ለእናቶች የተሻለ መብት ያጎናጸፈው ረቂቅ አዋጅ ጸደቀ

Wednesday, 06 December 2017 13:07

 

የኢፌዲሪ ፓርላማ ጥቅምት 2 ቀን 2010 ዓ.ም ተቀብሎ ከተመለከታቸው አጀንዳዎች አንዱ የፌዴራል የመንግሥት ሠራተኞች ረቂቅ አዋጅ ይገኝበታል። አዋጁ በማሻሻያነት ካካተታቸው በርካታ ጉዳዮች መካከል ለሴት የመንግስት ሠራተኞች የሚሰጠው የድህረ ወሊድ ፈቃድ ከ60 ወደ 90 ቀናት ከፍ እንዲል ማድረጉ፣ የጽንስ መቋረጥ ላጋጠማት ሴት ሠራተኛ እስከ ሦስት ወር የሚደርስ ዕረፍት መፍቀዱ በዋናነት ይጠቀሳል።

ይህ ረቂቅ አዋጅ የተመራላቸው የምክርቤቱ የሰው ሀብት ልማትና መልካም አስተዳደር ጉዳዮች ሚ ኮምቴ እና የሕግና ፍትሕ አስተዳደር ሚ ኮምቴ ጉዳዩ በቀጥታና በተዘዋዋሪ ከሚመለከታቸው አካላት ጋር ተከታታይ ውይይቶችን ካደረጉ በላ ከጥቂት ማሻሻያዎች ጋር አዋጁ እንዲጸድቅ የውሳኔ ሃሳብ በትላንትናው ዕለት አቅርበዋል፡፡ ም/ቤቱ በረቂቅ አዋጁ ላይ ተወያይቶ በአብላጫ ድምጽ አጽድቆታል፡፡

በዚህ አዋጅ ድንጋጌ መሠረት የመንግሥት ሠራተኞች የሥራ ክርክር የሚመለከቱ የአስተዳደር ፍርድቤቶች የሚቋቋሙ ሰሆን የፍርድቤቶቹ ውሳኔ የህግ ስህተት አለበት የሚል ይግባኝ ካልቀረበበት በስተቀር የመጨረሻ እንደሚሆን ተደንግል፡፡ የአስተዳደር ፍ/ቤት የሰጠው ውሳኔ አስፈጻሚ አካላት በደረሳቸው በአስር ቀናት እንዲፈጽሙ አስገዳጅ አንቀጽ በማሻሻያው ውስጥ ተካል፡፡

የአስተዳደር ፍ/ቤቱ በመንግሥት ሠራተኞች የሚቀርቡለትን ይግባኞች ማለትም ከሕግ ውጪ ከሥራ መታገድ ወይንም አገልግሎት መረጥ፣ ከባድ የዲስፒሊን ቅጣት መጣልን በመቃወም ቅሬታ ሲቀርብ፣ ከሕግ ውጪ የደመወዝና ጥቅማጥቅም ሲረጥ፣ በሥራ ምክንያት በደረሰ ጉዳት የመብት መደል፣ ከሥራ ለመልቀቅና የአገልግሎት ማስረጃ ለማግኘት ከቀረበ ጥያቄ ጋር በተያያዙ የሚነሱ ቅሬታዎችን ተቀብሎ ይመለከታል፡፡

በአዋጁ ላይ ከሚቀርቡ ቅሬታዎች በጥቂቱ

አንድ የመንግሥት ሠራተኛ የሥራ ውል በሚያቋርጥበት ጊዜ ሠራተኛው ለሥራው እጅግ አስፈላጊ ከሆነ አሰሪው ወደፊት ከሚቀጠርበት መ/ቤት ጋር በመስማማት ሠራተኛው ካመለከተበት ቀን ጀምሮ ከሶስት ወር ለማይበልጥ ጊዜ መልቀቂያውን ሊያራዝመው እንደሚችል የተቀመጠው ድንጋጌ አንዳንድ ስማቸው እንዲጠቀስ ያልፈለጉ የመንግስት ሠራተኞች «የመንግሥትን ጥቅም ብቻ ለማስከበር ያለመ» ሲሉት ተቃውመውታል፡፡ አስተያየት ሰጪው እንዳሉት አንድ የመንግሥት ሠራተኛ ሥራውን ሲለቅ ቀጥሎ የሚሄድበትን መ/ቤት ያለመግለጽ መብት አለው፡፡ ስለሆነም የሚለቀው መ/ቤት ተመካክሮ የመልቀቂያ ጊዜውን ሊያራዝምለት የሚችልበት ዕድል አይኖረውም፡፡ ወይንም ሠራተኛው የሚለቀው በግል ድርጅት ለመቀጠር ወይንም የግል ሥራ ለመጀመር ወይንም ወደሌላ አገር ለመሄድ ሊሆን ይችላል፡፡ ይህን ሠራተኛ በቀላሉ መተካት አልችልም በሚል ሰበብ መልቀቂያውን ለሶስት ወራት መከልከል ኢ ሕገመንግሥታዊ ነው ብለውታል፡፡ በተጨማሪ ይህ አንቀጽ ሕግና ሥርዓትን አክበረው ለማይሰሩ ቢሮክራት ሥራ መሪዎችና ኪራይ ሰብሳቢ አመራሮች መጠቀሚያ ትልቅ ክፍተት የተወ ነው ሲሉ ተናግረዋል፡፡

ሌላው በአዋጁ የተካተተውና ለአስፈጻሚው አካል ያልተገባ መብት የሚሰጠው በችሎታ ማነስ ከሥራ ማሰናበትን የሚመለከተው አንቀጽ ነው፡፡ አንድ የሙከራ ጊዜው ያጠናቀቀ የመንግሥት ሠራተኛ ተገቢውን የአቅም ግንባታ ሥልጠና ተሰጥቶት በሥራ አፈጻጸም የችሎታ ማነስ ከታየበት አገልገሎቱ እንደሚቋረጥ መደንገጉ ነው፡፡ በተጨማሪም ለተከታታይ ሶስት ጊዜ የሥራ አፈጻጸሙ ከሚጠበቀው በታች የሆነ ሠራተኛ እንደሚሰናበት ይደነግጋል፡፡ እነዚህ አንቀጾች ሠራተኞች በተለይ ሙስናና ብልሹ አሠራርን በመዋጋት ወይንም የመልካም አስተዳደር ችግሮች እንዲፈቱ በየጊዜው ሃሳቦች በማቅረባቸው ምክንያት ብቻ በአንዳንድ ኪራይ ሰብሳቢ አመራር በቀላሉ የጥቃት ኢላማ ልንሆን እንችላለን የሚል ሥጋትን አሳድሯል፡፡

 

 

አዋጁ ለእናቶች ያስገኘው ልዩ ጥቅም

ለሴት የመንግስት ሠራተኞች የሚሰጠው የድህረ ወሊድ ፈቃድ ከ60 ቀን ወደ 90 ቀናት ከፍ እንዲል ተደርጓል። ይሄም የሆነበት ምክንያት ህፃኑን ለመንከባከብ በቂ የእረፍት ጊዜ ሊያገኙ እንደሚገባ በህክምና ባለሙያዎች አስተያየት የተሰጠ በመሆኑና የሌሎች ሀገሮች ተሞክሮም እንደሚያመለክተው ከወሊድ በኋላ ሦስት ወር ፈቃድ የሚሰጡበት ሁኔታ በመኖሩ እንዲሻሻል ተደርጓል።

በዚሁ መሠረት ነፍሰ ጡር የሆነች የመንግሥት ሠራተኛ ከእርግዝናው ጋር ተያይዞ ምርመራ ለማድረግ ሐኪም በሚያዘው መሠረት ደመወዝ የሚከፈልበት ፈቃድ እንደምታገኝ፣ ከመውለዷ በፊት ዕረፍት እንድታደርግ ሐኪም ካዘዘ ደመወዝ የሚከፈልበት ዕረፍት እንደሚሰጣት በረቂቅ አዋጁ ተካትቷል። ይህ ፈቃድም እንደ ሕመም ፈቃድ አይቆጠርም ብሏል።

በተጨማሪም ነፍሰጡር የሆነች የመንግሥት ሠራተኛ መውለጃዋ ሲደርስ እወልዳለሁ ብላ ከገመተችበት ቀን በፊት 30 ተከታታይ ቀናት የቅድመ ወሊድ ፈቃድ እንዲሁም ስትወልድ ከወለደችበት ቀን ጀምሮ 90 ተከታታይ ቀናት በአጠቃላይ 120 ተከታታይ ቀናት ደመወዝ የሚከፈልበት የወሊድ ፈቃድ እንደሚሰጣት ተደንግጓል። ሠራተኛዋ የተሰጣት የቅድመ ወሊድ ፈቃድ ከማለቁ በፊት ከወለደች ያልተጠቀመችበት ቀሪ የቅድመ ወሊድ ፈቃድ ከወለደች በኋላ እንድትጠቀምበት ይደረጋል።

ሠራተኛዋ የወሰደችው ቅድመ ወሊድ ፈቃድ ሲያልቅ ያልወለደች እንደሆነ እስከምትወልድበት ቀን ድረስ ባሉት የሥራ ቀናት የምትቆይበት ዕረፍት በበጀት ዓመቱ ካላት የዓመት ዕረፍት ፈቃድ ወይም በበጀት ዓመቱ የዓመት ፈቃድ የሌላት እንደሆነ ከሚቀጥለው የበጀት ዓመት የዕረፍት ፈቃዷ ይተካል።

ሠራተኛዋ የተወሰነውን የወሊድ ፈቃድ ከጨረሰች በኋላ ብትታመምና ተጨማሪ ፈቃድ የሚያስፈልጋት መሆኑ በሐኪም ከተረጋገጠ የህመም ፈቃድ መውሰድ እንደምትችል በረቂቅ አዋጁ ላይ ተመልክቷል።

በሥራ ላይ ያለው አዋጅ የጽንስ መቋረጥ ያጋጠማቸው ሴት ሠራተኞች ከወሊድ ፈቃድ ጋር በተያያዘ በምን መልኩ እንደሚስተናገዱ ያላመለከተ በመሆኑና ህይወት ያለው ህጻን በወለደችና ጽንሱ በተጨናገፈባት ሴት መካከል ልዩነት የፈጠረ በመሆኑ፣ በተለይም ጽንስ የተቋረጠባት ሠራተኛ የጤናና የስነ ልቦና ችግር የሚያጋጥማት በመሆኑ ከዚህ ችግር አገግማ ወደ ስራዋ እንድትመለስ ባለሙያዎች በቂ ፈቃድ ሊሰጣት እንደሚገባ አስተያየት የሰጡ ከመሆኑም በላይ መንግስት በፖሊሲዎቹና በስትራቴጂዎቹ በሴቶችና ህጻናት ጉዳይ ላይ ልዩ ትኩረት ከመስጠቱ አንጻር ይህንኑ ተግባራዊ ለማድረግ የሚያስችል ድንጋጌ ማካተት በማስፈለጉ በረቂቅ አዋጁ እንዲካተት ተደርጓል።

ረቂቅ አዋጁ እንደሚለው ማንኛውም ስድስት ወር የሞላት ነፍሰ ጡር የሆነች የመንግሥት ሠራተኛ የቅድመ ወሊድ ፈቃድ ከመውሰዷ በፊት ጽንሱ የተቋረጠባት ከሆነ ይህንን የሚያረጋግጥ የህክምና ማስረጃ ስታቀርብ የ60 ቀናት የድህረ ወሊድ ፈቃድ ይሰጣታል።

የቅድመ ወሊድ ፈቃድ ከወሰደች በኋላ የጽንስ መቋረጥ ካጋጠማት የወሰደችው ቅድመ ወሊድ ፈቃዷ ተቋርጦ የ90 ቀናት የድህረ ወሊድ ፈቃድ ይሰጣታል።

ከሶስት እስከ ስድስት ወር ባለው ጊዜ ውስጥ የጽንስ መቋረጥ ያጋጠማት የመንግስት ሠራተኛ ደመወዝ የሚከፈልበት የ30 ቀናት ፈቃድ ይሰጣታል።

በተጨማሪም የወሊድ ፈቃድ የሚሰጥበት መሠረታዊ ምክንያት ነፍሰጡር የሆኑ ሴቶች ከእርግዝና ጋር በተያያዘ የሚፈጠርባቸውን የጤና ችግርና በዚሁ ምክንያት የነፍሰጡሯንም ሆነ የጽንሱን ወይም የተወለደውን ህጻን ደህንነት ከማረጋገጥ ጋር የተያያዘ ቢሆንም የጽንስ መቋረጥ የሚያጋጥማቸው ሴቶች የበለጠ የጤናና የስነ ልቦና ችግር ስለሚያጋጥማቸው ይህንኑ በህመም ፈቃድ እንዲጠቀሙ መደረጉ አግባብ ባለመሆኑ፣ በተለይም የቅድመ ወሊድ ፈቃድ ከወሰዱ በኋላ የፅንስ መቋረጥ የሚያጋጥማቸው ሴቶች የመውለጃ ወራቸው ከገባ በኋላ በመሆኑ የፅንስ መቋረጥ ያጋጠመበት ጊዜ መሠረት በማድረግ የቅድመ ወሊድ ወይም የድህረ ወሊድ ፈቃድ የምትጠቀምበት አሠራር እንዲካተት ተደርጓል።

ባል የትዳር አጋሩ ስትወልድ የሚፈቀደው የ5 ቀን ፈቃድ በቂ አለመሆኑን በተደጋጋሚ የሚነሳ ጉዳይ ከመሆኑም በላይ በተግባር እንደታየው ሠራተኛው በዚህ ወቅት ቤተሰቡንና ባለቤቱን የመንከባከብ ኃላፊነቱን ሙሉ በሙሉ ስለሚረከብ፣ በተለይም ባለቤቱ ሀኪም ቤት ውስጥ ለመንከባከብ ከዓመት ፈቃዱ እየወሰደ እንደሚያስታምም በተግባር የታየ በመሆኑ ወንዶች የአጋርነታቸውን ሚና እንዲጫወቱ ለማስቻል 10 ቀናት እንዲሰጠው በሚል እንዲሻሻል ተደርጓል።¾

ይምረጡ
(0 ሰዎች መርጠዋል)
87 ጊዜ ተነበዋል

Sendek Newspaper

Bole sub city behind Atlas hotel

Contact us