You are here:መነሻ ገፅ»ወቅታዊ
ወቅታዊ

ወቅታዊ (226)

 

ጠቅላይ ሚኒስትር አብይ አሕመድ ሰኞ መጋቢት 24 ቀን 2010 ዓ.ም የኢትዮጵያ ጠቅላይ ሚኒስትር በመሆን በሕዝብ ተወካዮች ም/ቤት ቃለ መሐላ ከፈፀሙ እነሆ በዛሬው ዕለት (ሐምሌ 4 ቀን 2010 ዓ.ም) 100 ቀናትን ደፈኑ። በእነዚህ ቀናት ካከናወኙዋቸው በርካት ተግባራት መካከል የሚከተሉት የሚጠቀሱ ናቸው።

 

1.    ኢህአዴግ የስራ አስፈጻሚ ኮምቴ በወሰነው መሠረት በኢትዮጵያ እና በኤርትራ መካከል የነበረው የድንበር ግጭት እልባት እንዲያገኝ አድርገዋል። ከ20 ዓመታት ቁርሾ በኋላ ባለፈው ሳምንት እሁድ ዕለት ጠ/ሚ አብይ አሕመድ በአስመራ ከተማ ሲገኙ ፕሬዚደንት ኢሳያይስ አፈወርቂ ጨምሮ ከፍተኛ የኤርትራ መንግሥት ባለስልጣናት እና የኤርትራ ሕዝብ ደማቅ አቀባባል አድርገውላቸዋል። ሠላሙን ማስቀጠል የሚያስችል የሁለትዮሽ ስምምነትም ሁለቱ መሪዎች ተፈራርመዋል። ይህን ተከትሎ የቴሌኮምኒኬሽን አግልግሎት ተጀመረ ሰሆን የኢትዮጽያ አየር መንገድ መደበኛ በረራውን ከሚቀጥለው ማክሰኞ ዕለት እንደሚጀምር አስታውቋል።

የኢህአዴግ የስራ አስፈጻሚ ኮምቴ ውሳኔ ምን ነበር?

የኢህአዴግ ሥራ አስፈፃሚ ኮሚቴ ግንቦት 28 ቀን 2010 ዓ.ም ባደረገው መደበኛ ስብሰባ በኢትዮጵያና ኤርትራ መካከል ተፈጥሮ የቆየውን አለመግባባት እንዲያበቃና በሁለቱ ወንድማማች ህዝቦች መካከል ዘላቂ ሰላም እንዲፈጠር በይፋ ጥሪ አቅርቧል። "ለኢትዮጵያችን እድገትና ለሕዝቦች ተጠቃሚነት ሰላም ከምንም በላይ ትልቅ ዋጋ አለው። ሰላም የሁሉም ነገር መሰረት ነው። ከግለሰብ የወደፊት የማደግና መለወጥ ህልም ጀምሮ እስከ ሀገር ድረስ ሰላም ከደፈረሰ የቱንም አይነት የልማትና የዲሞክራሲ አላማዎችን ማሳካት አይቻልም።


በኢትዮጵያና በኤርትራ መካከል ከ1990 ዓ.ም ጀምሮ የተከሰተውን ጦርነት በአፍርካ ከተከሰቱ የድንበር ጦርነቶች ሁሉ ደም አፋሳሹ ሲሆን፣ ከሁለቱም ወገን በርካታ ሺህ የሰው ሕይወት ሊጠፋ ችሏል። ጦርነቱ በሺዎች የሚቆጠሩ ሰዎችን ከኤርትራ እና ከኢትዮጵያ የድንበር አካባቢ መኖሪያ ቀዬ አፈናቅሏል።


በሁለቱ ሀገራት መካከል የተደረገው ጦርነት በሁለቱም አገራት ያሉ ቤተሰቦችን አፍርሷል፣ በድንበር አቅራቢያ የሚኖሩ ዜጎች ሁሌም ያለመረጋጋትና የስጋት ስነ-ልቦና ሰለባ አድርጓቸዋል።


በድንበር አካባቢ በንግድ የሚተዳደሩ ሰዎች ላይ ተፅኖ ፈጥሯል። በድምሩ ላለፉት 20 ዓመታት በሁለቱም ሀገራት ህዝቦች ላይ መጠነ ሰፊ ኢኮኖሚያዊ፣ ማኅበራዊና ፖለቲካዊ ቀውስ ፈጥሯል። በመሆኑም የሁለቱ ሀገራት የወደፊት ግንኙነት ምን ሊሆን ይችላል? የሚለው ጥያቄ የአብዛኛው ኢትዮጵያውያንና ኤርትራውያን እንዲሁም የዓለም አቀፉ ኅብረተሰብ ጥያቄ ሆኖ ቆይቷል።


ከጦርነቱ በኋላ በአፍሪካ አንድነት ድርጅትና በተባበሩት መንግስታት አደራዳሪነት የአልጀርሱ ስምምነት ቢደረግም ላለፉት 20 ዓመታት በሁለቱ ወንድማማች ሀገሮች መካከል ጦርነትም ሆነ ሠላም የሌለበት ሁኔታ ተፈጥሯል። የሁለቱን ሀገራት ወዳጅነት ወደነበረበት ለመመለስ ላለፉት ሃያ አመታት የተደረጉ ሙከራዎች በሙሉ ውጤት አላመጡም። በዚህም ምክንያት በአሁኑ ጊዜ በሁለቱ ሀገራት መካከል የዕውነት ሰላም ለማስፈን ከቀድሞው የተለየ አቋምና አካሄድ ያስፈልጋል። ሁለቱም መንግሥታት ለህዝባቸው ምርጫና ፍላጎት ቦታ የማይሰጡ ሊሆኑ አይችሉም።


እኔ እበልጥ፣ እኔ እበልጥ የሚል ፉክክር ለሁለቱም ህዝቦች የሚፈይደው ነገር አይኖርም። ከዚህም በተጨማሪ ለአፍሪካ ቀንድ ሀገሮችና አካባቢ የፖለቲካ ቀውስ መብረድና መረጋጋት ዘላቂው መፍትሔ የኢትዮጵያና የኤርትራ ጤናማ ግንኙነት መመሥረት ነው። ይህን ባለማድረጋችን በርካታ ለሁለቱ እህትማማች ሀገሮችም ሆነ ለአፍሪካ ቀንድ አካባቢ ትልቅ ፋይዳ ያላቸዉ እድሎች አምልጠዉናል። የኢትዮጵያ እና የኤርትራ ህዝቦች ቀድሞም ቢሆን ወዳጅ ነን። በደም፣ በባህል፣ በቋንቋ እና በረጅም ጊዜ የጋራ ታሪክ የተሳሰርን ሕዝቦች ነን።

 

በመሆኑም በጥቅም ብቻ ሳይሆን በደም ለተሳሰሩት የሁለቱ ሀገር ሕዝቦች የጋራ ጥቅም ሲባል የኢትዮጵያ መንግስት የአልጀርሱን ስምምነት እና የድንበር ኮሚሽኑን ውሳኔ ሙሉ ለሙሉ ተቀብሎ ተግባራዊ ለማድረግ የወሰነና ለተግባራዊነቱ ያለማመንታት በቁርጠኝነት የሚሰራ መሆኑን ለመግለፅ ይፈልጋል።


ይህንኑ በጋራ ተጠቃሚነትና እኩልነት ላይ የተመሰረተውን የሀገራችን ፖሊሲም አጠናክረን እንደምንቀጥል በዚሁ አጋጣሚ በድጋሚ ለማረጋገጥ እንወዳለን። የኤርትራ መንግስትም ተመሳሳይ አቋም በመውሰድ ያለምንም ቅድመ-ሁኔታ የሰላም ጥሪያችንን ተቀብሎ በሁለቱም ወንድማማች ህዝቦች መካከል ከዚህ በፊት የነበረውን አብሮነትና ሰላም ወደነበረበት ለመመለስና በቀጣይም ዘላቂነቱን ለመጠበቅ ለተግባራዊነቱ ያለማመንታት በቁርጠኝነት እንዲሰራ እንጠይቃለን።" ብሏል።

 

1.    ጠ/ሚ ዶ/ር አብይ አሕመድ ባለፉት 100 ቀናት በአገር ውስጥ እና በውጭ አገር ተጉዘው ከመሪዎችና ከሕዝብ ጋር ስኬታማ ምክክር አድርገዋል። ከተጓዙባቸው የውጭ አገራት መካከል በሱዳን፣ በጅቡቲ፣ በሳዑዲ ዓረቢያ፣ በግብጽ በተለያዩ ምክንያቶች በእስር ላይ የሚገኙ ወገኖች እንዲፈቱ ከአገራቱ መሪዎች ጋር በደረሱት ስምምነት መሠረት በመቶዎች የሚቆተሩ ወገኖች የነጻነት አየር መተንፈስና ወደአገራቸውም መመለስ ችለዋል። ይህ ድንቅ ስራ እጅግ በርካታ ወገኖችን ድጋፍ አስገኝቶላቸዋል።

2.    ጠቅላይ ሚኒስትር አብይ ባለፉት 100 ቀናት ከወሰዱት ተጨማሪ እርምጃዎች መካከል የአስቸኳይ ግዜ አዋጁን ማንሳት ይገኝበታል። አዋጁ ባለፉት ጊዜያት ከታየው የሕዝባዊ ተቃውሞ እንቅስቃሴ ጋር ተያይዞ በመደበኛ ሁኔታ የአገሪቱን ላም ማስጠበቅ አልተቻለም በሚል ወጥቶ ስራ ላይ የዋለ መሆኑ የሚታወስ ሲሆን አዋጁ ከተነሳ በሃላ አንጻራዊ ሠላም ሰፍኗል።

3.    በክልሎች እና የፌዴራል መንግሥታቱ ሥር የተያዙ የፖለቲካ እና የህሊና እስረኞች ያለምንም ቅድመ ሁኔታ እንዲፈቱ ማድረጋቸው በተለይም የግንቦት ሰባት ሁለተኛ ሰው የሆኑትን አቶ አንዳርጋቸው ጽጌ ከመፍታት በተጨማሪም በጽ/ ቤታቸው በክብር ማነጋገራቸው ከላ ወዳድ ወገኖች ታላቅ አድናቆትን አትርፎላቸዋል።

4.    በሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት "አሸባሪ" ተብለው የተፈረጁትን ግንቦት 7፣ ኦነግ እና ኦብነግ ፍረጃ እንዲነሳ አድርገዋል።

5.    በውጭ አገር የሚኖሩ ዜጎችና የተቀናቃኝ ፓርቲ መሪዎች ወደአገር ውስጥ ገብተው በሠላም እንዲታገሉ በተደጋጋሚ ባደረጉት ጥሪ መሠረት መግባት ጀምረዋል።

6.    የፕረስ ነጻነት እና የሃሳብ ብዝሃነት እንዲከበር በተደጋጋሚ ባነሱት ሃሳብ መሠረት የመንገሥት መገናኛ ብዙሃን የኢትዮጽያ ቴሌቭዝንን ጨምሮ የሚደነቅ የይዘት ለውጥ (መሻሻል) ማድረግ ችለዋልረታቸውን በውጭ አገር ያደረጉ ሚዲያዎች እንዲከፈቱ አዎንታዊ አስተዋጽኦ አድርገዋል። በዚህም በመበረታታት የኦሮሞ ሚዲያ ኔትወርክ በአዲስአበባ ቅርንጫፍ ጽ/ቤት ለመክፈት በቅቷል።

7.    የፀረ-ሽብርተኝነት፣ የሲቪል ማኅበራት እና የመገናኝ ብዙሃን የመረጃ ነጻነት አዋጆችን ለማሻሻል ኮምቴ ተዋቅሮ ሥራ መጀመሩ በአዎንታ የሚወሰድ ነው።

8.    በቀጣይም የፍትሕ አካላትን (ማለትም ፍርድ ቤቶችን፣ ፖሊስ፣ ደኅንነት እና መከላከያ)፣ በመንግሥት በጀት የሚተዳደሩ ብዙኃን መገናኛዎችን እንዲሁም ምርጫ ቦርድን ለሕዝብ እና ሕገ መንግሥቱ ወገንተኛ እንዲሆኑ በማድረግ መልሶ ማዋቀር ለማከናወን ዕቅዶች መኖራቸው የሚበረታታ ነው።

9.    የጠ/ሚ አብይ አሕመድ አመራር ለመደገፍና አስካሁን ለተሰሩ ሥራዎች ዕውቅና ለመስጠት አዲስአበባን ጨምሮ በተለያዩ የክልል ከተሞች ከዚህ ቀደም ታይቶ የማይታወቁ ሰልፎች ተካሂደዋል። በተለይ ሰኔ 16 ቀን 2010 ዓ.ም በአዲስአበባ የተካሄደውን ሰልፍ ለማደናቀፍ ታስቦ የተወረወረ ቦምብ ንጹሐን ወገኖቻችን መጎዳታቸው በአስከፊነቱና ነውረኝነቱ በታሪክ ተመዝግቦ የሚቀመጥ ሆኗል።

10.  ሚኒስቴሮች ብክነትን ለማስወገድ ከሰኞ እሰከ አርብ የሚካሄዱ ስብሰባዎቻቸውን ወደ ቅዳሜና እሁድ እንዲያሽጋግሩ እንዲሁም አላስፈላጊ ተደጋጋሚ የውጪ ጉዞዎችን ከማድረግ እንዲቆጠቡና እነዚህን መተላለፍ ቀይ መስመር ነው በማለት ጥብቅ ማሳሰቢያ የሰጡትም ባሳለፍነው 100 ቀናት ውስጥ ነው። በዚሁ መሠረት ጠ/ሚ የሚመሩት የካቢኔ ስብሰባ ወደቅዳሜ የተዛወረ ሲሆን በአንዳንድ መንግሥታዊ ተቋማት ለስብሰባ ሚጠፋ ስራ ጊዜ እንዲቀንስ አዎንታዊ አስተዋጽኦ አድርጓል።

11.  ጠ/ሚኒስትሩ ካቢኔያቸውን እንደአዲስ ከማዋቀራቸው በተጨማሪ በተለያዩ መንግሥታዊ ተቋማት የነበሩ አመራሮች ሹም ሽር አድርገዋል። አንዳንዶችን በጡረታ አሰናብተዋል። በተለይ በሙስናና ብልሹ አሰራር የሚጠረጠሩ ተቋማት መሪዎች "ከቦታቸው መነሳታቸው ብቻ ለምን፣ ለምን አይከሰሱም" የሚል የሕዝብ ጥያቄ ቢኖርም ሹም ሽሩ በሕዝብ ዘንድ በአዎንታ የተወሰደ ነው።¾

·        በአጠቃላይ 346 ነጥብ 9 ቢሊየን ብር ተበጅቷል

·        111 ነጥብ 2 ቢሊየን ብር ከውጭና ከአገር ውስጥ ብድርና ዕርዳታ የሚገኝ ነው

·        59 ነጥብ 3 ቢሊዮን ብር የበጀት ጉድለት ታይቷል

 

 

የ2011 የኢትዮጵያ መንግሥት በጀት 346 ነጥብ 9 ቢሊየን ብር እንዲሆን ለፓርላማው ረቂቅ አዋጅ ቀርቧል፡፡ ፓርላማው ከሰኔ 30 ቀን 2010 ዓ.ም በፊት ያጸድቀዋል ተብሎ ይጠበቃል፡፡ ይህ በጀት ከሁለተኛው የዕድገትና ትራንስፎርሜሽን ዕቅድ ጋር አጣጥሞ ሲዘጋጅ የሚከተሉት የአጠቃላይ ኢኮኖሚ ሁኔታዎች ታሳቢ መደረጋቸውን ዶ/ር አብርሃም ተከስተ የገንዘብና ኢኮኖሚ ልማት ትብብር ሚኒስትር በቅርቡ ረቂቅ በጀቱ ለፓርላማ በቀረበበት መድረክ ላይ ማብራሪያ ሰጥተዋል፡፡ ታሳቢ ከተደረጉት አበይት ነጥቦች መካከል፡-

 

  •   ባለፉት ዓመታት የታየው ፈጣን የኢኮኖሚ ዕድገት ቀጣይ እንደሚሆንና በ2011 በጀት ዓመት ኢኮኖሚው በዕድገትና ትራንስፎርሜሽን ዕቅዱ በተመለከተው ግብ አንጻር በ11 በመቶ እንደሚያድግ ታሳቢ ተደርጓል፤
  •   የዋጋ ዕድገትም በሁለተኛው ዕድገትና ትራንስፎርሜሽን ዕቅድ በተቀመጠው ግብ መሠረት በ2011 የ8 በመቶ አማካይ የዋጋ ዕድገት እንደሚኖር ታሳቢ ተደርጓል፡፡ በያዝነው የ2010 በጀት ዓመት እስካሁን የታየው የዋጋ ዕድገት ለ2011 ከተያዘው ግብ አንጻር በተወሰነ መልኩ ከፍ ያለ ቢሆንም በበጀት ዓመቱ መጨረሻ እየተረጋጋ እንደሚሄድ ተገምቷል፡፡
  •    ከዚህም ጋር ተያይዞ የአጠቃላይ የአገር ውስጥ ምርት በጊዜው የገበያ ዋጋ (Nominal GDP) በ2011 በጀት ዓመት የ19 በመቶ ዕድገት እንደሚኖረው ግምት ተወስዷል፡፡
  •    በ2011 በጀት ዓመት የገቢ ዕቃዎች ወጪ (Value of goods import) የ9 ነጥብ 7 በመቶ ዕድገት እንደሚኖረው እና ይህም ከገቢ ዕቃዎች ለሚሰበሰበው የጉምሩክ ቀረጥና ታክስ መሰረት ተደርጓል፡፡ በተጨማሪም የ2011 የውጭ ምንዛሬ ትንበያ ለበጀቱ ታሳቢ ተወስዷል፡፡

በፊስካል ፖሊሲው ረገድ በጀቱ የማክሮ ኢኮኖሚ መረጋጋትን ማዕከል ያደረገ እንዲሆንና የፈጣንና ዘላቂ ልማቱን፣ የድህነት ቅንሳን፣ እንዲሁም ትራንስፎርሜሽንን የሚደግፍ እንዲሆን ትኩረት ተሰጥቷል፡፡ በሌላ በኩል በ2010 በጀት ዓመት ለመሰብሰብ ከታቀደው ብር 201 ቢሊዮን የፌዴራል መንግሥት የታክስ ገቢ በጀት ውስጥ ከብር 50 ቢሊዮን በላይ እንደማይሰበሰብ እና ለ2011 የተያዘው የታክስ ገቢ ግምት ከ2010 አፈጻጸም ጋር ሲነጻጸር በጣም የተለጠጠ ዕቅድ እንደመሆኑ መጠን የታክስ አስተዳደሩን በልዩ ሁኔታ ማጠናከር የሚጠይቅ ነው፡፡ እንዲሁም እየተመዘገበ ያለው የኢኮኖሚ ዕድገት የታክስ ገቢ አቅም እንደሚፈጥርና አስተዋጽኦ እንደሚኖረው ግምት ውስጥ ገብቷል፡፡ ለታክስ ገቢ አሰባሰቡ መጠናከር የታክስ አስተዳደሩን አቅም በመሠረታዊነት ለመቀየር የሚያስችል የአቅም ግንባታና ሌሎች ድጋፎች የሚደረግ ሲሆን፣ መንግስት የታክስ አጀንዳን ቅድሚያ ትኩረት አድርጎ መንቀሳቀስ ይጠበቅበታል፡፡ መላ የኢትዮጵያ ህዝቦችና ግብር ከፋዮችም ለበጀት ዓመቱ የተያዘው የታክሲ ገቢ ተሟልቶ እንዲሰበስብ የበኩላቸውን ኃላፊነት እንዲወጡ ጥሪ አቀርባለሁ ብለዋል ሚኒስትሩ፡፡

 

 

ዶ/ር አብርሃም እንደሚሉት የፌዴራል መንግስት የ2011 በጀት ዓመት ገቢ የውጭ ዕርዳታን ጨምሮ ብር 254 ነጥብ 8 ቢሊዮን እንደሚሆን ታቅዷል፡፡ ይህም በያዝነው በጀት ዓመት የታወጀውን ተጨማሪ በጀት ጨምሮ ይሰበሰባል ተብሎ ከታቀደው ገቢ ጋር ሲነጻጸር የ1 በመቶ ዕድገት እንደሚኖረው የተገመተ ሲሆን በበጀት ዓመቱ ይሰበሰባል ተብሎ ከተገመተው አንጻር ደግሞ የ11 ነጥብ 9 በመቶ ዕድገት እንደሚኖረው ተገምቷል፡፡ ከዚህ ውስጥ የታክስ ገቢው ብር 211 ነጥብ 1 ቢሊዮን እንደሚሆን የታቀደ ሲሆን፣ ለ2010 በጀት ዓመት ከተያዘው በጀት አንጻር የ5 ነጥብ 2 በመቶ ዕድገት ያሳያል፡፡ ሆኖም በ2010 ይሰበሰባል ተብሎ ከሚጠበቀው አንጻር በ2011 የተያዘው የታክስ ገቢ ዕቅድ እጅግ ከፍተኛ መሆኑ ግንዛቤ ሊያዝ ይገባል፡፡ በመሆኑም ይህንን በገንዘብ ዕቅዱን ለማሳካት ከአሁኑ የተለየ የአመራር ጥረትን የሚጠይቅ መሆኑን ማስታወስ እወዳለሁ፡፡

ታክስ ያልሆኑ ገቢዎች በአመዛኙ ከኢትዮጵያ ንግድ ባንክ እና ከኢትዮጵያ ብሔራዊ ባንክ በሚገኘው የዘቀጠ ትርፍ፣ ከመንግስት ዕቃዎችና አገልግሎቶች ሽያጭ የሚገኝ ገቢ ላይ የተመሰረተ ሲሆን፣ በ2011 በጀት ዓመት ጠቅላላ ብር 24 ነጥብ 6 ቢሊዮን ያህል ገቢ እንደሚገኝ ታቅዷል፡፡ በ2010 በጀት ዓመት የታወጀውን የተጨማሪ በጀት ጨምሮ ከዚህ የገቢ ምንጭ ብር 34 ነጥብ 5 ቢሊዮን እንደሚሰበሰብ የታቀደ ሲሆን፤ በ2011 በጀት ዓመት ይህ መጠን በ28 ነጥብ 6 በመቶ የሚቀንስ ይሆናል፡፡ ለዚህም ዋናው ምክንያት በ2010 በጀት ዓመት ለተጨማሪ በጀት ወጪ መሸፈኛ ከመንግሥት ድርጅቶች ሽያጭ (ፕራይቬታይዜሽን) ገቢ ዕቅድ በመያዙና በ2011 ከዚህ የሚጠበቅ ገቢ ባለመኖሩ እንዲሁም ሊገኝ የሚችለው የዘቀጠ ትርፍ ገቢ ሊቀንስ እንደሚችል በመገመቱ ነው፡፡

 

 

ከውጭ ሊገኝ የሚችለው ሀብት ከልማት አጋሮች በሚገኝ መረጃና የፋይናንሱና የፍሰት ታሪክ በማየት የሚሰላ ነው፡፡ የዚህ ገቢ ምንጭ በሁለት መልክ የሚፈስ ነው፡፡ እነዚህም የቀጥታ በጀት ድጋፍ (የመሠረታዊ አገልግሎት ከለላ ድጋፍ) እና የፕሮጀክቶች ዕርዳታ ናቸው፡፡ ከመጀመሪያው የዕርዳታ ምንጭ የሚገኘው ገቢ በቀጥታ ወደ ፌዴራል መንግሥት ግምጃ ቤት የማፈስና መንግሥት የበጀት ድልድል የሚያደርግበት ሲሆን፣ ከዚህ ምንጭ በዕርዳታ መልክ ለ2011 በጀት ዓመት ይገኛል ተብሎ የታቀደው ገቢ ብር 2 ነጥብ 3 ቢሊዮን ነው፡፡ እንዲሁም ከፕሮጀክቶች ጋር ቁርኝት ያለው ዕርዳታ በበጀት ዓመቱ ብር 16 ነጥብ 8 ቢሊዮን እንደሚሆን ታቅዷል፡፡

 

 

ዶ/ር አብርሃም ኤይዘውም የፌደራል መንግሥት የ2011 በጀት ዓመት የወጪ በጀት ድልድል የምንከተለውን የፊስካል ፖሊሲ መሰረት ያደረገ ሲሆን፤ በሁለተኛው የዕድገትና ትራንስፎርሜሽን ዕቅድ የተቀመጡ ቁልፍ የማኅበራዊና የኢኮኖሚ ትራንስፎርሜሽን አቅጣጫና ዓላማዎችን እንዲሁም በሚኒስትሮች ምክር ቤት የፀደቀውን የመካከለኛ ዘመን የማክሮ ኢኮኖሚና ፊስካል ማዕቀፉን መሠረት አድርጎ የተዘጋጀ ነው ይላሉ፡፡

 

 

በዚህ መሠረት በሁለተኛው የዕድገትና ትራንስፎርሜሽን ዕቅድ የተቀመጡ ግቦችን ከማሳካት አንፃር፣ ከመንግሥት የፋይናንስ አቅም፣ መ/ቤቶች ከተሰጣቸው ተልዕኮና ኃላፊነት አኳያ ለውጤቶች፣ ለዋና ዋና ተግባራትና ለፕሮጀክቶች የሚያስፈልገውን ወጪ በመገምገም በጀቱ እንዲዘጋጅ ተደርጓል፡፡ መ/ቤቶች ለፕሮግራም በጀት ዝግጅት እንዲረዳ አመልካች የበጀት ጣሪያ ከዝርዝር መመሪያ ጋር እንዲደርሳቸው ከተደረገ በኋላ በበጀት ጥሪው መሠረት አስፈፃሚ መ/ቤቶች የበጀት ጥያቄያቸውን አቅርበው በዚሁ ላይ በመመስረት የበጀት ሰሚ ተከናውኗል፡፡

 

 

የወጪ በጀቱ የተዘጋጀው የፕሮግራም በጀት አሠራርን መሰረት በማድረግ ነው፡፡ በመሆኑም በጀቱ ግብዓትን ከውጤት ጋር የሚያዛምድ፣ ውጤትን በመለካት፣ ተጠያቂነትን በማስፈን፣ ፖሊሲና ስትራቴጂን መሰረት በማድረግ እቅድን ከበጀት ጋር ለማስተሳሰር እና የመደበኛና የካፒታል ወጪዎችን ለማቀናጀት በሚያስችል መልኩ ተዘጋጅቷል፡፡

 

 

የ2011 የወጪ በጀት ሁለተኛውን የዕድገትና ትራንስፎርሜሽን ዕቅድ፤ ዘላቂ የልማት ግቦችንና ለአየር ንብረት ለውጥ የማይበገር የአረንጓዴ ልማት ስትራቴጂ ዓላማና ግቦችን ለመተግበር በሚያስችል መልኩ የተዘጋጀ ነው፡፡ ይህንንም ተግባራዊ ለማድረግ አስፈፃሚ መ/ቤቶች የበጀት ጥያቄያቸውን በተሰማሩበት መስክ ከላይ የተጠቀሱትን ሰነዶች ዓላማ ለማስፈፀም የሚያስችሉ ተግባራትን እና ፕሮጀክቶችን አካተውና ቅደም ተከተል ሰጥተው እንዲያቀርቡ ተደርጓል፡፡

 

 

የ2011 አጠቃላይ በጀት

የፌዴራል መንግሥት የ2011 በጀት ብር 346 ነጥብ 9 ቢሊዮን ሲሆን፤ ይህም ከ2010 ወጪ በጀት ጋር ሲነጻጸር በብር 12 ነጥብ 1 ቢሊዮን ወይም የ3 ነጥብ 6 በመቶ ዕድገት ያሳያል፡፡ ከዚሁ በጀት ለመደበኛ ወጪ ብር 91 ነጥብ 7 ቢሊዮን፣ ለካፒታል፣ ብር 113 ነጥብ 6 ቢሊዮን እንዲሁም ለክልል መንግሥታት ድጋፍ ብር 135 ነጥብ 7 ቢሊዮን እና ለዘላቂ የልማት ግቦች ማስፈጸሚያ ብር 6 ቢሊዮን ተደግፎ ቀርቧል፡፡

 

 

ተደግፎ ከቀረበው ውስጥ ከፍተኛውን ድርሻ የያዘው ለክልል መንግሥታት የተመደበው የበጀት ድጋፍ ሲሆን፣ ይህም የጠቅላላ በጀቱ 39 ነጥብ 1 በመቶ መሆኑን ሚኒስትሩ አስረድተዋል፡፡ ይህም የብሔራዊ ክልላዊ መንግስታት የበጀት ድጋፍ ለ2010 ከተያዘው ጋር ሲነጻጸር 15 ነጥብ 7 በመቶ ጭማሪ አለው፡፡ ለ2011 በጀት ዓመት ለፌዴራል መንግስት የካፒታል በጀት የተደለደለው በሁለተኛ ደረጃ ሲገኝ ድርሻው 32 ነጥብ 7 በመቶ ሆኗል፡፡ ለ2011 በጀት የተደለደለው የካፒታል ወጪ በጀት ለ2010 ከተያዘው ጋር ተመጣጣኝ ነው፡፡ የካፒታል በጀት ወጪ አሸፋፈኑም ከአገር ውስጥ ከሚሰበሰብ ገቢና ከውጭ አገር በሚገኝ ዕርዳታና ብድር ሲሆን፤ ከመንግስት ትርዥሪ፣ ከእርዳታ እና ከብድር እንደሚሸፈን የተያዘው የካፒታል ወጪ በጀት በቅደም ተከተል ብር 76 ቢሊዮን (66 ነጥብ 9 በመቶ)፣ ብር 16 ነጥብ 3 ቢሊዮን (16 ነጥብ 4) እና ብር 21 ቢሊዮን (18 ነጥብ 5 በመቶ) ነው፡፡ በሌላ በኩል ለመደበኛ ወጪ የተደለደለው በጀት ከአጠቃላይ ወጪ በጀት ድርሻው 26 ነጥብ 4 በመቶ ሲሆን ለ2010 ከተመደበው የተስተካከለ በጀት አንጻር የ4 ነጥብ 4 በመቶ ቅናሽ አሳይቷል፡፡

 

የበጀቱ ከፍተኛ ድርሻ የማን ነው?

ከአጠቃላይ የ2011 መደበኛና ካፒታል በጀት ውስጥ 66 በመቶ ድርሻ ያላቸው ትምህርት፣ መንገድ፣ ግብርና፣ ውሃ፣ ጤና፣ ኢንዱስትሪ፣ ከተማ ልማት፣ የከተማ ምግብ ዋስትናና ልማታዊ ሴፍቲኔት ፕሮግራሞች ናቸው፡፡ በመሆኑም በጀቱ በዘላቂ ልማት፣ በኢኮኖሚ ትራንስፎርሜሽን እና በድህነት ተኮር ክፍላተ ኢኮኖሚና የመሠረተ ልማት አውታሮችን በማስፋፋት ላይ ያመዘነ እንደሆነ ያሳያል፡፡ ከዚህም በላይ የብሔራዊ ክልላዊ መንግስታት ለሚያካሂዷቸው አጠቃላይ ማኅበራዊ እና ኢኮኖሚያዊ የልማት እንቅስቃሴዎች የሚያስፈልገውን የወጪ ፍላጎት ለመሸፈን እንዲቻል ከፍተኛ የበጀት ድጋፍ መመደቡን መገንዘብ ይቻላል፡፡ በጥቅሉ የ2011 በጀት በሁለተኛው ዕድገትና ትራንስፎርሜሽን ዕቅድ የተቀመጠውን የኢኮኖሚ ትራንስፎርሜሽንን አቅጣጫ ለመተግበር የሚያግዝ እንደሆነ ለመጠቆም እወዳለሁ፡፡

 

 

59 ነጥብ 3 ቢሊዮን ብር የበጀት ጉድለት በምን ይሸፈናል?

በ2011 በጀት ዓመት የፌዴራል መንግስት ከሃገር ውስጥ የገቢ ምንጮች እንዲሁም ከውጭ አገር ዕርዳታና ብድር በድምሩ ብር 287 ነጥብ 6 ቢሊዮን ገቢ እንደሚሰበሰብ መታቀዱን ዶ/ር አብርሃም ይናገራሉ፡፡ በተጨማሪም ለመደበኛ፣ ለካፒታል እና ለብሔራዊ ክልላዊ መንግስታት የበጀት ድጋፍና የዘላቂ ልማት ግቦች ማጠናከሪያ ወጪ ጠቅላላ ብር 346 ነጥብ 9 ቢሊዮን በጀት ተደግፎ ቀርቧል፡፡ በዚህም መሠረት በታቀደው የፌዴራል ገቢና ተደግፎ በቀረበው የወጪ በጀት መካከል የብር 59 ነጥብ 3 ቢሊዮን የበጀት ጉድለት ይታያል፡፡ ይህንንም የበጀት ጉድለት ከሃገር ውስጥ በሚገኝ ብድር ለመሸፈን ታቅዷል፡፡ የሀገር ውስጥ ብድር መጠኑ ከአጠቃላይ የሀገር ምርት አንጻር 2 ነጥብ 3 በመቶ ሲሆን፣ ይህም የማክሮ ኢኮኖሚውን ለማረጋጋት ተግባራዊ ከሚደረገው የገንዘብ ፖሊሲ ጋር የተጣጣመ ከመሆኑም በላይ በዋጋ ንረት ላይ የጎላ ተፅዕኖ እንደማያሳድር ግምት ውስጥ ገብቷል፡፡  

“ሙስና አምስተኛው መንግስት ነው የሚባለው የተደራጀ መዋቅራዊ ቡድን በመሆኑ ነው”

ጠቅላይ ሚኒስትር ዐብይ አሕመድ

 

ባለፉት ሃያ ሰባት አመታት ገዢው ፓርቲ ሶስት የደርጅቱ ሊቀመንበሮችና የመንግስት ጠቅላይ ሚኒስትሮችን አሳይቶናል። የፓርቲውም የመንግስትም ስልጣን የሚወከለው በድርጅቱ ሊቀመንበር መሆኑን እስካሁን ያለው የድርጅቱ ልምድ ያሳያል። እንደአሰራርም ልክ ነው አይደለም የሚል ክርክር ውስጥ መግባት አይቻልም። ባይሆን ጥሩ ነው ብሎ መሞገት ይቻል ይሆናል፤ ለውይይት ክፍት ነው።

እንደተራ የቀበሌ ነዋሪ ያስተዋልነው ግን የድርጅቱ የፓርቲና የመንግስት አሰያየም፣ ፓርቲና መንግስት ጋብቻ እንዲፈጽሙ ነው፤ ያደረገው። ጋብቻውም በሕዝብና በሀገር ላይ ያደረሰው ውድቀት፣ በቀላሉ የሚታይ አይደለም። የፓርቲ መዋቅር በሲቪል ሰርቪሱ በመዘርጋት አንደኛና ሁለተኛ ዜጎችን ፈጥሯል። ፓርቲው በንግድ ሥርዓት ውስጥ አባላቱን እየሰገሰገ የገበያ ውድድር እንዳይኖር ከማድረጉም በላይ የገበያ ሞኖፖሊ ፈጥሯል። የዚህ ሕገወጥ አሰራር ውጤት በዴሞክራሲው ሒደት ላይ ያለውን አሻራ እያሳየን ይገኛል።

ጠቅላይ ሚኒስተር ዐብይ፣ “የኢኮኖሚ አሻጥር እየተሰራብኝ ነው” ሲሉ ለሕዝብ ክስ አሰምተዋል። የትኛው የግሉ ዘርፍ ባለሃብት ነው ለኢኮኖሚ አሻጥር የሚበቃው? የግሉ ባለሃብት በሀገሪቱ አጠቃላይ ኢኮኖሚ ላይ ያለው ድርሻ፣ ለአሻጥር የሚበቃ ነው? ለእነዚህ ጥያቄዎች መልስ ለመስጠት የኢኮኖሚ ባለሙያ ጠበብት መሆን አይጠይቅም።

በጠቅላይ ሚኒስትሩ አስተዳደር ላይ የኢኮኖሚ አሻጥር ሊፈጥሩ የሚችሉት ሁለት አካሎች ብቻ ናቸው። አንደኛው ሥርዓቱ እንደአሸን የፈለፈላቸው ለኪራይ ሰብሳቢ ፖለቲካ ኢኮኖሚ የበላይነት እየተጉ ያሉ ኃይሎች ናቸው። ሁለተኛው፣ ኢሕአዴግ በመሰረቱ ፓርቲዎች የሚተዳደሩት የንግድ ድርጅቶች ናቸው። ሁለቱም የኢኮኖሚ አሻጥር የሚፈጽሙት አካሎች የሥርዓቱ ውጤቶች ናቸው።

ጠቅላይ ሚኒስትር መለስ ዜናዊ በፓርላማ ቀርበው፣ “መንግስት በመንግስት ሌቦች አንድ እጁን ታስሮ ነው፤ እየሰራ ያለው” ማለታቸው የሚታወስ ነው። እንዲሁም ጠቅላይ ሚኒስተር ኃ/ማሪያም ደሳለኝ በሲቨል ሰርቪስ በተጠና ጥናት መነሻ ከፍተኛ የፓርቲና የመንግስት ባለስልጣኖች በተገኙበት የስብሰባው ማጠቃለያላይ፣ “ከዚህ ውይይት ስትወጡ ሁላችሁም የኪራይ ሰብሳቢ ኔትዎርካችሁን ከለላ ለመስጠት እንደምጥሯሯጡ አውቃለሁ” ማለታቸውም በጣም የቅርብ ጊዜ ትውስታ ነው። ዛሬ ላይ ደግሞ ጠቅላይ ሚኒስር ዐብይ አሕመድ አሁን የተደረሰበትን የሙስና አደጋ አነፃጽረው፤ “ሙስና አምስተኛው መንግስት ነው የሚባለው፤ የተደራጀ መዋቅራዊ ቡድን በመሆኑ ነው” ሲሉ አስረድተዋል።

ጠቅላይ ሚኒስትሩ አይይዘውም፤ “መጠኑ ይስፋም ይነስ እንጂ ሌብነት ከጫፍ እስከ ጫፍ አለ። በሃይማኖት ተቋማት፣ በትምህርት ተቋማት፣ በመንግስት ተቋማት አለ” ብለዋ። በዚህ አገላለፃቸው፤ የአንድ ሕብረተሰብ የሞራል ደረጃ ማሳያ መሆን የሚጠበቅባቸው የኃይማኖት እና የትምህርት ተቋመት መዘፈቃቸውን ይፋ ማድረጋቸው በግልባጭ፤ የሕብረተሰቡን የሞራል ደረጃ ዝቅጠት ማሳያ ተደርጎ የሚወሰድ ነው። ለሙሰኞችም ያስተላለፉት መዕክት፣ “ማሰር የማይችል መንግስት አድርጎ የሚያስበን ሰው አለ፤ ግን ማሰር ከአባቶቻችን ጀምሮ ነበር፤ አዲስ ነገር አይደለም፤ እጃቸውን መሰብሰብ ያለባቸው ግን አሉ” ሲሉ ነጥለው አስጠንቅቀዋል።

ጠቅላይ ሚኒስትሩ በእርግጠኝነትና በድፍረት፣ “ሃብት የዘረፉ ሰዎች ኢትዮጵያ ውስጥ አሉ። ሌቦች አሉ። ሌቦች እንዳልታወቀባቸው ነገር እየሸረቡ ነው። እርምጃ እንወስዳለን። ስርዓቱ እኩል አይን የለውም። አጣርተን እናስራለን እንጂ አስረን አናጣራም” ሲሉ ተናግረዋል። ማስጠንቀቂያም አከል አድርገው፣ “የመንግስት ባለስልጣን በስራ ላይ እያለ ነጋዴ፣ ሀብታም መሆን አይችልም፤ ነጋዴ፣ ሀብታም መሆን ካማረው ቢሮውን ለቆ መሄድ አለበት” ብለዋል። በተመሳሳይ ሁኔታም፣ አቶ መለስ “ጣታቸውን እንቆርጣለን” ሲሉ አቶ ኃ/ማሪያም በበኩላቸው፣ “ሙሰኞችን መታገል የህልውና ጥያቄ ነው”፣ ነበር ያሉት።

ከላይ ከሰፈረው የድርጅቱና የመንግስት ጠቅላይ ሚኒስትሮች በሙስና ላይ ያላቸው አመለካከትና ቁርጠኛ የመሆን መንፈሳቸው በጣም ተመሳሳይነት አለው። ከዚህ መረዳት የሚቻለው የሙስናውን ሳይክል ለመበጠስ አደገኛ አደናቃፊ የሆነ መስመር፤ በድርጅቱ ውስጥ መኖሩ ነው። በርግጥ ጠቅላይ ሚኒስትር ዐብይ የበለጠ ነገር ሊያሳዩን የሚችሉበት እድል እንዳለ ከግምት መውሰድ ይቻላል። በቀላሉ ግን ይተገበራል ማለት አይደለም። ጊዜ የሚፈልግ ሥራ ነው።

በዚህ ጽሁፍ ማሳየት የተፈለገው፣ ኢሕአዴግ እንደድርጀት እንደመንግስት የሙስና አባት መሆኑን መቀበል ነው። ይህም ሲባል፣ ሙስና በኢትዮጵያ መንግስትና በበገዢው ፓርቲው ውስጥ የተደራጀ መዋቅራዊ ይዘት ይዟል። አንዱ ከሌላው በተለየ መልኩ “ሙሰኛ አይደለሁም” በሚሉበት የፖለቲካ ቁመና ውስጥ አይደሉም። እንደሚታወቀው፣ ከዚህ በፊት የሙስናው መተጋገል በፓርቲው መዋቅራዊ አደረጃጀት ላይ ባላቸው አቅም የሚወሰን ነበር። አሁን የተለየ ነባራዊ ሁኔታ ውስጥ ስለሚገኙ፤ ለውጥ ይጠበቃል።

የለውጡ ዋና ተዋናይ ደግሞ ሕዝቡ ነው። አብዛኛው ሕዝብ ለአዲሱ ጠቅላይ ሚኒስትር ዐብይ አሕመድ ቅቡልነት ሰጥቷል። ይህንን የህዝብ ድጋፍ በትክክል መረዳት የሚችል የመንግስት ኃላፊ፣ የሙስና መዋቅራዊ አደረጃጀቱን ለመበጣጠስ የፖለቲካ ቁርጠኝነት ብቻ ነው፤ የሚጠበቅበት። ሙሰኞቹ ሕዝቡ ውስጥ ነው፤ ያሉት። ሕዝቡ የሚያምነው የፖለቲካ ቁርጠኝነት ያለው መሪ ካገኘ፤ ሙስናን ለማጥፋትና የሚጠየፈው ማሕበረሰብም ለመፍጠር በጣም ቀላል ነው።

አቶ መለስና አቶ ኃ/ማሪያም ያልነበራቸውን የህዝብ ድጋፍ የተቸሩት ጠቅላይ ሚኒስትር ዐብይ አሕመድ ከእሳቸው የሚጠበቀው፤ ውሳኔያቸው ብቻ ነው።¾

 

የሕዝብ ተወካዮች ምክርቤት ትላንት ግንቦት 28 ቀን 2010 ዓ.ም ባካሄደው መደበኛ ስብሰባ ከተመለከታቸው አጀንዳዎች መካከል የምህረት አሰጣጥ እና አፈጻጸም ሥነሥርዓት ረቂቅ አዋጅ አንዱ ነበር። ረቂቅ አዋጁ ምህረት መቼ እና በምን ሁኔታ እንደሚሰጥ ይዘረዝራል። ትላንት ረቂቅ አዋጁ ለም/ቤቱ በቀረበበት ወቅት ጠንከር ያለ ተቃውሞ ሁሉ አስተናግዷል። አንድ የምክርቤት አባል ይህ አዋጅ ኮንትሮባንዲስቶች፣ ሌቦች ለመታገል የተገባውን ቃል ወደጎን በማድረግ በዚህ የሚጠረጠሩ ግለሰቦችን ከእስር ከፈቱ በኋላ ሕጋዊ ሽፋን ለመስጠት የቀረበ ይመስላል። የፖለቲካ ሙስና ይህ መንግሥት እየፈጸመ ነው ሲሉ ተቃውመውታል። አንድ እስረኛ በምህረት ሲለቀቅ የተጎጂ ቤተሰቦችን ይሁንታ ቢገኝ የበለጠ ጥሩ ነው በሚል አስተያየት የሰጡ ሲኖሩ በረቂቅ አዋጁ እያንዳንዱ ምህረት የሚደረግለት በጠቅላይ ሚኒስትሩ በኩል ለፓርላማው ቀርቦ የሚፈጸም መሆኑ አሠራሩን የተንዛዛ ስለሚያደርገው አስፈጻሚ አካሉ ዝርዝሩን ቢያስፈጽም በሚል አስተያየት የሰጡ አባል ነበሩ።

ምህረት ሕገ መንግስታዊ ይዘት ያለው በአብዛኛው የፖለቲካ ጥፋቶችን፣ ሀገር መክዳት፣ የአመጽ ወንጀሎን እና በሀገርና በመንግስት ላይ አመፅ ማነሳሳት ወንጀል ለፈጸሙና በሕግ በተሰጠው የጊዜ ገደብ ውስጥ ወደ ሰላማዊ ኑሮአቸው ተመልሰው የመንግስትን ሕግ እና ሥርዓት ለማክበር ግዴታ ለሚገቡ ጥቂት ወይም መላው ወንጀለኞች መንግስት ያለፈውን ጥፋታቸውን ሙሉ በሙሉ ይቅር የሚላቸው ሥርዓት ነው።

ረቂቅ አዋጁ ለዝርዝር ዕይታ ለሚመለከተው ቋሚ ኮምቴ ተመርቷል።

የረቂቅ አዋጁ ጭብጥ እንደሚከተለው ተስተናግዷል።

የምህረት አሰጣጥና አፈፃፀም አዋጅ አጭር ማብራሪያ

መግቢያ

ምህረት የሀገርን ሰላምና ደህንነት ለማረጋገጥ በተወሰኑ የወንጀል አይነቶችና በአንድ ደረጃ ለሚገኙ ተጠርጣሪዎች ወይም ወንጀለኞች ላይ ምርመራ ወይም የክስ ሒደት ከማስቀጠል ወይም ቅጣትን ከማስፈፀም ይልቅ ምህረት የተሻለ ውጤት ያመጣል ተብሎ ሲታሰብ የሚሰጥ ነው።

አንዳንድ ፀሐፊዎች እንደሚሉት በ404 ምዕተ ዓመት በግሪክ አቴንስ የመጀመሪያው ምህረሰት እንደተሰጠ ያስቀምጣሉ። በአሜሪካ በ1788 ዓ.ም የመጀመሪያው ምህረት በፕሬዘዳንቱ አማካኝነት እንደተሰጠ ይነገራል። በደቡብ አፍሪካ የአፓርታይድን አገዛዝ ማብቃት ተከትሎ በወቅቱ ለተፈፀሙ የወንጀል ድርጊቶች ምህረት ለማድረግ የእውነትና እርቅ አፈላላጊ ኮሚሽን (truth and reconciliation commission) ተቋቁሞ በፕሬዝዳንቱ አማካኝነት ምህረት ተደርጓል። በኡጋንዳም በየጊዜው እንደየጉዳዩ እየታየ የሕግ አውጪው በሕግ ምህረት ይሰጣል።

በብዙ ሀገራት ልምድ ለማየት እንደሚቻለው በአብአዛኛው ምህረት የሚሰጠው መንግስትን በኃይል ለመገልበጥ ከሚደረግ የወንጀል ድርጊት በኋላ፣ ከእርስ በርስና ዓለም አቀፍ ጦርነት በኋላ የሚኖሩ ፖለቲካዊ ብጥብጦችና አለመግባባቶች ለማርገብ፣ በብጥብጡ ምክንያት የተከፋፈለን ማህበረሰብ አንድነት ለመመለስ መጠነኛ የመንግስትንና የሀገር ሰላም የማደፍረስ ድርጊት ለመፈፀሙና ወደ ሰላማዊ አኗኗር ለመመለስ ፍቃደኛ ለሆኑ ሰዎች ነው።

በመሆኑም በኢትዮጵያ ውስጥ ሰላምና መረጋጋትን የሚያደፈርሱ ሁኔታዎች በሚፈጠሩበት ወቅት የማሕበረሰቡን ሰላም እና ደህንነት ለማረጋገጥ እንዲሁም ፖለቲካዊ፣ ማሕበራዊ እና ኢኮኖሚያዊ ጥቅም በተሻለ መልኩ ለመጠበቅ ምህረት መስጠት የሚያስችል ሁኔታ መፍጠር አስፈላጊ በመሆኑ ምህረት የሚሰጥበትን ሥነ-ሥርዓት በሕግ መደንገግ ስለሚያስፈልግ የምህረት አሰጣጥና አፈፃፀም ሥነ-ሥርዓት አዋጅ ማውጣት አስፈላጊ ይሆናል። በዚህም መሠረት አዋጁ በአራት ክፍሎና በአስራ ስድስት አንቀፆች ተከፋፍሎ ተዘጋጅቷል።

የረቂቅ አዋጁ ዝርዝር ይዘት

ስለ ምህረት ቦርድ

የረቂቅ አዋጁ ክፍል ሁለት ከአንቀጽ 4-8 ሲሆን በአንቀጽ 4 የምህረት ቦርድ ተመስርቷል። በአብዛኛው ምህረት የሚሰጠው የአገርን ሰላምና መረጋጋት አደጋ ላይ ለሚጥሉ የወንጀል ዓይነቶች ስለሆነ የቦርዱ ተጠሪነት ለጠቅላይ ሚኒስትሩ እንዲሆን ተደርጓል። አንቀጽ 5 የምህረት ቦርዱን አባላት ስብጥር የያዘ ነው። ምህረት ከወንጀልና ቅጣት እንዲሁም ከሰላምና ደህንነት ጋር የተቆራኘ በመሆኑ የፌዴራል ጠቅላይ ዐቃቤ ሕግ የምህረት ቦርዱ ሰብሳቢ እንዲሆን ተደርጓል። በአብዘኛው ምህረት የሚሰጠው የሀገርን ሰላም እና መረጋጋት አደጋ ውስጥ ከሚጥል የወንጀል ድርጊት በኋላ በመሆኑ ተገቢውን ውሳኔ ለማስተላለፍና የተፈለገውን ውጤት ለማግኘት የተለያዩ የመንግሥት ሥራ አስፈፃሚ አካላትና ሌሎች ጉዳዩ የሚመለከታቸው ተቋማትና ግለሰቦች በሂደቱ እንዲሳተፉ ማድረግ ተገቢ ነው። በዚህም መሰረት የሴቶችና ሕፃናት ጉዳይ ሚኒስቴር ሚኒስትር፣ የፌዴራል ፖሊስ ኮሚሽን ኮሚሽነር፣ የፌዴራል ማረሚያ ቤቶች አስተዳደር ዋና ዳይሬክተር፣ ከፌዴራል ጠቅላይ ፍርድ ቤት የሚወክል አንድ ዳኛ፣ መልካም ሥነ ምግባር ያላቸው በጠቅላይ ሚኒስትሩ የሚሰየሙ ሁለት ሰዎች የቦርድ አባላት እንዲሆኑ ተደርጓል።

የረቂቅ አዋጁ ከአንቀጽ 6-8 ስለ ምህረት ቦርዱ ሥልጣን እና ተግባር፣ የውሳኔ አሰጣጥ ሥነ -ሥርዓት እና ስለ ቦርዱ ጽህፈት ቤት ይደነግጋል። ቦርዱ የምህረት ጥያቄዎችን ይቀበሀላል፣ ይመረምራል የውሳኔ ሀሳብ ለጠቅላይ ሚኒስትሩ ያቀርባል። ውሳኔውንም በአብላጫ ድምጽ ያስተላልፋል። ምህረት በተወሰነ ጊዜ ለሚፈፀሙ ድርጊቶች የሚሰጥና የሙሉ ጊዜ ሥራ የማይፈልግ ከመሆኑ አንጻር እንዲሁም ለቦርዱ አዲስ ጽህፈት ቤት በማደራጀት በመንግሥት ላይ አስተዳደራዊ ወጪ ከማስከተል ይልቅ በቦርዱ ሰብሳቢ መስሪያ ቤት ማለትም በፌዴራል ጠቅላይ ዐቃቤ ሕግ ውስጥ በተደራጀው የይቅርታ ቦርድ ጽህፈት ቤት የቦርዱ ጽሕፈት ቤት እንዲሆን ማድረግ የተሻለ አማራጭ እንዲሆን ተደርጓል።

ስለምህረት አሰጣጥ እና አፈፃፀም

ይህ ክፍል ከአንቀጽ 9 እስከ 12 የያዘ ሲሆን አንቀጽ 9 ምህረት የሚሰጥባቸውን ጉዳዮች የፌዴራል ጠቅላይ ዐቃቤ ሕግ የሀገርን ሠላምና ደህንነት ማስጠበቅ ካለው ኃላፊነት እንዲሁም ምህረት ከሚያሰጡ የወንጀል ድርጊቶች ጋር ካለው ቅርበት አንጻር በራሱ ተነሳሽነት ወይም ከክልሎች በሚቀርብ ጥያቄ ምህርት የሚሰጥባቸውን ወንጀሎች እና በወንጀል የተጠረጠሩ ወይም የወንጀል ፍርድ የተላለፈባቸው ሰዎች ለይቶ ለቦርዱ እንዲያቀርቡ ያደርጋል።

የአዋጁ አንቀጽ 10 ደግሞ ምህረትን ለመስጠት ከግምት ውስጥ የሚገቡ ሁኔታዎችን የሚያስቀምጥ ሲሆን ምህረት ለመስጠት ምህረት የተጠየቀበት የወንጀል ድርጊት በሀገር ሉአላዊነት ላይ የሚያስከትለው ወይም ያስከተለው ተፅዕኖ፣ ሰላም እና ደህንነት ለማረጋገጥ ምህረት የተሻለ አማራጭ ስለመሆኑ እና ምህረት የሚደረግላቸው ሰዎች ወደ ሰላማዊ ሕይወት ለመመለስ የሚያሳዩት ፍላጎት ከግምት ውስጥ እንደሚገባ በግልፅ ያስቀምጣል።

የረቂቅ አዋጁ አንቀጽ 11 ምሕረት የሚሰጥበትን አግባብ የሚያስቀምጥ ሲሆን ጠቅላይ ሚኒስቴሩ ከምህረት ቦርዱ የቀረበለትን የውሳኔ ሐሳብ ከተቀበለ በጉዳዩ ላይ የፌዴራል ጠቅላይ ዐቃቤ ሕግ ረቂቅ የምህረት አዋጅ እንዲያዘጋጅ ያደርጋል። በመቀጠልም ረቂቅ የምህረት አዋጁ እንደማንኛውም ሕግ ተገቢውን የሕግ አወጣጥ ሂደት ተከትሎ በሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ሲፀድቅ የፌዴራል ጠቅላይ ዐቃቤ ሕግ ከሚመለከታቸው አካላት ጋር በመሆን ምህረቱን ያስፈፅማል። ምህረቱ በሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት በኩል እንዲታይ የሚርብበት ምክንያት በኢትዮጵያ ወንጀል ሕግ አንቀጽ 230(1) ላይ የምህረት አሰጣጥ በሕግ እንደሚወሰን በመደንገጉ ነው። የማውጣት ሥልጣን የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት በመሆኑ ምሕረቱ በሌላ አካል እንዲታይ ማድረግ የሚቻል ባለመሆኑ ነው።

የረቂቅ አዋጁ አንቀጽ 12(1)(ሀ-መ)ምህረት ከወንጀልና ከፍትሐ ብሔር ተጠያቂነት አንፃር የሚያስከትለውን ውጤት ያስቀምጣል። በዚህም መሠረት ምርመራ ወይም ክስ እንዳይጀመር ወይም የተጀመረ ምርመራ ወይም ክስ እንዳይቀጥል ወይም ቅጣት እንዳይፈፀም ያደርጋል፣ እንዲሁም የጥፋተኝነት ውሳኔም እንዳልነበረ ያስቆጥራል። በተጨማሪም የፍትሐ ብሔር ተጠያቂነትን በተመለከተ በምህረት አዋጁ በልዩ ሁኔታ ካልተገለፀ በስተቀር ለመንግስት ሊከፈል የሚገባውና ገና ያልተከፈለ ኪሳራ በምህረት ቀሪ እንደሚሆን በግልፅ ተቀምጧል። ነገር ግን በፍትሐ ብሔር በኩል የጠፋውን እንደነበረ የመመለስና በተበዳዩ ላይ ለደረሰው ጉዳት የሚከፈለውን ካሳና ኪሳራ እንደማያስቀር በዚሁ አንቀጽ 12(2) ላይ ተደንግጓል።

ማጠቃለያ

የአዋጅ ምህረት ሕገ መንግስታዊ ይዘት ያለው በአብዛኛው የፖለቲካ ጥፋቶችን፣ ሀገር መክዳት፣ የአመጽ ወንጀሎን እና በሀገርና በመንግስት ላይ አመፅ ማነሳሳት ወንጀል ለፈጸሙና በሕግ በተሰጠው የጊዜ ገደብ ውስጥ ወደ ሰላማዊ ኑሮአቸው ተመልሰው የመንግስትን ሕግ እና ሥርዓት ለማክበር ግዴታ ለሚገቡ ጥቂት ወይም መላው ወንጀለኞች መንግስት ያለፈውን ጥፋታቸውን ሙሉ በሙሉ ስሪየት የሚያደርግበት ሥርዓት ነው። ምህረት መብት ሳይሆን የሀገርን ሰላምና ደህንነት ለማረጋገጥ በተወሰኑ የወንጀል ዓይነቶችና በአንድ ደረጃ ለሚገኙ ተጠርጣሪዎች ወይም ወንጀለኞች ላይ ምርመራ ወይም የክስ ሒደት ከማስቀጠል ወይም ቅጣትን ከማስፈፀም ይልቅ ምህረት የተሻለ ውጤት ያመጣል ተብሎ ሲታሰብ የሚሰጥ ነው።

ከተለያዩ ሀገራት ልምድ ለማየት እንደሚቻለው በአብዛኛው ምህረት የሚሰጠው መንግስትን በኃይል ለመገልበጥ ከሚደረግ የወንጀል ድርጊት በኋላ፣ ከእርስ በርስና ዓለም አቀፍ ጦርነት በኋላ የሚኖሩ ፖለቲካዊ ብጥብጦችንና አለመግባባቶች ለማርገብ፣ በብጥብጡ ምክንያት የተከፋፈለን ማህበረሰብ አንድነት ለመመለስ መጠነኛ የመንግስትንና የሀገር ሰላም የማደፍረስ ድርጊት ለፈፀሙና ወደ ሰላማዊ አኗኗ ለመመለስ ፍቃደኛ ለሆኑ ሰዎች ነው።

በመሆኑም በሀገራችን ውስጥ ሠላምና መረጋጋትን የሚያደፈርሱ ሁኔታዎች በሚፈጠሩበት ወቅት የማህበረሰቡን ሰላም እና ደህንነት ለማረጋገጥ እንዲሁም ፖለቲካዊ፣ ማህበራዊ እና ኢኮኖሚያዊ ጥቅም በተሻለ መልኩ ለመጠበቅ ምህረት መስጠተ የሚያስችል ሁኔታ መፍጠር አስፈላጊ ነው። የኢትዮጵያ ፌዴራላዊ ዴሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ ሕገመንግስት አንቀጽ 28 በስብዕና ላይ የሚፈፀሙ ወንጀሎች በምህረት እንደማይታለፉ የሚደነግግ ሲሆን፣ በሌሎች የወንጀል ጉዳዮች ምህረትን በህግ መስጠት የሚቻል ስለመሆኑ አመላካች ነው። የ1996 ወንጀል ሕጉ በሕግ ምህረት መስጠት የሚቻልበትን ሁኔታ የሚደነግግ ቢሆንም ምህረትን የሚመለከተው ሥነ-ሥርዓት ሕግ እስከ አሁን በሕግ አውጪው ወጥቶ ሥራ ላይ አልዋለም።

 

·        የሚኒስቴር መሥሪያ ቤቱ የሚያደርገው ጥናት በአጭር ጊዜ እንዲጠናቀቅ ጠይቋል፣

 

በሚድሮክ ቴክኖሎጂ ግሩፕ በሥሩ ካሉት 26 ኩባንያዎች መካከል አንዱ የሆነው የሚድሮክ ወርቅ ኃ/የተ/የግል ኩባንያ በኦሮሚያ ክልል ጉጂ ዞን አዶ ሻኪሶ (ለገደንቢ) የወርቅ ማምረቻ ፋብሪካን በፕራይቬታይሽን ከተረከበ በኋላ ባለፉት 20 ዓመታት በወርቅ ማምረት ስራ ላይ ተሰማርቶ ይገኛል። ኩባንያው አስፈላጊውን ሂደት በማሟላት የመጠቀሚያ ፈቃዱ ለተጨማሪ 10 ዓመታት በቅርቡ ከታደሰለት በኋላ ከአካባቢ ጥበቃ ጋር ተያይዞ በሰዎችና በእንስሳት ላይ ጉዳት ደርሷል በሚል በተነሳ ቅሬታ የማምረት ሥራው ከግንቦት 1 ቀን 2010 ዓ.ም ጀምሮ በማዕድን ነዳጅና የተፈጥሮ ጋዝ ሚኒስቴር ለጊዜው እንዲታገድ መደረጉ የሚታወስ ነው።

በአቶ መኮንን በላቸው የሚድሮክ ወርቅ ኩባንያ የሕዝብ ግንኙነት ዳይሬክተር ስም ስሞኑን ለመገናኛ ብዙሃን የተሰራጨው መግለጫ የኩባንያውን አቋም ለመጀመሪያ ጊዜ ይፋ ያደረገ ሆኗል። መግለጫው ከዚህ በታች ተስተናግዷል።

*   *   *

ከሚድሮክ ወርቅ ማዕድን ኃ.የተ.የግል ማኅበር

የተሰጠ መግለጫ

ሚድሮክ ወርቅ ማዕድን ኃ.የተ.የግል ማኅበር የማምረት ሥራው ለጊዜው መታገዱን በሚመለከት በተለያዩ የሚዲያ አካላት መግለጫ ለምን አይሰጥም ሲሉ ይሰማሉ። ኩባንያው ከቴክኖሎጂ ግሩፕ አንዱ እንደመሆኑ የሚከተለው የአሠራር ፍልስፍና “ገንቢና ውጤታማ ግንኙነትን” ወይም “Constructive Engagement” እና የሀገርን ህግ ፍፁም በሆነ መልኩ መከተልን ቅድሚያ በመስጠት ነው። ስለሆነም “በሰውና በእንስሳት ላይ የጤና ችግር ደርሷል” የሚል የህብረተሰብ ተቃውሞ ስላለ ተጨማሪ ጥናት ተደርጎ ይህ ሁኔታ በተጨማሪ ጥናት እስኪጠናቀቅ ድረስ የማምረት ሥራችንን በጊዜያዊነት እንድናቆም የማምረት ፈቃድ ሰጪው የማዕድን፣ የነዳጅና የተፈጥሮ ጋዝ ሚኒስቴር አዟል።

ኩባንያው ትዕዛዙን ተቀብሎ የማምረት ሥራውን ብቻ ማቆሙን ለፈቃድ ሰጪ የሚኒስቴር መሥሪያ ቤት ባስታወቀበት ደብዳቤ የጥናቱ ሂደት ፈጣን እንዲሆን ጠይቋል። በተጨማሪም በዚሁ ደብዳቤ ኩባንያው ምርጥ የሆነውንና በዓለም ላይ ብዙ ታላላቅ የወርቅ ማምረቻ ኩባንያዎች የሚጠቀሙበትን ሳይናድ (Cyanide) የሚባል ኬሚካል እንደሚጠቀምና ይህም ኬሚካል በህፃናት፣ በእናቶች ላይ አካልን፣ ጽንስን ወዘተ. የመሳሰለ ችግር እንደማያመጣ በመግለፅ ጥናቱ ሚድሮክ ወርቅን ብቻ ሳይሆን አካባቢውን ሁሉ ያካተተ መሆን እንዳለበት ግንዛቤ እንዲያዝ ጠይቋል። የተሰጠውን ትዕዛዝ አክብሮ፣ ሠራተኞቹን አረጋግቶ፣ የንብረት መበላሸትና መጥፋት እንዳያጋጥም ከአካባቢው የመንግሥት አካላትና የፀጥታ አስከባሪዎች ጋር በመሥራት ላይ ይገኛል። ሳይንሳዊ ችግር በሳይንሳዊ ጥናትና ድምዳሜ የሚፈታ መሆኑን በማመን ኩባንያው ከሚመለከታቸው የመንግሥት ኃላፊዎችና ከማህበረሰቡ ጋር የሚያደርገውን የተቀናጀ ሥራ በአፅንኦት ይቀጥላል።

ኩባንያው ሳያመርት በሚውልበት እያንዳንዱ ቀን በሀገሪቱ የውጭ ምንዛሪ አሉታዊ ተጽዕኖ ያደርጋል። የማምረቻ መሣሪያዎች ካለመንቀሳቀሳቸው የተነሳ የሚደርስ ችግርና የሠራተኞች የመንፈስ መረበሽ የሚያስከትለውን ከፍተኛ ውጭ ከግንዛቤ በማስገባት የሚኒስቴር መሥሪያ ቤቱ የሚያደርገው ጥናት በአጭር ጊዜ እንዲጠናቀቅ ኩባንያው ጠይቋል። በቀጣይም ይጠይቃል።

 

·        የኢንተርኔትና ዳታ ተጠቃሚዎች ቁጥር 16 ሚሊየን ደርሷል፣

 

ኢትዮ ቴሌኮም በ2010 በጀት ዓመት ባለፉት ዘጠኝ ወራት ከቴሌኮም አገልግሎት 27 ነጥብ 79 ቢሊዮን ብር አጠቃላይ ገቢ እና ከታክስ በፊት 19 ነጥብ 8 ቢሊየን ብር ትርፍ ማግኘቱን ይፋ አደረገ።

ኢትዮ-ቴሌኮም ለሰንደቅ ጋዜጣ በላከው መግለጫ እንደጠቀሰው በአሁኑ ወቅት በሁሉም የአገልግሎት ዓይነቶች የኩባንያው ደንበኞች ብዛት 66 ነጥብ 2 ሚሊዮን የደረሰ ሲሆን፣ ካለፈው በጀት ዓመት ተመሳሳይ ወቅት ጋር ሲነፃፀር አጠቃላይ የደንበኞች ብዛት በ17 በመቶ እድገት አሳይቷል። የሞባይል ደንበኞች ብዛት 64 ነጥብ 4 ሚሊዮን መድረሱን፣ ይህም ከእቅዱ አንፃር 97 በመቶ እድገት ማሳየቱን አስታውቋል።

በተጨማሪም የኢንተርኔትና ዳታ ተጠቃሚዎች ቁጥር 16 ሚሊዮን የደረሰ መሆኑን ጠቁሞ ይህ አፈፃፀም የዕቅዱን 77 በመቶ ነው ብሏል። የመደበኛ ስልክ ደንበኞች ቁጥር 1 ነጥብ 2 ሚሊዮን በማሳካት ከዕቅዱ ጋር ሲነፃፀር የ75 በመቶ አፈፃፀም አሳይቷል።

ኩባንያው በበጀት ዓመቱ ዘጠኝ ወራት የተሻለ የአገልግሎትና የምርት አማራጭ በማቅረብ 29 ነጥብ 95 ቢሊዮን ብር አጠቃላይ ገቢ ለማስገባት አቅዶ 27 ነጥብ 79 ቢሊዮን ብር በማከናወን የእቅዱን 93 በመቶ ያሳካ ሲሆን፤ ካለፈው በጀት ዓመት ተመሳሳይ ወቅት ጋር ሲነፃፀር የ15 በመቶ እድገት አሳይቷል።

ከሞባይል አገልግሎት የተገኘው ገቢ ከአጠቃላይ ገቢው 75 ነጥብ 3 በመቶውን ሲሸፍን፣ ዲታና ኢንተርኔት 17 ነጥብ 1 በመቶ እንዲሁም ዓለም አቀፍ አገልግሎት 5 ነጥብ 2 በመቶ ድርሻ ይይዛሉ።

የኩባንያው ያልተጣራ የትርፍ መጠን (ከታክስና ሌሎች ተቀናሾች በፊት የተገኘ ጥቅል ገቢ 19 ነጥብ 6 ቢሊዮን ብር ገቢ ለማግኘት ታቅዶ አፈፃፀሙ 19 ነጥብ 8 ቢሊዮን ብር ጥቅል ገቢ ከታክስና ሌሎች ተቀናሾች በፊት የተገኘ ሲሆን፣ ይህም የእቅዱን 102 በመቶ አፈፃፀም ያሳያል። ካለፈው በጀት ዓመት ተመሳሳይ ወቅት ጋር ሲነፃፀር የ7 በመቶ ጭማሪ ያሳያል።

በ2010 በጀት ዓመት ዘጠኝ ወራት ውስጥ 26 አዳዲስ ምርትና አገልግሎቶችን ለተጠቃሚዎች ለማድረስ ታቅዶ 19 አዳዲስ ምርትና አገልግሎቶችን ለገበያ በማቅረብ አፈፃፀሙ 73 በመቶ ሆኖ ተመዝግቧል። የቀረቡ ምርትና አገልግሎቶችም ኢትዮ ሰልፍ ኬር፣ ዳታ ካልኩሌተር፣ የመደበኛ ስልክ ጥቅል፣ ሀይብሪድ ሲም አካውንት፣ M2M offer (የማሽን ቱ ማሽን አገልግሎት)፣ ኦልተርኔቲቭ ቻናል፣ የሞባይል የድምፅ ጥቅል፣ የVIP ጥቅል፤ የድምፅ ትራንዚት ጥሪ፣ ሮሚንግ IOT discount ፍሬምወርክ፣ ለድምፅ ማሳመሪያ አይ. ቪ. አር፣ ZTE 3G ዋይፋይ እና ሞደም፣ ይሙሉ etop up via external distributor፣ የIPDC O&M support እና የዳታ ሴንተር colocation ታሪፍ ናቸው።

በተጨማሪም የደንበኛን እርካታ ማምጣት የሚችሉ አገልግሎቶችን በማሻሻል እንደ ዳታ ሮሚንግ ታሪፍ ማሻሻል፣ የሳተላይት አገልግሎት ታሪፍ ማሻሻል፣ የቀፎ ሽያጭ ፕሮሞሽን፣ የቅዳሜ እና እሁድ የሞባይል ኢንተርኔት ጥቅል አገልግሎት፣ የሞባይል ቀፎ ጥቅል አገልግሎትና ሌሎች አገልግሎቶች ተግባራዊ ተደርገዋል።

በተለይም ባለፉት ዓመታት በዘርፉ የተመዘገበውን አመርቂ ውጤት በማስመልከት ኩባንያው በተከታታይ በሃገር ውስጥም ሆነ በውጭ ከሚገኙ በዘርፉ ከፍተኛ ዕውቅና ካላቸው ተቋማት ዕውቅና የተቸረው ሲሆን ተቋሙ ብቃቱን ከጊዜ ወደ ጊዜ የማሳደግ እንቅስቃሴውን ይበልጥ አጠናክሮ እንደሚቀጥል በመግለጫው ጠቅሷል።

ኢትዮ ቴሌኮም ባለፉት ዘጠኝ ወራት ያጋጠሙትንም ተግዳሮቶች ዘርዝሯል። የቴሌኮም ማጭበርበር ዓለም አቀፍ የድምጽ ጥሪዎችን በመቀነስ በኩባንያው ገቢ ላይ ከፍተኛ ተፅዕኖ ከማሳደሩም ባሻገር ደንበኞች ላይ የተለያዩ የማጭበርበር ድርጊቶች በመፈፀማቸው፤ ኢትዮ ቴሌኮም የግንዛቤ ማስጨበጫ ሥራዎችን ከመሥራቱም ባሻገር ህብረተሰቡን ጨምሮ ከልዩ ልዩ ባለድርሻ አካላት ጋር በቅንጅት እየሠራ እንደሚገኝ ጠቅሷል።

ከኬብሎች መቆረጥ አንፃር ከተለያዩ ፕሮጀክቶች ጋር በተያያዘ በፋይበርና በኮፐር ኬብሎች ላይ የሚደርሰው አደጋ ተደጋጋሚ መሆንና መሠረተ ልማቱን ለአደጋ የማጋለጥ ተግዳሮት አንዱና ዋነኛው ነው። ችግሩን ለመፍታትም የተለያዩ ጥረቶች በመደረግ ላይ መሆናቸውን የኢትዮ ቴሌኮም ኮርፖሬት ኮሙኒኬሽን ዲፓርትመንት የላከልን መግለጫ አትቷል።  

 

የኢ.ፌ.ዲ.ሪ የህዝብ ተወካዮች ምክር ቤት የመንግስት ወጪ አስተዳደርና ቁጥጥር ጉዳዮች ቋሚ ኮሚቴ በኢትዮጵያ ኢነርጂ ባለሥልጣን የ2006 - 2008 በጀት ዓመት የክዋኔ ኦዲት ግኝት ላይ ይፋዊ ስብሰባ ሚያዚያ 10 ቀን 2010 ዓ.ም አካሄደ። ተቋሙ በኦዲት በተሰጡ አስተያቶች መሰረት መሠረታዊ የሚባል የማሻሻያ እርምጃ እንዳልወሰደ በስብሰባው ላይ ተጠቁሟል።


በኦዲት ግኝቱ እንደተመለከተው ባለሥልጣን መ/ቤቱ በአዋጅ በተሠጠው ሥልጣን መሠረት የኢነርጂ ብቃትና ቁጠባ የሚመለከቱ ድንጋጌዎችን ለማስፈፀም ደንብና መመሪያውን አዘጋጅቶ ተግባራዊ ማድረግ ሲገባው ደንብና መመሪያው በረቂቅ ደረጃ ከማዘጋጀት ያለፈ አፀድቆ ተግባራዊ አለመደረጉ፤ የኢነርጂ ብቃት መፈተሻ ሥርዓት እንዳልተዘረጋ፤ የኢነርጂ ብቃት መፈተሻ ላብራቶሪዎችም እንዳልተቋቋሙ መረጋገጡንና በዚህም ምክንያት ብቃት ያላቸውና የሌላቸውን የኢነርጂ መጠቀሚያ መሣሪያዎች እና የቴክኖሎጂ ዕቃዎች ተለይተው እንዳይታወቁ ከማድረጉም በላይ ወጭ ቆጣቢና ኃይል ቆጣቢ የሆኑትን ለይቶ ሥራ ላይ እንዳላዋለ ተገልጿል።


ባለሥልጣን መ/ቤቱ ለኢነርጂ መጠቀሚያና ለኤሌክትሪክ አገልግሎት የሚውሉ ቴክኖሎጂዎች የአጠቃቀም ደረጃ አዘጋጅቶ ተግባራዊ ማድረግ ሲገባው በጅምር ደረጃ እንጂ በተጨባጭ አስገዳጅ የአጠቃቀም ደረጃ ባለመውጣቱ በገበያ ላይ ያለው የኤሌክትሪክ ዕቃዎች ምርትና የቴክኖሎጂዎች የአጠቃቀም ደረጃቸው እንዳይታወቅ ማድረጉን፣ ከፍተኛ ብቃት ያላቸውና የሌላቸውን ለይቶ ለማወቅ እና ኢነርጂ ቆጣቢ የሆኑ መሣሪያዎችን ለማበረታታትና ድጋፍ ለማደረግ እንዳልተቻለ ተመልክቷል።


በአገሪቱ ውስጥ ኤሌክትሪክ በማመንጨት፣ በማስተላለፍ በማከፋፈል እና በመሸጥ ሥራ ላይ ለተሰማሩ የፈቃድ አሰጣጥ የአሠራር ሥርዓት በሚገባው ደረጃ አለመሠራቱ በዘርፉ ለመሠማራት ለሚፈልጉ ባለሃብቶችና ባለሙያዎች ችግር የሚፈጥርና የኢነርጂ ዘርፍ እንዳያድግ የራሱን አሉታዊ ተጽዕኖ ማድረጉ፤ ባለሥልጣን መ/ቤቱ ከፍተኛ የኢነርጂ ተጠቃሚዎች የቁጥጥርና ክትትል ሥራ በመሥራት የኢነርጂ አጠቃቀማቸው የተሻለ እንዲሆንና ብቃት ያላቸውን የኢነርጂ ቴክኖሎጂዎች እንዲጠቀሙ ያለመሠራቱ እንዲሁም የኢነርጂ ተጠቃሚዎች ኃይል ቆጣቢ ያልሆኑና ብቃት የሌላቸው ማሽነሪዎች፣ መሣሪያዎች፣ ጀነሬተሮች እንዲሁም አምፑሎች እንዲጠቀሙ እና ኢነርጂው እንዲባክን መደረጉ በኦዲት ግኝቱ ተገልጿል።


ባለሥልጣን መ/ቤቱ የሀገሪቱ የኢነርጂ ፍላጎት፣ የተመረተ፣ ጥቅም ላይ የዋለ፣ እና ያልዋለ የኢነርጂ መጠን ለይቶ ማወቁን ለማረጋገጥ ኦዲት ሲደረግ ተግባራዊ አለመሆኑንና በዚህም ምክንያት መቆጠብ የሚገባን የኢነርጂ መጠን እንዳይቆጥብ እንቅፋት መሆኑ እና ጥቅም ላይ የዋለና ያልዋለ የኢነርጂ መጠን መረጃዎችንም በመተንተን ውጤቱን ለስትራቴጂክ እና ፖሊሲ ውሳኔ ግብዓት እንዲሆን አለመደረጉ እና ከፍተኛ የኢነርጂ ተጠቃሚ አካላት የኢነርጂ አጠቃቀም ዕቅድና መርሀ-ግብር እንዲያወጡና አፈፃፀማቸውንም ሪፖርት እንዲያደርጉለት ሥርዓት ዘርግቶ ተግባራዊ አለማድረጉ፤ የሚቀርብለትን የዕቅድ አፈፃፀም ሪፖርት ከመርሃ-ግብር አንፃር ገምግሞ ውጤቱን ለሚመለከታቸው ተቆጣጣሪ አካላት ማሳወቅ ቢገባውም ከፍተኛ የኢነርጂ ተጠቃሚዎች የፈቃደኝነት ስምምነቱን ያልፈረሙ በመሆኑ የኢነርጂ አጠቃቀም ዕቅድና መርሃ ግብር እንደማያዘጋጅና በዕቅዱ መሠረት ግምገማ ውጤታቸውንም ለሚመለከተው አካል እንደማያሳውቅ ተገልጿል።


በናሙና ተመርጠው ከታዩ ከፍተኛ የኢነርጂ ተጠቃሚ ፋብሪካዎች፣ ድርጅቶች፣ ሆቴሎች እና ሆስፒታሎች የተደረገላቸው የቴክኒክና ፋይናንስ ድጋፍ እንደሌለ እንዲሁም ኃይል አባካኝ የሆኑ የኢነርጂ መጠቀሚያ ቴክኖሎጂዎች በኃይል ቆጣቢ ለመተካት የመግዛት አቅም የሌላቸው ተቋማት የፋይናንስ ድጋፍ እንዳይኖራቸው ክፍተት ከመፈጠሩም በላይ ለአላስፈላጊ ወጪ እንዲዳረጉና ተቋሞቹ መቆጠብ የሚገባቸውን የኢነርጂ መጠን እንዳይቆጥቡ እንዳደረጋቸው እንዲሁም የኢነርጂ ብቃትና ቁጠባን በሚመለከትም የሚነሱ ቅሬታዎች አፈታት ሥርዓት ያልዘረጋ መሆኑ በኦዲት ግኝቱ ተገልፆ ባለሥልጣን መ/ቤቱ በአዋጅ የተሠጠውን ተግባርና ኃላፊነት እንዳይወጣ ያደረገውን ምክንያት እንዲያስረዳ ቋሚ ኮሚቴው ጥያቄውን አቅርቧል።


አቶ ጌታሁን ሞገስ የኢትዮጵያ ኢነርጂ ባለሥልጣን ዋና ዳይሬክተር ለተነሱት ጥያቄዎች ማብራሪያ የሰጡ ሲሆን ደንብና መመሪያ ያልወጣው ከፍተኛ የኤሌክትሪክ የማመንጨት ፍላጎት በግል ባለሃብቱ በመነሳቱና ተያይዞም የፈቃድ አሠጣጥ ጥያቄዎች በመምጣቸው የአዋጅ ማሻሻያ ጥያቄ ቀርቦ ለምክርቤቱ መላኩንና አወጁ ሲፀድቅ ደንቡም ተያይዞ ይፀድቃል ተብሎ እንደሚጠበቅ፤ ደንቡ በሚፈለገው ጊዜ አለመፅደቅ በርካታ ጉዳዮችን በወቅቱ ተግባራዊ ለማድረግ እንዳላስቻላቸው፤ ላብራቶሪዎችን በተመለከተ የ2006 አዋጅን ተከትሎ ተፈፃሚ ለማድረግ መዋቅራዊ ማስተካከያ የሚፈልጉ በመሆኑ ለመተግበር መቸገራቸውን ነገር ግን የተለያዩ የላብራቶሪ እቃዎች ግዥዎችን የመፈፀም ሂደት ላይ እንደሚገኙ፤ አስገዳጅ የአጠቃቀም ደረጃን በተመለከተም በኢነርጂ ብቃትና ቁጠባ ፕሮግራም ውስጥ ሁሉንም እቃ ማስገባት እንደማይችሉ ገልፀው በዋናነት የእንጀራ ምጣድ፣ ምድጃ እና ኢንዱስቲሪያል ሞተሮች ላይ አስገዳጅ ደረጃ ለማውጣት የምርት ማኑዋል ከማዘጋጀት ጀምሮ የተለያዩ ተግባራት እየተሰሩ እንደሚገኙ አስረድተዋል።


የፈቃድ አሠጣጥ በተመለከተም በአዲሱ አዋጅ ውስጥ ያለና ደንቡ ያልፀደቀ በመሆኑ ተግባራዊ አለመደረጉን፤ ከፍተኛ የኢነርጂ ተጠቃሚዎች ብቃት ያለቸውን ቴክኖሎጂዎችን እንዲጠቀሙ ከማድረግ አኳያ የ2006 አዋጅ ቅጣትንም የሚደነግግ ቢሆንም በቀጥታ ተግባራዊ ለማደረግ ደንቡ ባለመፅደቁ ተፈፃሚ ለማድረግ እንደተቸገሩና በዋናነትም ከቅጣት ይልቅ በማግባባትና በስምምነት ሊሠሩ የሚችሉ እንደዝርዝር እና ዎክሥሩ /walkthrough/ ኦዲት ያሉ መንገዶችን በመጠቀም የክትትልና የቁጥጥር ሥራዎች እየተሠሩ እንደሚገኝ፤ በቁጠባ በኩልም ኃይል ቆጣቢ ቴክኖሎጂዎችን ቢጠቀሙ ኢንዱስትሪው አዋጭ መሆኑን የማስተማር ሥራዎች እየተሰሩ እንደሚገኙ፤ የኢነርጂ አጠቃቀም የፈቃደኝነት ስምምነትን በተመለከተም ሥልጠና መሰጠቱን፣ ረቂቅ ሰነድ መዘጋጀቱንና በሰነዱ ላይ አንድ ዙር ምክክር ካደረጉ በኋላ ወደመፈራረም ሥርዓት እንደሚገቡ፤ በኢነርጂ ፈንድ በኢነርጂ ብቃትና ቁጠባ ለሚሣተፉ የኢነርጂ ተጠቃሚ ተቋማት የቴክኒክና የፋይናንስ ድጋፍ ከማድረግ አንፃር አሠራር ለመዘርጋት መመሪያና ሌሎች ስታንዳርዶች መጽደቅ ጋር ምላሽ የሚያገኙ መሆናቸውን እና የቅሬታ አፈታት ሥርዓትም ደንብና መመሪያን ተከትሎ ተግባራዊ የሚሆን መሆኑን አቶ ጌታሁን አስረድተዋል።


የቋሚ ኮሚቴ አባላት በተሰጡት ምላሾች ላይ የተለያዩ አስተያየቶችንና ተጨማሪ ጥያቄዎችን የሰጡ ሲሆን በዋናነት በተቋሙ ላይ ኦዲቱ የተደረገው ከረጅም ጊዜ በፊት ቢሆንም ተቋሙ አስካሁም ምንም እርምጃ አለመውሰዱ ለኦዲት ግኝቱ ትኩረት አለመስጠቱን እንደሚያሳይ፤ ደንብና መመሪያ የማያስፈልጋቸው ሥራዎችም ደንብ አልወጣም በሚል ምክንያት አለመሰራታቸውን፤ ከፍተሻ ላብራቶሪ ጋር በተያያዘም ተቋሙ አጥጋቢ ምላሽ አለመሠጠቱን ገልፀው ደንብና መመሪያ ለማፀደቅ ረጅም ጊዜ ተቋሙ የወሰደበትን ምክንያት ለተከበረው ምክር ቤት ማብራሪያ እንዲሠጡ ተጠይቀዋል።


በውሃ፣ መስኖና ኤሌክትሪክ ሚኒስቴር ሚኒስትር ዴኤታ ፍሬህይወት ወልደሃና (ዶ/ር) በሰጡት ምላሽ በተቋሙ የአቅም ውስንነት መኖሩን እና ያለውን የአቅም ውስንነት ለመቅረፍ አቅም የማጎልበት ከፍተኛ ሥራ ሚኒስቴር መ/ቤቱ በቀጣይ እንደሚሠራ ገልፀዋል።


ወ/ሮ መሠረት ዳምጤ የፌዴራል ዋና ኦዲተር ምክትል ዋና ኦዲተር ተቋሙ የኢነርጂ ብቃት መፈተሸ ሥርዓት ሊዘረጋ እንደሚገባ፤ የኢነርጂ ብቃት ማረጋገጫ ኮዶች ተግባረዊ ማድረግ እንዳለበት፤ ከፍተኛ ኢነርጂ በሚጠቀሙ ተቋማት ላይ ኢነርጂ ቆጣቢ ቴክኖሎጂዎችን እንዲጠቀሙ የቁጥጥርና የክትትል ሥርዓት ሊዘረጋ እንደሚገባ፤ የኢነርጂ ውጤታማነት ጋር በተያያዘ የቁጥጥርና የክትትል ሥራውን ማጠናከር እንደሚያስፈልግ፤ መ/ቤቱ በአገሪቱ ጥቅም ላይ እየዋለ ያለውንና የሌለውን ኢነርጂ ሊያውቅ እንደሚገባ እና የኢነርጂ መጠቀሚያ ቴክኖሎጂዎች ገበያ ላይ ከመዋላቸው በፊት ፍተሻ ሊደረግልቸው እንደሚገባ አሳስበዋል።


አቶ ገመቹ ዱቢሶ የፌዴራል ዋና ኦዲተር በሰጡት አስተያየት ደንቡን መ/ቤቱ በወቅቱ አለማዘጋጀቱንና የውሃ፣ መስኖና ኤሊክትሪክ ሚኒስቴርም ትኩረት ሊሰጠው እንደሚገባ፤ 2006 ዓ.ም የወጣው አዋጅ እንደገና የሚሻሻል ከሆነ ደንቡም ጎን ለጎን ተሻሽሎ የማቅረቡ ሥራ ሊጠናቀቅ እንደሚገባ፤ የመፈተሻ ለብራቶሪ ግንባታ ደንቡ ባይወጣም ተግባራዊ ማድረግ የሚቻል በመሆኑ ትኩረት ተሰጥቶት ተግባረዊ ሊደረግ እንደሚገባ፤ የአስገዳጅ ደረጃን ተፈፃሚ ማድረግ የሚያስችለውን መመሪያም ደንቡ ፀድቆ እንደወጣ በቶሎ ወደተግባር መግባት በሚያስችል ደረጃ ተዘጋጅቶ ሊቀመጥ እንደሚያስፈልግ እና የኢነርጂ ፈቃድ ቁጠባ የሚነሱ ቅሬታዎች መቅረፍ የሚያስችል የቅሬታ አፈታት ሥርዓትም ሊዘረጋ እንደሚገባ አሳስበዋል።


ወ/ት ወይንሸት ገለሶ በመጨረሻ በሰጡት አስተያየት በኦዲት አስተያየት ላይ መሠረታዊ የሚባል የማሻሻያ እርምጃ አለመውሰዱን፤ ደንብ የማያስፈልጋቸውና ደንብ ባይወጣም ሊሠሩ የሚችሉ ሥራዎች በአግባቡ ተለይተው አገልግሎት ሊሰጥና የኢነርጂ ብቃት ማሻሻያ ቴክኖሎጂዎች ትኩረት ተሰጥቶባቸው ሊሠሩ እንደሚገባ፤ ቅንጅታዊ አሠራር ከምርምርና ቴክኖሎጂ ተቋማት ጋር ማድረግ እንደሚያስፈልግ እና የቅሬታ አፈታት ሥርዓት በሚፈለገው ደረጃ ባለሥልጣን መ/ቤቱ ሊዘረጋ እንደሚገባ ማሳሰባቸውን ከፌዴራል ዋና ኦዲተር ያገኘነው ዘገባ ያስረዳል። 

 


 

የሚድሮክ ቴክኖሎጂ ግሩፕ አባል ድርጅት የሆነው ዩናይትድ የአውቶሞቢል ጥገና አገልግሎት ኃ/የተ/የግል ኩባንያ የመጀመሪያው የሆነውን የነዳጅ ማደያ እና ተጓዳኝ አገልግሎት መስጫ በቀራኒዮ አካባቢ ሚያዝያ 14 ቀን 2010 ዓ.ም አስመረቀ።

ማደያው የተገነባው በኤልፎራ አግሮ ኢንዱስትሪ ይዞታ ላይ ሲሆን ዩናይትድ አውቶሞቢል ለአገልግሎቱ ኪራይ እንደሚከፍልበት ታውቋል።

የነዳጅ ማደያው በልዩ ዲዛይን የተገነባ መሆኑን አቶ ታደሰ ጥላሁን የኖክ ሲኢኦ ተናግረዋል። ኖክ ከዚህ ቀደም የገነባቸው ማደያዎች እያንዳንዱ 150 ሺ ሊትር ነዳጅ የመያዝ አቅም አላቸው ያሉት አቶ ታደሰ የቀራኒዮ አዲሱ ማደያ ግን 250 ሺ ሊትር የመያዝ አቅም እንዲኖረው ተደርጎ መገንባቱን በመጥቀስ ሁልጊዜም በዚህ ማደያ ነዳጅ ሊጠፋ እንደማይችል ተናግረዋል። የነዳጅ ማደያው ዲዛይን ልዩና ሳቢ መሆኑን በመጥቀስ ወደሌሎች የኖክ ማደያዎች ለማስፋፋት ፍላጎታቸውን ገልጸዋል።

ዶ/ር አረጋ ይርዳው በበኩላቸው የነዳጅ ማደያው የተገነባበት ቦታ በንጉሱ ዘመን ልዕልት ተናኜ ወርቅ የወተት ላሞች ርቢ የሚያካሂዱበት ቦታ እንደነበርና በወቅቱ ተተክሎ የነበረ አንድ የነዳጅ መቅጃ ማሽን እና የላሞች ማርቢያ ቤቶች በቅርስነት እንዲጠበቁ መደረጉን አስታውሰዋል። በወቅቱ በዚህ ቦታ ሲሠሩ የነበሩ ሠራተኞች የያዙት ይዞታ በተመለከተ ከሼክ ሙሐመድ ጋር በመነጋገር በነጻ እንዲዛወርላቸው ተወስኗል ብለዋል፡፡

የነዳጅ ማደያው ግንባታ ወቅት የሚድሮክ ቴክኖሎጂ ግሩፕ አባል ኩባንያዎች እንዲሳተፉ መደረጉንና በራስ አቅም ለየት ባለ ዲዛይን እንዲሰራ መደረጉን ጠቅሰዋል።

አቶ መሠረት ሻረው የዩናይትድ የአውቶሞቢል ጥገና አገልግሎት ኃ/የተ/የግል ኩባንያ ዋና ስራ አስኪያጅ በሥነሥርዓቱ ላይ ባደረጉት ንግግር የነዳጅ ማደያ እና ተጓዳኝ አገልግሎት መስጫ ሙሉ በሙሉ ተጠናቅቆ ሥራ ሲጀምር ከነዳጅ ማደያ አገልግሎት በተጨማሪ የተለያዩ የተሽከርካሪ አይነቶች፣ ቅባቶች እና ግራሶዎች፣ መኪና መጠበቂያ ምርቶች፣ የመኪና ኦይል ትሪትመንት እና የነዳጅ ፓምፕ እና ኖዝሎች፣ ችግር የሚፈቱ ኬሚካሎችና ኦዲቲቮች ሽያጭ ያከናውናል። በተጨማሪም ዘመናዊ የተሽከርካሪ እጥበት፣ ፈጣን የጥገና አገልግሎት እና የካፌ አገልግሎት እንደሚሰጥ ተናግረዋል። የቀራንዮ የነዳጅ ማደያ እና ተጓዳኝ አገልግሎት መስጪያ በቀጣይ ለ27 ሠራተኞች የሥራ ዕድል እንደሚፈጥርም ጠቁመዋል፡፡

በምረቃው ሥነሥርዓት ላይ የሚድሮክ ቴክኖሎጂ ግሩፕ ከፍተኛ የሥራ ኃላፊዎችና ጥሪ የተደረገላቸው እንግዶች ተገኝተዋል።

 

 

 

 

 

 

 

ዳሸን ባንክ ከፍተኛ የውጭ ምንዛሬ ላስገኙለት ደንበኞቹ ሚያዚያ 11 ቀን 2010 ዓ.ም በሸራተን አዲስ ሆቴል ባዘጋጀው መርሃ - ግብር ዕውቅና ሰጠ።

በሥነሥርዓቱ ላይ 168 የንግድ ተቋማት፣ መንግስታዊ ያልሆኑ ድርጅቶች እንዲሁም ግለሰቦች ለባንኩ ባስገኙት የላቀ የውጭ ምንዛሬ ግኝት ዕውቅና ተችሯቸዋል።

ለባንኩ የውጭ ምንዛሬ ግኝት ላኪዎች፣ ገንዘብ አስተላላፊዎች፣ ዓለም አቀፍ የሃዋላ ተቀባዮች፣ በውጭ ምንዛሬ ተቀማጭ ሂሳብ አንቀሳቃሾች፣ ክፍያን በዓለም አቀፍ ካርዶች የሚቀበሉ አጋር የንግድ ተቋማት ዕውቅና ከተሰጣቸው መካከል ይገኙበታል።

ዝግጅቱ ባንኩ ከሚመለከታቸው ባለድርሻ አካላት ጋር እጅ ለእጅ ተያይዞ የሀገሪቱን የውጭ ምንዛሬ ግኝት ለማሳደግ ቁርጠኛ መሆኑን ያሳሰቡበት ሆኗል።

የውጭ ምንዛሬ ምንጭ ለሆኑ የባንኩ ደንበኞች ደረጃውን የጠበቀ አገልግሎት ለመስጠት ብሎም ከውጭ ምንዛሬ ጋር በተያያዘ ከሚመለከታቸው ባለድርሻ አካላት ጋር ቁርኝቱን ለማጎልበት ባንኩ ከምንጊዜውም በላይ ቁርጠኛ መሆኑን የዳሸን ባንክ የቦርድ ሊቀመንበር አቶ ነዋይ በየነ እንዲሁም የባንኩ ፕሬዝዳንት አቶ አስፋው ዓለሙ በወቅቱ አስታውቀዋል።

በዕውቅና መስጫ ስነ -ስርዓቱ ወቅት የውጪ ምንዛሬ የሚያስገኙ የዳሸን ባንክ ደንበኞችን ተጠቃሚ ስለሚያደርጉ የብድር አቅርቦቶች በባንኩ ከፍተኛ ኃላፊዎች ገለፃ ተደርጓል።

ከፍተኛ የመንግስት ባለስልጣናት፣ የባንክ ኃላፊዎች፣ ኤክስፖርተሮች፣ በሆቴልና ሱፐርማርኬት ዘርፎች የተሰማሩ ባለሃብቶች እንዲሁም የንግድ ዘርፍ አመራሮች በመርሃ - ግብሩ ታድመዋል።

እ.ኤ.አ. በ2016/17 የበጀት ዓለም ዳሸን ባንክ ከ530 ሚሊየን የአሜሪካን ዶላር በላይ የውጭ ምንዛሬ ሊያገኝ ችሏል። ባንኩ በ70 ሀገራት ውስጥ በሚገኙ ከ170 በላይ ከተሞች ከሚገኙ 461 ባንኮች ጋር ትስስር ፈጥሮ በመስራት ላይ ይገኛል።

 

የመጽሐፉ ርዕስ፡-          እርካብና መንበር

የገጽ ብዛት፡-             173

ዋጋ፡-                   ብር 85

የመጽሐፉ ዓይነት፡-        ኢ- ልቦለድ

የታተመበት ጊዜ፡-         ታህሳስ 2009

ጸሐፊ፡-                 ዲራአዝ

ዳሰሳ (Book Review)፡-  ፍሬው አበበ

“እርካብና መንበር” ዶ/ር አብይ አሕመድ ወደጠቅላይ ሚኒስትርነት መንበር መሳብን ተከትሎ ስሙና ገበያው የናኘ መጽሐፍ ነው። ከታተመ አንድ ዓመት የደፈነው ይህ መጽሐፍ ስሙ በድንገት ሊናኝ የቻለው የመጽሐፉ ጸሐፊ (ደራሲ) አዲሱ ጠ/ሚኒስትር ናቸው የሚል ወሬ በመነገሩ ነው። በእርግጥም ለጉዳዩ ቅርበት ባላቸው ምንጮቼ መረጃ መሠረት የመጽሐፉ ጸሐፊ ዶ/ር አብይ አሕመድ ናቸው።

መጽሐፉ በአራት ክፍሎችና በሰባት ምዕራፎች የተቀነበበ ነው። የመፅሐፉ ዋንኛ ጭብጥ የኢትዮጵያ ፖለቲካ ነው። ጸሐፊው የሊደርሺፕ ብቃትና ችሎታን በመላበስ ሥልጣንን ለህብረተሰብ ዕድገትና ብልጽግና እንዴት ማዋል እንደሚቻል ይሰብካሉ። ጀብዳዊ፣ ጭካኔ የነገሰበት የኃይላን የሥልጣን አጠቃቀም ታሪክ እንዳልበጀን ጥሩ ጥሩ ማሳያዎችን በማቅረብ ከውድቀታችን እንድንማር ይወተውታሉ።

ዶክተር አብይ ይህን መጽሐፍ ባሳተሙት ወቅት (በ2009 ዓ.ም) በተለይ በኦሮሚያ እና በአማራ ክልሎች ሕዝባዊ አመጾች ተቀጣጥለው ጫፍ የደረሱበትና ገዥው ፓርቲ ኢህአዴግም ሁነኛ መፍትሔ ለማስቀመጥ አቅም አጥቶ በከፍተኛ ግራ መጋባት ውስጥ ሲዋልል የታየበት ወቅት መሆኑን እናስታውሳለን። ምናልባትም ዶክተሩ ይህን መጽሐፍ የተከሰቱ ችግሮችን መነሻ በማድረግ መፍትሔ ፍለጋ አስበውት ያዘጋጁት ሊሆን እንደሚችል የአንዳንድ ወገኖች መላምት አለ። የሚከተለው የመጽሐፉ ሀሳብም ይህንኑ የሚያጠናክር ይመስላል።

“…እንደተራራ ፊታችን ከተከመረው ፍርስራሽ ስር እየተቀሰቀሰ ያለው የለውጥ ምጥ ምንድነው? ከእነዚህ ለውጦች ጋር እንዴት መናበብና አብሮ መጓዝ ይቻላል?...” ሲሉ እየጠየቁ፣ እያሰላሰሉ፣ እየመለሱ…ይቀጥላሉ።

“መሪ መሆን የሚችሉ ሰዎች ግን የመምራት ሥራቸውን የሚጀምሩት ዛሬውኑ ነው” ሲሉም በአጽንኦት ያሳስባሉ። ምናልባትም ዶ/ር አብይ በጠቅላይ ሚኒስትርነት ከተሰየሙ በኋላ በነበሩት የመጀመሪያዎቹ ሁለት ሳምንታት በጅግጅጋ፣ በአምቦ፣ በመቐሌ፣ በአዲስአበባ…ያደረጓቸው ተከታታይና ጥድፊያ የበዛባቸው ሕዝባዊ መድረኮች “መሪ ሥራውን የሚጀምረው ዛሬውኑ ነው!” ከሚለው ፍልስፍና አዘል አቋማቸው የተቀዳ መሆኑን ያሳብቃሉ።

“የእውነት ለመምራት…

የስኬት ተምሳሌት- እንዲሆን መምራትህ

ውል እንዲይዝ ሥሩ

መምራት እና መግዛት

አይጥፋህ ድንበሩ።

ለምትመራው ጀማ

ራስህን ካልሰጠህ ስስቱን በመተው

“እኔ” ያለ ቀን ነው፣ መሪ የሚሞተው።

የመምራት ኃይልህን…

በቅንነት ያዘው በጥበብ አጽድለው

ምክንያቱም…..

ተመሪ ውስጥ ነው

የመሪ ዕድሜ ያለው።”

ዶ/ር አብይ በመጽሐፋቸው “መሪ በሙሉ ልቡ ሕዝቡን ሊወደውና ሊያምነው ይገባል። እራስን አሳልፎ እስከመስጠት ድረስ ሊፈተን ይችላል። ለሕዝቡ ራሱን የሚሰጥ ብቻ ሳይሆን ለመርሖዎቹ የሚገዛ መሆን አለበት።… (ገጽ 78፣ 79)” ይሉናል።

ይቀጥሉናም፤ “ፍላጎቱ ስላለን ብቻ የአገር መሪ ለመሆን መጣር ትርፉ ድካም ነው። ችሎታም ብቻ ለመሪነት የሚያበቃ ነገር አይደለም። መሪ የምንሆነው የግል ፍላጎታችንን ለማግኘት አይደለም። መሪ ስንሆን ትልቅ ኃላፊነት እንቀበላለን።….መሪነት ኃላፊነት ለመቀበል የተዘጋጀ ጽኑ ልብን ይጠይቃል። ጽኑ ያልሆነ መሪ ግን ለራሱ ጥቅም ብቻ ከማደሩም ባሻገር የተሰሩ ሥራዎችንም ጭምር ልክ እንደእንቧይ ካብ ይንዳቸዋል።… (ገጽ 93፣94)”

 

ስለሥልጣን እና የሥልጣን ልጓም

…ሥልጣን የሕዝብ ነው ብለው የሚያምኑ መንግሥታት ኃይላቸውን ልጓም አልባ አያደርጉትም። ምክንያቱም ወደላይ ያነሳቸው ሕዝብ የትግዕስቱ ጽዋ የሞላች ቀን ወደታች እንደሚያወርዳቸው ጠንቅቀው ያውቃሉና። ከዚህም ባሻገር ራሳቸውን ሕዝብ አድርገው ስለሚቆጥሩ ኃይላቸውን ያለአግባብ ለመጠቀም ህሊናቸው እሺ አይላቸውም። ለእነዚህ ዓይነት መንግሥታት ሥልጣን የአገር መወከያ፣ ሕዝብን ማገልገያ፣ ልማትን ማቀጣጠያ፣ አገርን ማስከበሪያ፣ ሰንኮፋዎችን ማስወገጃ ወዘተ መሣሪያ ነው።…አንዳንድ መንግሥታት ሥልጣንን ርስት አድርገው ከመመልከታቸውም ባሻገር ሕዝብንም ከመጤፍ የማይቆጠር አድርገው ይወስዱታል።…”

“ፍጹማዊ ሥልጣን ያባልጋል!”

“እውነት ነው፣ ፍጹማዊ ሥልጣን ደግሞ የባለጌ ባለጌ እንደሚያደርግ የሮማ ካቶሊክ ሊቀጳጳስ አቡነ ጎርጎሪያ ሶስተኛ የተናገሩት ሀሳብ ግሩም ምስክር ይሆናል” ይላሉ ጸሐፊው። “…ድሮም ሆነ ዘንድሮ የመንበር ጥማት ያው የመንበር ጥማት ነው። ከብዙዎች ልብ ተፍቆ አልወጣም። ሥልጣን ቢሰሩበትም ባይሰሩበትም እርካቧን የረገጠ፣ ኮርቻዋን የተቆናጠጠ፣ መንበሯ ላይ የተደላደለ ሁሉ (ቢያንስ አብዛኛው) በሞቱ እንጂ በፈቃዱ ሊለያት የማይሻ ጦሰኛ ፍቅሯ ተቀፍድዶ ይኖራል። አፍቃሪዋም ዘመኑን ሁሉ ሲጨነቅና ሲጠበብ ዕድሜውን የሚገብርላት፣ የክብሩ ዘውድ ወይም የመራራ ውርደቱ ጽዋ ትሆናለች።…”

ስለችግር አፈታት የሚነግሩን የአልበርት አንስታይንን ጥቅስ በማስቀደም ነው። “ችግሩን በፈጠረው አስተሳሰብ፣ ችግርን መፍታት አይቻልም።”

“የአበው ውብ ብሂል…

ከችግር አላቆ መፍትሔን ቢጠራም

እሾህን በእሾህ ለችግር አይሰራም።

እናም..

መንገዱን ለውጦ

ሌላ ሀሳብ ለማዝመር

ከልብ ካቆረጠ..ከሆነ ስስታም

በችግር አምጪ ሀሳብ

ችግሩ አይፈታም።” ይሉናል።

እናም ዶ/ር አብይ ችግሮችን ለመፍታት አዲስ አስተሳሰብ፣ አዲስ መንገድ… ያስፈልጋል እያሉን ነው። መንገዳቸው የተቃና እንዲሆን ምኞታችን ነው።

Page 1 of 17

Sendek Newspaper

Bole sub city behind Atlas hotel

Contact us