You are here:መነሻ ገፅ»መልዕክቶች
መልዕክቶች

መልዕክቶች (286)

በአዲስ ከተማ በርካታ ሄክታር መሬት ታጥሮ ይገኛል። በስፋት ከታጠረው መሬት መካከል በግለሰቦች እንደዚሁም በራሱ በከተማው አስተዳደር ስር ያለ ይዞታ ይገኝበታል። በአስተዳደሩ በኩል ከሚነሱት ቅሬታዎች መካከል አንደኛው ባለሀብቶች መሬቶቹን ከወሰዱ በኋላ ምንም አይነት የልማት ሥራን ሳያከናውኑ አጥረው እየተቀመጡ ነው የሚል ነው።

 

አስተዳደሩ ግለሰቦች አጥረው ቦታን አስቀመጡ የሚል ወቀሳን ከመሰንዘሩ በፊት እሱ ራሱ የከተማዋን ነዋሪዎች በመልሶ ማልማት ሥም እያስነሳ ምንም አይነት የመልሦ ማልማት ሥራ ሳይሰራባቸው በስፋት የያዛቸውን ቦታዎች ዘወር ብሎ ቢያይ መልካም ነው። ዛሬ በአራት ኪሎ፣ በሰንጋ ተራ፣ በልደታ፣ በካዛንቺስና በሌሎች አካባቢዎች በአስተዳደሩ ስር ታጥረው የግለሰቦች መፀዳጃ ሆነው የቀሩት ቦታዎች የዚህ ማሳያዎች ናቸው። ይህም በመሆኑ አስተዳደሩ ጣቱን ወደሌሎች ከመጠቆሙ በፊት ራሱን ቢፈትሽ መልካም ነው ባይ ነኝ።

መዓዛ በድሉ ከልደታ 

 

ከሰሞኑ ከሙስና ጋር በተያያዘ እዚህና እዚያ የሚሰሙት የተጠርጣሪ ባለስልጣናት በቁጥጥር ሥር የመዋል ጉዳይ ብዙ እየተባለበት ይገኛል። በዚህ ሙስና ተጠርጣሪነት ዙሪያ የጥቂት መስሪያቤቶች የስራ ኃላፊዎች መያዝና ወደ ችሎት አደባባይ መቅረብ አንዱ ሆኖ ሳለ ሌሎች ሊፈተሹ የሚገባቸው ጉዳዮች እንዳሉም መታወቅ አለበት። እስከአሁን ባለው ሂደት የፍተሻ ፀበሉ የደረሳቸው የመንግስት መስሪያቤቶች ውስን ናቸው።

 

ከእነዚህ የመንግስት መስሪያቤቶች መካከል የገቢዎችና ጉምሩክ ባለስልጣን፣የፌደራል መንገዶች ባለስልጣን፣ የአዲስ አበባ መንገዶች ባለስልጣን፣ የስኳር ኮርፖሬሽን እንደዚሁም የገንዘብና የኢኮኖሚ ትብብር ሚኒስቴር ይገኙበታል።  እነዚህ የመንግስት አስፈፃሚ መስሪያቤቶች እንደተጠበቁ ሆነው የመንግስት ከፍተኛ በጀትን የሚያስተዳድሩ፣ በመሬትና መሬት ነክ ጉዳዮች ስልጣንና ኃላፊነት የተሰጣቸው መስሪያ ቤቶች፣ እስከዛሬም ድረስ በክልሎችና በፌደራል ዋና ኦዲተር መስሪያቤት በኩል የናሙና ምርመራ ተደርጎባቸው ከዓመት ዓመት በተሰጣቸው ምክረ ሃሳብ መሰረት መሻሻልን ያላሳዩ የመንግስት ተቋማትም የዚህ ዘመቻ አካል ሊሆኑ ይገባል። መንግስት በኪራይ ሰብሳቢነት ለይቶ ያስቀመጣቸው ከመሬት ጋር የተያያዙ ኪራይ ሰብሳቢነትና ሙስና ጉዳዮች አሁንም አልተነኩም።

 

ይህ ዓመታትን ያስቆጠረና በብዙ የቢሮክራሲ ጫካ ውስጥ የተሳሰረን የሙስና መረብ አሁን ከተጀመረው በላይ ባለ ፍጥነት መበጣጠስ ካልተቻለ፤ ይህ ኃይል  በብዙ መልኩ ራሱን የመከላከል ስራ ውስጥ እንደሚገባ ጥርጥር የለውም። ራስን መከላከል ማለት የግድ በዱላና በጠብመንጃ ላይሆን ይችላል። ይሁንና የአሰራር መጠላለፍን በመፍጠር፣ ሥጋትን በማጫርና ሂደቱን ውስብስብ በማድረግ፣ ከዚህም አለፍ ሲል ደግሞ የሙስናውን ቀጠና ዙሪያ ገባ መነካካት ከትርፉ ኪሳራው እንደሚያመዝን በተግባር በማሳየትም ጭምር የሚከወኑ ስራዎችም በራሳቸው የዚሁ ራስን የመከላከል ተግባራት አንዱ አካል ተደርገው ሊወሰዱ የሚችሉ ናቸው።

 

መንግስት በእርግጥም ለዚህ የፀረ ሙስና ውጊያ ቁርጠኛ ከሆነ ከሁሉም በላይ የመጀመሪያው ተግባሩ ሊሆን የሚገባው ጊዜ ሳይሰጥ የሙስናውን አከርካሪ መስበር ነው። ይህንን አከርካሪ መስበር ከተቻለ ቀሪው ስራ የሚሆነው ርዝራዡን ማፅዳት ይሆናል። ለዚህ ደግሞ ከመደበኛው ስራ ባሻገር ራሱን የቻለ የተልኮ ግብረ ኃይል ያስፈልጋል። ይህ ግብረ ኃይል የፌደራል ዋና ኦዲተር መስሪያ ቤትን፣ የፌደራል ሥነ ምግባርና ፀረ ሙስና ኮሚሽንን፣ የፌደራል ፖሊስንና ሌሎች ጉዳዩ በቀጥታ የሚመለከታቸው መንግሰታዊ መስሪያቤቶችን ባካተተ መልኩ ሊቋቋም ይችላል።

 

 ግብረ ኃይል (Task Force) ሥሙ እንደሚያመለክተው አንድን ጉዳይ በሚሰጠው ስልጣንና ኃላፊነት መሰረት በውስን ጊዜ ውስጥ ተግባሩን በመወጣት ተልዕኮውን ሲፈፅም ህልውናውም በዚያው የሚያከትም ነው። ሙስናን መዋጋት የዕለት ተዕለት ሥራ መሆኑ ቢታወቅም፤ አሁን ካለው አካሄድና ሥራው ከሚፈልገው ፍጥነት አንፃር ግን ግብረ ኃይል አስፈላጊ ሆኖ ይታያል።

 

ይህ ግብረ ኃይል በፓርላማው በኩል ህልውናውን አግኝቶ በጠቅላይ ሚኒስትሩ የበላይነት ሊመራ ይችላል። ይህ አይነቱ አካሄድ በሙስናው የውጊያ አውድ ላይ የሚኖረውን የእርስ በእርስ መፈራራትም ጭምር ያስወግዳል።  ለዓመታት የተከማቸውን የሙስና ነዶ በአወድማው ላይ መውቃት የሚቻለው በተለመደው አሰራርና አካሄድ ሳይሆን ልዩ ተልዕኮ በተሰጠው ኃይል ብቻ ነው።

 

አንድ ታማሚ ሰው የታዘዘለትን መደሃኒት በተገቢው ጊዜ መውሰድ ካልቻለ በሽታው መድሃኒቱን የመላመድና የመቋቋም ተፈጥሯዊ የመከላከያ ዘዴን እንደሚያዳብር ሁሉ የአሁኑን ዘመቻም በመደበኛው የዕለት ተዕለት ሥራ ብቻ ለማከናወን ከተሞከረ የሙስናው ቢሮክራሲ የራሱን መከላከያ ስልት ቀድሞ እንደሚነድፍ መታወቅ አለበት።¾

አበራ ከአዲስ አበባ

 

በሀገራችን የኤሌክትሪክ ኃይል መቆራረጥ ከጀመረ ዓመታት ተቆጥረዋል። ለችግሩ በርካታ ምክንያቶች ሲጠቀሱ ቆይተዋል። ቀደም ባሉት ጊዜያት በቂ የሆነ የኤሌክትሪክ ኃይልን ሊያመርቱ የማይችሉ መሰረተ ልማቶች ካለመስፋፋታቸው ጋር በተያያዘ እያደገ የመጣውን ፍላጎት ሊመለስ የማይችል ውስን አቅርቦት በመኖሩ የኃይልን መቆራረጡ መፈጠሩ ሲገለፅ ቆይቷል። ይህንንም ተከትሎ የኤሌክትሪክ ኃይል አቅርቦቱ በፈረቃ እንዲቀርብ ሲደረግ ቆይቷል። ከዚያ በኋላ ህዝቡ ተስፋ ያደርግ የነበረው የግድቦችን መጠናቀቅና ዕጥረቱን የሚፈታበትን ሁኔታ ነበር። ከዚያ በኋላ ጊቤ ሁለትና ሶስት እንደዚሁም የአዳማ ነፋስ ኃይል ማመንጫዎች ወደ ስራ ቢገቡም ችግሩ አልተፈታም።

 

ችግሩ እየቀጠለ ባለበት በኃይል መቆራረጡ የሚሰጠው ምክንያት መልኩን ቀየረ። የኃይልን አቅርቦት ሳይሆን የመነጨውን ኃይል ለተጠቃሚው የሚያደርስ በቂ ማከፋፈያና መስመር ባለመኖሩ የኃይልን መቆራረጡ አጋጥሟል የሚል ምክንያት በተደጋጋሚ ሲሰጥ ቆይቷል። ችግሩ በምን መልኩ እንደተፈታ ግልፅ ባይሆንም የኃይልን መቆራረጡ በከፍተኛ ደረጃ መሻሻልን አሳይቶ ነበር። ሆኖም ከክረምቱ መግቢያ ጀምሮ የቀደመው የኃይልን መቆራርጥ እንደገና በሰፊው መታየት ጀምሯል። በአሁኑ ሰዓት ለምን ይህ ችግር እንደተከሰተ በሚመለከተው አካል በኩል እየተሰጠ ያለ በቂ ምክንያትም የለም።

 

የኃይልን መቆራረጡ የሀገሪቱን ምርታማነት እየጎዳ ነው። የጀኔሬተር ፍላጎቱ በመጨመሩ ለዚሁ የሚወጣው የውጭ ምንዛሪ ከፍተኛ ሆኗል። ከተሽከርካሪ ባለፈ የጄኔሬተር የነዳጅ ወጪም ሌላኛው የኢኮኖሚው ጫና ነው። ከጄኔሬተሮች የሚወጣው በካይ ድምፅና የተቃጠለ ጋዝም ቢሆን በቀላሉ የሚታይ አይደለም። አምራች ድርጅቶች በጀኔሬተር ተጠቅመው በሚያመርቱበት ወቅት የማምረቻ ወጪያቸው እንዲንር በማድረግ ተወዳዳሪነታቸውን የሚያዳክም መሆኑ እሙን ነው። ከኤሌክትሪክ ኃይል መቆራረጥ ጋር በተያያዘ በሚፈጠረው የአገልግሎትና ምርት መቀዛቀዝ መንግስት በግብር መልክ ሊያገኝ የሚገባውን ገቢ እንዲያጣ የሚያደርገውም ጭምር ነው።

 

ይህ በአጠቃላይ ሲታይ በሀገሪቱ ዓመታዊ የምርት መጠን (GDP) ከፍተኛ አሉታዊ ተፅዕኖን በማሳደር ኢኮኖሚያዊ እድገቱን የሚገታው መሆኑን ነው። የኢንዱስትሪ ምርታማነት ያለበቂ የኃይል አቅርቦት ፈፅሞ ሊታሰብ የማይችል ነው። ኢትዮጵያን የአፍሪካ የማኑፋክቸሪግ ማዕከል ለማድረግ ሲታሰብ ለዓመታት ከዘለቀው የኃይልን አቅርቦት ችግር ሳይላቀቁ ከሆነ፣ ራዕዩ፤ ከራዕይነት ሊዘል አይችልም። መሰረተ ልማት ከነስሙ የልማቱ መሰረት በመሆኑ የኤሌክትሪክ ኃይል መሰረተ ልማት ችግር ከመሰረቱ ሳይፈታ ስለሌላው የኢኮኖሚ እድገት ማሰብ አይቻልም።

 

የ40 በ60 ቤቶች ዕጣ አወጣጥ ተከትሎ የተከሰቱ ሁኔታዎችን ሰፋ ባለ መልክ መዘገባችሁ አስደስቶኛል። እንደሚታወቀው በ2005 ዓ.ም መጨረሻ ድጋሚ የቤቶች ምዝገባ ሲካሄድ በወቅቱ አዲስ የነበረው የ40 በ60 ፕሮግራም ምዝገባ መካሄዱ የሚታወስ ነው። ስሙ እንደሚያመለክተው 40 በ60 ማለት 40 በመቶ ስትቆጥብ 60 በመቶ አበድርሃለሁ ማለት ነው። ይህ የቤት ፕሮግራም በአብዛኛው መካከለኛውን የህብረተሰብ ክፍል ትኩረት ያደረገ ነው። ከፍተኛው የህብረተሰብ ክፍል የተሻለ ገቢ ስላለው ቦታዎችን በሊዝ ገዝቶ የመስራት ወይንም ከሪል ስቴቶች ቤት የመግዛት አቅም አለው ተብሎ ስለሚታሰብ በዚህ ፕሮግራም ታሳቢ አለመደረጉ ትክክል ነበር።


በተግባር የሆነው ግን ከፍተኛውን አቅም ያላቸውን ዜጎች መጥቀም ሆኗል። አንዱና ዋናው መቶ በመቶ የከፈሉ በቅድሚያ ይስተናገዳሉ የሚል ሲሆን ለዲያስፖራ አባላት ደግሞ ከፍ ያለ ዕድል እንዲሰጥ የተወሰነበት አሰራር ነው። በእኔ እምነት ሁለቱም መንግሥት ከሕዝብ ጋር ከገባው ኮንትራት ጋር የሚቃረኑ ሕገወጥ ውሳኔዎች ናቸው። በምዝገባ ወቅት በግልጽ መቶ በመቶ ለቆጠቡ ሰዎች ቅድሚያ እንደሚሰጥ መነገር ነበረበት። ስያሜውም 40 በ60 ሳይሆን መቶ በመቶ መባል ነበረበት።


ነገር ግን ለህዝብ ያልተገባ ተስፋ ሰጥቶ በ18 ወራት ያልቃል የተባለ ፕሮጀክት ከ 4 ዓመት በላይ አስጠብቆ ከ160 ሺ በላይ ሕዝብ ከእነቤተሰቡ ተስፋ አድርጎ በጉጉት የሚጠብቀውን ዕድል ላይ ሕገወጥ ውሳኔ ማሳለፍ የተገባ አይደለም። ብዙ ሕዝብ ሀገር ውስጥ ሆኖ እየለፋ፣ እየደከመ ሳለ ሌላው ውጭ ሀገር በመኖሩ ብቻ የተሻለ ዕድል ያግኝ ማለት መነሻው ምን እንደሆነ ባስበው ባስበው ሊገባኝ አልቻለም። በአስተዳደሩ ውሳኔ መሠረት መቶ በመቶ መቆጠብ ያልቻለው 140 ሺ ገደማ ሕዝብ ከአሁን በሃላ የሚቆጥበው ቤቱ መቼ ሊደርሰኝ ይችላል ብሎ ይሆን? በአሁኑ አካሄድ ይህ ሕዝብ የዛሬ 20 እና 30 ዓመት ዕጣ ይወጣልኝ ይሆን ብሎ እጁን አጣጥፎ እየጸለየ እንዲጠብቅ፣ የማይሆን ተስፋ እንዲያደርግ ይጠበቅ ይሆን? ነገሩ እጅግ አሳዛኝ ነው።


በሌላ በኩል ደግሞ የቤቶቹ ዲዛይንና ስፋት በህዝብ ፍላጎትና በምዝገባው መሠረት መሆን ሲገባው ባለአንድ መኝታ ሳይገነባ፣ ያልታቀደ ባለአራት መኝታ ተገንብቶ መገኘቱ ከ50-75 ካሬ ሜትር ይገነባል የተባለው ከ100 ካሬ ሜትር በላይ መገንባቱ አሳፋሪና አሳዛኝ ቅሌት አድርጌ የማየው ነው። ይህ ድርጊት በተከበረው የምህንድስና ሙያ ማሾፍም ነው። እናም በዚህ የአስተዳደሩ ድርጊት እጅግ ማዘኔን እየገለጽኩኝ ሰንደቅ ጋዜጣ አዘጋጆች በ40/60 ዙሪያ እውነታውን ለማሳየት ያደረጋችሁትን ጥረት አደንቃለሁኝ።


አስማማው ነጋሽ ከአ/አ 

 

ከ36 ዩኒቨርሲቲዎች ዘንድሮ የተመረቁና እየተመረቁ የሚገኙ ወጣቶች ቁጥር ከ126 ሺ በላይ እንደሚሆን ይገመታል፡፡ ይህን የተማረ ሀይል ለማፍራት ሀገሪቱ ላለፉት ዓመታት አዳዲስ ዩኒቨርሲቲዎችን ለማቋቋም ከፍተኛ ገንዘብ ከስክሳለች፡፡ የዩኒቨርሲዎቹ መስፋፋትና መገንባት የመንግሥትን ስኬት ያሳያል፡፡ በአንጻሩ መንግሥት ዩኒቨርሲቲዎችን ለማስፋፋት የደከመውን ያህል የትምህርት ጥራት እንዲረጋገጥ፣ ከተቋማቱ ብቁ የሰው ሃይል እንዲወጣ የተጫወተው ሚና ደካማ መሆኑ የነገ ተስፋ በሆነው ትውልድ ቀጣይ ሕይወት ላይ ይህ ነው የማይባል አሉታዊ ጫና አሳድሮአል፡፡ በአሁኑ ወቅት ቀላል ቁጥር የሌላቸው ወጣቶች በሰለጠኑበት ሙያ እንኩዋን ብቁ ተወዳዳሪ መሆን እያቃታቸው ተምረው እንደገና የቤተሰብ ሸክም ለመሆን እየተገደዱ ነው፡፡ በዚህም ምክንያት በየአካባቢው፣ በየክልሉ ሥራ አጥ የተማሩ ወጣቶች እየበዙ መምጣታቸው በራሱ አሳሳቢ ነው፡፡ መንግሥት ወጣቶችን ለመጥቀም የያዛቸው ፕሮጀክቶች በትክክልም በየኣመቱ ከዩኒቨርሲቲ ወጥተው ቤታቸው የሚቀመጡ ስራ አጥ ወጣቶችን መጥቀም ካልቻሉ ከፍተኛ ማህበራዊ ቀውስን ይፈጥራሉና በጥብቅ ሊታሰብበት የሚገባ አሳሳቢ ጉዳይ ይመስለኛል፡፡

አዱኛ ኬኛ ከአራት ኪሎ

የአዲስ አበባ መንገዶች በየክረምቱ የሚያሳዩት የጎርፍ ትዕይንት ዘንድሮ የሚቀጥል ይመስላል። ክረምቱ ከመግባቱ ቀደም ብሎ በየጊዜው የሚደረጉት የጎርፍ መሄጃ ቱቦዎች ጠረጋና የመንገድ ጥገና በዚህ ዓመት ብዙም አልታየም። በያዝነው ሳምንት እየታየ ያለው የዝናብ ሁኔታ ደግሞ ክረምቱ ከበድ ያለ መሆኑን ከወዲሁ የሚያሳይ ነው። በዚህ ረገድ ገና ሰማዩ ማጉረምረም ሲጀምር የኤሌክትሪክ ሀይል የመቋረጡም ጉዳይ እንደተለመደው ቀጥሏል።

 

አዲስ አበባ በክረምቱ መግቢያ ላይ የአፍሪካ ህብረትን ዓመታዊ መደበኛ ስብሰባ እንደምታካሂድ እየታወቀ ከክረምቱ ጋር በተያያዘ የሚታዩት ተደጋጋሚ የኤሌክትሪክ ኃይል መቆራiጥና የአስፓልት መንገዶች በጎርፍና ጎርፍ አመጣሽ ቆሻሻ መጥለቅለቅ እጅግ አሳፈሪ በመሆኑ በቀጣይ ሊታሰብበት ይገባል እላለሁ።

 

ማሩ ከቂርቆስ

በአዲስ አበባ በተለያዩ የከተማዋ ክፍሎች ላለፉት ሁለት አስርተ ዓመታት ልማቶች በመንግስትና በግል ኢንቨስተሮች ሲከናወኑ መቆየታቸው ይታወቃል።

 

ይህ ሁሉ ልማት ሲካሄድ ዋነኞቹ ተጎጂዎችና እንግልት የሚደርስባቸው ለብዙ ዓመታት ጎጆ ቀይሰው ከተማዋን ቆርቁረውና ማህበራዊ ኑሮን አዳብረው ለብዙ ዓመታት ከኖሩበት መንደር ያለምርጫቸውና ያለ ፍላጎታቸው እንዲነሱ መደረጉ ለተነሺዎቹ ምን ያህል ፈታኝ እንደሆነ ለመገመት አያዳግትም።

 

ለዘመናት ከኖሩበት መንደር የማይመጥን የጣሪያና የግድግዳ ካሣ በመስጠት ብቻ፣

1.  በብዙ ኪሎ ሜትር ከኖሩበት መሀል ከተማ ርቀው ወደ ከተማ ዳርቻ እንዲሰፍሩ መደረጉ፣

2.  በምትክ የሚሰጣቸው ቦታም ቢሆን መሃል ከተማ ውስጥ ይዘውት የነበረውን የመሬት ይዞታ ደረጃን እንኳ ያላገናዘበና የማይመጥን ከመሆኑም በላይ ምንም አይነት ማካካሻ ሳይበጅለት እንዲፈናቀሉ መደረጉ፣

3.  3ቱ ዋንኞቹ መሠረት ልማቶች ባልተሟሉበት ሁኔታ እንዲነሱና በአዲሱ መንደር በዚሁ እጦት ምክንያት እንዲንገላቱ መደረጉ፣

4.  ከዚህም በላይ አልፎ ከመነሳቱ ጋር የተያያዘው አዲሱ ሠፈር መተዳደሪያ ከሆነው የሥራ ተቋሞቻቸው በመራቁ፣ የሚደርሰው ጫና፣

5.  በአዲሱ መንደር በአቅራቢያው ለልጆች ትምህርት ቤቶች፣ የጤና ጣቢያ መገበያያ ቦታና የመሳሰሉት ያለመኖራቸው ተጨማሪ ጫና ከመፍጠራቸው በላይ በግምት ውስጥ ያልተካተቱ ችግሮች በመሆናቸው በልማት ተነሺዎች ላይ ድርብ ድርብርብ ችግርና እንግልት ከመዳረጋቸውም በተረፈ ጥምር አዲስ የቤት ሥራ ባለዕዳ የተደረጉ፣ ዜጎች ሆነው እናገኛቸዋለን።

ይህ ፍትሐዊነት የጎደለው በልማት ተነሺዎች ላይ የሚደርሰውን እንግልት ብቻ ሳይሆን ማህበራዊም ይሁን ኢኮኖሚያዊ ቀውሶች የከተማ የአስተዳደር ፍትሐዊነት ባለው በመንገድ በተሻለ ማካካሻ ይፈታው ዘንድ በማለት አስተያየታችን እየሰጠን፣ ከዚሁ ከልማት ተነሺዎች ጋር ተያይዞ በየካቲት ወር 2009 ዓ.ም በክቡር ም/ከንቲባው በአቶ አባተ ስጦታው የተላለፈውን የተነሺዎች እንግልት ያገናዘበ ታሪካዊ ንግግራቸውንና ውሣኔአቸውን የመዲናዋ ነዋሪዎቹ ሳያደንቁት አያልፉም። ነገር ግን መመሪያው በተዋረድ እታችኛው የመንግሥት አካል ወርደው ተግባራዊ ይሆን? የሚለው የብዙዎቻችን ጥያቄ ከሆነ ከርሟል።

 

ይህ ተደጋጋሚ የሆነውን የልማት ተነሺዎች ጫናና እንግልት ለአንዴና ለመጨረሻ ጊዜ ማቆም ይገባል በማለት አስተያየታችንን እንሰጣለን።

 

 

ስም ያልተጠቀሰ አስተያየት ሰጪ - ከአዲስ አበባ¾

 

ከሰሞኑ አለም አቀፋዊ መነጋጋሪያ አጀንዳዎች መካከል አንደኛው በምዕራባዊ ለንደን የሚገኘው ባለ 24 ፎቅ ህንፃ በድንገት መጋየት ነው። ህንፃው በመቶዎች የሚቆጠሩ ሰዎች የሚኖሩበት ሲሆን በድንገት ከአራተኛ ፎቅ የተነሳው ቃጠሎ በአንድ ጊዜ በፍጥነት በመዛመት መላ ፎቁን አዳርሷል። በዚህም በርካቶች በጭስ በመታፈናቸው ራሳቸውን ማዳን ሳይችሉ ቀርተዋል። አንዳንዶችም በእሳት ከመጋየት ወድቆ መሞት ይሻላል በሚል ራሳቸውን ከሰማይ ጠቀሱ ፎቅ ሲወረውሩ ታይተዋል። ከአስከፊው የእሳት ቃጠሎ ለመትረፍ ብለው፤ ልጆቻቸውንም በመስኮት የወረወሩም ነበሩ።

 

የለንደን እሳት አደጋ መከላከያ ኃይል በአካባቢው በአፋጣኝ ቢደርስም የፎቁ እርዝመት እንደዚሁም የእሳቱ ፍጥነት የመከላከሉን ስራ አዳጋች አድርጎት ታይቷል። በአለማችን ከሚገኙት ታላላቅ ከተሞች መካከል አንዷ የሆነችው ለንደን ሰማይ ጠቀስ ፎቆቿ በእሳት ቢያያዙ እሳቱን የመቆጣጠር አቅሟ ብዙ ሊፈተሸ እንደሚገባው በግልፅ የታየበት አደጋ ነው።

 

ጉዳዩን ወደሀገራችን ስንመልስው ከህንፃ ግንባታ ጋር በተያያዘ በርካታ ችግሮች እንደሚታዩብን እሙን ነው። መዲናችንን አዲስ አበባ ጨምሮ በበርካታ ከተሞቻችን እየተገነቡ ያሉ ህንፃዎች የአደጋ ጊዜ መውጫ እንደዚሁም የእሳት መከላከያ መሳሪያ የላቸውም። የህንፃ ከፍታ እየጨመረ ሲሄድ አደጋ ሲከሰት የመቆጣጠር እድሉም እያነሰ እንደሚሄድ ስለሚታወቅ በዚያው መጠን የአደጋ መከላከያ ቴክኖሎጂዎችም በግንባታዎች ውስጥ እንዲካተቱ ይደረጋሉ። ከእነዚህም አደጋ መከላከያዎች ውስጥ አንደኛው የህንፃዎቹ የውስጥ ለውስጥ የግንባታ ግብዓቶች በተወሰነ ደረጃ እሳትን እንዲቋቋሙ ማድረግ ይጠቀሳል። ይህ በሚሆንበት ወቅት በአንድ የፎቅ ክፍል የሚነሳ እሳት ወደሌሎች የህንፃው ክፍሎች በቀላሉ እንዳይዛመት ያደርጋል። ይህ ብቻ ሳይሆን የእሳት ማጥፊያ ከሚካሎችን የያዙ ሲሊንደሮችም በበቂ ሁኔታ በየህንፃው ወለል ላይ እንዲኖሩ አስገዳጅ ሁኔታን ማስቀመጥ ብቻ ሳይሆን ሰዎች ድንገተኛ አደጋ ቢከሰት እንዴት እነዚህን መሳሪያዎች መጠቀም እንደሚችሉ ስልጠናዎችን መስጠትም ያስፈልጋል።

 

 በሀገሪቱ ያሉ የእሳት አደጋ መከላለከያ ተቋማትም ቢሆኑ ከለንደኑ አደጋ ብዙ መማር አለባቸው። የአዲስ አበባን ተጨባጭ ሁኔታ ስንወስድ ከተማዋ በፍጥነት እየሰፋች ቢሆንም የእሳት አደጋዎቹ መከላከያዎቹ ማዕከላት ግን ዛሬም እዛው  ቀድሞ በነበሩበት ቦታ ተወስነው  የቀሩ ናቸው። በከተማዋ በቂና አማራጭ መንገድ በሌሌበት ሁኔታ እንደዚሁም በተለይ በሥራ መውጫና መግቢያ ሰዓት የትራፊክ መጨናነቁ ፈፅሞ እየከፋ እየሄደ እንደሆነ እየታወቀ የእሳት አደጋ መከላከያ ተቋማት ራሳቸውን ለህዝብ ተደራሽ ከማድረግ ይልቅ እዛው ቀድሞ በነበሩበት ይዞታ ተወስነው መቀመጣቸው የጉዳዩን አሳሳቢነት ያሳያል።

 

 ዛሬ አብዛኞቹ የጋራ መኖሪያ ቤቶች የሚገኙት ከከተማው ማዕከል ወጣ ብለው ነው። ይህ ብቻ ሳይሆን የጋራ መኖሪያ ቤቶቹ እሳትን ጨምሮ ምንም አይነት የአደጋ መከላከያን ያልያዙ እንደዚሁም የአደጋ ጊዜ መውጫን እንኳን እንዲያካትቱ ያልተደረጉ ናቸው። የጋራ መኖሪያ ቤቶች መሆናቸው እየታወቀ አንድ ችግር ቢከሰት የአደጋ ጊዜ ማንቂያ አካባቢያዊ ጥሪ እንዲያካትቱ ያልተደረጉ ናቸው። እነዚህ ሁሉ ሁኔታዎች ሲፈተሹ በሀገራችን እየታየ ካለው የህንፃ ግንባታ አኳያ፤ ከዚያው ጋር ተያይዞ ሊከሰት የሚችለውን አደጋ ፈፅሞ ያላገናዘበ መሆኑን በሚገባ እንረዳለን። ችግሩ በዚህ ብቻ የሚቆም አይደለም። የአዲስ አበባ ህንፃዎች እርስ በእርስ ተዛዝለው የቆሙ ናቸው። በመዲናዋ በመካከላቸው ምንም አይነት መፈናፈኛ ቦታ የሌላቸው ህንፃዎች በርካቶች ናቸው። እነዚህ ህንፃዎች በአንዱ ላይ አደጋ ቢከሰት  አደጋው ለሌላውም ህንፃ እንደሚተርፍ በግልፅ የሚያሳዩ ናቸው።

 እሳት አደጋ መከላከያ የከተማው ዳርቻ አደጋ ቢከሰት ፈጥኖ ደርሶ አደጋውን መከላከል ይቅርና እዚያው አፍንጫው ስር በርካታ አደጋዎች ሲከሰቱ ፈጥኖ አደጋውን የመቆጣጠር አቅሙ ደካማ መሆኑን ከዚህ ቀደም ባጋጠመው በጣይቱ ሆቴል አደጋ ላይ በሚገባ ታይቷል። ሌሎችንም እንደዚሁ አንድ ሁለት ብሎ መዘርዘር ይቻላል። ባጭሩ በተለይ ከአዲስ አበባ ከተማ መስፋት እንደዚሁም የሰማይ ጠቀስ ህንፃዎች መበራከት ጋር በተያያዘ አደጋ ቢከሰት አደጋውን እንዴት በቀላሉ መቆጣጠር ይቻላል? የሚለው ጉዳይ ከወዲሁ እንዲታሰብበት የለንደኑ ህንፃ ቃጠሎ ለእኛ ለኢትዮጵያዊያን ትልቅ ትምህርት ሊሆን ይገባል። አዲስ አበባ አደጋ ደርሶባት ከምትማር አደጋ ከደረሰባቸው ብትማር መልካም ነው።

 

መልካሙ ፍስሃ ከቃሊቲ 

ዜጎች ያልተመረመረ ከብት አርደው ለምግብነት እንዳያውሉ እንደዚሁም ሥጋ ቤቶች በቄራ ውስጥ ያላለፈ ሥጋን ለህብረተሰቡ እንዳያቀርቡ ተደጋጋሚ ማሳሰቢያዎችን የምንሰማው በዓመት በአላት ሰሞን ነው። ነገር ግን ህገወጥ እርድን በተመለከተ በተለይ በአዲስ አበባ ያሉ ሥጋ ቤቶች ምን ያህሉ በቄራ ውስጥ ያለፈ ሥጋን ለህብረተሰቡ እያቀረቡ እንደሆነ ምንም አይነት ማረጋገጫ መንገድ የለም።

 

አዲስ አበባ ቄራዎች ድርጅት ለእርድ አገልግሎት የሚጠይቀው የአገልግሎት ክፍያ አነስተኛ ቢሆንም ከተማዋ እየሰፋች ከሄዷ ጋር በተያያዘ በብቸኝነት የሚሰጠው አገልግሎት ካለው ፍላጎት ጋር የሚመጣጠን አይደለም። ይህ ብቻ ሳይሆን ቄራው አሁን ካለው ዘመናዊ የቄራ አደረጃት አንፃር ሲታይም ብዙ መሻሻል ያለባቸው ነገሮች እንዳሉ የሚያሳዩ ጉዳዮች አሉ። ሽታን መቆጣጠር፣ ተረፈ ምርት ወደተለያዩ ምርቶች በመቀየር ተጨማሪ ገቢን ማግኘት፣ ከእርድ ባሻገር በተመጣጣኝ ዋጋ በርካታ ተዛማጅ አገልግሎቶችን ለህብረተሰቡ መስጠት ብሎም ቄራው ለሚያዋስናቸው የህብረተሰብ ክፍሎች ማህበራዊ አገልግሎት የመስጠት ግዴታ አለበት።

 

የአዲስ አበባ ጤና ቢሮም ቢሆን የሀብረተሰቡን ጤና የመጠበቅ ህጋዊ ግዴታውን ለመወጣት በተለይ ለምግብነት በሚቀርቡ የሥጋ ምርቶች ላይ የራሱን ክትትል ማድረግ መቻል አለበት። አንድ በሬ ቄራ አሳርደው ሶስትና አራት በሬ በህገወጥ መንገድ የሚያሳርዱ የስጋ ቤት ባለቤቶች እንዳሉ መታወቅ አለበት። የአዲስ አበባ ቄራዎች ድርጅት የአንድን ሉካንዳ ቤት የእርድ ቁጥር ለግብር ከፋዩ አካል ያስተላለፋል የሚል አስተሳሰብ ያላቸው አንዳንድ ሰዎች በተለይ የዕርድ መጠናቸውን አሳንሰው ለመግለፅ ሲሉ የቄራ እርድን ብዙም አይፈልጉትም።

 

 ቀላል የማይባሉት የስጋ ቤት ባለቤቶች በቄራ ውስጥ ያለፈው የእርድ መጠናቸውና ለህብረተሰቡ የሚያቀርቡት የስጋ መጠን የማይመጣጠን በመሆኑ በሚፈጠረው የመረጃ መፋለስ በሚመለከተው የመንግስት አካል ተጠያቂ እንዳይሆኑ በመስጋት ለሸማቹ ህብረተሰብ የሽያጭ ደረሰኝ መስጠትን አይፈልጉም። በመሆኑም በሥጋ ቤቶች ጉዳይ ከሥጋው ምርት ጀምሮ እስከ ሚዛን ብሎም እስከ ደረሰኝ አሰጣጥና መስተንግዶ ድረስ ብዙ መፈተሽ ያለባቸው ጉዳዮች ያሉ መሆኑን ማሳሰብ እፈልጋለሁ።

 

ሰማሃኝ ይርጉ ከጎተራ

 

አዲስ አበባ በአፍሪካ መዲናነት ይቅርና እንደ ኢትዮጵያ ዋና ከተማነት ብዙ የሚጎድሏት ጉዳዮች አሉ። የጎደለውን ነገር እንዲህና እንዲያ ብሎ መዘርዘሩ አድካሚም አሰልቺም ነው። ሆኖም የከተማዋን የመንገድ መብራት በተመለከተ ግን ጥቂት ማለት ወደድኩ። ከተማዋ የተዘረጋላትን ዋና ዋና እና የውስጥ መንገድ ያህል በቂ የመንገድ መብራት አላት ማለት አይቻልም።

 

ያሉትም ቢሆኑ አብዛኞቹ የሚሰሩ አይደሉም። በተሽከርካሪ ግጭት ከጥቅም ውጪ የሆኑ የመብራት ፖሎች ክትትል ተደርጎባቸው ሲጠገኑ አይታዩም። አምፖሎቻቸው ሲቃጠል በክትትል ሲለወጡም አይታዩም። በተለይ የከተማዋ መንገድ ዳሮች በየጊዜው ቁፋሮና ጉድጓድ የማያጣቸው በመሆኑ በዚያም ላይ የመንገድ ላይ መብራቶች በሚገባ በማይሰሩበት ሁኔታ ምን ያህል የከፋ አደጋ በዜጎች ላይ እየደረሰ እንዳለ መገመት አያስቸግርም።

 

ይህ ብቻ ሳይሆን የምሽት የተሽከርካሪን አደጋ ለመቀነስ ብሎም የከተማዋን ውበት ለመጠበቅ የመንገድ ላይ መብራት የግድ ነው። አሁን ባለው ተጨባጭ ሁኔታ ግን የመዲናዋ የመንገድ ላይ መብራቶች በስራ ላይ አይደሉም። አዳዲስ መንገዶች ሳይቀሩ የመብራት ፖሎቻቸው ተገትረው የቀሩ ናቸው። ይህ ጉዳይ የሚመለከተው አካል መፍትሄ ቢሰጠው መልካም ነው።

 

                                         ተካ ዋቆ - ከቃሊቲ¾

Page 1 of 21

Sendek Newspaper

Bole sub city behind Atlas hotel

Contact us