይሉናል።

ይቀጥሉናም፤ “ፍላጎቱ ስላለን ብቻ የአገር መሪ ለመሆን መጣር ትርፉ ድካም ነው። ችሎታም ብቻ ለመሪነት የሚያበቃ ነገር አይደለም። መሪ የምንሆነው የግል ፍላጎታችንን ለማግኘት አይደለም። መሪ ስንሆን ትልቅ ኃላፊነት እንቀበላለን።….መሪነት ኃላፊነት ለመቀበል የተዘጋጀ ጽኑ ልብን ይጠይቃል። ጽኑ ያልሆነ መሪ ግን ለራሱ ጥቅም ብቻ ከማደሩም ባሻገር የተሰሩ ሥራዎችንም ጭምር ልክ እንደእንቧይ ካብ ይንዳቸዋል።… (ገጽ 93፣94)”

 

ስለሥልጣን እና የሥልጣን ልጓም

…ሥልጣን የሕዝብ ነው ብለው የሚያምኑ መንግሥታት ኃይላቸውን ልጓም አልባ አያደርጉትም። ምክንያቱም ወደላይ ያነሳቸው ሕዝብ የትግዕስቱ ጽዋ የሞላች ቀን ወደታች እንደሚያወርዳቸው ጠንቅቀው ያውቃሉና። ከዚህም ባሻገር ራሳቸውን ሕዝብ አድርገው ስለሚቆጥሩ ኃይላቸውን ያለአግባብ ለመጠቀም ህሊናቸው እሺ አይላቸውም። ለእነዚህ ዓይነት መንግሥታት ሥልጣን የአገር መወከያ፣ ሕዝብን ማገልገያ፣ ልማትን ማቀጣጠያ፣ አገርን ማስከበሪያ፣ ሰንኮፋዎችን ማስወገጃ ወዘተ መሣሪያ ነው።…አንዳንድ መንግሥታት ሥልጣንን ርስት አድርገው ከመመልከታቸውም ባሻገር ሕዝብንም ከመጤፍ የማይቆጠር አድርገው ይወስዱታል።…”

“ፍጹማዊ ሥልጣን ያባልጋል!”

“እውነት ነው፣ ፍጹማዊ ሥልጣን ደግሞ የባለጌ ባለጌ እንደሚያደርግ የሮማ ካቶሊክ ሊቀጳጳስ አቡነ ጎርጎሪያ ሶስተኛ የተናገሩት ሀሳብ ግሩም ምስክር ይሆናል” ይላሉ ጸሐፊው። “…ድሮም ሆነ ዘንድሮ የመንበር ጥማት ያው የመንበር ጥማት ነው። ከብዙዎች ልብ ተፍቆ አልወጣም። ሥልጣን ቢሰሩበትም ባይሰሩበትም እርካቧን የረገጠ፣ ኮርቻዋን የተቆናጠጠ፣ መንበሯ ላይ የተደላደለ ሁሉ (ቢያንስ አብዛኛው) በሞቱ እንጂ በፈቃዱ ሊለያት የማይሻ ጦሰኛ ፍቅሯ ተቀፍድዶ ይኖራል። አፍቃሪዋም ዘመኑን ሁሉ ሲጨነቅና ሲጠበብ ዕድሜውን የሚገብርላት፣ የክብሩ ዘውድ ወይም የመራራ ውርደቱ ጽዋ ትሆናለች።…”

ስለችግር አፈታት የሚነግሩን የአልበርት አንስታይንን ጥቅስ በማስቀደም ነው። “ችግሩን በፈጠረው አስተሳሰብ፣ ችግርን መፍታት አይቻልም።”

“የአበው ውብ ብሂል…

ከችግር አላቆ መፍትሔን ቢጠራም

እሾህን በእሾህ ለችግር አይሰራም።

እናም..

መንገዱን ለውጦ

ሌላ ሀሳብ ለማዝመር

ከልብ ካቆረጠ..ከሆነ ስስታም

በችግር አምጪ ሀሳብ

ችግሩ አይፈታም።” ይሉናል።

እናም ዶ/ር አብይ ችግሮችን ለመፍታት አዲስ አስተሳሰብ፣ አዲስ መንገድ… ያስፈልጋል እያሉን ነው። መንገዳቸው የተቃና እንዲሆን ምኞታችን ነው።

የዳግማዊ ዓፄ ቴዎድሮስ ንጉሠ ነገሥት ዘኢትዮጵያ ዕለተ-እረፍት 150 ኛ ዓመት በልዩ ልዩ ዝግጅቶች እየተከበረ ይገኛል። ይህንን አስመልክቶ የአማራ ብዙኃን መገናኛ ድርጅት የተለያዩ የታሪክ ምሁራንን በክብ ጠረጴዛ ዙሪያ አሰባስቦ ስለዓፄ ቴዎድሮስ ዘመን አይሽሬ አበርክቶቶች አወያይቶ ነበር።

የውይይቱ ተሳታፊዎችም በአዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ አንጋፋው የታሪክ ምሁር ፕሮፌሰር ባሕሩ ዘውዴ፣ በአሜሪካው የቨርጂኒያ ዩኒቨርሲቲ የታሪክ ፕሮፌሰር እና በአሁኑ ወቅት በባሕር ዳር ዩቨርሲቲ የፉል ብራይት ስኮላር የሆኑት ፕሮፌሰር ሹመት ሲሻኝ፣ የባሕር ዳር ዩኒቨርሲቲው ዶክተር ፋንታሁን አየለ፣ የጎንደር ዩኒቨርሲቲው የታሪክና ቅርስ አስተዳደር መምህር ረዳት ፕሮፌሰር ኢብራሂም ዳምጠው፣ የጎንደር ዩኒቨርሲቲ የታሪክና ቅርስ አስተዳደር መምህር ግርማ ታያቸውና የጎንደር ዩኒቨርሲቲ የማኅበራዊ ሳይንስና ሥነ-ሰብዕ ኮሌጅ ዲን ዶክተር ካሳሁን ተገኘ ናቸው። በውይይታቸው ላይ ያነሷቸውን አንኳር አንኳር ጉዳዮች በዚህ ጽሑፍ አቅርበንላችኋል፡፡

 

*         *       *

 

አቶ ግርማ ታያቸው ዳግማዊ ዓፄ ቴዎድሮስ ኢትዮጵያን ለ17 ዓመታት እንደመሩና አበርክቷቸው ግን ዘመን ተሻጋሪ በመሆኑ የሰማዕትነት ቀናቸውን ማክበር እንዳስፈለገ አስረድተዋል፤ “ዓፄ ቴዎድሮስ ትምህርታቸው ብቻ ሳይሆን አነሳሳቸውም ሆነ አወዳደቃቸው ትምህርት ነው። የእርሳቸውን ታሪክ እየዘከሩ አለማስተማር የታሪክ ተወቃሽ ያደርጋል፤ ለዚህም ነው በሰማዕትነታቸው ቀን አስታከን ከገድላቸው ለመማርና ለማስተማር እየታተርን ያለነው” በማለት።

ዶክተር ካሳሁን በበኩላቸው ዳግማዊ ዓፄ ቴዎድሮስን እንደ አንድ ብሔራዊ ጀግናና ባለራዕይ መሪ ለመዘከር ከአንድ ዓመት በፊት በአማራ ክልል የሚገኙ የከፍተኛ ትምህርት ተቋማት ሥራ መጀመራቸውንና የጎንደር ዩኒቨርሲቲ ለዚህ ፊታውራሪ መሆኑን አብራርተዋል። የአንድነት ምልክት የሆኑትን ጀግናችንን ለመዘከርና ለትውልዱ መምህር እንዲሆኑ ለማድረግ እስከ ፌዴራል ላሉ ተቋማት ደብዳቤ መጻፉንና በርካታ የምክክር መድረኮች መፈጠራቸውን፣ የመወያያ ጥናታዊ ጽሑፎች እንዲዘጋጁ አቅራቢዎች መለየታቸውን በቀጣይነትም ሌሎች ሀገራዊ ጀግኖችን ለመዘከር መታቀዱን ተናግረዋል። በዓሉ ከቋራ-ደንቢያ-መቅደላ ድረስ በተለያዩ ዝግጅቶች እየተከበረ መሆኑንም ገልፀዋል።

 

 

*         *       *

 

በምሁራኑ ውይይት ፕሮፌሰር ሹመት ሲሻኝ የደጃች ካሳን የንግሥና ስም አመራረጥ ንጉሡ ኢትዮጵያን በሚገባ አውቀው ያደጉና በታሪክ የበሰሉ መሆናቸውን ማሳያ አድርገው አቅርበውታል። ፕሮፈሰር ሹመት እንዳሉት ደጃች ካሳ ኃይሉ ዘመኑ የሚሻውን ተቀባይት ለማግኘት ለትልቁ ሕልማቸው ታሪካዊ ስያሜን ሽተዋል። በፍካሬ ኢየሱስ የተቀመጠን የትንቢት ስም ይዘው ዓፄ “ቴዎድሮስ” ተብለው መንገሳቸው ለደረሱበት ስኬት የራሱን አስተዋፅዖ አበርክቷል። “የሀገራችን ታሪክ በወቅቱ በብዙ የሀገር ሽማግሌዎች አዕምሮ የተቀረጸና ለንግርት (ቃላዊ አስተምህሮ) የቀረበ ነበር። ታዳጊዎች፣ እናቶችና አባቶች መደበኛ ትምህርት ቤት ባይገቡም ከታሪክ አዋቂዎች ዘንድ ቀርበው የተለያዩ ታሪኮችን ያደምጡ ነበር። ወጣቱ ካሳም በባሕል ይነገር የነበረውን ታሪክ እየሰሙ ያደጉ በመሆናቸው በአካል ተበታትና በታሪክ አንድ ሆና የሚያውቋትን ሀገር ለማዋሐድ በፍካሬ-ኢየሱስ የተቀመጠውን ትንቢታዊ ንጉሥ ስም በመውሰድ “ዳግማዊ ዓፄ ቴዎድሮስ ንጉሠ ነገሥት ዘኢትዮጵያ” ተባሉ።

በንግሥናቸውም የተከፋፈለችውን ኢትዮጵያን ወደ አንድ ለማምጣት ከፍተኛ መሰዋዕትነት ከፍለዋል፤ ራዕያቸውን ለማሳካት ግን በቂ የስልጣን ጊዜ አላገኙም። ከቆይታ ዘመናቸው በላይ ግን ሠርተዋል። ለንጉሡ በዚህ ደረጃ መቀረጽ በዘመኑ የነበሩ ታሪክ ነጋሪዎች ሚናም መዘንጋት የለበትም፤ ቴዎድሮስን የመሠለ የአንድነት ገመድ አፍርተዋልና። በነገራችን ላይ በዘመነ መሳፍንቱ ኢትዮጵያ ከዚያም በላይ ልትፈራርስ ትችል ነበር፤ ነገር ግን የነበረው ባሕላዊ የታሪክ ትምህርት እንደ ካሳ ያሉ ምሶሶዎችን ፈጠረና ታደጓት። በነገራችን ላይ ዓፄ ቴዎድሮስ ገና ከልጅነታው ጀምሮ የኢትዮጵያን ትናንት፣ ዛሬና ነገ የተረዱ ስለነበሩም ነው የተለዩ የምናደርቸው” በማለት ፕሮፌሰር ሹመት አብራርተዋል።

ዶክተር ፋንታሁን አየለ ደግሞ ንጉሠ ነገሥቱ ስያሜያቸውን እውን ለማድረግ በቀደሙት ነገሥታት ያልተጀመሩ ዘመናዊ ሠራዊት የመገንባት፣ ሠራዊቱን በደመወዝ የማስተዳደርና ወታደራዊ ማዕርግ የመስጠት፣ በአጠቃላይ ብሔራዊ ጦር በመገንባት አንዲት ታላቅ ኢትዮጵያን የመፍጠር ተግባርን እንደጀመሩ አውስተዋል። “በዘመነ-መሳፍንት የነበረው እያንዳንዱ መስፍን የየራሱ ጦር ነበረው፤ ዓፄ ቴዎድሮስ ግን ያንን በየመሳፍንቱ የተበተነ ኃይል በማሰባሰብ አንድ ብሔራዊ ጦር እንዲሆን አደረጉት፤ ይህም የአንድ ማዕከላዊ መንግሥት ምሥረታው አካል ነበር። ጦራቸውን ብቻ ሳይሆን የጦር ኃይላቸውን የማደርጀትና ዘመናዊ መሳሪያ የማስታጠቅ ራዕይም ነበራቸው። በመጨረሻም ለሕይወታቸው ፍጻሜ መነሻ የሆነውን ይህን ወታደራቸውን የማዘመንና በራስ አቅም የማደርጀት ሕልማቸውን እውን ለማድረግ በጋፋት የጀመሩት የጦር መሳሪያ የኢንዱስትሪ መንደር ግንባታ ነበር” ብለዋል፤ ዶክተር ፋንታሁን።

ረዳት ፕሮፌሰር ኢብራሂም ዳምጠው ደግሞ፣ “ቴዎድሮስ በሽፍታነት ዘመናቸው ከግብፆቹ ጋር ገጥመው መሸነፋቸው የጋፋት የጦር መሳሪያ ማምረት ፅንሰ ሐሳብን ሳይወልድላቸው አልቀረም። ምክንያቱም ያ ሽንፈታቸው ከፍተኛ እልህና ቁጭት፣ በራስ መሳሪያ ጠላትን ማሸነፍ መቻል፣ ዘመናዊ የጦር መሳሪዎችን መታጠቅ፣ … የሚሉ ሐሳቦችን ወልዷልና። ዕውቀታቸውም በጣም ተራማጅ ነበር፤ ዘመኑም አውሮፓውያን አፍሪካንና ሌላውን ዓለም የሚቀራመቱበት ነበር። ትንንሽ የአውሮፓ ሀገራት በታጠቁት ዘመናዊ ጦር በርካታ ሀገራትን እንዳስገበሩና ቅኝ ግዛታቸው እንዳደረጉ ቴዎድሮስ የተረዱና ራሳቸውን በሚገባ አደራጅተው ለመጠበቅ ያሰቡ ይመስላል።

ይህ ሐሳባቸው ጋፋት ላይ ሴባስቶፖል የተሰኘውን መድፍ ወልዷል። ለዚህም ነው የኢትዮጵያ የዘመናዊ ኢንዱስትሪ ፈር ቀዳጅ የምንላቸው። የኢንዱስትሪ አብዮትን በኢትዮጵያ ለመጀመር አቅደው የነበረም ይመስላል፤ ንጉሡ በአሜሪካና አውሮፓ ጥቁሮች በምን ሁኔታ ላይ እንደሚገኙ ጭምር ይጠይቁ የነበሩ ተራማጅና ቀደምት ፓን አፍሪካኒስት እንደነበሩ የሚያሳዩ ጽሑፎችም አሉ። ምናልባት የጥቁሮች መመኪያና ጠበቃ የመሆን ሕልም የነበራቸውና ይህንን ለመሆንም በኢትዮጵያ በተመረተ የጦር መሳሪያ የታጠቀ ሠራዊት ለመገንባት ያለሙ ይመስላል” በማለት አብራርተዋል።

ፕሮፌሰር ባሕሩ ዘውዴ ደግሞ ስለዓፄ ቴዎድሮስ ወታደራዊ ሕይወት፤ “ቴዎድሮስ በወጣትነታቸው የተሳካላቸው የጦር መሪ ነበሩ። በተለይ በመጀመሪያዎቹ ጥቂት ዓመታት የየአካባቢውን መስፍን በአጭር ጊዜ ውስጥ ነበር ድል ያደረጉት። እስከ መጨረሻው የንግሥና ዘመናቸው (ሕይወታቸው) ድረስ የተሸነፉት ሁለት ጊዜ ብቻ ነው፤ የመጀመሪያው የደባርቅ ጦርነት ሲሆን ሁለተኛው የመቅደላው ነው። በመጀመሪያው ጦርነት በጦር መሳሪያ (ትጥቅ) ልዩነት የተነሳ ነበር የተሸነፉት። የጠላት ጦር ዘመናዊ የጦር መሳሪያ የታጠቀና የተደራጀ ነበር፤ በአንጻሩ ካሳ ኃይሉ (በኋላ ዓፄ ቴዎድሮስ) ልምድ የሚያንሳቸው ነበሩ፤ አነስተኛ ኃይልና ኋላ ቀር የጦር መሳሪያ ብቻ ይዘው ነበር የገጠሙ። የሆነው ሆኖ ይህ የመጀመሪያ ሽንፈታቸው ቁጭትን ወለደ። ዘመናዊ የጦር መሳሪያ ለማምረት እስከመዘጋጀት ድረስ አደገ፤ ለቀጣይ ስኬታቸውም ትምህርት ሆኖ አገለገለ።

የመጨረሻው ሽንፈታቸው ግን በመሳሪያ ኃይል ብቻ የመጣ ስለመሆኑ መናገር አይቻልም። ዓፄ ቴዎድሮስ የነበራቸው ሠራዊት እየከዳ አልቆ በጣም ትንሽ ሰዎች ይዘው ነበር እንግሊዞቹን መቅደላ ላይ የጠበቋቸው። በመጨረሻ ኑዛዜያቸው ላይም ሥርዓት ያልያዘ ሠራዊትና ሕዝብ እንደነበራቸውና በዚያ ሁኔታ ድል እንደማይገኝ ገልፀዋል” በማለት ፕሮፌሰር ባሕሩ አስረድተዋል።

ዓፄ ቴዎድሮስ ለመጀመሪያ ጊዜ በተዋረድ 10 አለቃ፣ 50 አለቃ፣ የመቶ አለቃ፣ … የሚሉ ማዕረጎችን ሥራ ላይ ያዋሉና ወታደራዊ አደረጃጀትን ያዘመኑ የመጀመሪያው ኢትዮጵያዊ ንጉሠ ነገሥት እንደነበሩም ፕሮፌሰር ባሕሩ በንጉሡ ትልቅ አስተዋፅዖነት አንስተዋል። ዶክተር ፋንታሁን ከዚህ ላይ ቀበል አድርገው፣ “ዓፄ ቴዎድሮስ ሕልማቸው ወታደራዊ ዘመቻዎቻቸውን በድል መወጣት ብቻ አልነበረም፤ ይልቁንም ወደ ጠረፍ አካባቢ ባሉት የቋራና አካባቢው ቦታዎች ስላደጉና ተደጋጋሚ ጠላትም ወደ ኢትዮጵያ ሲመላለስ ስላዩ የሀገሪቱን ስትራቴጅካዊነትም ተረድተዋል። ይህንን በመረዳትም አይደፈሬ እንድትሆንና የሚመጡባትን ጥቃቶች ሁሉ መመከት የምትችል እንድትሆን በትጥቅ፣ በወታደራዊ ስነ-ምግባርና በመዋጋት አቅም የዳበረ ሠራዊት መፍጠርን ግብ አድርገው ሠርተዋል። ሀገራዊ ባላንጣዎችን እንጅ አካባቢያዊ (የውስጥ) የስልጣን ሽኩቻን የሚናፍቁ ኃይሎችን በዋነኛ ጠላትነት አልፈረጁም ነበር። ለዚህም ነው ገና በአግባቡ ሳይደራጁ ከግብጹ ሙሐመድ አሊ ጋር በደባርቅ የተዋጉት” ብለዋል።

አቶ ግርማ ደግሞ የዓድዋ አባት ቴዎድሮስ መሆናቸውን ሲያብራሩ፤ “በዓድዋ ድልና በዓፄ ቴዎድሮስ መካከል ያለው ዕድሜ 28 ዓመት ነው። ቴዎድሮስ ዘመናዊ ጦርን ማደራጀት ባይጀምሩ ኖሮ፣ ዓድዋ የዛሬ ገጽታው መኖሩ ያጠራጥረኛል። የኢትዮጵያ ዘመናዊነት አባት የሆኑት ዳግማዊ ዓፄ ምኒልክ በመንፈስና በአስተሳሰብ የተቀረጹት በቴዎድሮስ ነው። የቴዎድሮስን ዘመናዊ የወታደራዊ አደረጃጀት እየቀሰሙ ለ10 ዓመታት አብረው የቆዩት ዓፄ ምኒልክ ተምረዋል። ለዚህም ነው የዓድዋ አባት ቴዎድሮስ ናቸው የምለው። በተበታተነና ሥርዓት ባልተበጀለት ወታደራዊ ኃይል ጣሊያንን ማሸነፍ ፈጽሞ አይቻልም ነበርና” ብለዋል።

ፕሮፌሰር ባሕሩም፤ “ቴዎድሮስ ዛሬ ያላቸውን ተቀባይነትና ፍቅር ያኔ አግኝተውት ቢሆን ኖሮ የት ደርሰን ነበር?! ይገርማችኋል!... አብሪ ኮከብ እንደነበሩ የታወቀው ከሞቱ ከመቶ ዓመታት በኋላ ነበር ማለት ይቻላል። ቴዎድሮስ ሐሳባቸው ዘመን ተሻጋሪ፣ በጨለማ ውስጥ እንደ ንጋት ኮከብ ብልጭ ያሉ፣ ግን ጉም የሸፈናቸው ነበሩ። ዛሬ ቆጠራ ቢካሄድ በስማቸው የሚጠራ ብቻ ሚሊዮን ቴዎድሮስ እናገኛለን፤ ያኔ ግን ተቀባይነት ሳያገኙ፤ በመጨረሻም አብዛኛው ሠራዊታቸው ከድቷቸው መቅደላ ላይ በክብር ነፍሳቸውን ከጠላት እጅ ነጠቁ። ቴዎድሮስ ከመቶ ዓመት በኋላ በኢትዮጵያውያን ልብ ውስጥ ገብተዋል፤ የኪነ-ጥበብ ሥራዎች የስበት ማዕከልም ሆነዋል። ዳሩ ኪነ-ጥበቡ ራዕያቸውን ገልፆ ለሕዝቡ አላደረሰም እንጅ” ሲሉ የታላቁን መሪ ውለታና ለዚህ ውለታቸው የተከፈላቸውን ዋጋ ጠቃቅሰዋል።

የአማራ ክልል ከፍተኛ ትምህርት ተቋማት፣ የአማራ ብዙኃን መገናኛ ድርጅትና ባሕልና ቱሪዝም በጋራ የዳግማዊ አጼ ቴዎድሮስን 150ኛ ዓመት የሙት ዓመት መታሰቢያ ከሚያዝያ 2 እስከ 8 ቀን 2010 ዓ.ም እያከበሩ ነው።¾

ዶ/ር አቢይ አህመድ በገዥው ፓርቲ ኢህአዴግ አቅራቢነት ከትላንት በስቲያ ሰኞ መጋቢት 24 ቀን 2010 ዓ.ም በሕዝብ ተወካዮች ምክርቤት የጠቅላይ ሚኒስትርነት ሹመታቸው ከጸደቀ በኋላ ቃለመሀላ ፈጽመዋል፡፡ በዚሁ ዕለት ለኢትዮጵያ ሕዝብ ያደረጉት ንግግር ሙሉ ቃል እንደሚከተለው ቀርቧል፡፡ ለአንባቢዎቻችን በተመቸ መልኩ ለማቅረብ የጠቅላይ ሚኒስትሩ ንግግር ጭብጦችን ንዑስ ርዕስ በመስጠት እንደሚከተለው አሰናድተነዋል፡፡

 

*** *** ***

 

ሀገራችን ኢትዮጵያ በመንግስት አስተዳደር ስርዓቷ ሰላማዊ የስልጣን ሽግግር በምታከናውንበት በዚህ ታሪካዊ ቀን በተከበረው ምክር ቤት ፊት ቀርቤ ይህን ንግግር ለማድረግ ስለበቃሁ የተሰማኝን ልዩ ክብር ለመግለፅ እወዳለሁ፡፡ ከሁሉ አስቀድሜ፣ ከቅርብ ዓመታት ወዲህ በአገራችን ለተከሰተው ፖለቲካዊ አለመረጋጋት የመፍትሄ አካል ለመሆን፣ የሀገር ክብርና ብሔራዊ ጥቅም በተሻለ ሁኔታ በአዲስ አመራር ሊጠበቅ ይችላል ብለው በማሰብ፣ ለአህጉራችን ምሳሌ በሆነ መልኩ ሥልጣናቸውን በፈቃዳቸው ላሸጋገሩት ለክቡር አቶ ኃይለማርያም ደሳለኝ ከፍ ያለ አክብሮቴን እገልጻለሁ፡፡ በተመሳሳይ የመንግስታዊ ስልጣን ሽግግሩ ያለ እንከን እንዲከናወን ልዩ ሚና ሲጫወቱ ለቆዩት ሁሉ በመላው ህዝባችን ስም ከልብ አመሰግናለሁ፡፡

ሕገ መንግሥታዊ ሥርዓት እና ለህዝብ መገዛት


በታሪካችን በተለያዩ አጋጣሚዎች አዲስ የፖለቲካ ምዕራፍ የመጀመር ዕድሎችን አግኝተን ብዙዎቹን በወጉ ሳንጠቀምባቸው አምልጠውናል፡፡ አሁንም፣ ይህ የስልጣን ሽግግር አዲስ ምዕራፍ የምንጀምርበት ሌላ ታሪካዊ ዕድል ነው፤ በመሆኑም በከፍተኛ የኃላፊነት ስሜት ልንጠቀምበት ይገባል፡፡


ኢትዮጵያ ማህፀነ ለምለም ናት፡፡ ከፍ ባለ የአገር ፍቅር መንፈስ ሰርክ የሚተጉ ልጆን አፍርታለች፡፡ ልጆቿም ወደቀድሞ ክብሯ እንድትመለስ፣ የሕዝቧ ሰላምና ፍትህ እንዲጠበቅ፣ ብልፅግና ያለ አድልኦ ለመላው ዜጎች ይዳረስ ዘንድ አጥብቀው ይመኛሉ… ይደክማሉ፡፡ በሀገር ውስጥና በውጪ ሆነው ስለ ሀገር አንድነትና ሰላም… ስለፍትህና እኩልነት… እንዲሁም ስለብልፅግና ይጮሃሉ.. ይሞግታሉ.. ይሟገታሉ፡፡


ይህ የሥልጣኔ ሽግግር ሁለት አበይት እውነታዎችን የሚያመለክት ነው፡፡ ክስተቱ፣ በአንድ በኩል በሀገራችን ዘላቂ፣ የተረጋጋና ሁሉን አቀፍ የህገ መንግስታዊ ስርዓት መሰረት ስለመጣላችን ማሳያ ሲሆን፣ በሌላ በኩል ደግሞ ከጊዜው የፖለቲካ፣ የኢኮኖሚ እና የማህበራዊ ሁኔታዎች ጋር እኩል የሚጓዝና በህዝብ ፍላጎት የሚገዛ፣ ህዝብን አለቃው አድርጎ የሚያገለግል ስርዓት እየገነባን መሆኑን ያመለክታል፡፡

 

በተስፋና በስጋት መካከል ውስጥ ነን


መሪ ድርጅታችን ኢህአዴግ ልማታዊ ዲሞክራሲያዊ መስመሩን አጥብቆ በመያዝ ሀገራችንን ከሁለት አስርተ ዓመታት በላይ ባስተዳደረበት ወቅት በሁሉም መስክ መሠረታዊ ለውጥ ያመጣ ህገ-መንግስታዊና ፌዴራላዊ ስርዓት ገንብቷል፡፡ ዓለም በአንድ አኩል በጥሞና፣ በአግራሞና በጉጉት በሌላ በኩል ደግሞ በስጋት እየተመለከተው ያለ ሀገራዊ ለውጥ ላይ እንገኛለን፡፡ ያሳካናቸው በርካታ ድሎች እንዳሉ ሁሉ በፍጥነት መቀረፍ የሚገባቸው በርካታ ጉድለቶች እንዳሉም እናምናለን፡፡ ከስህተቶቻችን ተምረን ወደ ፊት በመራመድ ማተኮር ያለብን ጉዳይ የተሻለች ሀገር ለሁላችንም በመገንባቱ ላይ ነው፡፡ ዋናው ቁም ነገር፣ አገራችንን ከፍ ወዳለ ምዕራፍ ማሸጋገሩ እና አንድነቷን ጠብቃ የምትቆይበትን ሁኔታ በቀጣይነት እያረጋገጡ መሄዱ ነው፡፡ ኢትዮጵያዊነት ያስተማረን እውነታ በጊዜያዊ ችግሮች ተሸንፊ መውደቅን ሳይሀን ፈተናዎችን ወደ ዕድልና መልካም አጋጣሚ ቀይሮ ድል መቀዳጀትን ነው፡፡


ትላንት፣ አባቶቻችን በመተማ፣ በአድዋ፣ በማይጨውና በካራ ማራ አጥንታቸውን ከስክሰው የከበረ ደማቸውን አፍስሰው በክብርና በአንድነት ያቆይዋት አገር አለችን፡፡ እኛ እድለኞች ነን፡፡ ውብ አገር- አኩሪ ታሪክ አለን፡፡ እኛ መነሻችንን እናውቃለን፡፡ በርካታ ዘመናትን የሚሻገር ታሪክ ያለው ታላቅ ህዝብ ነን፡፡ ህብረታችን ለአለም ምሳሌ መሆን ይችላል፡፡ ጠላቶቻችንን አንበርክኳል፡፡ ሉአላዊነታችንን ጠብቆ ዛሬ ላይ ከማድረሱም በላይ ለሌሎች ህዝቦችም የነፃነት ትግል አርአያ ሆኗል፡፡

ማንነታችን እንዳይለያይ ሆኖ የተሰናሰለ፣ እንዳይነጣጠል ሆኖ የተገመደ፣

የተዋደደ እና የተዋሃደ ነው


አማራው በካራ -ማራ ለሀገሩ ለአላዊነት ተሰውቶ የካራ-ማራ አፈር ሆኖ ቀርቷል፡፡ ትግራይ በመተማ ከሀገሬ በፊት አንገቴን ውሰዱ ብሎ የመተማ አፈር ሆኗል፡፡ ኦሮሞው በአድዋ ተራሮች ላይ ስለሀገሩ ደረቱን ሰጥቶ የሀገሩን ሉዓላዊነት ለማስጠበቅ ከአድዋ አፈር ተቀላቅሏል፡፡ ሱማሌው፣ ሲዳማው፣ ቤንሻንጉሉ፣ ወላይታው፣ ጋምቤላው፣ ጉራጌው፣ አፋሩ፣ ስልጤው፣ ከምባታው፣ ሐዲያው እና ሌሎቹም የኢትዮጵያ ህዝቦች ሁሉ በባድመ ከሀገሬ በፊት እኔን ብለው እንደወደቁ ከባድመ አፈር ጋር ተዋህደዋል፡፡ አንድ ኢትዮጵያዊ አባት እንዳሉት እኛ ስንኖር ሰዎች፣ ስናልፍ አፈር፣ ስናልፍ ሀገር እንሆናለን፡፡ የየትኛውንም ኢትዮጵያዊ ክቡር ስጋና ደም በየትኛውም የኢትዮጵያ ክፍል ውስጥ አፈር ሆኖ ታገኙታላችሁ፡፡ ኢትዮጵያውያን ስንኖር ኢትዮጵያዊ ስንሞት ደግሞ ኢትዮጵያ እንሆናለን፡፡

 

ኢትዮጵያ ከፖለቲካ አመለካከት በላይ ነች


በአንድ አገር ውስጥ የሀሳብ ልዩነቶች ይኖራሉ፡፡ የሀሳብ ልዩነት እርግማን አይደለም፡፡ ልዩነቱ እንዳለ ሆኖ መደማመጥና በመርህ ላይ ተመስርተን መግባባት ስንችል የሀሳብ ልዩነት በረከት ይዞልን ይመጣል፡፡ በሀሳብ ፍጭት ውስጥ መፍትሄ ይገኛል፡፡ በመተባበር ውስጥ ኃይል አለ፡፡ ስንደመር እንጠነክራለን፡፡ አንድነት የማይፈታው ችግር አይኖም… አገር ይገነባል፡፡ የኔ ሀሳብ ካላሸነፈ ሞቼ እገኛለሁ ማለት ግን እንኳን አገርን ሊያቆም ቤተሰብን ያፈርሳል፡፡ ያለችን አንድ ኢትዮጵያ ነች ከየትኛውም የፖለቲካ አመለካከት በላይ አገራዊ አንድነት ይበልጣል፡፡ አንድነት ማለት ግን አንድ አይነትነት ማለት እንዳልሆነ ሊሰመርበት ይገባል፡፡


አንድነታችን ልዩነቶቻችንን ያቀፈ ብዝሃነታችንን በህብረ-ብሔራዊነት ያደመቀ መሆን አለበት፡፡

 

ነፃነት ከመንግስት ለህዝብ የሚበረከት ስጦታ አይደለም


ዲሞክራሲ ለኛ ባዕድ ሃሳብ አይደለም፡፡ በዓለም ውስጥ በብዙ ማህበረሰቦችና ሃገራት ዲሞክራሲ በማይታወቅበት ዘመን በገዳ ሥርዓታችን ተዳድረን ለዓለም ተምሳሌት ሆነን፣ ኖረናል፡፡ አሁንም ዲሞክራሲን ማስፈን ከየትኛውም ሀገር በላይ ለኛ የህልውና ጉዳይ እንደሆነ እናምናለን፡፡ ዲሞክራሲ ያለነፃነት አይታሰብም፡፡ ነፃነት ከመንግስት ለሕዝብ የሚበረከት ስጦታም አይደለም፡፡ ከሰብዓዊ ክብር የሚመነጭ የእያንዳንዱ ሰው የተፈጥሮ ፀጋ እንጂ፡፡ ነጻነትን በዚህ መልኩ ተረድቶ እውቅና የሰጠውን ሕገ መንግሥታችንን በአግባቡ መተግበር፣ የሰባዓዊ እና ዴሞክራሲያዊ መብቶች በተለይም ሃሳብን የመግለፅ፣ የመሰባሰብና የመደራጀት መብቶች በህገ መንግስታችን መሠረት ሊከበሩ ይገባል፡፡ የዜጎች በሀገራችን የአስተዳደር መዋቅር በዲሞክራሲያዊ አግባብ በየደረጃው የመሳተፍ መብትም ሙሉ በሙሉ እውን መሆን አለበት፡፡


ሁላችንም መገንዘብ ያለብን የዴሞክራሲ ስርዓት ግንባታ መደማመጥን ይጠይቃል፡፡ ሕዝብ አገልጋዩን የመተቸት፣ የመምረጥ፣ የመጠየቅ ሙሉ መብት አለ፡፡ መንግሥት የህዝብ አገልጋይ ነው፡፡ ምክንያቱም ገዢ መርሃችን የህዝብ ሉዓላዊነት ነውና፡፡ በዴሞክራሲያዊ አስተዳደር ውስጥ፣ የመጀመሪያውም የመጨረሻውም መርህ፣ በመደማመጥ የሀሳብ ልዩነትን ማስተናገድ መሆን አለበት፡፡ ኢትዮጵያ የጋራችን፣ የኛ የሁላችን መሆኗን ተገንዝበን የሁሉም ድምፅ የሚሰማበት፣ ሁላችንንም የሚያሳትፍ ዴሞክራሲያዊ ስርዓት የመገንባቱን ትግል አጠናክረን እንቀጥላለን፡፡


ዲሞክራሲ ሲገነባ መንግስት የዜጎችን ሀሳብን በነፃነት የመግለጽ መብት ማክበር አለበት፡፡ ዲሞክራሲን ከዜጎች ሰላማዊ እንቅስቃሴና ከመንግስት መሪነት፣ ደጋፊነትና ሆደ ሰፊነት ውጭ ማዳበር አይቻልም፡፡ በመሆኑም መንግስት የዜጎች ሰላማዊ እንቅስቃሴ እንዳይስተጓገል በፅናት ይሰራል፡፡


በተመሳሳይ ዜጎች ሀሳባቸውን ሲገልፁ ሰላማዊ በሆነ መንገድ መሆን ይገባዋል፡፡ የራስን ዲሞክራሲያዊ መብት እየጠየቁ የሌላውን መብት መጋፋት እርስ በእርሱ ይጣረሳል፣ ዲሞክራሲንም ያቀጭጫል፡፡ መንግስት ህግን ማክበር አለበት፣ ማስከበርም ግዴታው ነው፣ ታጋሽነትም ኃላፊነቱ ነው፡፡ የመንግስት ታጋሽነት ሲጓደልም ዲሞክራሲ ይጎዳል፡፡ በሁለቱም አካሄድ የምንናፍቀው ዲሞክራሲ ሊመጣ አይችልም፡፡


በዴሞክራሲያዊ አስተዳደር ውስጥ የህግ የበላይነት መስፈን ይገባዋል፡፡ የሕግ የበላይነትን ለማስፈን በምናደርገው ትግል መርሳት የሌለብን ቁም ነገር ህዝባችን የሚፈልገው የሕግ መኖርን ብቻ ሳይሆን የፍትህ መረጋገጥንም ጭምር ነው፡፡ የህዝብ ፍላጎት ከፍትህ የተፋታ ደረቅ ሕግ ሳይሆን፣ በፍትህ የተቃኘ፣ ለፍትህ የቆመ የሕግ ስርዓትን ነው፡፡ የህዝብ ፍላጎት የሕግ አስከባሪ ተቋማት ገለልተኛና ለፍትህ ታማኝ፣ ለዜጎች መብት ቀናኢ እንዲሆኑ ነው፡፡ ህግ ሁላችንንም እኩል የሚዳኝ መሆን አለበት፡፡ እንዲህ ሲሆን ህግ በተፈጥሮ ያለንን ሰብዓዊ ክብራችንን ያስጠብቅልናል፡፡ ይህን እውነታ በመረዳት በሀገራችን ዲሞክራሲ እንዲያብብ፣ ነፃነትና ፍትህ እንዲሰፍን፣ የህግ የበላይነት እውን እንዲሆን አስፈላጊውን ማሻሻያ በማድረግ በዘርፉ ያለውን ክፍተት እንሞላለን፡፡


ለሰላም መሠረቱ ፍትህ ነው፡፡ ሰላም የግጭት አለመኖር ብቻ አይደለም፡፡ ሰላም በመግባባት ላይ የተመሰረተ ፅኑ አንድነታችን ነው፣ ሰላም መተማመናችን ነው፡፡ ሰላም - በሁላችንም ፈቃድ ዛሬም የቀጠለ የአብሮነት ጉዞአችን ነው፡፡ ሰላም አለመግባባትና ተቃርኖዎችን በሰለጠነ መንገድ መፍታት የሚያስችለን መንገድና ግባችን ነው፡፡

 

ለኤርትራ መንግሥት የቀረበ የሰላም ጥሪ


ያለንበት ጊዜ የአፍሪካ ቀንድ በቀውስ ውስጥ ያለበት፣ ብዙ የየራሳቸው ፍላጎና ዓላማ ያላቸው ኃይሎች የሚራኮቱበት፣ ውስብስብ መጠላለፍ በቀጠናው ያለበት ወቅት ነው፡፡ በዚያው ልክ ደግሞ በደም፣ በባህል፣ በቋንቋ እና በረጅም ጊዜ የጋራ ታሪክ የተሳሰርን ህዝቦች ያለንበት አካባቢ ነው፡፡ የውጭ ግንኙነታችንን በተመለከተ ሀገራችን የፓን አፍሪካኒዝም መሰረት፣ የአፍሪካ ህብረት መስራችና መቀመጫ፣ የቀደምት ዓለም አቀፍ ተቋማት መስራችና በዓለም አቀፍ፣ በአህጉር አቀፍ እንዲሁም ቀጠናው ጉዳዮች ላይ ጉልህና ገንቢ ሚና የምትጫወት ሀገር ናት፡፡ ይህንኑ በጋራ ተጠቃሚነትና እኩልነት ላይ የተመሰረተውን ፖሊሲያችንን አጠናክረን እንቀጥላለን፡፡ ከአፍሪካዊያን ወንድሞቻችን ጋር በአጠቃላይ፣ እና ከጎረቤቶቻችን ጋር በተለይ በችግርም በተድላም አብረን እንቆማለን፡፡ ከኤርትራ መንግስት ጋር ለዓመታት ሰፍኖ የቆየው አለመግባባት እንዲያበቃም ከልብ እንፈልጋለን፡፡ የበኩላችንንም እንወጣለን፡፡ በጥቅም ብቻ ሳይሆን በደም ለተሳሰሩት የሁለቱ ሀገር ህዝቦች የጋራ ጥቅም ሲባል ልዩነቶቻችንን በውይይት ለመፍታት ያለንን ዝግጁነት እየገለፅኩ የኤርትራ መንግስትም ተመሳሳይ አቋም እንዲወስድ በዚሁ አጋጣሚ ጥሪዬን አቀርባለሁ፡፡

 

አንዱ ሰርቶ ሌላው ቀምቶ የሚኖርባት ሀገር አትሆንም


ከቅርብ ጊዜ ወዲህ የህዝባችንን ብሶት ካጋጋሉት ዋና ዋና ምክንያቶች ውስጥ ሙስና አንዱ ነው፡፡ ሙስናን ጸረ-ሙስና ተቋም በመመሥረት ብቻ መከላከል እንደማይቻል ተረድተን፣ ሁላችንም፣ ኢትዮጵያችን፣ አንዱ ሰርቶ ሌላው ቀምቶ የሚኖርበት አገር እንዳትሆን ለመጠበቅ የምንችለውን ሁሉ እንድናደርግ በትህትና እጠይቃችኋለሁ፡፡


ትናንት የተፈጠረን ሃብት ከሌላው በመቀማት ሂሳብ ለማወራረድ የሚተጋ አገርና ሕዝብ ወደፊት ለመራመድ አይችልም፡፡ ገበታው ሰፊ በሆነባት፣ ሁሉም ሰርቶ መበልፀግ በሚችልባት ኢትዮጵያችን አንዱ የሌላውን ለመንጠቅ የሚያስገድድ ይቅርና የሚያሳስብ ምንም ምክንያት የለም፡፡ ይልቁንም ወቅቱ የፈጠረልንን ልዩ አጋጣሚና ሃገራዊ አቅማችንን አቀናጅተን የእጥረትና እጦት አስተሳሰብን በማስቀረት ለጋራ ብልፅግና እንትጋ፡፡ ታዋቂው የህንድ የነፃነት ንቅናቄ መሪ ማህተመ ጋንዲ በአንድ ወቅት እንደተናገረው፣ አገር ለሁሉም የሚሆን በቂ ሀብት አላት፣ ሁሉም እንደልቡ የሚዘርፈው ሀብት ግን ሊኖራት አይችልም፡፡ አሁን በጀመርነው አዲስ ምዕራፍ፣ ዘረፋን፣ የሀብት ብክነትን እና የተደራጀ ሙስናን፣ መላው ህዝባችንን በሚያሳትፍ እርምጃ ለመመከት ሌት ተቀን እንተጋለን፡፡

 

ግብርናው በቴክኖሎጂ አልታገዘም


ሀገራችን ባለፉት ዓመታት ባስመዘገበችው ፈጣን እድገት የተነሳ በድህነት ቅነሳ፣ በመሠረተ ልማት ግንባታ፣ በሰው ኃይል ልማት እና በመሳሰሉት ያገኘናቸው ስኬቶች ለሁሉም የሚታዩ ናቸው፡፡


ከዚህ አኳያ መንግስት የዋጋ ንረት እና የውጪ ምንዛሪ ዋጋን ለማረጋጋት፣ የፋይናንስ ዘርፉን ጤናማነት ለመጠበቅ፣ ለኢኮኖሚ የሚቀርበውን የፋይናንስ አገልግሎት ተደራሽነት እና አካታችነትን ለማስፋት፣ የውጪ ምንዛሪ ግኝትን እንዲሁም ቁጠባን እና ኢንቨስትመንትን ለማበረታታት፣ የስራ እድል ለመፍጠር፣ የህዝቡን የነፍስ ወከፍ ገቢ ለማሳደግ እንዲሁም አስከፊ ድህነትን ለመቀነስ የሚያስችሉ የፖሊሲ እና የትግበራ እርምጃዎችን ወስዷል፡፡


በአንጻሩ፣ ባለፉት ዓመታት በተለያዩ ጊዜያት የኢኮኖሚ እድገቱና እና የማክሮ ኢኮኖሚ መረጋጋቱን የሚፈታተኑ ተግዳሮቶች ተከስተዋል፡፡ ከእነዚህም ችግሮች መካከል ዋና ዋናዎቹ የውጪ ንግድ በምንፈልገው መጠን አለማደጉ፣ ይሄን ተከትሎ የውጪ ምንዛሪ አቅርቦት እና ፍላጎት አለመመጣጠን፣ የዋጋ ንረትና የኑሮ ውድነት፣ የውጪ እዳ ጫና እና የሀገር ውስጥ ቁጠባና ኢንቨስትመንት መካከል ያለው ልዩነት እየሰፋ መምጣቱ ናቸው፡፡ በግብርናው ዘርፍ እየተሰሩ ያሉ ስራዎች አበረታች ቢሆኑም ዘርፉን በተገቢው ሁነታ በቴክኖሎጂ መደገፍ ባለመቻሉ እንደ ሀገር ማግኘት የሚገባንን የኢኮኖሚ ትሩፋት ሳናገኝ ቆይተናል፡፡ እንደ ትልቅ ሀገር እና ህዝብ ከምናስበው የስኬት ጫፍ ላይ መድረስ የምንችለውና ችግሮቻችንን የምንፈታበትን ዋና ቁልፍ የምናገኘው በትምህርት እና በትምህርት ብቻ እንደሆነ በማመን መንግስት ለትምህርት ዘርፉ ትኩረት ሰጥቶ እየሰራ ቢሆንም በተለይ የትምህርትን ጥራት ከማስጠበቅ አንጻር እጅግ ብዙ የቤት ስራዎች ከፊታችን እንዳሉ በውል በመገንዘብ በርካታ ስራዎች ይሰራሉ፡፡ የትምህርት መስፋፋት ይበል የሚያሰኝ የመንግስታችን ስኬት ቢሆንም ይህ የትምህርት ሽፋን እድገት በጥራት እስካልተደገፈ ድረስ ልፋት ጥረታችን ሁሉ የምንተጋለትን ውጤት ሊያመጣልን አይችልም፡፡ በመሆኑም ከመጀመርያ ደረጃ እስከ ከፍተኛ ትምህርት ተቋማት ያሉትን የእውቀት አለሞቻችንን በጥራት ላይ አተኩረው እንዲሰሩ መንግስት በፍፁም ቁርጠኝነት ይረባረባል፡፡ በተለይም ከከፍተኛ ትምህርት ተቋሞቻችን እና ከቴክኒክ እና ሙያ ኮሌጆች የሚወጡት ተማሪዎቻችን ከሚገበዩት እውቀት የሚነፃፀር ክህሎት እንዲኖቸው ከፍተኛ ጥራት ይደረጋል፡፡


እነዚህንና ሌሎቹንም ችግሮቻችንን ለመቅረፍ የሁለተኛውን የእድገት እና ትራንስፎርሜሽን እቅዱን የሁለት ዓመት ተኩል አፈጻጸም በመገምገም አስፈላጊ የሆኑ የፖሊሲ እርምጃዎችን በመውሰድ፣ ፈጣን የኢኮኖሚ እድገትን ለማስቀጠል እንተጋለን፡፡

 

የወጣቱ ጥያቄ ከኢኮኖሚ በላይ ነው


ኢትዮጵያ የናንተ ነች፣ መጭውም ዘመን ከሁሉ በላይ የእናንተ ነው፡፡ አሁንም የአገሪቷን በመገንባት ግንባር ቀደም ሆናችሁ መሳተፍ ይኖርባችኋል፡፡ የወጣቱ ጥያቄ የኢኮኖሚና የእኩል ተጠቃሚነት ብቻ ሳይሆን የዲሞክራሲና የፍትህ ነው ብለን እናምናለን፡፡ የሁሉም ዜጎችን ኢኮኖሚያዊ ተጠቃሚነት፣ ማህበራዊ ፍትህ እና ፖለቲካዊ ተሳትፎ ከማሳደግ አንጻር ክፍቶች ነበሩ፡፡


አገራችን፣ ጥሩ የሚባል ኢኮኖሚያዊ እድገትን እያስመዘገበች እንደመሆነ ቢታወቅም እድገቱ በቅርጽና በይዘት ተለዋዋጭ የሆነውን የወጣቱን ትውልድ ፍላጎት በሚፈለገው ደረጃ የሚያረካ አልነበረም፡፡ ይህም፣ ሕዝባችንን ለብሶት እንደዳረገው እንገነዘባለን፡፡ ያለወጣቶች ተሳትፎ እና ተጠቃሚነት አገር የትም ልትደርስ እንደማትችልም እንረዳለን፡፡ ኢትዮጵያ ለወጣቶቿ ተስፋ የምትሰጥ እንጂ፣ ተስፋ የምታስቆርጥ አገር እንዳትሆን የምንችለውን ሁሉ እንደምናደርግ ቃል እገባለሁ፡፡ በሚቀጥሉት ጊዜያት ለወጣቱ የስራ እድል መፍጠር ብቻ ሳይሆን ወጣት ባለሀብቶች በብዛት እንዲፈጠሩ እንሰራለን፡፡ ለዚህ እንቅፋትና መሰናክል የሚሆኑ አመለካከቶችና የተንዛዙ አድሏዊ የሆኑ አሰራሮችን አስወግደን ፍትሃዊ የማህበራዊና ኢኮኖሚያዊ ሥርዓት እንዲኖረን መንግሥት ምቹ ሁኔታን ይፈጥራል፡፡ መርሳት የሌለብን ሀቅ ግን ለራሱም ሆነ ለሀገሩ በሥራውና በጥረቱ ሀብት የሚፈጥረው ወጣቱ እራሱ መሆኑን ነው፡፡

 

ሴቶችን የምናግዘው ለህልውናችን ነው


በብዙ አስቸጋሪና ፈታኝ ሁኔታ ውስጥ ኢትዮጵያን ገንብታችሁ፣ ታሪክ ሰርታችሁ፣ ትውልድ ቀርፃችሁ ዛሬ ላይ ደርሰናል፡፡ በትግላችሁም የተሻለች ሀገር እንድትኖረን ብዙ መስዋዕትነት ከፍላችኋል፡፡ ትግላችሁ የፍትህ ትግል ነው፣ ትግላችሁ ክቡር ትግል ነው፣ ትግላችሁ ትግላችን ነው፡፡ መንግስት የሴቶችን ተጠቃሚነት ለማረጋገጥ እና በሀገራችን ሁለንተናዊ የእድገት ግስጋሴ ውስጥ የበኩላቸውን ሚና እንዲወጡ ለማስቻል የተለያ ስራዎችን በመስራት ላይ የሚገኝ ቢሆንም አሁንም ከሰራነው ይልቅ ያልሰራናቸው ስራዎች እጅግ እንደሚበዙ እናምናለን፡፡ በመሆኑም በቀጣይ የሀገራችን ሴቶች ተፈጥሮ እና ኑሮ የሰጧችሁን በረከቶች ተጠቅማችሁ ለሀገራችን እድገት እና ብልፅግና እንዲሁም ለፖለቲካችንም ስምረት አዎንታዊ ሚና እንደምትጫወቱ ተስፋዬ የላቀ ነው፡፡


አገራዊ ማንነታችን ያለ እናንተ ያለ ኢትዮጵያውያን ሴቶች ምንም ነው፡፡ አገሪቷን የገነቡ፣ ያገለገሉ፣ ያቆሙ ሴቶችና እውቅና በመንፈግ ሀገራዊ ትንሳኤን ማረጋገጥ አይቻልም፡፡ መንግስታችን ለሴቶች መብትና እኩልነት የሚቆመው፣ ለሴቶቻችን ውለታ ለመዋል ሳይሆን ለሁላችንም ብለን ነው፡፡ ግማሽ አካሉን የረሳ ሀገር ሙሉ የሀገር ስዕል ይኖረው ዘንድ ከቶ እንደማይችልና ወደፊትም እንደማይራመድ መንግስት በውል ይገነዘባል፡፡ በመሆኑም መንግስታችን ከዚህ ቀደም ከነበረው ፍጥነት እና የትግበራ ስኬት በላቀ መልኩ ለሴቶች ሁሉን አቀፍ ተሳትፎ እና ተጠቃሚነት በቁርጠኝነት ይሰራል፡፡

 

በአንድ ጀንበር የሚፈታ ችግር የለም


የዳበረ የዲሞክራሲ ባህል አለመኖር፣ ሥር የሰደደ ድህነት፣ የተደራጀ የሙስና እና ብልሹ አሰራር መስፋፋት፣ የመልካም አስተዳደር እጦት ተደማምረው ሰፊና ውስብስብ ፈተና ደቅነውብናል፡፡ ከቅርብ ዓመታት ወዲህ በርካታ ወገኖቻችን ከመኖርያ ቀዬአቸው ለመፈናቀል፣ ለህይወት እና ለንብረት መጥፋት ተዳርገው እንደነበር ይታወሳል፡፡ ዜጎች በሀገራቸው ውስጥ ከቦታ ቦታ የመዘዋወር እና ሃብት የማፍራት መብታቸው መከበር አለበት፡፡ በመሆኑም እንደዚህ አይነት ተገቢ ያልሆነ ድርጊት እንዲያበቃና ዳግም እንዳይፈጠር መሥራት ይኖርብናል፡፡


ችግሮቻችንን፣ ተለያይተን ቀርቶ ተባብረን እና ተዋደንም ለመፍታት ዓመታት ያስፈልጉናል፡፡ በመሆኑም የባከነውን ግዜ በማካካስ ወደፊት መጓዝ እንችል ዘንድ በአዲስ መንፈስ መረባረብ ይጠበቅብናል፡፡


ሁሉም ችግሮቻችን በአንዲት ጀንበር ሊፈቱ አይችሉም፡፡ ነገር ግን የጀመርነውን የተሻለች ሀገር የመገንባት ሂደት ማፋጠን እንችላለን፡፡ የተሻለች አገር መገንባት የሚያስችል ጠንካራ ተነሳሽነት አለ፡፡ ጠንካራ አገር ለመገንባት ሁላችንም ኃላፊነት አለብን፡፡ እንደ ተለያየ አገር ዜጋ በባእድነት እና ባይተዋርነት ሳይሆን፣ ሁላችንም እንደ ባለቤቶች እጅ ለእጅ ተያይዘን መጓዝ ይጠበቅብናል፡፡ ይህ ሲሆን ስንወድቅም፣ ስንነሳም በጋራ ይሆናል፡፡


በቀሪው የሁለተኛው የእድገትና ትራንስፎርሜሽን እቅድ ዓመታት ቀሪ የልማት መርሀ-ግብሮቻችንን በፈጠነ ጊዜ ለማሳካት ጥረት ይደረጋል፡፡ ከመደበኛው የሥራ ሰዓታችን በሚሻገር ጊዜ፣ ከፍ ባለ ፍጥነትና ተነሳሽነት በመሥራት በቅርብ ዓመታት ውስጥ በተከሰተው ፖለቲካዊ አለመረጋጋት የደረሰብንን ኢኮኒሚያዊና ማህበራዊ ጉዳት ለማካካስ አገራዊ ንቅናቄ እንድናደርግ ከአደራ ጭምር መልዕክቴን አስተላልፋለሁ፡፡

 

በውጭ ሀገራት ለሚኖሩ ኢትዮጵያውያን የቀረበ ጥሪ


እያንዳንዱ ኢትዮጵያዊ ለስራም ሆነ ለትምህርት በሄደበት ሁሉ ኢትዮጵያን ተሸክሟት ይዞራል፡፡ ኢትዮጵያዊውን ከኢትዮጵያ ታወጡት እንደሆነ ነው እንጂ ኢትዮጵያን ከኢትዮጵያዊው ልብ ውስጥ አታውጧትም የሚባለውም ለዚህ ነው፡፡ ሁላችሁም በታታሪነታችሁ፣ በልቀታችሁ እና የትም በሚከተላችሁ የሀገራችሁ የጨዋነት ባህሪ የኢትዮጵያና የእሴቶቿ እንደራሴዎች ናችሁ፡፡


አንዳንድ ጊዜ ከኢትዮጵያ ያነሰ የተፈጥሮም ሆነ የታሪክ ሀብት ባላቸው ነገር ግን እጅግ በበለፀጉ ሀገራት ውስጥ ራሳችሁን ስታገኙት ስለሀገራችሁ ቁጭት ሳይሰማቹ አይቀርም፡፡ ሁላችንም ውስጥ ያ ቁጭት አለ፡፡ እንደሀገር ያለንን ሃብት አሟጠን ለመጠቀም የምናደርገው ጥረት በቂ ሳይሆን ሲቀር መቆጨታችሁ አይቀርም፡፡ መቆጨትም አለባችሁ፡፡ ይሄንንም ሁኔታ ለመለወጥ ለሁላችንም የምትበቃ በዚያው ልክ ግን የሁላችንንም ተሳትፎ የምትፈልግ ሀገር አለችንና እውቀታችሁንና ልምዳችሁን ይዛችሁ ወደሀገራችሁ መመለስና ሀገራችሁን አልምታችሁ መልማት ለምትሹ ሁሉ እጃችንን ዘርግተን እንቀበላችኋለን፡፡ በውጭ ሀገራት ኑሯችሁን ላደረጋችሁትም ቢሆን በማንኛውም መልኩ በሀገራችሁ ጉዳይ ላይ ንቁ ተሳታፊ እንድትሆኑና ሀገራችንን በሁሉም መልክ ለመቀየር ለምታደርጉት አስተዋጽኦ መንግስት ያልተቆጠበ ድጋፍ ማድረጉን ይቀጥላል፡፡

 

እገዛችሁ አይቋረጥብን


እስከዛሬ ባደረግነው የሰላምና የልማት እንቅስቃሴ ከጎናችን የቆማችሁ የልማት አጋሮቻችን የአገራችን ጥብቅ ወዳጆች እንደሆናችሁ እንገነዘባለን፡፡ የአገራችንን ልማት እና ሠላም ለማረጋገጥ በምናደርገው ጥረት እንደ ወትሮ ሁሉ ከጎናችን እንደምትቆሙ ባለሙሉ ተስፋ ነኝ፡፡

 

መጪው ጊዜ በኢትዮጵያችን የፍቅርና የይቅርታ ጊዜ ነው!


ሀገራችን ፍትህ፣ ነፃነትና ሰላም የሰፈኑባት፣ ዜጎችዋ በሰብዓዊነት የሚተሳሰቡባት፣ በእህት/ ወንድማማችነት የተሳሰሩባት እንድትሆን እንፈልጋለን፡፡ ይህ ህልማችን ዕውን የሚሆነው ከእንቅልፋችን ነቅተን ስንሰራ ነው፡፡ መመኘታችን መልካም ነው፡፡ ነገር ግን ምኞታችን ብቻውን በቂ አይደለም፡፡ መሥራት፣ መትጋት፣ መታገል ይጠበቅብናል፡፡ በመጀመሪያ ሥራችን ልናደርገው የሚገባንና ትግላችን ማተኮር ያለበት ራሳችን ላይ ነው፡፡ አመለካከታችንን ከጥላቻ፣ ከቂም በቀል ስሜትና ከዘረኝነት ማፅዳት ይገባናል፡፡ በብሔር፣ በፆታ በፖለቲካ አመለካከት፣ በሃይማኖት… ወዘተ ያሉንን ልዩነቶች እንደ በረከትነታቸው በፍቅር በማስተናገድ ከልዩነቶቹ የሚነሳ አለመግባባት ቢኖር እንኳ ከፍትህ እንጂ ከበደል ጋር ባለመተባበር ሞራላዊ እይታዎቻችንን ልናስተካከል ይገባል፡፡ ፍትህ ዋናው መርሃችን፣ ለሰው ልጆች ሁሉ ፍቅርና ክብር የሞራል መልህቃችን ሊሆን ይገባል፡፡ ይህ ሰርተን የማናገባድደው፣ ሁሌም ልፋት፣ ሁሌም ትግል የሚጠይቅ የእድሜ ዘመን ሁሉ የቤት ሥራ ነው፡፡


ሀገራችን በአሁኑ ወቅት ለደረሰችበት ምዕራፍ በርካታ ትውልዶች መስዋዕት ሆነዋል፡፡ አዲሱ ዴሞክራሲያዊ ስርዓታችን እውን እንዲሆንም አእላፎች ተሰውተዋል፡፡ ታዳጊውን ዴሞክራሲያችንን ለማዳበር ግን ተጨማሪ የህይወትም ሆነ የአካል መስዋእትነት አያስፈልገንም፡፡ ባለፉት ዓመታት እንደመንግስትም እንደ ዜጎችም ከዴሞክራሲ ባህላችን አለመዳበር ጋር ተያይዞ በታዩብን እጥረቶች በዜጎቻችን ህይወት እና በግልም በጋራም ንብረቶቻችን ላይ ቀላል የማይባል ጉዳት ደርሷል፡፡ ይህንን ሁላችንም ማስቀረት እንችልና ይገባንም ነበር፡፡ በተለያየ ጊዜ፣ መስዋዕትነት ለከፈሉ የመብት ተከራካሪዎችና ፖለቲከኞች፤ በቅጡ ሳይቦርቁ ህይወታቸው ለተቀጠፈ ለውጥ ፈላጊ ወጣቶች፣ ለስነልቦናዊና አካላዊ ቀውስ ለተዳረጉ ቤተሰቦችና ግለሰቦች ከልብ የመነጨ ይቅርታ እጠይቃለሁ፡፡ እንዲሁም ሰላም ለማስከበርና ህገመንግስታዊ ግዴታቸውን ለመወጣት ሲንቀሳቀሱ ህይወታቸውን ላጡ የፀጥታ ኃይሎች አባላት ለከፈሉት መስዋእትነት ያለኝን አድናቆትና አክብሮት ለመግለፅ እፈልጋለሁ፡፡ ለተፈጠሩ ችግሮች እልባት በማበጀት ህዝባችንን እንደምንክስም ጭምር በዚሁ አጋጣሚ ቃል እገባለሁ፡፡


በአገር ውስጥም ሆነ በስደት ከአገር ውጭ የምትኖሩ ኢትዮጵያውያንና ትውልደ ኢትዮጵያውያን፣ በሙሉ ከልባችን ይቅር ተባብለን፣ የትናንትናውን ምዕራፍ ዘግተን፣ በብሔራዊ መግባባት ወደ ቀጣይ ብሩህ ሀገራዊ ምዕራፍ እንሻገር ዘንድ ጥሪዬን አቀርባለሁ፡፡

 

ከተቃዋሚ ወደ ተፎካካሪ የፖለቲካ ትርክት


ከኢህአዴግ ውጪ ያሉ ፓርቲዎችን የምናይበት መነፅር እንደተቃዋሚ ሳይሆን እንደተፎካካሪ፣ እንደጠላት ሳይሆን እንደ ወንድም፣ አማራጭ ሃሳብ አለኝ ብሎ እንደመጣ አገሩን እንደሚወድ የዜጋ ስብስብ ነው፡፡ ስለዚህ ተፎካካሪ ፓርቲዎች በነፃነት እንዲንቀሳቀሱ የተመቻቸና ፍትሃዊ የመወዳደርያ ሜዳ እንዲኖር በመንግስት በኩል ፅኑ ፍላጎት ያለ በመሆኑ ስለሰላምና ፍትህ በልዩ ልዩ መንገድ የምትታገሉ የተፎካካሪ ፓርቲ መሪዎች፣ አብሮነታችንንና ሰላማችንን አደጋ ላይ የሚጥሉ፣ ብሄራዊ ጥቅሞቻችንንም አሳልፈው የሚሰጡ የአስተሳሰብ መስመሮችን በአርቆ አስተዋይነትና ሀገራዊ ፍቅር፣ በሰጥቶ መቀበል መርህ የተሻለ የፖለቲካ ባህል ለመፍጠር የምናደርገውን ጥረት እንድታግዙ ጥሪዬን አስተላልፋሁ፡፡


የሃገራችን አርሶ አደሮችና አርብቶ አደሮች፣ በሁሉም ደረጃ የምትገኙ የሀገራችን የፀጥታ ኃይሎች፣ ምሁራን፣ ባለሀብቶች፣ በገጠርም ሆነም በከተማ የምትገኙ የተለያየ ሞያ ባለቤቶች፣ የአገር ሽማግሌዎች፣ ሙስሊሞች፣ ክርስቲያኖ፣ ዋቄፈታዎች እንዲሁም ሌሎች ሃይማኖቶችን የምትከተሉ ወገኖች፣ ከሰሜን እስከ ደቡብ፣ ከምስራቅ እስከ ምዕራብ የምትገኙ ብሄር፣ ብሄረሰቦችና ህዝቦች፣ ሁላችንም የዳበረ ዴሞክራሲ ለመገንባት እንረባረብ! አገራችንን ከድህነት አዘቅት ውስጥ ለማውጣት እንትጋ! ዘረኝነትና መከፋፈልን ከአገራችን እናጥፋ! የተማረና በምክንያት የሚከራከር ዜጋ እንፍጠር!


የዛሬው እለት በአኩሪ ኢትዮጵያዊ ወኔ የተጀመረው ታላቁ የህዳሴ ግድባችን ሰባተኛ ዓመት ነው፡፡ በዚህ ግድብ ግንባታ የታየው አንድነት እና መሰባሰብ የሀገራችንን ችግሮች በሙሉ መቅረፍ እና መሻገር እንደምንችል ያረጋገጠልን በመሆኑ ይህንኑ መንፈስ ይዘን ከግድቡ መጠናቀቅ ባሻገር የሀገራችንን ብልጽግና እስከምናረጋግጥበት ከፍታ ድረስ እንድንዘልቅ ጥሪዬን አቀርባለሁ፡፡

 

ምስጋናና ዕውቅና


በመጨረሻም በዚህ ወቅት ሀገሬን እና ህዝቤን ለማገልግል ይህንን ከባድ ኃላፊነት ስቀበል አመሰግናቸው ዘንድ የሚገቡኝን አካሎች እንዳመሰግን ትፈቅዱልኝ ዘንድ በትህትና እጠይቃለሁ፡፡


በመጀመሪያ ለዚህ ኃላፊነት የመረጡኝና እምነት የጣሉብኝ ድርጅቴ ኢህአዴግን እና የአገሬን ህዝብ በተለየ አክብሮት እና ፍቅር አመሰግናለሁ፡፡


ሁለተኛ የሰባት ዓመት ልጅ እያለሁ እንዲህ ከፊታችሁ እንደምቆም የምታውቅ እና ይህንን ሩቅ ጥልቅ እና ረቂቅ ራዕይ በውስጤ የተከለች፣ ያሳደገች እና ለፍሬ ያበቃች አንዲት ኢትዮጵያዊት እናት እንዳመሰግን በትህትና እጠይቃለሁ… ይህች ሴት እምዬ ናት፤


እናቴ ከሌሎቹ ቅን የዋህ እና ጎበዝ ኢትዮጵያውያን እንደ አንዶቹ የምትቆጠር ናትና ቁሳዊ ሃብት ብቻ ሳይሆን አለማዊ እውቀትም የላትም፡፡ በእናቴ ውስጥ ሁሉንም የኢትዮጵያ እናቶች ዋጋ እና ምስጋና እንደመስጠት በመቁጠር፣ ዛሬ በህይወት ካጠገቤ ባትኖርም ውዷ እናቴ ምስጋናዬ ከአፀደ ነፍስ ይደርሳት ዘንድ በብዙ ክብር ላመሰግናት እወዳለሁ፡፡ ሌሎች ኢትዮጵያውያን እናቶቼ በልጆቻቸው የነገ ራዕይ ላይ ትልቅ ድርሻ እንዳላቸው በመገንዘብ ነገ ለሚያጭዱት መልካም ፍሬ ዛሬ ላይ የሚዘሩት ዘር ዋና ጉዳይ መሆኑን በመገንዘብ ለሚከፍሉት መስዋእትነት ያለኝን በምንም የማይተካ አድናቆት ምስጋና እና ክብር በብዙ ልባዊ ፍቅር ሳቀርብ በቀጣይም ልጆቻችን የዚህች ሀገር ህዳሴ እንዲረጋገጥ ዋና ተዋንያን መሆን እንዲችሉ እናታዊ አይተኬ ሚናችሁን እንድትወጡ አደራ በማለትም ጭምር ነው፡፡


ሶስተኛ የሚስቶች ስኬት ሁለት ሶስት ነው፡፡ ሁለት ሲሆን፤ አንዱ የራሳቸው ሌላው የባላቸው፡፡ ሶስት ሲሆን ደግሞ የልጆቻቸውም ይጨመርበታል፡፡ አንዳንዴ ድል ስኬታቸው ከዚህም ይሻገራል፡፡ የእናቴን ራዕይ ተረክባ በብዙው የደገፈችኝና የእናቴ ምትክ የሆነችልኝ ውዷ ባለቤቴ ወ/ሮ ዝናሽ ታያቸው ከነዚህ ሚስቶች ተርታ ትመደባለችና እጅግ አድርጌ ላመሰግናት እወዳለሁ፡፡


በመጨረሻም ከትግል ጓዶቼ እና በዝለት ጊዜ ብርታት፣ በድካም ጊዜ ሃይል ከሆኑኝ የቅርብ - የሩቅ ወዳጆቼ ውጪ ዛሬ እኔ ከፊታችሁ መቆም ባልቻልኩ ነበር፤ ለሁላችሁም ከልብ የመነጨ ምስጋና አቀርባለሁ፡፡


“ኢትዮጵያ በልጇ ጥረት ታፍራ፣ ተከብራና በልጽጋ ለዘላለም ትኑር!”
ፈጣሪ ኢትዮጵያንና ህዝቦቿን ይባርክ!
አመሰግናለሁ!!!

Page 1 of 16

Sendek Newspaper

Bole sub city behind Atlas hotel

Contact us